OVT

OVT | Russische parade zonder tanks, Transgender pioniers, Maniakale Mozart in ‘Amadeus’

Sun, 10 May 2026 12:00:00 +0200

(01:34) Poetin viert een versoberd feestje. Jaarlijks vindt op 9 mei in Moskou de militaire parade plaats waarbij de overwinning op de nazi’s wordt gevierd. Maar dit jaar zullen er geen tanks, trucks, raketten en pantservoertuigen meerollen met de militairen. En dat terwijl de onvrede over de Russische oorlog in Oekraïne groeit en die oorlog niet bepaald lekker verloopt voor de Russen.
Heeft zo’n uitgeklede optocht nog wel het beoogde resultaat? En waar komt het fenomeen van de militaire parade eigenlijk vandaan? We vragen het aan Mart de Kruif, Ruslandkenner en voormalig commandant Landstrijdkrachten.

(11:38) Miloš Forman's Oscarwinnende biopic Amadeus, over de geniale componist Wolfgang Amadeus Mozart, is opnieuw te zien in de Nederlandse bioscopen. Een wervelende, extravagante film met daarin een Mozart die even briljant als kinderlijk is, en daarbij de starre, Apollinische huiscomponist Antonio Salieri tegenover zich moet dulden. In het 18e eeuwse Wenen ontvouwt zich een tweestrijd die draait om geestesdrift, jaloezie en de vraag wat het met een mens doet om in de omloop van een uitzonderlijk talent terecht te komen.
Te gast is Claudia Rumondor, componist en musicoloog. Rumondor studeerde af op de film en heeft hem net weer in 4K bewonderd.

(24:34) Honderd jaar geleden bood de arts Magnus Hirschfeld in het Berlijnse Institut für Sexualwissenschaft revolutionaire hulp aan transgender personen. Dit eerste seksuologisch onderzoekscentrum ter wereld werd een toevluchtsoord voor wat toen bekendstond onder de naam ‘travestie’, en hielp de eerste mensen aan geslacht veranderende operaties.
Alex Bakker is historicus en zelf transman, en schreef in zijn nieuwe boek Transgender pioniers over dit revolutionaire instituut en de eerste mensen die daar een transitie ondergingen. Hij is te gast om te vertellen hoe dit instituut ruimte kreeg in Berlijn, maar ook hoe het net zo snel weer kon verdwijnen.

(37:50) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:
We moeten het over de klassieken hebben - Mary Beard (vert. Marga Blankestijn
De limes als legende - Koen Ottenheym
Gerard van Honthorst - In alles anders dan Rembrandt - Tentoonstelling in het Centraal Museum

(51:38) Het waren historische excuses op 1 juli 2023, toen Koning Willem Alexander spijt betuigde voor het Nederlandse slavernijverleden. In veel opzichten was dit het resultaat van een steeds groter groeiend bewustzijn van het reusachtige onrecht van de transatlantische slavenhandel en het grote aandeel van Nederland daarin. Maar toch wringt er volgens sommige mensen nog genoeg aan dit verhaal.
Leendert van der Valk is zo iemand. Hij is journalist en schreef het boek Vergeten plekken, vergeten mensen – Atlas van het Nederlandse slavernijverleden. Met dat boek wil hij laten zien hoeveel breder, langer en ook grootschaliger het Nederlandse slavernijverleden was dan we over het algemeen denken.

(01:04:09) OVT Doc: Chanel Nº 5: spiegel van de tijd
Geen parfum is zo beroemd als Chanel Nº 5. Sinds het ontstaan 105 jaar geleden doen er veel verhalen de ronde over het parfum. Dat Marilyn Monroe 's nachts een paar druppels droeg bij wijze van onzichtbare nachtjapon, dat er wereldwijd iedere 30 seconden een fles wordt verkocht, dat Coco Chanel de geur liet maken om het verdriet over haar verongelukte minnaar te verwerken.
Samen met vier kenners probeert documentairemaker Laura Stek de ontstaansgeschiedenis te achterhalen en feit van fictie te scheiden. Zo stuit ze op verhalen over de positie van de vrouw aan het begin van de twintigste eeuw, over modernisering in de parfumindustrie, maar ook op de zwarte bladzijden van Chanels biografie. Met kunsthistoricus en geurwetenschapper Caro Verbeek, geurontwerper Frank Bloem, 'Perfume Professor' Jessica Murphy en boekontwerper en Chanel Nº 5-drager Irma Boom.
Een documentaire van Laura Stek.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-10-mei-2026

OVT | OPEC in crisis, Het bloedige verhaal achter 1 mei, Henna als cultureel erfgoed

Sun, 03 May 2026 12:00:00 +0200

(02:10) Deze week stapten de Verenigde Arabische Emiraten na bijna 60 jaar uit OPEC. En dat zou het einde in kunnen luiden van dit kartel van olieproducerende landen. In 1960 werd het opgericht door voormalig gekoloniseerde landen als tegenhanger van Westerse oliebedrijven, en het is bedacht door een zuinige Venezolaan. Wat is de invloed van OPEC geweest, en hoe nabij is het einde? Te gast is Lucia van Geuns, energiedeskundige bij het The Hague Center for Strategic Studies.
(12:26) Het is dit weekend precies 140 jaar geleden: de Haymarket-affaire. Wat klinkt als een onschuldig akkefietje, was in werkelijkheid een escalerende reeks protesten en geweldsincidenten tussen stakende arbeiders en de politie in Chicago. Op 1 mei 1886 begon het als een arbeidersstaking voor de 8-urige werkweek, en op 4 mei eindigde het in een bloedbad — én het vormde de aanleiding voor de internationale Dag van de Arbeid, die bijna overal jaarlijks op 1 mei wordt gevierd.
Waarom waren die vroege meidagen zo belangrijk, en wat zegt dit over de Amerikaanse arbeidersbeweging van toen? Daarover hebben we het met Dennis Bos, sociaal historicus.
(24:22) Henna wordt vaak over het hoofd gezien als drager van Marokkaanse cultuur. En ook Abdelkader Benali maakte zich hieraan schuldig, schrijft hij in zijn nieuw verschenen boek Henna. Deze zondag is de auteur bij ons te gast. Hij vertelt over een geschiedenis van cultureel erfgoed, onderdrukking, vrouwelijke weerbaarheid en kracht.
(37:03) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee boeken en een podcast:
Hoop doet leven - Maarten de Wit
Mussert, reis naar het kwaad - Auke Kok
De Joodse Raad van Twente – EO
(53:42) De Deltawerken, de elektrische auto en de fasecontrastmicroscoop. Drie hele verschillende uitvindingen die één ding gemeen hebben. Ze zijn bedacht door iemand uit Noord-Nederland: Groningen, Friesland of Drenthe. Door de geschiedenis heen zijn er veel meer gouden vondsten gedaan in onze bovenste provincies. Dat vinden de vier makers van het boek Geluid van het Noorden, dat deze week uitkomt. Te gast zijn de Groninger broers Thijs en Wijnand Helfrich. Thijs is muzikant en historicus, en Wijnand is muzikant en Hoogleraar Chirurgische Oncologie.
(01:09:52) OVT Doc: De laatste der Franciscanen
In de moerasjungle van de zuidkust van West Papoea leven stammen als de Asmat en de Marind. Zij kregen hier in de koloniale tijd, toen het gebied nog Nederlands Nieuw Guinea heette, vooral bekendheid door verhalen over koppensnelpraktijken en kannibalisme. En juist daar streken na de oorlog verschillende katholieke bedelordes neer. Vooral Franciscaner missionarissen waren goed vertegenwoordigd. Zij gingen een dans aan met de lokale stammen die verrassend uitpakte.
Luister naar: De laatste der Franciscanen. Een documentaire van Jan Maarten Deurvorst.
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-3-mei-2026

OVT | 250 jaar Illuminati, Het einde van pacifistisch Japan, Hoe franchises Hollywood overnamen

Sun, 26 Apr 2026 12:00:00 +0200

(01:31) “Dear God, I wonder can you save me / Illuminati want my mind, soul and my body”, rapte Jay Z in 1996. Het is een referentie die de oprichter van de Illuminati, Adam Weishaupt, ongetwijfeld verbaasd zou hebben. Op 1 mei is het precies 250 jaar geleden dat Weishaupt zijn herenclub oprichtte in Beieren. Hoe kan een klein historisch genootschap zo’n lange schaduw werpen op het heden? En wie waren die ‘schimmige’ Illuminati nou in de werkelijkheid?
Historici Hanne Nijtmans, gespecialiseerd in Amerikaanse complottheorieën en Helmer Helmers, kenner van vroegmoderne complottheorieën, vertellen meer.

(18:58) Deze week maakte de Japanse premier Sanae Takaichi bekend dat Japan voortaan de export van dodelijke wapens toestaat. Het was decennialang ondenkbaar voor een land dat bij wet het recht op oorlog had afgezworen. Dat verbod gaat terug tot de zomer van 1945, toen Japan in puin lag en er onder de hoede van de Amerikaanse generaal MacArthur een pacifistische grondwet uit de grond werd gestampt. Generaties Japanners groeiden op met het idee dat ze een vredesnatie waren, en waren daar trots op. Wat gebeurt er wanneer die nationale identiteit na 80 afgepeld wordt?
Te gast is Casper Wits, sinoloog en japanoloog aan Universiteit Leiden.

(30:19) De succesformule achter de grote blockbusters uit Hollywood is in de recente geschiedenis enorm veranderd. Waar de filmzalen in de jaren negentig volstroomden voor films zoals Titanic, leven we nu al even in het ‘franchise’-tijdperk van Marvel, Star Wars en Harry Potter. Dan Hassler-Forest, mediawetenschapper verbonden aan de Universiteit Utrecht, laat met zijn nieuwe boek Fast and Furious Franchising zien hoe het medialandschap de afgelopen 25 jaar is opgeschoven, met de even oude Fast and Furious-filmreeks als case study. Zondag praat hij ons bij over de grote transformatie van de filmindustrie van begin 21e eeuw.

(44:49) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:
- The Secret History of the Mongols – Onbekend (vert. Christopher P. Atwood)
- Autisme, een biografie - Niels Springveld
- Vorm en vaderland - Design Museum Den Bosch

(57:15) Wat valt er te zien als we uitzoomen op Nederland? Een trotse kleine natie die al eeuwen zijn eigen koers vaart, of toch eerder een regionale entiteit?
Louis Sicking stelde het boek Nederland als provincie samen en beslaat daarmee de grote breedte van onze geschiedenis: van het Romeinse Rijk tot de Europese Unie. Hij laat zien dat zelfstandigheid eerder uitzondering dan regel was, en dat veel van wat wij ‘typisch Nederlands’ noemen juist van buiten onze landsgrenzen komt.

(01:07:15) OVT Doc: Post uit Parijs
Sanne Bruinier was een eigengereide kunstenares uit Den Haag die eind 19e eeuw tegen alle conventies in alleen naar Parijs reisde om daar schilderlessen te nemen. Ze bewoog zich in artistieke kringen waar alles gebeurde. Dat het voor haar als vrouw een stuk ingewikkelder was dan voor mannelijke kunstenaars vond ze onaanvaardbaar. Dat ze bijvoorbeeld twee keer zoveel moest betalen voor de kunstacademie.
Hoe zat dat? En wie was deze vrouw over wie pas onlangs meer bekend is geworden door twee spectaculaire vondsten.
Luister naar: Post uit Parijs. Het kunstenaarsleven van Sanne Bruinier. Een documentaire van Renate van der Zee

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-april-2026

OVT | Paus Leo en ‘Jezus’ Trump, Hannie Schaft herleeft, Shere Hite’s seksuele revolutie

Sun, 19 Apr 2026 12:30:00 +0200

(01:43) Washington en het Vaticaan liggen met elkaar in de clinch. In zijn paastoespraak riep de Amerikaanse paus Leo XIV op tot vrede in het Midden-Oosten. Ook zei hij dat God nooit oorlogen zou zegenen. Daarop noemde Trump de paus "vreselijk wat betreft internationale betrekkingen”, en dreigde vicepresident Vance dat de paus "voorzichtig moet zijn.” Als kers op de taart twitterde Trump een afbeelding van zichzelf als Jezus, die hij daarna weer verwijderde. Daarna hervatte het gevecht weer.
Is dit nou een unieke clash, of zijn er vergelijkbare voorbeelden uit het verleden waarin de wereldlijke macht de geestelijke macht de les te las? Te gast is oud-OVT-collega en paus-kenner Jos Palm.

(17:49) Het was tijdens de Gouden Eeuw en vogue: in de ontvangsthallen van paleizen en herenhuizen liet je afbeelden welke veldslagen je had gewonnen en met welke werelddelen je contact had. Met als summum de wandschildering rondom de grote trap in Paleis het Loo in Apeldoorn. Op deze muren ontvouwt zich het één na grootste schilderij van Nederland. Het is een bijzonder kleurrijk schouwspel: met papegaaien, Oriëntaalse vergezichten én maar liefst zeven weelderig uitgedoste edellieden uit het Ottomaanse Rijk.
Maar hoe zijn deze heren in Apeldoorn beland? Deze vraag hield Museumcurator en kunsthistoricus Hanna Klarenbeek al even bezig, en was de aanleiding voor een nieuwe tentoonstelling in Paleis het Loo. Deze zondag is Hanna te gast om haar bevindingen te delen.

(25:31) Het meisje met het rode haar is vanaf volgende week weer in de bioscoop te zien. De klassieker uit 1981 maakte van Hannie Schaft een nationale held, maar deed ook veel stof opwaaien bij het brede publiek. Regisseur Ben Verbong is te gast om te vertellen over de impact van zijn film. Net als schrijver Sophie Poldermans: zij raakte op de middelbare school al geïnteresseerd in het verhaal van Hannie Schaft en andere verzetsvrouwen, en schreef over haar het boek Desnoods met wapens.

(41:02) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan gastrecensent Eva Peek. Zij bespreekt twee boeken en een podcast:

De leeuw en de eenhoorn – George Orwell (vert. Thomas Heij)
Rusland, Een strijd tegen moderniteit - Alexander Etkind
Monster van de maand: Cycloop - Verleden Verteld

(52:49) In 1976 verscheen een boek dat Amerika deed schrikken. The Hite Report liet onomstotelijk zien: de meeste vrouwen komen niet klaar van penetratie. Er werden miljoenen exemplaren van het boek verkocht en de vrouw erachter, Shere Hite, werd ongevraagd het gezicht van een seksuele revolutie. Maar daarna verdween ze. Rosa Campbell heeft haar verhaal opgeschreven in The Book That Taught the World to Orgasm and Then Disappeared. Waarom moest Shere Hite verdwijnen? En wat zegt het over hoe we met vrouwelijke seksualiteit omgaan, toen en nu? Daarover praten we met historicus Lotte Houwink ten Cate.

(01:07:10) OVT Doc: Gevaarlijke boeken!
In de historische bibliotheek van Teylers Museum staan verschillende wetenschappelijke boeken die door de eeuwen heen verboden zijn door de Kerk of de Staat. Maar de laatste jaren worden weer steeds meer boeken verboden – en niet alleen in het Amerika van Donald Trump. Wat zijn de gevolgen van het uitwissen van informatie? En welke boeken liggen onder vuur?
De tentoonstelling Gevaarlijke boeken – 500 jaar Wetenschap onder vuur in Teylers Museum gaat over de geschiedenis van censuur in Amerika en Europa.
In OVT Doc daarom de documentaire ‘Gevaarlijke boeken!’ die programmamaker Dide Vonk maakte voor het Museum.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-19-april-2026

OVT | Historische verkiezing Hongarije, Poetins tsaristische droom, Ommen als esoterisch bedevaartsoord

Sun, 12 Apr 2026 12:00:00 +0200

(01:44) Deze zondag mogen de Hongaren naar de stembus, en verrassend genoeg staat Viktor Orbán niet aan kop. De Minister-president van Hongarije verscheen in 1989 ten tonele als jonge oppositieleider, die tegen de Sovjets in pleitte voor nationale onafhankelijkheid. Ruim drie decennia later lijkt diezelfde erfenis hem in te halen, nu demonstranten zijn eigen woorden tegen hem gebruiken en zijn relatie met Rusland onder een vergrootglas ligt. Wordt dit het einde van Orbán? Cultuurhistoricus Krisztina Lajosi-Moore belt in vanuit Boedapest, historicus Marijn Kruk schuift aan in de studio.

(17:03) Hij begon als een leider die wilde dat de wereld Rusland serieus nam, en eindigde met een oorlogsverklaring aan het Westen, gewapend met tsarenmythen en orthodoxe symboliek. Beatrice de Graaf, hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen in Utrecht, en Niels Drost, Rusland-analist bij Clingendael, zagen hoe Poetin vanaf 2000 steeds radicaler werd. Ze zijn te gast met hun nieuwe boek Poetins tsaristische droom – Geschiedenis als wapen in de Russische politiek.

(33:40) Je hebt Mekka, Jeruzalem, Rome en… Ommen. Vanaf zo’n honderd jaar geleden kwamen hier duizenden theosofen en esoterici tezamen voor de jaarlijkse Sterkampen, om daar te luisteren naar hun nieuwe wereldleider: Krishnamurti. Hoe kwam deze Goeroe in Ommen terecht, en hoe was het voor de Ommenaren om opeens in een bedevaartsoord te wonen? Na jaren onderzoek schreef Rick Nieman het boek De goeroe en de baron, en over die zoektocht maakte zijn partner Sacha de Boer een podcast. Beide journalisten zijn bij ons te gast.

(47:36) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee boeken en een podcast:

Het Rode Noorden - Kim van den Bergh
Grenzend aan liefde - Karin Amatmoekrim
Yalla - Hasna El Maroudi

(59:32) Slechts één gehaktbal per week: de vernieuwde Schijf van Vijf is strenger dan ooit. Maar het land laten eten wat het moet, blijkt al sinds 1953 een vergezicht. Voedselhistoricus Jon Verriet onderzocht de geschiedenis van het Voedingscentrum en is bij ons te gast.

(01:08:48) OVT Doc: De belofte van het zout

Dat er kolenmijnen in Limburg waren en dat er gas in de grond in Groningen zit, dat weten we. Maar dat er in Nederland ook zout wordt gewonnen, is veel minder bekend. Toch gebeurt dat al sinds vlak na de Eerste Wereldoorlog in Twente en sinds de jaren vijftig ook in Oost-Groningen.

En daar, in Oost-Groningen, ligt die zoutwinning nu onder vuur. De provincie voert een rechtszaak en bewoners komen in verzet. En dat terwijl de vondst van zout in de naoorlogse periode werd gezien als dé oplossing voor de armoede en achterstand van het gebied. Zout was namelijk het witte goud.

Katinka Baehr en Jille Smilda maakten een documentaire over de zoutgeschiedenis van Oost-Groningen. Met Martijn Folkers van RTV Noord, die al jaren in het zoutdossier zit, praten we na de documentaire verder over wat er nu speelt.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-12-april-2026

OVT | Gaza-blauwdruk in Libanon, Simone en de Roofstaat, De jazzscène van jaren dertig Amsterdam

Sun, 05 Apr 2026 12:00:00 +0200

(01:33) Gaza moet het model worden voor een grondoperatie in Libanon, dat zei de Israëlische defensieminister Katz afgelopen week. Het roept herinneringen op aan de eerdere bezetting van Zuid-Libanon, tussen 1982 en 2000. Antropologe en Israël-kenner Erella Grassiani van de UvA legt uit hoe en waarom de Israëlische samenleving opnieuw lijkt mee te gaan in deze oorlogsretoriek.

(15:59) Er lopen inheemse Amerikanen rond met namen als 'De Vries' en 'De Groot', leerde Journaalpresentator Simone Weimans. Zij reisde voor haar nieuwe serie Simone en de Roofstaat van Omroep ZWART naar New York, Brazilië, Zuid-Afrika en Indonesië, en is bij OVT om onbekende verhalen uit het Nederlandse koloniale verleden uit te diepen.

(28:27) De oude Egyptenaren konden niet alleen piramides bouwen en vorsten mummificeren. Ze hadden ook een rijke schrijftraditie, uitgestrekt over meer dan dertig eeuwen. Veel van deze verhalen, gedichten en persoonlijke geschriften zijn nooit eerder naar het Nederlands vertaald. Tot de nieuwe bloemlezing Schrijven voor de Farao van Hans D. Schneider, die wordt besproken door Egyptoloog Daniel Soliman van het Rijksmuseum van Oudheden.

(39:21) Vakbonden hadden lang nauwelijks oog voor arbeidsmigranten, terwijl die juist de drijvende kracht bleken achter succesvolle stakingen. Stakingshistorica Rosa Kösters promoveerde op de onderbelichte rol van zelforganisatie in de Nederlandse arbeidersbeweging en is te gast.

(52:35) Surinaamse matrozen die muzikant werden, een Joodse trompettiste, Jamaicaanse pianisten, en zelfs Louis Armstrong waren te vinden in het Amsterdam van de jaren dertig — een stad in diepe economische crisis, onder de schaduw van het opkomende fascisme. Onderzoeker Mark Ponte maakte Jazz-jaren over de vergeten jazzscène van de jaren dertig, nu te zien in Stadsarchief Amsterdam.

(01:11:32) OVT Doc: Over oude apparaten die niet sterven

Waren handmixers, stofzuigers en radio's vroeger robuuster en beter dan nu? Iedereen heeft daar wel anekdotisch bewijs voor in huis; de elektrische boor die nog van opa was, of een cassetterecorder die al vijftig jaar braaf zijn rondjes draait. Maar wat zeggen de experts die heden en verleden met elkaar kunnen vergelijken?

Met: Martine Postma, oprichter van de Repair Cafés waar jaarlijks een miljoen kapotte apparaten worden nagekeken, van stokoud tot nog gloednieuw.
De Duitse filosoof Gabriel Yoran, auteur van het boek: Waarom je nieuwe mixer kapot gaat en die van je oma het nog steeds doet:Over de verrotzooiing van de wereld.
Kris de Decker van online Low-tech Magazine, een magazine dat draait op zonne-energie en alleen online is als de Spaanse zon schijnt. Hij breekt een lans voor het herontdekken van oude, beproefde maar vergeten technieken.
En de apparaten zelf laten van zich horen, met in een glansrol de zowat antieke stofzuiger van Simon Vestdijk.

Over de maker: Marten Minkema (1968), is schrijvend journalist en radiomaker/podcastmaker voor de VPRO, en werkt voor musea en culturele projecten.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-5-april-2026

OVT | Graf van d'Artagnan, Johnny & Jones, 25 jaar homohuwelijk

Sun, 29 Mar 2026 12:00:00 +0200

(01:48) Wereldnieuws uit Maastricht: mogelijk is het graf van d'Artagnan ontdekt. De vierde musketier heeft echt bestaan en stierf in 1673 bij het beleg van Maastricht. Nu is er onder een voormalig altaar een skelet gevonden. Wie was Charles de Batz de Castelmore graaf van Artagnan eigenlijk? We spreken erover met militair historicus Olaf van Nimwegen.

(14:46) Meneer Dinges weet niet wat Swing is — dé hit van Johnny & Jones, het Nederlandse jazzduo dat in de jaren dertig razend populair werd. Max Kannewasser en Nol van Wesel: twee Joodse jongens, geïnspireerd door Amerikaanse swing. Tot de oorlog hun leven een onvoorstelbaar duistere wending gaf. Historicus en theatermaker Tijmen Dokter brengt hun verhaal in zijn voorstelling In Vredesnaam.

(29:30) Komende woensdag is het 25 jaar geleden dat het allereerste homohuwelijk ter wereld werd voltrokken. En wel hier, in Nederland. Minder bekend is hoe dominees en gelovigen binnen de Protestantse kerk al vanaf de jaren '80 de weg bereidden. Oud-voorzitter van het Werkverband Homotheologen Bert Kuipers is te gast.

(45:18) OVT-recensent Fresco Sam-Sin bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:

Moderne geschiedenis van het sociaal werk – Jos van der Lans
Gravenberch

Een Surinamer in Nederlands-Indië - Paul van der Heijden

BEN IK MANNELIJK? – Het Noordbrabants museum

(57:30) In het archief van Eye Filmmuseum liggen zo'n tweeduizend films uit de koloniale tijd. Beelden die lange tijd vooral één verhaal vertelden: dat van vooruitgang en orde. Maar wie goed kijkt, ziet ook uitbuiting en ongelijkheid. Vanaf 3 april opent de tentoonstelling Eye(s) Open, waarin kunstenaars dat archief van nieuwe perspectieven voorzien. We spreken met curator Hicham Khalidi en kunstenaar Sabine Groenewegen.

(01:09:05) OVT Doc: Rolschaatsen op de snelweg
Deze week debatteerde de Tweede Kamer over oplossingen voor de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog met Iran. In dat debat werd ook de link gelegd met de oliecrisis in de jaren ’70 en er werd door de SGP zelfs geopperd opnieuw autoloze zondagen in te voeren. Dat voorstel werd niet erg serieus genomen, of zelfs als schrikbeeld afgeschilderd.

Maar hoe ging dat in 1973, toen autoloze zondagen wel werden ingevoerd? Hoe reageerden de Nederlanders, en was het achteraf eigenlijk wel nodig? Michal Citroen maakte in 2013 een tweedelige documentaire waarin ze onder andere sprak met Ruud Lubbers, in 1973 minister van Economische Zaken.

In deze uitzending een hermontage, gemaakt door Katinka Baehr.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-29-maart-2026

OVT | Historische opmars van lokale partijen, Musical over Aletta Jacobs, en EU-architect Jean Monnet

Sun, 22 Mar 2026 12:00:00 +0100

(1:24) Richard de Mos leidde zijn partij Hart voor Den Haag naar een monsterzege in de gemeenteraadsverkiezingen, en hij is niet de enige. Terwijl landelijke partijen steeds meer worstelen hun gemeenteraadszetels te behouden, lijken lokale spelers precies te weten waar ze moeten zijn: dicht bij de buurt, dicht bij de ergernissen, dicht bij de kiezer. We hebben het over die opmars van lokale partijen en de spanning tussen lokale zorgen en landelijke idealen met Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis.

(12:30) Aletta Jacobs (1854-1929) is hét icoon van de Nederlandse feministische geschiedenis. Ze was de eerste vrouw die mocht studeren, de eerste vrouwelijke arts van Nederland en ze streed voor het vrouwenkiesrecht. Toch heeft ze in het collectieve geheugen een stoffig imago. Dat wordt op kop gezet in de gloednieuwe ALETTA de musical van Theater Oostpool. Aletta-historicus Mineke Bosch was bij de première en vertelt over deze nieuwe Aletta-interpretatie.

(27:35) De Spaanse koning heeft deze maand toegegeven dat er veel misstanden zijn begaan door de Spanjaarden die het huidige Mexico veroverden. Ruim 500 jaar na deze conquistadores is dit de eerste keer dat Spanje een stap in de richting van excuses zet. Hoe hebben de Spanjaarden zich in Mexico misdragen, en wat betekent het voor Mexicanen dat Spanje nu toch deze stap zet? We vragen het Wil Pansters, hoogleraar sociale en politieke antropologie van Latijns-Amerika en in het bijzonder Mexico aan de Universiteit Utrecht.

(37:35) OVT-recensent Nadia Bouras bespreekt twee boeken, en twee films die te zien op het Movies that Matter Festival (20-28 maart):
Stakkers en wolven. In de schaduw van Gaza - Lotfi El Hamidi
De donkere kamer (Een geschiedenis van migraine) - Celia Svedhem (vert. Hans Kloos)
Cutting through rocks - Sara Khaki, Mohammadreza Eyni
Voix Invisibles - Bart van den Aardweg

(52:20) Het recht van de sterkste #7: Jorrit Steehouder, historicus en expert op het gebied van de Europese eenwording over Jean Monnet — de stille architect van de Europese Unie.

(1:08:40) OVT Doc: Amrita Sher-Gil
“Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India behoort alleen mij toe.” Met deze woorden beschreef Amrita Sher-Gil (1913–1941) haar positie in de kunstwereld. Ze wordt beschouwd als een van de grootste vrouwelijke avant-gardekunstenaars van het begin van de 20e eeuw. Een pionier op het gebied van moderne Indiase schilderkunst. Uniek is haar transculturele stijl; een vermenging van Europese technieken en Indiase thema’s. Amrita betekent ‘onsterfelijkheid’, toch overleed ze op 28-jarige leeftijd. Wie was deze eigenzinnige kunstenaar? En wat moeten we weten om haar werk te begrijpen?
Een portret gemaakt door Laura Stek, met Barnita Bagchi, Annemiek Rens en Laxmi Manuela.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-maart-2026

OVT | De eeuwige strijd om Hormuz, water als wapen en het erfgoed van de Surinaamse keuken

Sun, 15 Mar 2026 10:00:00 +0100

(01:57) Brandende vrachtschepen en raketten die inslaan op tankers: de Straat van Hormuz staat in het middelpunt van een internationale crisis. Het is een nieuw hoofdstuk in een eeuwenlange strijd rond een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. We praten er over met VPRO-collega Abdou Bouzerda, journalist bij Bureau Buitenland en Midden-Oostenkenner.

(16:26) Als de oorlog rond Iran zich uitbreidt naar de bronnen voor drinkwater in de Golfregio, zijn de humanitaire gevolgen niet te overzien, ziet politiek hydroloog Stefan Deconinck. Hij is te gast om het te hebben over verleden en heden van drinkwater als oorlogswapen.

(29:42) In de zestiende eeuw breekt in Europa een ware jacht op oude teksten uit. Humanisten trekken langs kloosters en bibliotheken om Griekse en Romeinse manuscripten op te sporen; met de kennis uit de oudheid zouden ze Europa misschien opnieuw kunnen laten bloeien. Zo ook Arnoud van Eijndhouts uit Aarle-Rixtel, beter bekend als Arlenius. Hij reist naar Ferrara, Bologna en Venetië, en wordt zo een belangrijke schakel in de boekenwereld van de Renaissance. Schrijver en taalkundige Wim Daniëls, zelf afkomstig uit Aarle-Rixtel, reconstrueert zijn opmerkelijke leven in De boekhandelaar van Bologna.

(43:46) OVT-recensent Sanne Frequin bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:
Killing the Dead, Vampire Epidemics from Mesopotamia to the New World - John Blair
Heksenjacht - Maartje van der Laak
Water & Licht - Tentoonstelling in het Dordrechts Museum

(59:38) Roti, bakabana, bara en vele andere gerechten uit de Surinaamse keuken zijn tegenwoordig in Nederland gemakkelijk te vinden. Maar wat is de geschiedenis van die keuken, en waarom vinden we zo veel absurde fantasie-Surinaamse gerechten in de supermarkt? Dat zien we in de nieuwe theatervoorstelling Peper & Zuur?! van comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman. Beide theatermakers zijn te gast om ons door de culinaire geschiedenis van Suriname heen te loodsen.

(01:09:47) OVT Doc: Voor Alia
Nergens ter wereld hebben vrouwen zoveel beperkingen als in Afghanistan. ‘Genderapartheid’ heet het systeem van het tweede Talibanregime, waarin vrouwenrechten stelselmatig worden geschonden. Meisjes mogen vanaf hun twaalfde niet meer naar school; vrouwen mogen niet werken; er mag niet worden gezongen; en in het onderwijs zijn door vrouwen geschreven boeken verboden. Hoe dat is gekomen, is te horen in de documentaire Voor Alia van Maartje Duin. Voor Alia is een portret van de Afghaans-Nederlandse schrijfster Forugh Karimi, en via het verhaal over Karimi’s jeugdvriendin Alia komen we dichterbij deze pijnlijke geschiedenis.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-maart-2026

Koerden in Iran, de Romeo en Julia van de Kaukasus en de crackepidemie

Sun, 08 Mar 2026 12:00:00 +0100

(01:57) Het zijn vage berichten die in verschillende media verschijnen: Koerden zouden zich gaan mengen in de oorlog in Iran, of daar zelfs al mee bezig zijn. Daar is vooralsnog geen bewijs voor, maar duidelijk is dat de Amerikanen in gesprek zijn met Koerdische groepen in Iran en daarbuiten. Het is niet de eerste keer dat de VS rekent op Koerdische steun. Hoe hebben Koerden – die bekend staan als het grootste volk zonder staat - zich eerder opgesteld in Amerikaanse oorlogen, en wat betekent dat voor de oorlog tegen Iran nu? Michiel Leezenberg, filosoof en Koerden-deskundige bij de UvA is te gast.

(13:24) Ali en Nino zijn de Azerbeidzjaanse Romeo en Julia. Het is een verhaal van liefde tussen verschillende culturen en geloof. Schrijver Abdelkader Benali en pianist Daria van den Bercken brengen met hun voorstelling De wereld van Ali & Nino een muzikale reis door de multiculturele lappendeken van de Kaukasus aan het begin van de 20e eeuw.

(27:54) Crack. Gerookte cocaïne. In steeds meer Nederlandse parken en straten in de grote steden is het een zichtbaar overlast gevende harddrug. Het beeld van openlijk drugsgebruik in stadsparken roept herinneringen op aan de heroïne-epidemie in de jaren zeventig. Arjan Nuijten is drugshistoricus en neemt ons mee naar het beruchte Vondelpark van 1972.

(39:27) OVT-recensent Fresco Sam-Sin bespreekt twee boeken en een museum:
- Consent, Een geschiedenis van dwang en vrije wil en alles daartussenin - Chanelle Delameillieure en Jolien Gijbels
- Het Museum voor de Verpleegkunde
- Landverhuizers rond de Sloterplas - Wendela Gronthoud

(53:22) ‘Bestaan er Zwarte engelen?’ Het is een vraag die in de nieuwe roman Achtentwintig letters van Rashid Novaire een zoektocht naar een beladen verleden opent. Een verhaal dat zijn oorsprong vindt in de route van de Sub-Sahara naar de Maghreb, en een familiegeschiedenis die generaties overspant, van slavernij tot trouw aan de sultan van Marokko. Auteur Rashid Novaire is deze zondag te gast, en bespreekt zijn nieuwe roman.

(01:06:02) OVT Doc: Hondenrassen
Het blijft een thema waar veel discussie over bestaat: het fokken van rashonden. Hoe ver moeten we daarin gaan? En ten koste van wat? En wanneer ontstonden de eerste rashonden eigenlijk? Luister naar de eerder gemaakte documentaire ‘Touch of Gold - Daylight Charisma’ (door Laura Stek).

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-maart-2026

De aanval van de VS en Israël op Iran, Henry Kissinger, en de proto-feministische sekteleider Ann Lee

Sun, 01 Mar 2026 12:00:00 +0100

(02:34) 28 februari begon de aanval van de VS en Israël op Iran. Zal het de Iraniërs dichter bij democratie en vrijheid brengen? Bij OVT zijn journalist Yaghoub Sharhanien en arabist Leo Kwarten.

(21:21) Herculine Barbin schreef vlak voor haar dood in 1868 haar ervaringen op als intersekse persoon: mensen die zijn geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. Deze memoire is het oudst bekende West-Europese ervaringsverhaal van een intersekse persoon. Voor Marleen Hendrickx de aanleiding voor het maken van de voorstelling enfin, Barbin.

(32:32) Het recht van de sterkste #6: Amerikanist Albertine Bloemendal over Henry Kissinger, hét gezicht van de Amerikaanse buitenlandpolitiek.

(46:35) Ann Lee kwam in 1776 in Amerika aan. Samen met haar volgelingen, de ‘Shakers’, geloofde ze dat ze de tweede Christus op aarde was. Met deze 'Shakers' hield ze al in de 18e eeuw een verrassend progressief wereldbeeld aan, zo is te zien in de nieuwe film The Testament of Ann Lee. Amerikaanse onderzoeker Markha Valenta bespreekt het portret van Ann Lee als vergeten feministisch icoon.

(57:35) OVT-recensent Wim Berkelaar bespreekt een boek en een tentoonstelling:

Andries Sternheim (1890-1944) Vergeten binnen de Frankfurter Schule - Bertus Mulder
Ongekend talent: vrouwen van de Amsterdamse School in Museum Het Schip

(01:05:47) OVT Doc: Jeugd versleten Deel 2

Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou komen, maar dat doel is bij lange na niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen. 

In Nederland is kinderarbeid wel uitgebannen. Maar wie denkt dat al zo is sinds het ‘Kinderwetje van Van Houten’ in 1874, zit ernaast. Nog tot ver in de 20e eeuw werd er in Nederland door kinderen gewerkt. In de tweedelige documentaire ‘Jeugd versleten’ horen we de verhalen van mensen die dat zelf hebben meegemaakt. 

Programmamaker Katinka Baehr maakte dit tweeluik, op basis van interviews uit 1989 uit de OVT-serie ‘Arbeiderslevens’. 

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-1-maart-2026

Germaine de Staël, krijgt de VS Cuba eindelijk op de knieën? De leeuwendans herleeft in China

Sun, 22 Feb 2026 12:00:00 +0100

(01:32) De VS heeft onder Trump een oud doel weer opgepakt: Cuba afknijpen, totdat het communistische regime valt. En nu, doordat Venezuela geen olie meer levert, is de druk op Cuba extreem hoog. Edwin Koopman, Latijns-Amerikakenner en journalist bij Bureau Buitenland, vertelt meer

(11:26) Napoleon veroverde Europa met kanonnen. Madame Germaine de Staël bestookte het met ideeën, en dat maakte haar gevaarlijker dan een leger. Wie was deze vrouw, die zo gevaarlijk werd gevonden door de machtigste man op aarde? Margot Dijkgraaf is te gast met haar nieuwe boek 

(25:50) Hij staat te boek als zeeheld, admiraal en - niet onomstreden- nationaal icoon: Michiel de Ruyter. Zijn huis in Vlissingen wordt nu op internet te koop aangeboden. Gepensioneerd archivaris Ad Tramper bezocht de woning en vertelt meer. 

(29:57) In Marokko werd hij gezien als culturele grootheid, maar in Nederland is hij vrijwel onbekend gebleven. De Oost-Groningse kunstverzamelaar Bert Flint (1931-2022) vertrok in de jaren ‘50 naar Marrakech. Journalist en documentairemaker Lejo Siepe schreef het boek Een vreemdeling in de Medina en is te gast.

(40:02) Op 10 februari 1941 verschijnt Het Parool voor het eerst tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vijfentachtig jaar later is het een gevestigde krant, maar de vraag waar het ooit om begon blijft urgent, want de vrije pers staat wereldwijd onder druk.  We gaan erover in gesprek met een van de schrijvers van het jubileumboek Vrij, onverveerd, journalist en onderzoeker Teun Dominicus. 

(53:00) Het recht van de sterkste #5: filosoof en journalist Thomas Muntz over Hannah Arendt

(01:07:21) Vanwege die vieringen van het Chinees nieuwjaar was het deze week weer veel te zien: de leeuwendans. Een bekend beeld — een rij mensen, gezamenlijk kleurrijk verkleed, die zich als één leeuw voortbewegen. Wat is het verhaal achter deze dans? We vragen het sinoloog en vaste OVT-recensent Fresco Sam-Sin. 

(01:13:06) OVT Doc: Jeugd versleten Deel 1

Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou komen, maar dat doel is bij lange na niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen. 

Programmamaker Katinka Baehr maakte dit tweeluik, op basis van interviews uit 1989 uit de OVT-serie ‘Arbeiderslevens’. 

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-februari-2026

Verfilming ‘Wuthering Heights’, Otto von Bismarck, en dreigt een nieuwe wapenwedloop?

Sun, 15 Feb 2026 12:00:00 +0100

(02:00) De in 2024 overleden Russische oppositieleider Aleksej Navalny werd vergiftigd in zijn cel. Dat maakte de Britse overheid gisteren bekend na uitvoerig onderzoek, onder meer in samenwerking met Nederland. Hoe past dit onderzoek in de lange traditie van vergiftigingen in Rusland? Te gast is Ben de Jong, expert op het gebied van Russische Inlichtingendiensten.
(16:10) Anglist Kristine Johanson over de nieuwe verfilming van ‘Wuthering Heights’.

(26:18) Trump dreigt met het herstarten van kernproeven, en sinds vorige week is het Amerikaans-Russische kernwapenverdrag START 2 verlopen. Gaan we terug naar de piek van 1986, met meer dan 70.000 kernkoppen wereldwijd? Te gast is hoogleraar internationale betrekkingen Michal Onderco.

(37:11) Nadia Bouras bespreekt deze week twee boeken en een film:
‘Mother Mary comes to me’ - Arundhati Roy (vert. Lucie van Rooijen en Inger Limburg)
‘De donkere kamer (Een geschiedenis van migraine)’ - Celia Svedhem (vert. Hans Kloos)
‘Lions By The River Tigris’ (film) - Zaradasht Ahmed

(47:16) Het recht van de sterkste #4: Duitslandkenner en historicus Hanco Jürgens over de ‘IJzeren Kanselier’ Otto von Bismarck.

(58:58) OVT Doc: Pottenkijkers ongewenst
Een grote ruzie tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië over een tropische eilandengroep in de Indische Oceaan is begin februari met een sisser afgelopen. Het gaat om de Chagos-eilanden, die ten zuiden van de Maladiven liggen en onderdeel zijn van de Britse overzeese gebieden. Groot-Brittannië zou de eilanden overdragen aan zijn voormalige kolonie Mauritius. Maar daar werd de VS woedend over, want op een van de eilanden ligt een grote Amerikaanse basis. ‘Een daad van grote domheid’, noemde Trump het. In alle berichtgeving wordt één groep telkens over het hoofd gezien: de voormalige bewoners van Chagos, die in de jaren ‘70 gedwongen werden om de archipel te verlaten. Programmamaker Saar Slegers was wél in hen geïnteresseerd en maakte 15 jaar geleden voor de NTR een documentaire: ‘Pottenkijkers ongewenst’. Zij is bij OVT te gast en we herhalen haar documentaire die eerder werd uitgezonden in het programma Radiodoc, de voorloper van de documentaire-podcast DOCS.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-februari-2026

De wooncrisis, Machiavelli en Tijd voor Papoea

Sun, 08 Feb 2026 12:00:00 +0100

(01:23) Er zijn in het nieuwe coalitieakkoord grootse plannen aangekondigd om de wooncrisis tegen te gaan. Wat kunnen we leren van hoe er eerder in Nederland groots werd gedacht over wonen? Historicus Wouter Beekers schreef het boek Wonen, wonen, wonen – de geschiedenis van volkshuisvesting in Nederland en is te gast.

(16:10) Duizenden Nederlandse kinderen dragen geen bril, terwijl ze die wel nodig hebben. Moeten we terug naar de ziekenfondsbril? Te gast zijn Hans Spekman, voorzitter van het Jeugdeducatiefonds en Lex Uilenbroek, 5e generatie opticien in de oudste brillenwinkel van Nederland.

(27:16) Het recht van de sterkste #3: filosoof Tinneke Beeckman over Niccolò Machiavelli, politiek machtsdenker.

(38:57) Sanne Frequin bespreekt deze twee boeken en een tentoonstelling:
- Het eeuwige leven - Tiina Raevaara (vert. Sophie Kuiper)
- Halewijn - Else Boer
- Metamorfosen - Tentoonstelling in het Rijksmuseum

(52:06) Conservator Wonu Veys en cultuurhistoricus Nancy Jouwe over de nieuwe tentoonstelling ‘Tijd voor Papoea’ in het Wereldmuseum Leiden.

(01:11:11) OVT Doc: Het ideale silhouet
We zijn er maar druk mee: het kneden, trainen en corrigeren van ons menselijk lichaam. Die zoektocht naar het ideale lichaam is niet nieuw. Altijd al probeerden we onze contouren te veranderen en aan te passen aan het heersende schoonheidsbeeld. Maar voor de introductie van cosmetische ingrepen en uitgebreide fitness-routines was men voornamelijk afhankelijk van ondermode: korsetten snoerden de taille in, bustles vergrootten de billen, beha’s liftten boezems omhoog, en slips en gordels maakten de buik plat. Het Design Museum in Den Bosch toont alle middelen die door de tijd heen in het leven werden geroepen om ons silhouet te vormen. Met conservator en curator Anne-Karlijn van Kesteren en fervent ondermode-verzamelaar Dirk-Jan List. Gemaakt door Laura Stek

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-februari-2026

De geschiedenis van ICE en Hugo de Groot, de oervader van het internationaal recht

Sun, 01 Feb 2026 12:00:00 +0100

(01:42) Minneapolis is al weken in het nieuws vanwege de weken durende aanwezigheid van federale grenswachten en immigratie-agenten in de stad. Over de onrust in de VS en de geschiedenis van ICE gaan we in gesprek met amerikanist Casper Thomas.

(16:01) Het recht van de sterkste #2: ideeënhistoricus Arthur Weststeijn over Hugo de Groot, de oervader van het internationaal recht.

(28:18) Op het International Film Festival Rotterdam draait de nieuwe verfilming van L’étranger, de klassieker van Albert Camus. Schrijver en Camus-fanaat Abdelkader Benali bekeek de film voor ons en is te gast.

(39:47) Het Indo-bord is een bordspel dat over de cultuur en geschiedenis van het Indo-zijn vertelt. Fotograaf en maker van het bordspel Joyce de Vries is te gast.

(50:05) Historicus en journalist Daniela Hooghiemstra volgt in haar nieuwe boek ‘De rode en de zwarte jonker’ het verhaal van de twee broers Van der Goes van Naters en is te gast.

(01:02:44) OVT Doc: De duiven
Het was ‘een kleine wereld in een grote’: het nieuwe burgerweeshuis dat in 1960 in Amsterdam aan het IJsbaanpad in gebruik genomen werd. Architect Aldo van Eyck creëerde een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. Wezen en uit huis geplaatste kinderen werden er onderverdeeld in verschillende groepen: de meeuwen, de merels, de duiven en de eagles. Hoe hebben zij hun verblijf ervaren? En wat waren de idealen achter het complex? Gemaakt door Laura Stek.
Na de documentaire vertelt Margot Ende – van den Broek, directeur van Stichting Het Vergeten Kind, meer. Want je zou denken dat het nu niet meer zo vaak gebeurt, maar in Nederland zijn er om en nabij de 41.000 kinderen uit huis geplaatst.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-01-februari-2026

Artsen zonder Grenzen moet vertrekken uit Gaza en Het recht van de sterkste

Sun, 25 Jan 2026 10:00:00 +0100

(01:46) Artsen zonder Grenzen moet, op last van Israël, 1 maart vertrekken uit Gaza. Bij ons is Akke Boere, operationeel directeur van Artsen zonder Grenzen Nederland.

(12:35) De Staatsloterij is dit jaar 300 geworden. Cultuurhistoricus Jeroen Salman en kenner van vroegmoderne loterijen is bij ons te gast.

(23:03) In deze onzekere tijden waarin dankzij Donald Trump het recht van de sterkste weer lijkt te gelden moeten wij, Europeanen, ons verhouden tot deze nieuwe realiteit. Daarom gaat OVT in deze serie op zoek naar de soms harde en ongemakkelijke lessen uit de geschiedenis van ons continent. Van de Atheense veldheren bij Thucydides tot de vorsten van Machiavelli, van keizerrijken tot moderne grootmachten; steeds keert dezelfde vraag terug. Wie bepaalt de regels, en wat blijft er over van recht en moraal als de macht het laatste woord heeft?

Hoogleraar militaire ethiek en leiderschap verbonden aan de Radboud Universiteit en de Nederlandse Defensie Academie Lonneke Peperkamp trapt de serie af.

(39:10) In Italië is een basilica gevonden, die gebouwd is door Vitruvius, de Romeinse oervader van de architectuur. Architectuurhistoricus Martijn van Beek van de Universiteit Utrecht is te gast.

(54:25) Wim Berkelaar bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:
De dagen branden als papier - Petra Couvée
Europa. De zestiende eeuw - Hans Mulder
War Stories. Ukraine up close - Fototentoonstelling Nationaal Militair Museum

(01:04:21) Sterrenkundige Simon Portegies Zwart achterhaalde dat de komeet van Halley niet ontdekt is door de 17e-eeuwse wetenschapper Edmund Halley, maar door een 11e-eeuwse monnik. Portegies Zwart is te gast.

(01:11:20) OVT Doc: Van activist tot mensensmokkelaar.
In de jaren ‘80 zonden we bij OVT een 11-delige serie uit met de fantastische titel en introductie: ‘De korte en nimmer vertelde geschiedenis van alternatief Nederland in de Woelige jaren zestig, in elf delen verklaard en uitgelegd voor de jeugd van de jaren tachtig en al die anderen die het ook maar van horen zeggen hebben.’ Aflevering 3 ging over de Vietnam-beweging en over hoe ver sommige activisten gingen. Het begon met demonstreren en eindigde met het naar veilig gebied smokkelen van Amerikaanse deserteurs. De parallellen met nu zijn onmiskenbaar. Van de massale rode lijn demonstraties, het politieke ongemak hoe om te gaan met bondgenoten die volkenrechten en mensenrechten schenden tot de vraag: Wat kun je doen, als activist, maar ook als militair? Hoe ver ga je en welke risico’s ben je bereid te nemen?
Reden genoeg dus voor een hermontage van de documentaire die in december 1986 werd uitgezonden en gemaakt door Caroline Hanke. Gemaakt door Katinka Baehr.

Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-25-januari-2026

Protest in Iran en Dolly Parton in een verdeeld Amerika

Sun, 18 Jan 2026 12:00:00 +0100

(01:44) In Iran vinden nu al weken hevige protesten plaats. Het regime van ayatollah Ali Khamenei reageert met dodelijk geweld op ongekende schaal. Te gast zijn historicus en Iran-deskundige Peyman Jafari, hoogleraar Diversiteit & Integratie Halleh Gorashi die zelf deelnam aan de Iraanse Revolutie, en Melody Deldjou Fard, betrokken bij de huidige protesten in Iran en gemeenteraadslid van GroenLinks.

(32:33) Hoe blijft Dolly Parton, de Queen of Country, in een verdeelde wereld en het hevig gepolariseerde Amerika buiten de politiek? Religiewetenschapper en Dolly Parton-fan Rachèl Blokhuis-Koopman vertelt.

(40:46) De poging van Trump om Groenland te ‘kopen’, is niet de eerste keer dat de VS het arctische land in handen proberen te krijgen. Lijken de overwegingen uit het verleden op die van nu? Te gast is amerikanist Manon Portos Minetti.

(51:18) Tom Hofland en Pascal van Hulst schreven het boek ‘Spookologie. Een veldgids geschreven voor spoken en geesten in de Lage Landen’. Tom Hofland is te gast.

(59:35) Sanne Frequin bespreekt twee boeken en een serie:
Dorst - Virginia Mendoza (vert. Arieke Kroes)
De ijdelheid van de kanunnik - Hendrik Callewier
Onbekend en wereldberoemd: Gebroeders van Lymborch - serie van BNNVARA

(01:08:56) OVT Doc: Historicus Mirjam Prenger ontdekte in het archief van het Amsterdams Bouwfonds de aantekenschriftjes van woningopzichteres Clasien Meursing. In haar notities komt het doen en laten van de bewoners van een woonblok in de Amsterdamse Indische Buurt in de jaren ’20, ’30 en ’40 tot leven. Meursing was de spil waar de woonblokgemeenschap om draaide. Ze haalde niet alleen wekelijks de huur op, maar fungeerde daarnaast als – wat we nu zouden zeggen – case-manager, gezinscoach, schuldhulpverlener en maatschappelijk werker.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-18-januari-2026

Groenland en de grenzen van de NAVO

Sun, 11 Jan 2026 12:00:00 +0100

(01:40) Amerika spreekt openlijk over de annexatie van Groenland. Wat gebeurt er als de aanval op een bondgenootschap niet van buiten komt, maar van binnenuit? Historicus Laurien Crump, gespecialiseerd in de NAVO en pan-Europese betrekkingen is te gast.

(18:15) Anglist Kristine Johanson keek de nieuwe film Hamnet voor ons en is te gast.

(29:12) Fresco Sam-Sin bespreekt een boek en een museum:
China en Rusland. Vier eeuwen gedeelde geschiedenis - Martin Wagner en Sören Urbansky (vert. Michel Bolwerk en Carolien Ruijssenaars) Het Missiemuseum in Steyl

(41:32) Op 11 januari 1466 kijken een Boheemse baron en zijn gevolg naar de eerst gedocumenteerde schaatswedstrijd uit de geschiedenis. Mediëvist Mario Damen vertelt.

(53:30) De VS zal “voor onbepaalde tijd” de olie-export van Venezuela controleren. Op Curaçao, ongeveer 70 kilometer verderop, wordt gevreesd voor de onrust. Maar vergeten wordt dat juist Nederland een van olie doordrenkte historische band met Venezuela heeft. Historicus Thomas van Gaalen is te gast.

(01:05:50) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…  Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?  Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.   
  
Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, en werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel en uitgebreide credits:  https://www.avrotros.nl/zegpaus/  

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-11-januari-2026

Metropolis: een dystopische blik op 2026 en De gasvlam als thuisgevoel

Sun, 04 Jan 2026 12:00:00 +0100

Metropolis: een dystopische blik op 2026 en De gasvlam als thuisgevoel

(01:36) Wil Trump in Venezuela doen wat de VS in 1989 in Panama deden, toen de strijd tegen drugs werd gebruikt om de toenmalige president van Panama af te zetten? Te gast is Edwin Koopman, Latijns-Amerika journalist en VPRO-collega (Bureau Buitenland).

(20:14) De film Metropolis uit 1927, over een futuristische stad waarin een hevige klassenstrijd wordt gevoerd. En regisseur Fritz Lang liet de film afspelen in het jaar 2026. Wat voor beeld wordt er van ons heden geschetst? Te gast is mediawetenschapper Dan Hassler-Forest.

(42:55) Het thuisgevoel is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Dat gevoel is ook gemaakt, bijvoorbeeld met de gasvlam en het koken daarop. Religiewetenschapper en etnoloog Ernst van den Hemel schreef voor de bundel ‘Venster op thuis’ de bijdrage ‘De gasvlam als thuisgevoel’ en is te gast.

(52:25) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt twee boeken en een documentaire:
Een schandaal in Königsberg - Christopher Clark (vert. Wil Hansen)
Dokter Satan - Jean-Marc Dreyfus (vert. Hans van Riemsdijk)
The Stringer: The Man Who Took the Photo - documentaire van Netflix

(01:08:07)  Biograaf Wies van Leeuwen over Pierre Cuypers, de architect van de in Amsterdam afgebrande Vondelkerk.

(01:16:22) Bevel! Miljoenen Europese mannen moesten zich tijdens de Tweede Wereldoorlog melden om dwangarbeid te doen voor Duitsland. Na thuiskomst werd er vaak nauwelijks nog over gesproken. In de serie Gedwongen vertellen de laatste getuigen over de Arbeitseinsatz. In de negentig zijn ze inmiddels. Ze vertrokken als tiener en werden maanden-, soms jarenlang tewerkgesteld. Zo werden ze volwassen in de snelkookpan van de oorlog. Voor welke dilemma’s kwamen ze te staan? En wat doet dwang met een mens?
Gedwongen- tewerkgesteld in Duitsland is een podcast van het Nationaal Comité 4 en 5 Mei, het NIOD en Aldus’ producties, geregisseerd door Tjitske Mussche met muziek van Darius Timmer.

Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-4-januari-2025

In memoriam 2025

Sun, 28 Dec 2025 12:00:00 +0100

(01:02) OVT doet natuurlijk niet anders dan terugkijken op wat er is gebeurd, maar in de laatste uitzending van het jaar doen we dat traditiegetrouw door aandacht te besteden aan bijzondere mensen die ons het afgelopen jaar ontvallen zijn. Met onze recensenten Wim Berkelaar, Fresco Sam-Sin en Bart Funnekotter. Zij bespreken:

Jane Goodall
Alice Wong
Ronald Venetiaan
Robert Jay Lifton
Lili Veenman
Anthony Grey
Margot Friedländer
Ozzy Osbourne
Peter Arnett

(49:00) Deze week is de column van Sana Valiulina.

(55:45) Al jaren verslindt journalist Erik van den Berg dagboek na dagboek voor zijn rubriek in de Volkskrant. Elke doordeweekse dag is er weer een historisch dagboekfragment met de datum van die dag. In een krant vol actualiteit geeft zijn rubriek de lezer een inkijk in het verleden.

(1:09:21) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…  Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?  

Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.   
  
Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, en werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel en uitgebreide credits: https://www.avrotros.nl/zegpaus/  

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-28-december-2025

Voetbal achter het IJzeren Gordijn en De redders van het scheepswrak

Sun, 21 Dec 2025 10:00:00 +0100

(01:15) In vier jaar is het personeelsbestand van Defensie met bijna 20 procent gegroeid. Vooral het aantal reservisten zit in de lift. Hoe verhouden de huidige reservisten zich tot hun historische voorgangers? Te gast is Tijmen Dokter, militair historicus en zelf reservist.

(13:57) Het is misschien wel de bekendste gierigaard uit de literatuurgeschiedenis: de rijke Ebenezer Scrooge uit A Christmas Carol van Dickens, voor het eerst verschenen op 19 december 1843. Te gast is Daný van Dam, universitair docent Engelse literatuur aan de universiteit Leiden.

(24:02) Deze week is de column van Micha Wertheim.

(28:00) Zuidoost-Europa correspondent Frank Elbers over zijn nieuwe boek ‘Proletariaat aan de bal. Voetbal Achter het voormalige IJzeren Gordijn’.

(41:22) Nadia Bouras recenseert twee boeken en tentoonstelling:
‘Perfecte slachtoffers’ - Mohammed el-Kurd (vert. Hanna Vandercammen)
‘Een moderne geschiedenis van de Arabische wereld’ - Roel Meijer
‘Mokum, de biografie van Joods Amsterdam’ - tentoonstelling in de Nieuwe Kerk Amsterdam

(54:00) Uit een scheepswrak in de Waddenzee bij Texel haalden amateurduikers een 17de-eeuwse jurk bovenwater. De oranje gouden jurk was nog bijna volledig intact. Die vondst werd gedaan in het zogeheten Palmhoutwrak, een uitzonderlijk goed bewaard gebleven schip. Deze unieke ontdekking gaf het schip politieke aandacht dat heeft geleid tot meer geld voor opgravingen en onderzoek. Maritiem archeoloog Nicole Schouten en documentairemaker Arnold van Bruggen zijn te gast.

(01:07:00) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…  

Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?  Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.   
  
Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, en werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel en uitgebreide credits: https://www.avrotros.nl/zegpaus/  

Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-21-december-2025

250 jaar Jane Austen en Calibri is te woke voor de Amerikaanse overheid

Sun, 14 Dec 2025 10:00:00 +0100

(01:39) Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, is het lettertype Calibri te divers en onprofessioneel, het ministerie stopt met het gebruik ervan. Wat vindt de ontwerper van Calibri daarvan? We vragen het aan hemzelf: letterontwerper Lucas de Groot.

(09:07) De column van Nelleke Noordervliet. 

(12:20) 250 jaar geleden werd schrijfster Jane Austen geboren. Ze is bekend van haar realistische romans over de Engelse landadel in de 18e en 19e eeuw, zoals ’Pride and Prejudice’, ’Sense and Sensibility’ en ’Emma’. Te gast zijn hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer Xandra Schutte, theatermaker Florian Myjer, en Monique Christiaan, president van de Jane Austen Society in Nederland.

(52:24) Fresco Sam-Sin recenseert twee boeken en een website:  
‘Suriname in Beeld’ - Carl Haarnack, Eveline Sint Nicolaas en Garrelt Verhoeven
‘In de ban van de jaarring’ - Valerie Trouet (vert. Fred Hendriks en Nicole Seegers)
De website fivebooks.com

(01:04:27) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel. Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?  Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.   
  
Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, en werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel en uitgebreide credits:  https://www.avrotros.nl/zegpaus/  
  
Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-14-december-2025

De actualiteit van George Orwell en de verhalen van Marine-vrouwen

Sun, 07 Dec 2025 12:00:00 +0100

(00:01:18) Deze week maakte de Europese Commissie bekend dat de EU gaat stoppen met het importeren van Russisch gas. Decennialang, hield het de Europese huizen warm en de industrie draaiende. Slavist en journalist Wendelmoet Boersema vertelt.

(00:13:57) Deze week draait de nieuwe documentaire ‘Two Plus Two Is Five’ over het gedachtegoed van George Orwell in de bioscopen. Zijn waarschuwingen over het gevaar van autoritair denken, machtsmisbruik en de kwetsbaarheid van democratie klinken nog altijd ongemakkelijk herkenbaar. Journalist en filosoof Thomas Heij keek de film voor ons.

(00:29:02) De column van Abdelkader Benali.

(00:32:32) Neanderthalers deden aan kannibalisme. Door nieuw DNA-onderzoek weten we nu dat de slachtoffers vrouwen en kinderen waren. Archeoloog Gerrit Dusseldorp is te gast.

(00:39:35) Wim Berkelaar recenseert twee boeken en een museum: 
- Het verdwijnen van de waarheid - Aart Aarsbergen
- Wilhelmina Drucker: een vrouw in de oppositie - Marianne Braun
- Nederlands Mijnmuseum in Heerlen

(00:53:57) In het nieuwe boek ‘Zij durft’ vertellen 32 vrouwen die bij de marine zaten hun verhaal. Samensteller van het boek en marine-veteraan Amy van Son, is te gast samen met Riet Scheffers.

(01:10:50) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel… 
 
Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?  Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.  
 
Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel en uitgebreide credits:  https://www.avrotros.nl/zegpaus/ 
 
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-07-december-2025

De ontdekking van donkere materie en het ontstaan van het Cordon Sanitaire

Sun, 30 Nov 2025 12:00:00 +0100

(01:32) In het Europees Parlement blijkt samenwerken met radicaal-rechts niet langer een taboe. Daarmee komt een politiek principe onder druk te staan dat in delen van Europa decennialang vanzelfsprekend was: het zogenaamde cordon sanitaire. Journalist Tom Naegels is te gast

(12:42) In de nieuwe documentaireserie ‘Iemand moet het doen’ zien we 50 jaar aan Nederlandse hiphopgeschiedenis. Te gast zijn Ivan Barbosa, die samen met Sacha Vermeulen de serie regisseerde, en hiphoppionier en breakdancer Jeffrey Roberts.

(36:30) De column van Sana Valiulina.

(40:30) Fresco Sam-Sin recenseert twee boeken en een tentoonstelling:

Ik en Rome. Alle brieven van Cicero - Vertaald door Jan Bloemendal, Daan den Hengst, Vincent Hunink, Jip Lemmens, John Nagelkerken, Ramon Selles en Rogier van der Wal, onder redactie van Piet Gerbrandy en Daan den Hengst
De kunst van het oorlogvoeren - Sunzi (vert. Mark Leenhouts)
Made in China - Tentoonstelling in het Wereldmuseum Amsterdam

(55:15) In de nieuwe film Nuremberg volgen we de Amerikaanse psychiater Douglas Kelley. Hij zag er tijdens het proces op toe of de nazi’s toerekeningsvatbaar waren. Een van hen is de manipulatieve en gevaarlijke Hermann Göring. Historicus Andrea Huntjes keek de film voor ons en is te gast.

(01:04:48) Een Japanse sterrenkundige denkt voor het eerst een spoor te hebben waargenomen van donkere materie. Bijna honderd jaar geleden durfden twee astronomen voor het eerst te zeggen dat er veel meer massa in het heelal moest zijn dan we konden zien. Wetenschapsjournalist Govert Schilling vertelt meer.

(01:15:00) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…

Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden? Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.

Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel en uitgebreide credits: https://www.avrotros.nl/zegpaus/

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-30-november-2025

Srefidensi dey: 50 jaar onafhankelijkheid van Suriname

Sun, 23 Nov 2025 12:00:00 +0100

(01:43) Op 25 november is het vijftig jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd. We praten erover met Politicoloog en historicus Carl Haarnack, oud-directeur van het Bijlmerparktheater Ernestine Comvalius en Mercedes de Miranda.

(14:45) De column van John Jansen van Galen.

(31:15) Vaticaanse teruggave: gift of roofkunst? Te gast is roofkunstexpert Jos van Beurden.

(41:36) Bart Funnekotter recenseert twee boeken en documentaire:
Zij die gaan sterven - Harry Sidebottom (vert. Maaike Post)
Abd - Justin Marazzi (vert. Brenda Mudde en Maarten van der Werf)
Hitler's DNA. Blueprint of a dictator - Documentaire van Channel 4

(53:08) De Canon van Nederland verdwijnt uit het Openluchtmuseum. Museumdirecteur Amito Haarhuis vertelt meer.

(01:03:31) OVT Doc: De Amerikaantjes. In 1945 worden in Limburg de eerste bevrijdingskinderen geboren. Een deel van hen is duidelijk herkenbaar als ‘Amerikaantjes’ – hun biologische vaders zijn Afro-Amerikaanse soldaten. In het witte katholieke Limburg zijn zij de eerste groep die er opgroeit met een afwijkende huidskleur. En dat was niet gemakkelijk. Laura Stek en Wies Bakker ontmoetten twee van deze kinderen en spraken met schrijfster Mieke Kirkels. Zij schreef het boek: Kinderen van zwarte bevrijders.
Voor de documentaire praten we met NIOD-onderzoeker Kees Ribbens.

We praten na met een van de ‘Amerikaantjes’ Trudy Habets.
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-23-november-2025

Het Zwanenmeer als Kremlins schrikbeeld en het loswikkelen van Toetanchamon

Sun, 16 Nov 2025 12:00:00 +0100

(01:44) Het loswikkelen van Toetanchamon

(10:48) Een 18-jarige straatmuzikante uit Sint-Petersburg, Diana Loginova, werd deze week voor de derde keer opgepakt. Haar misdaad? Het zingen van nummers van Kremlin-kritische artiesten. Maar het is vooral één nummer dat de Russische autoriteiten niet kunnen verdragen: Swan Lake Cooperative van rapper Noize MC. De verwijzing naar Tsjaikovski’s Zwanenmeer ligt namelijk beladen. In de Sovjettijd stond dit stuk symbool voor politieke verandering. Waarom wekt dit stuk, ruim een eeuw na Tsjaikovski’s dood, angst op in het Kremlin? Rusland-kenner Sjeng Scheijen is te gast en legt het uit.

(23:38) De column van Micha Wertheim.

(27:58) Duitsland en de militaire dienst.

(39:40) Tweede Wereldoorlog-vluchtelingen in het Caribisch gebied weer achter prikkeldraad.

(53:10) Vrouwen in de sumo-ring

(1:01:33) Sanne Frequin tipt twee tentoonstellingen en een historisch boek:

Bourgondiërs in Limburg - Tentoonstelling Limburgs Museum
Al het moois in de wereld - Patrick Bringley (vert. Annemie de Vries)
Willem de Rooij - Valkenburg - Tentoonstelling Centraal museum Utrecht

(1:12:20) In Wij waren allemaal kweekjes gaat journalist en presentator Nicole Terborg op zoek naar de onvertelde geschiedenis van ‘kweekjes’: kinderen die opgroeien bij andere familieleden of pleegouders. Na haar serie Kweekje, mi kwekipikin (OVT en Prospektor, 2023) ontdekt ze dat haar persoonlijke verhaal een collectieve ervaring blootlegt. In openhartige gesprekken met vijf kweekjes van verschillende generaties ontvouwt zich een gedeeld verleden van zorg, verlies en veerkracht, en een nieuw besef van herkenning en gemeenschap.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-16-november-2025

De mislukking van de klimaattop van 1989 en wat aten we in 1514?

Sun, 09 Nov 2025 12:00:00 +0100

(01:47)Al meer dan dertig jaar praten politici over klimaatverandering. De eerste keer was in 1989 in Noordwijk. Er was hoop dat er daar bindende afspraken konden worden gemaakt over het terugdringen van de CO2-uitstoot. Voormalig milieuminister Ed Nijpels vertelt over toen en de lessen die we daaruit kunnen trekken.

(12:55) Frank Westerman vertelt over zijn nieuwe boek Hotel De Wereld.

(29:30) In 'Een notabel kookboekje uit 1514' hertaalt diëtist en Neerlandicus Marleen Willebrands het kookboek 'Een notabel boecxken van cokeryen' uit 1514 en heeft ze ook een dertigtal recepten omgeschreven naar de moderne keuken. Hoe smaakte 1514 en was de Nederlandse keuken toen ook al saai en smakeloos?

(39:02) Nadia Bouras tipt drie historische IDFA-films:
Cover-Up - Laura Poitras en Mark Obenhaus
How to Build a Library -  Maia Lekow en Christopher King Mohammed & Paul - Nordin Lasfar

(55:32) De column van Abdelkader Benali.

(58:37) In het najaar van 2016 begon een massaal protest in het Standing Rock-reservaat van de inheemse Sioux, in Noord-Dakota in de Verenigde Staten. Gesteund door duizenden activisten van over de hele wereld, protesteerden ze tegen de aanleg van de Dakota Access-oliepijpleiding. Die pijpleiding zou dwars door heilige inheemse grond lopen - en dat is in strijd met een negentiende eeuws verdrag.

De pijpleiding kwam er toch en de activisten van destijds kregen dit jaar nog een flinke trap na: het bedrijf achter de Dakota Pijpleiding heeft Greenpeace aangeklaagd voor hun rol in het protest. Deze week was er een uitspraak in die zaak.
In 2017 maakt programmamaker Laura Stek de documentaire Standing Rock over deze zaak én over de mensen die de strijd tegen de pijpleiding voerden.

We herhalen de documentaire en gaan daarna in gesprek met Daniel Simons, de advocaat van Greenpeace.  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-doc-standing-rock

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-9-november-2025

Kabinetsformatie, Oekraïne bevecht drones met 50 jaar oude vliegtuigen, Recensies van Wim Berkelaar, Een jaar aan Servische protesten tegen corruptie, De column van Nelleke Noordervliet, OVT Doc ‘De Pensaos. De Mythe van een....

Sun, 02 Nov 2025 12:00:00 +0100

(00:00:58) D66 heeft de verkiezingen gewonnen en gaat de verkenner leveren. In Den Haag wordt nu met een vertrouwd ritueel gezocht naar een nieuw kabinet. Parlementair historicus Alexander van Kessel en politiek verslaggever Floor Bremer zijn te gast om te vertellen wat we in ons huidige versplinterde politieke landschap kunnen leren van eerdere kabinetsformaties.

(00:22:41) Oekraïne verzet zich met 50-jaar oude Yak-52 vliegtuigen en technieken die we kennen uit de Eerste Wereldoorlog tegen Russische drone aanvallen. Jaap Scholten, schrijver en medeoprichter van de stichting Protect Ukraine, helpt de Oekraïners aan die vliegtuigen.

(00:39:50) Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar voor historische tips. Hij bespreekt twee historische boeken: De Jood Suss van Lion Feuchtwanger en Mannetje van de krant van Jan Blokker jr. en hij bespreekt de podcastreeks De Stilte van Sobibor.

(00:52:33) Gister was in Servië één van de grootste demonstraties van de afgelopen decennia. De boodschap van de Serviërs is duidelijk: ze zijn klaar met het corrupte regime van Aleksandar Vučić. Het doet denken aan de protesten waardoor Slobodan Milošević werd afgezet. Balkankenner Geert Luteijn vertelt.

(01:07:05) Deze week is de column van Nelleke Noordervliet.

(01:11:29) OVT-doc: Kaapverdië is dit jaar 50 jaar onafhankelijk. In Rotterdam wonen tussen de 20 en 30 duizend Kaapverdianen, maar toch hoor je weinig over deze migrant. De migratie hebben behoorlijke sporen achtergelaten. Toch voelen velen zich hier thuis voelen, mede door de ‘pensão’s’, de pensions, waar ze kwamen te wonen. Programmamaker: Jan Maarten Deurvorst

De verkiezingscampagne op TV, Trump in Venezuela: de Monroe-doctrine, Livemuziek: Roufaida zingt ‘Ken Ness’, Thuis in de 17de eeuw, De Politieke Tijdmachine, Wie wint de Libris Geschiedenis Prijs?, De uitreiking van de Libris...

Sun, 26 Oct 2025 12:00:00 +0100

(02:12) In aanloop naar de verkiezingen zijn er eindeloos veel debatten, televisiespotjes en interviews met lijsttrekkers. Maar wie in de jaren ’50, ’60 en ’70 in campagnetijd televisie keek, zag iets heel anders. Hoe is televisie in campagnetijd veranderd en wat zegt dat over hoe politici én omroepen naar de burger kijken en keken? We vragen het aan politiek historicus Solange Ploeg.

(18:58) In Venezuela wordt gevreesd voor een Amerikaanse inval – maar komt die er ook? En betekent dit dat we teruggaan naar de ‘Monroe-doctrine’, de tijd waarin de Verenigde Staten zich naar believen mengden in Zuid-Amerika? Patricio Silva, emeritus-hoogleraar geschiedenis van Latijns Amerika, vertelt.

(30:36) Zangeres Roufaida speelt het nummer ‘Ken Ness’ van haar debuutalbum Coming Up For Air.

(35:28) In de nieuwe tentoonstelling ‘Thuis in de 17de eeuw’ in het Rijksmuseum wandel je van zonsopkomst tot zonsondergang door het dagelijks leven van toen. Theatermaker en vormgever Steef de Jong ontwierp het decor: vitrines omgetoverd tot kartonnen kamers, kijkdozen waarin je zelf even een 17de-eeuwer wordt en replica’s van poppenhuizen. Wat vertelt dit over hoe mensen toen leefden? Steef is te gast en legt het uit.

(44:22) Op 29 oktober zijn de verkiezingen. In de ‘Politieke Tijdmachine’ vragen we iedere week aan een andere gast: welke politicus uit het verleden verdient juist nu onze aandacht? Deze week vragen we dat aan politiek historicus Carla Hoetink. Haar keuze: Els Borst.

(53:12) Wie wint de Libris Geschiedenis Prijs 2025, en schreef daarmee het beste historische publieksboek? De kanshebbers zijn:

Arianne Baggerman - De storm die wij vooruitgang noemen

Janna Coomans – Dievenland

Erik de Lange - De laatste dagen van Barbarije

Maarten van Riel - Het verdriet van Tilburg

Stephan Steinmetz - De tien van Den Haag

We praten met de genomineerde auteurs en onze afgevaardigde in de jury, schrijver Abdelkader Benali vertelt waarom deze boeken genomineerd zijn. En er is livemuziek van Roufaida. Zij zingt ‘Silver Linings’ en ‘Splendor’ van haar debuutalbum Coming Up For Air.

(01:40:49) Juryvoorzitter Ronald van Raak maakt bekend wie de winnaar is van de Libris Geschiedenis Prijs 2025?

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-oktober-2025

Bij de herder in het Dwingelderveld, Trump wil leger inzetten middels negentiende-eeuwse wet, ‘Oerprovincie’ Drenthe, De column van John Jansen van Galen, De Politieke Tijdmachine, Recensies van Nadia Bouras, Vuurgeschiedenis...

Sun, 19 Oct 2025 12:00:00 +0200

(01:55) Als iemand Nationaal Park Dwingelderveld kent dan is het herder Johan Coeling. Al 38 jaar leidt hij een kudde Drentse heideschapen door het gebied. We spreken hem en zijn schapen in schaapskooi Achter ‘t Zaand van Natuurmonumenten.

(05:45) De Amerikaanse president Donald Trump herhaalde afgelopen week dat hij de ‘Insurrection Act’ uit 1807 nieuw leven wil inblazen. Die wet geeft de president tijdens een noodtoestand de mogelijkheid om het leger binnenlands in te zetten. Wat is de consequentie daarvan? Te gast is Amerikanist Hanne Nijtmans.

(17:57) De ‘Oerprovincie’, zo profileert Drenthe zich, want in de provincie voel je de “kracht van oer” tussen de bomen, grafheuvels en megalieten. Maar klopt dat beeld wel, en hoe is Drenthe op deze manier bekend komen te staan? Landschapshistoricus en ‘mister Drenthe’ Theo Spek is te gast.

(28:50) Deze week is de column van John Jansen van Galen.

(33:47) Op 29 oktober zijn de verkiezingen. In de ‘Politieke Tijdmachine’ vragen we iedere week aan een andere gast: welke politicus uit het verleden verdient juist nu onze aandacht? Deze week vragen we dat aan politiek journalist Coen van de Ven. Zijn keuze: Joop den Uyl.

(42:28) Nadia Bouras bespreekt twee historische boeken en een documentaireserie:

Onwaardig – Lea Ypi (vert. Luud Dorresteijn)
Fortuyn: On-Hollands – documentaireserie van KRO-NCRV

(54:29) Als iemand Nationaal Park Dwingelderveld kent dan is het herder Johan Coeling. Al 38 jaar leidt hij een kudde Drentse heideschapen door het gebied. Wat is er zo bijzonder aan die schapen, en wat maakt ze immaterieel Drents erfgoed? We spreken hem en zijn schapen in schaapskooi Achter ‘t Zaand van Natuurmonumenten.

(57:52) Dit jaar was er een record aan natuurbranden in Europa, vooral in Portugal en Spanje is de impact groot. Cathelijne Stoof is te gast en roept op om onze vuurgeschiedenis niet te vergeten. Boswachter Tineke Bouwmeester is te gast en vertelt hoe er door de jaren heen op het Dwingelderveld met vuur werd omgegaan.

(01:07:51) Auschwitz Kamparts Josef Mengele wist tot zijn dood uit handen van justitie te blijven. In de nieuwe film ‘Das Verschwinden des Josef Mengele’ roept de regisseur Kirill Serebrennikov hem alsnog ter verantwoording. Maar wat gebeurt er als fictie zich met dit verleden mengt? Nazi-expert Wim Berkelaar bekeek de film voor ons en is te gast.

(01:19:41) In 1951 stappen twee Amerikaanse antropologen uit de bus in Drenthe. Maandenlang bestuderen de twee het dorpsleven in Anderen. Maar terwijl het echtpaar onschuldig veldwerk doet, kijkt de CIA over hun schouders mee. Schrijver en journalist Emiel Hakkenes schreef er het boek ‘Anderen. Een Drents dorp, de Koude Oorlog en de lange arm van de CIA’ over en is te gast.

(01:33:30) Bioloog en schrijver Midas Dekkers weet als geen ander wat de charme is van een rariteitenkabinet. In het Drents Museum staan een paar van zijn gekoesterde objecten tentoongesteld in ‘Microkosmos – De wereld in een Wunderkammer’. Wat drijft mensen om vreemde objecten te bewaren? En wat zegt die verzamelwoede over de wetenschap en over onszelf? Midas Dekkers is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-19-oktober-2025

Bij het iconische zendgebouw van Radio Kootwijk, De Nobelprijs voor de Vrede en Bertha von Suttner, De geschiedenis van Radio Kootwijk, De Politieke Tijdmachine, Merkel’s omstreden Rusland politiek, Gevecht tegen het zand, Da...

Sun, 12 Oct 2025 12:00:00 +0200

(02:02) Noem het de ‘kathedraal’, de ‘sfinx’, of de officiële naam ‘Gebouw A’: het gebouw waar Radio Kootwijk beroemd om is. Het 48 meter hoge, uit gewapend beton opgetrokken zendgebouw, ontworpen door Julius Luthmann is een iconisch bouwwerk, te midden van de zandverstuiving. Met rondleider Marc bekijken we het gebouw.

(05:29) De nobelprijs voor de Vrede 2025 is toegekend aan María Corina Machado, de Venezolaanse oppositieleider die jarenlang streed voor de democratie. Het doet denken aan de Oostenrijkse Bertha von Suttner. De pacifiste kreeg in 1905 als eerste vrouw de Nobelprijs voor de Vrede. Ingrid Rollema, Bertha von Suttner-kenner, is te gast.

(14:35) Het ligt middenin het ruige zand van de Veluwe: een megalomaan Art Deco bouwwerk, het voormalig zendstation Radio Kootwijk. Het werd in 1923 aangelegd voor communicatie met de Nederlandse koloniën. Te gast zijn technicus Jan Willem Udo en zijn vrouw Leona Udo van der Sloot, beide inwoners van het gelijknamige dorp Radio Kootwijk. Daarnaast is ook historicus Frederik Erens te gast, over het belang van de verbinding tussen Nederland en Nederlands-Indië.

(30:45) Op 29 oktober zijn de verkiezingen. In de ‘Politieke Tijdmachine’ vragen we iedere week aan een andere gast: welke politicus uit het verleden verdient juist nu onze aandacht? Deze week vragen we dat aan Simon van Teutem. Zijn keuze: Pieter Cort van der Linden, de liberale premier van Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog.

(39:00) Voormalig bondskanselier Angela Merkel deed afgelopen week gepeperde uitspraken in een interview met een Hongaars online-platform. Ze leek de verantwoordelijkheid voor de Russische invasie van Oekraïne deels bij Polen en de Baltische staten te leggen. Passen haar uitspraken in een langere geschiedenis van Duitse Rusland-politiek? Te gast is Hanco Jürgens, historicus verbonden aan het Duitsland Instituut.

(53:43) Radio Kootwijk is gelegen in de grootste zandverstuiving van Europa: het Kootwijkerzand. Maar deze zandverstuiving, die nu gezien wordt als een wondertje van de natuur, is het gevolg van een grote milieuramp. Honderden jaren vochten Nederlanders hier niet tegen het water, maar tegen het zand. Historisch geograaf Jan Neefjes is te gast.

(01:04:04) In het roerige Berlijn van de jaren twintig ging Die Dreigroschenoper in première – een satirisch stuk met straatliedjes en scherpe humor tegen de achtergrond van het opkomend nazisme. Bijna een eeuw later verkent zanger en performer Sven Ratzke die wereld opnieuw in de voorstelling Dans op de Vulkaan. Wat vertelt de Driestuiversopera over het Berlijn van toen? Sven zelf is te gast. 

(01:18:10) Deze week is de column van Micha Wertheim.

(01:22:28) Ze werd geboren in slavernij, maar zou haar leven eindigen als vrije vrouw in het hart van Paramaribo: Paulina (1768-1861). Ze groeide uit tot eigenares van een groot huis met totslaafgemaakten. Haar zoon werd plantagedirecteur. Ellen Neslo reconstrueert in De schat van de vrijheid het leven van haar voorouder Paulina. Ze laat zien hoe afhankelijkheid en ambitie met elkaar verstrengeld waren in een complexe koloniale samenleving. Neslo is te gast.

(01:33:10) Sanne Frequin bespreekt drie historische boeken:
De instrumentalist – Harriet Constable (vert. Aarti Rampadarath)
Sloppy Science – Stan van Pelt
De kronieken van de dood – Isabel Casteels

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-12-oktober-2025

Clusius-tuin in de Hortus, Een ‘vredesplan’ voor Palestina en Israël, Politieke Tijdmachine, Hoe de Hortus het venster van Japan werd, Ieren boos op de serie House of Guinness, De kassen van de Hortus in Leiden, Het verborgen...

Sun, 05 Oct 2025 12:00:00 +0200

(02:17) Hoe begon de Hortus Botanicus in Leiden eigenlijk, en wat is er te zien? Prefect Barbara Gravendeel vertelt, vanuit de Clusius-tuin.

(05:37) De Amerikaanse president Donald Trump presenteerde een nieuw vredesplan voor Israël en Palestina. Maar critici zien vooral een vaag plan dat opnieuw door grootmachten wordt opgelegd. Expert internationale betrekkingen en voormalig diplomaat Midden-Oosten Petra Stienen herkent het patroon en is te gast.

(17:26) Op 29 oktober zijn de verkiezingen. In de ‘Politieke Tijdmachine’ vragen we iedere week aan een andere gast: welke politicus uit het verleden verdient juist nu onze aandacht? Deze week vragen we dat aan Henk te Velde. Zijn keuze: Marga Klompé, die in 1956 de eerste vrouwelijke minister van Nederland werd.

(25:02) In de Hortus Botanicus Leiden groeiden de allereerste Japanse planten in Europa. En dat kwam voornamelijk door één man: arts, avonturier en botanicus Philipp Franz von Siebold. Wie was hij? En wat bracht hij teweeg in zowel Japan als in Leiden? Te gast zijn hortulana Carla Teune en bekroond schrijfster Annejet van der Zijl.

(43:42) Het is een van dé iconen van Ierland: Guinness. Over de geschiedenis van de dynastie achter dat merk, gaat de nieuwe Netflix-serie House of Guinness. In Britse kranten lezen we lovende recensies. Maar de Ieren zelf zijn niet zo blij. Waarom? Ierland-historicus Joost Augusteijn vertelt. 
 
(54:07) De hortus was de plek waar planten en zaden, die in alle uithoeken van de wereld gevonden werden, onderzocht en gekweekt werden. En daar zijn de kassen essentieel voor. Prefect Barbara Gravendeel vertelt.

(57:15) Eeuwenlang werden in de Hortus in Leiden de planten en zaden vanuit alle uithoeken van de wereld verzameld. Maar achter die koloniale plantenjacht schuilde een verborgen werkelijkheid: het werk van talloze lokale plantenkenners in Indonesië. Historicus Fenneke Sysling onderzoekt de vergeten arbeid in het project Who did all the work? The hidden labour of colonial science en vertelt ons meer over de mensen achter de Europese botanici. 

(01:06:28) Stel je voor: je vader koopt in 1944 een boom in Palestina. Maar die boom blijkt onderdeel van een veel groter plan: bossen die niet alleen het land vergroenen, maar ook Palestijnen verdreven die er woonden? In de podcast Het Beloofde Bos gaat fotograaf Rachel Corner samen met podcastmaker Mandula van den Berg op zoek die ene boom die haar vader plantte. Rachel is te gast. 

(01:21:33) De Titanic blijft nog altijd tot de verbeelding spreken. Ook de kleding van de reizigers zit vol verhalen. De originele kostuums uit de film van 1997 zijn te zien in de tentoonstelling Titanic & Fashion van het kunstmuseum Den Haag. Kunsthistoricus en curator van de tentoonstelling Madelief Hohé is te gast.

(01:32:05) Deze week komen de historische tips van Bart Funnekotter. Hij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling: Infiltranten - Shaun Walker, De Hanze - Dick Harrison en The Grand Tour bestemming Italië - tentoonstelling Mauritshuis.

Extreemrechts en geweld, Schokland, Recensies van Fresco Sam-Sin, Eva Vriend over haar Maand van de Geschiedenis-essay, Politieke Tijdmachine, Meer dan Bauxiet, De column van Nelleke Noorder...

Sun, 28 Sep 2025 12:00:00 +0200

(02:52) Interview Zuiderzee
 
(05:05) Het ging deze week veel over of extreemrechts en het geweld tijdens de rellen in Den Haag met elkaar in verband stonden. Historicus Robin te Slaa onderzocht extreemrechts geweld rondom de opkomst van fascisme in Nederland. Wat kunnen we leren uit de geschiedenis over de relatie tussen de extreemrechtse ideologie en geweld?
 
(18:45) We openen de Maand van de Geschiedenis in Museum Schokland, op voormalig eiland en UNESCO werelderfgoed Schokland. Eva Vriend, schreef over deze geschiedenis en is te gast. Ook aan tafel: Theo Grootjen en Jan Kwakman, twee echte ‘Schokkers’, nakomelingen van mensen die in 1859 van Schokland moesten verhuizen.
 
(35:55) Deze week komen de recensies van Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling: Voor altijd, Een zelfportret in brieven van Plinius. Het Westen, een 4000-jarige geschiedenis van Josephine Quinn en de opening van het Suriname Museum.
 
(48:50) Interview voetafdruk

(52:04) Hoe gaan we om met de natuur? Grijpen we in of moeten we het juist zo ongerept mogelijk behouden voor de toekomst? Door de lens van de verhalen van Jac P. Thijsse en zijn zoon Jo Thijsse werpt historicus Eva Vriend een nieuw perspectief op het thema van deze Maand van de Geschiedenis: ‘Natuurlijk’. Eva Vriend is te gast met haar nieuwe essay ‘De Waterzoon’.
 
(01:08:53) In de ‘Politieke Tijdmachine’ vragen we iedere week aan een andere gast: welke politicus uit het verleden verdient juist nu onze aandacht? Deze week in aflevering 1, historicus Dennis Bos over Mina Koster. Ze was prostituee en anarchiste én ze kwam bijna in de Tweede Kamer voor de Rapaille Partij.

(01:17:25) Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Suriname cruciaal voor de geallieerden. Het daar gewonnen bauxiet was onmisbaar voor het aluminium voor hun vliegtuigen. Maar wat speelde zich daar verder in de vijf oorlogsjaren af? Theatermaker Emma Lesuis verteld in de voorstelling ‘Meer dan Bauxiet’ de onbekende oorlogsverhalen uit Suriname.

(01:29:05) Deze week is de column van Nelleke Noordervliet.

(01:33:05) Noord-Korea: Het geldt nog altijd als een van de meest gesloten landen ter wereld. Maar hoe terecht is dat beeld eigenlijk? En in hoeverre is ons Westerse idee van het land gevormd door de verhalen die het land zélf de wereld heeft ingestuurd? Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker schreef er het boek De wereld volgens Noord-Korea over en is te gast.

De ozonlaag is bijna dicht; nu de klimaatdoelen nog, Lessen van Perikles voor onze bedreigde democratie, Hoe Nederland een narcostaat werd, Recensies van Bart Funnekotter, Louisiana en haar geheime poging om de slavenhandel i...

Sun, 21 Sep 2025 10:00:00 +0200

(01:36) Rellen in Den Haag

(07:50) De verkiezingscampagne is begonnen en de meeste partijen zeggen minder polarisatie te willen. Ze zouden de grafrede van de Griekse staatsman Perikles erop na moeten lezen, vindt schrijver en essayist Bas Heijne. Want ook al leefde Perikles in de vijfde eeuw voor Christus, hij lijkt onze tijd direct toe te spreken.

(20:07) We gaan de klimaatdoelen van 2030 niet halen, dat zei het Planbureau van de Leefomgeving afgelopen dinsdag. 40 jaar geleden was er ook een milieuprobleem; het gat in de ozonlaag. Bij de conferentie van Wenen werd internationale samenwerking gevonden en nu gaat het gat langzaam dicht. Hoogleraar systeemtransities en klimaatverandering Heleen de Coninck is te gast en legt uit hoe het akkoord tot stand is gekomen en of dat te vergelijken valt met de situatie nu.

(28:52) De maffia is geen ver-van-ons-bed-show. Het is bij uitstek juist een Nederlands fenomeen. Maar hoe is dat zo gekomen? In de podcast Narco’s in Nederland traceert NRC-misdaadjournalist Jan Meeus deze geschiedenis, tot ver voordat de cocaïnemaffia het nieuws domineerde.

(41:55) Deze week komen de recensies van Bart Funnekotter. Hij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling: Het zeeheldenboek van Ronald Prud'homme van Reine, Kamp Miranda van Edwin Winkels en In de ban van GOUD een tentoonstelling in het Wereldmuseum Leiden.

(53:42) In 1858, vlak voor de Amerikaanse burgeroorlog, deden politici in Louisiana een voorstel om duizenden Afrikaanse contractarbeiders naar de staat te halen. Niet in slavernij, werd gezegd. In werkelijkheid was het een poging om het verbod op trans-Atlantische slavenhandel te omzeilen. Hoe zat dit plan precies in elkaar, en wat zegt het over de politieke cultuur van de VS?

(01:05:30) In januari 1978 werd een iconisch hoorspel uitgezonden door de VPRO. In ‘De doodsangstescapade’ verleidde radiomaker Willem de Ridder luisteraars om in de nacht met de auto naar het vissersdorp Woudrichem te gaan, de dorpsbewoners wisten van niks. Dat te horen was dat een vrouw langs de weg was gevonden zorgde voor paniek. Programmamaker Jan Maarten Deurvorst sprak met radioluisteraars en mensen uit Woudrichem voor de documentaire ‘De nacht dat de luisteraars kwamen’.

(01:35:45) Jan Haasbroek was ten tijde van ‘De doodsangstescapade’ radiodirecteur bij de VPRO. In de nasleep regende het opzeggingen maar Haasbroek heeft geen spijt. ‘Willem de Ridder was een van de interessantste makers destijds.’

Hoe Qatar diplomatie-knooppunt van de wereld werd, Het Derde Rijk der Dromen, column van Abdelkader Benali, 60 jaar Thunderbirds, Recensies van Wim Berkelaar, Vrouw en Meid en OVT-doc: Moeder-Land

Sun, 14 Sep 2025 12:00:00 +0200

(02:07) Afgelopen dinsdag voerde Israël luchtaanvallen uit op Hamas-leden in Doha, de hoofdstad van Qatar. Tot die tijd was Qatar dé plek waar Hamas en Israël relatief veilig konden onderhandelen over een bestand in Gaza. Ook in conflicten buiten het Midden-Oosten speelt Qatar een diplomatieke rol. Hoe is Qatar het diplomatieke knooppunt van de wereld geworden, en is dat na de aanval voorbij? Dat vertelt Gertjan Hoetjes, Midden-Oostendeskundige aan de UvA.

(14:18) De Joodse schrijfster Charlotte Beradt verzamelde tussen 1933 en 1938 de (angst)dromen van mensen in nazi-Duitsland om zo de terreur te documenteren. Onlangs verscheen voor het eerst een Nederlandse vertaling van haar boek “Het Derde Rijk der dromen”. Historica en terrorismedeskundige Beatrice de Graaf is te gast en deelt haar kijk op het boek.

(26:43) Deze week is de column van Abdelkader Benali.

(29:55) In 1965 werd de TV serie Thunderbirds, met de bekende uitspraak ‘Thunderbirds are Go!’, voor het eerst uitgezonden. Uniek bij deze serie is dat de personages niet door acteurs, maar marionetten werden gespeelt. Egon Adel is te gast. Hij speelt elke zondag de poppenkastvoorstelling op de Dam en kan ons uitleggen wat deze serie zo bijzonder maakt.

(37:50) Deze week krijgen we recensies van Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee historische romans en een bibliotheek.
Radicale democratie - Dirk Alkemade
Reinder Zwolsman. Een omstreden fenomeen in het Nederlandse vastgoed - Dick Brongers
De Librije - St. Walburgiskerk in Zutphen

(51:10) Er was een tijd dat de stad in de vroege ochtendschemering tot leven kwam met dienstmeisjes die druk bezig waren lang voordat de families waarvoor ze werkten wakker werden. Het alledaagse tafereel van de dienstmeid staat symbool voor een bredere geschiedenis. Cultureel-antropoloog Caroline Hanken schreef het boek Vrouw en Meid- De geschiedenis van een leven binnenshuis 1550 – 1950, en is te gast.

(1:03:08) In Moeder-Land staan de brieven centraal tussen ouders in een dorp in de Sovjet-Unie en hun dochter Alexandra die na gedwongen werk in Duitsland een leven in Nederland heeft opgebouwd. Ze worden door de Tweede Wereldoorlog en later door het IJzeren Gordijn van elkaar gescheiden. Alexandra ziet haar ouders nooit meer terug.

Haar dochter Frieda (78) heeft de brieven van haar moeder altijd bewaard, maar kan het russisch niet lezen. Programmamaker Yula Altchouler is van Russische afkomst en vertaalde de honderden verkleurde velletjes die de ouders van Alexandra schreven. In iedere brief vragen ze haar om terug te komen.

Het belang van China’s oorlogsverleden, De shortlist van de Librisprijs, column van Sana Valiulina, Recensies van Sana Valiulina, 40 jaar studio Ghibli, Nazi-kunstrover Erhard Göpel en OVT-doc: De Vrolijke Vernietiging

Sun, 07 Sep 2025 12:00:00 +0200

(01:30) Deze week organiseerde China een spectaculaire militaire parade om het einde van de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Beelden van de militaire parade werden massaal gedeeld door de staatsmedia. Hoe zet China dat oorlogsverleden in voor het huidige Chinese zelfbeeld? Daarover te gast is China-kenner Manya Koetse. 

(14:50) De shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs 2025

(23:11) De column van Sana Valiulina.

(29:43) Princess Mononoke, Spirited Away en The Boy and the Heron, een paar filmtitels uit dezelfde stal: die van Studio Ghibli. Deze beroemde animatiestudio is 40 jaar, en daarom zijn de films in Nederland in de bioscoop te zien. Wat is de betekenis van deze Japanse studio geweest, en hoe past het in de geschiedenis van anime? Japanoloog Otis Eversteijn vertelt.

(38:45) Deze week krijgen we recensies van Sanne Frequin. Zij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:
Floris V ontvoerd en vermoord - een bundel ingeleid door Wim van Anrooij
De middeleeuwen - Dan Jones (vert. Roelof Posthuma)
Artus Quellinus - Beeldhouwer van Amsterdam - tentoonstelling in het Paleis op de Dam

(52:53) Het was de droom van Adolf Hitler; het bouwen van een Führermuseum. Hitler die was afgewezen door de kunstacademie was vastbesloten het grootste museum ter wereld te bouwen. De tot nu toe weinig bekende Duits kunsthistoricus Erhard Göpel speelde een sleutelrol bij het wegroven van de kunst uit bezette gebieden. Wie was Göpel? Hoe slaagde hij erin om schilderijen die de nazi’s op het oog hadden te ontfutselen?
Cultuurwetenschapper Ruud Breteler is te gast.

(01:05:05) Deze week de OVT-doc: ‘De Vrolijke Vernietiging’ is een project van kunstenaar Maurice Hermans waarin is te zien hoe traumatisch het uitvlakken van de mijngeschiedenis was voor Zuid-Limburg. Er is ‘fantoompijn’ in Heerlen, omdat vertrouwde ijkpunten zoals de Lange Jan en de Lange Lies – de hoogste schoorstenen – opeens weg waren en daarmee ook de identiteit van de stad. Hoe kun je verder met een geschiedenis zonder tastbaar houvast?

(01:37:05) Aan de hand van de documentaire De Vrolijke Vernietiging gaan we in gesprek met Casper Gelderblom, wethouder van de Gemeente Heerlen. Veel mensen in deze regio hebben moeite met de energierekening betalen, terwijl de mijnen tijdens de hoogtijdagen van de kolenindustrie recordwinsten behaalden. De burgemeesters willen dat de winsten van de mijnen alsnog terugvloeien naar de regio en hebben de investeerders van de particuliere mijnen een brief gestuurd over de zogenaamde 'ereschuld'.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-7-september-2025

VN-vredesmacht UNIFIL vertrekt uit Libanon, De column van John Jansen van Galen, The Ritual en de geschiedenis van het exorcisme, Recensies van Nadia Bouras, De ring van een Balinese koning en OVT-doc: Stand-up!

Sun, 31 Aug 2025 12:00:00 +0200

(00:01:35) De VN-Veiligheidsraad heeft afgelopen donderdag ingestemd met een laatste verlenging van de vredesmacht UNIFIL. De blauwhelmen verdwijnen uit Zuid- Libanon, die al sinds 1978 aanwezig zijn in de regio. Hoe begon de vredesmissie toen en hoe kan het dat na al die tijd er nu een stop gaat komen? We hebben het erover met militairhistoricus Ben Schoenmaker en UNIFIL-veteraan Bert Kleine Schaars.

(00:22:55) De column van John Jansen van Galen.

(00:28:06) Bijna honderd jaar geleden vond in Amerika een duiveluitdrijving plaats op een vrouw. De nieuwe horrorfilm ‘The Ritual’ vertelt dit verhaal. We hebben het over de film en de geschiedenis van het exorcisme met Kristof Smeyers, historicus aan de KU Leuven, die werkt aan een boek over exorcisme in Vlaanderen.

(00:39:29) Nadia Bouras bespreekt twee historische romans en een serie:

Washington Black
Neem het vuur mee - Leïla Slimani (vert. Gertrud Maes)
Kookpunt - Nisrine Mbarki Ben Ayad

(00:52:23) Stel – je krijgt een ring cadeau, die tijdens de Indonesische dekolonisatieoorlog door een Balinese koning aan een Nederlandse predikant gegeven werd. Wat moet je daarmee? Met die vraag werd historica Anne-Lot Hoek geconfronteerd. De ring kreeg ze op de boekpresentatie van ‘De strijd om Bali’. In de uitzending vertelt ze over haar zoektocht naar wat te doen met de ring.

(01:10:05) Een podium met een kruk, een glaasje water en een microfoon op een standaard. Een man of vrouw die verhalen vertelt en grappen maakt. Geen typetjes, geen liedjes en geen sketches. In de zaal een klein publiek dat lacht, doodstil blijft of terugpraat. Het is inmiddels een bekend beeld, maar stand-up comedy werd pas in de jaren negentig geïntroduceerd in Nederland. De wortels van deze kale podiumkunst liggen in het Amerika van de drooglegging. Programmamaker Laura Lubbers reist samen met Patrick van den Hanenberg, auteur van het boek Stand up and Fight. 35 jaar stand-up comedy in Nederland van Raoul Heertje tot Sezgin Güleç langs de geschiedenis en ontwikkelingen van stand-up comedy in Amerika en Nederland.

Stemactrice: Hymke de Vries
Dank aan: Wouter Monden en de Elektra Podcast

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-31-augustus-2025

Israël wil Palestijnse staat ‘begraven’, Oude woorden, nieuwe wereld #6: Benjamin Moser, Historische protestsongs: Queen Latifah - Ladies First, OVT-doc: Herrijzend Nederland. Radio in oorlogstijd

Sun, 24 Aug 2025 12:00:00 +0200

(01:48) Deze week kreeg het zogeheten E1-plan groen licht in Israël: een project voor de bouw van 3.400 woningen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Minister van Financiën Bazalel Smotrich zei dat dit plan een Palestijnse staat definitief zal ‘begraven’. Daarmee reageerde hij op de groeiende groep landen die Palestina als staat hebben erkend.
Te gast is antropoloog en Israël-kenner Erella Grassiani, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

(13:34) Onze zomerserie 'Oude woorden, nieuwe wereld' gaat over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week: schrijver Benjamin Moser over ‘With My Own Eyes’ van Felicia Langer.

(52:05) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Dit keer het nummer ‘Ladies First’ van Queen Latifah met Kim Dankoor, onderzoeker naar hiphopfeminisme.

(01:06:54) Deze zomer in OVT: de beste historische documentaires uit andere programma’s en podcasts. Deze laatste aflevering: Aflevering 1 van de 10-delige podcast Herrijzend Nederland. Radio in oorlogstijd, die programmamaker Peter de Ruiter maakte voor Beeld & Geluid.
Als in september 1944 Eindhoven wordt bevrijd, treffen de geallieerden er een in het geheim gebouwde radiozender aan. Met veel improvisatietalent kan de zender al drie weken later beginnen met uitzenden onder de naam Radio Herrijzend Nederland. In de podcast horen we authentieke fragmenten van deze zender, maar ook van Radio Oranje en de genazificeerde Nederlandse Omroep in Hilversum. Een serie over radio in oorlogstijd en de strijd om de hoofden en harten van de luisteraars.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-24-augustus-2025

Plasticproblemen, Oude woorden, nieuwe wereld #5: Lotfi el Hamidi en Michiel Leezenberg, Historische protestsongs: Boudewijn de Groot – Welterusten, mijnheer de president, OVT-doc: Een moskee op een ansichtkaart

Sun, 17 Aug 2025 12:00:00 +0200

(01:28) De VN-top over plastic in Genève liep afgelopen vrijdag op niks uit. Er komen geen maatregelen voor de plasticproblemen. Terwijl elke dag het equivalent van 2000 vuilniswagen aan plastic de zeeën, rivieren en meren in wordt gedumpt. En dit staat nog los van de microplastics die tot in onze hersens aangetroffen worden. Het ooit wonderlijk product is nu een boosdoener. Te gast is letterkundige en milieuhistoricus Geert Buelens.

(12:08) Onze zomerserie 'Oude woorden, nieuwe wereld' gaat over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week: historicus en journalist Lotfi El Hamidi en filosoof Michiel Leezenberg over ‘Muqaddimah’ van Ibn Khaldun uit 1377.

(51:39) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Deze keer de koning van het Nederlandse protestlied; Boudewijn de Groot over zijn nummer ‘Welterusten, mijnheer de president’.

(1:07:29) Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet door ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen.  Deze week: Een moskee op een ansichtkaart, een aflevering uit de podcast Platte Grond. Een heel erg fijne podcast over architectuur. Zoals de makers zelf zeggen: Een serie over de kracht van architectuur en over plannen voor de toekomst. Over torenhoge ambities en over het spoor soms volledig bijster zijn. Een verhaal gemaakt door Mariëtte Heres.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-10-augustus-2025

De wortels van de oorlog in Sudan, Oude woorden, nieuwe wereld #4: Lisa Weeda, Historische protestsongs: Óró, sé do bheatha, OVT-doc: Verplicht vrije seks

Sun, 10 Aug 2025 12:00:00 +0200

(01:19) Al meer dan twee jaar is Soedan verstrengeld in een oorlog met catastrofale gevolgen. Twee derde van het land heeft humanitaire hulp nodig en vijftien miljoen mensen zijn ontheemd. Het is de grootste humanitaire ramp ter wereld. De directe oorzaak; een machtsstrijd tussen het Soedanese regeringsleger en de paramilitaire RSF. Maar waar liggen de wortels van het conflict?  Te gast is Anette Hoffmann, Sudanexpert en senior research fellow bij Clingendael.

(16:54) Over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Onze zomerserie 'Oude woorden, nieuwe wereld' gaat over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Dit keer schrijver Lisa Weeda over Alles stroomt van Vasili Grossman

(54:15) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Deze week het Ierse rebellenlied Óró, sé do bheatha 'bhaile met Keltoloog Nike Stam.

(01:09:08) Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet door ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen.  Deze week: Verplicht vrije seks, een bizar verhaal over een Nederlandse maoïstische commune in de jaren ‘80. Heel erg mooi gemaakt door Jan Maarten Deurvorst voor het programma Radiodoc, de voorloper van de VPRO/NTR podcast DOCS. De documentaire komt uit 2014. Eindredactie: Jair Stein. Eindmontage: Alfred Koster

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-10-augustus-2025

OVT: De geschiedenis van Pride, Oude woorden, nieuwe wereld #3: Raoul de Jong, Historische protestsongs: Victor Jara – Plegaria a un Labrador, OVT-doc: De Vrouwenflat, 03-08-2025

Sun, 03 Aug 2025 12:00:00 +0200

(01:35) Gister vond de jaarlijkse Canal Parade weer plaats en zondag is het slotfeest van Pride 2025. We gaan praten over de ontwikkeling van de Pride, van de Stonewall-rellen in 1969, de eerste Amsterdamse Canal Parade in de jaren 90 tot nu, met Michiel Klaassen, journalist en bezig met een boek over de geschiedenis van de Amsterdamse Pride.

(18:50) Over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Onze zomerserie 'Oude woorden, nieuwe wereld' gaat over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Dit keer schrijver Raoul de Jong over ‘De wereld van gisteren’ van Stefan Zweig en ‘Down There on a Visit’ van Christopher Isherwood.

(55:47) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Deze week het nummer Plegaria a un Labrador van de Chileense Victor Jara met muzikant Maurino Alarcón

(1:13:00) Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet voor ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen. Deze zondag: ‘De vrouwenflat’, een documentaire van Sandra Rottenberg die ze maakte voor DOCS (VPRO/NTR).

‘De vrouwenflat’ gaat over de flats die tussen 1940 en 1965 verrezen in Nederland, speciaal gebouwd voor alleenstaande werkende vrouwen. Vrouwenorganisaties zetten zich al sinds het begin van de 20e eeuw in om woonruimte voor alleenstaande vrouwen te realiseren. Voormalig onderwijzeres Fiet Kraamwinkel kreeg dankzij de bemoeienis van het schoolhoofd van de school waar zij werkte in 1963 eindelijk een eigen éénkamerwoning. Nu wordt haar flat grondig gerenoveerd en verhuist ze op haar 98e naar een seniorenwoning. Sandra Rottenberg zoekt haar oude schooljuf rondom de verhuizing op.

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-3-augustus-2025

2e uur: Historische protestsongs en Bouta's laatste zet

Sun, 27 Jul 2025 11:00:00 +0200

(01:30) In onze zomerrubriek over historische protestsongs deze keer het lied van de Anjerrevolutie in Portugal, 1974. Leonor Raven maakte deze revolutie mee en is te gast.

(12:17) We tippen deze zomer ‘Bouta’s laatste zet’, de podcast van Argos en Investico, gemaakt door Linda van der Pol en Sylvana van den Braak. We laten een bewerking van de eerste twee afleveringen horen. Over decembermoorden in Suriname, waarbij vijftien tegenstanders van het militaire regime werden vermoord, en de rol van toenmalig legerleider Desi Bouterse erin.

1e uur: Hongersnood in Gaza, Oude Woorden, Nieuwe Wereld #2

Sun, 27 Jul 2025 10:00:00 +0200

(01:10) De hongersnood in Gaza. Te gast is Charley Boerman, cultuurwetenschapper en onderzoeker bij het project Heritages of Hunger (Erfenissen van honger).

(14:05) Onze zomerserie ‘Oude Woorden, nieuwe wereld’ #2. Schrijver Marian Donner kiest ‘Het hoofdkussenboek’ van Sei Shonagon. Met hoogleraar Japanse talen en culturen Ivo Smits.

2e uur: Historische protestsongs: Big Bill Broonzy - Get Back, Vrouwen Vredeskamp Volkel, 20-07-2025

Sun, 20 Jul 2025 10:29:00 +0200

(00:45) In de eerste aflevering van onze zomerrubriek Historische Protestsongs duiken we in
het lied Get Back van Big Bill Broonzy met een wel heel bijzondere gast: zijn zoon Michael
van Isveldt. De Amerikaanse bluesartiest Big Bill Broonzy zong in het lied Get Back vóór de
opkomst van de burgerrechtenbeweging over de segregatie in de Verenigde Staten. De
zanger en gitarist wordt gezien als een van de grondleggers van de rythm and blues; volgens
Keith Richards wakkerde Broonzy zijn liefde voor de gitaar aan, en zijn muziek werd onder
andere gecovered door Eric Clapton. Samen met gitarist Joep Pelt vertelt Michael van Isveldt
– de enige zoon van Big Bill Broonzy – meer.
Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze
nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd
aanzette tot denken, actie of verzet. Van chansons tot hiphop, van Vietnam tot Chili; elke
week staat een protestsong centraal die de tijdgeest ving en beïnvloedde. We namen de
beste tips van jullie – trouwe OVT-luisteraars- mee. Welke artiesten staken hun nek uit? Wat
wilden ze zeggen? En waarom raakt hun muziek ons nog steeds? Te gast is o.a. de koning van
het Nederlandse protestlied; Boudewijn de Groot.
(20:19) Begin jaren 80 waren er verschillende protesten tegen de plaatsing van Amerikaanse
kruisraketten in Nederland. Het bekendst was het vredeskamp bij de militaire vliegbasis in
Woensdrecht, maar ook bij de basis in Volkel werd geprotesteerd. Het was een publiek
geheim dat daar al sinds 1959 kruisraketten lagen. Begin 1984 streek er een Vrouwen Vredes
Kamp neer dat in de loop der maanden op steeds meer weerstand stuitte uit de directe
omgeving. Paulien Loerts sloot zich als 19-jarige aan bij het kamp. Meer dan veertig jaar later
reist ze samen Chris Bajema terug naar Volkel.
Meer info: www.vpro.nl/ovt

1e uur: Frankrijk trekt zich militair terug uit Senegal, Oude woorden, nieuwe wereld #1: Beatrice de Graaf, 20-07-2025

Sun, 20 Jul 2025 10:24:00 +0200

(01:26) Een historisch moment, afgelopen donderdag, in de relatie tussen Frankrijk en haar
voormalige kolonies in West-Afrika: Frankrijk voltooide de militaire terugtrekking uit
Senegal. Daarmee is na 65 jaar een einde gekomen aan de permanente militaire
aanwezigheid van Frankrijk in West-Afrika. Waarom zijn ze weg. En minstens zo interessant:
Hoe kan het dat ze zo lang zijn gebleven? We vragen het aan oud-diplomaat en schrijfster
Mirjam Tjassing.
(14:33) Over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het
verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost?
De wereld verandert. Wie het nieuws volgt of gewoon om zich heen kijkt, kan zich verloren
voelen. Soms lijkt de wereld van vandaag aan andere wetten te voldoen dan die van
gisteren. Maar de spiegel van de geschiedenis kan helpen om het nu te begrijpen.  
Daarom vraagt OVT deze zomer in de serie ‘Oude woorden, nieuwe wereld’ aan zes schrijvers
en denkers welk historisch boek hen helpt de wereld van nu te begrijpen. Deze zes denkers
en schrijvers laten hun licht schijnen op de kwesties van nu, met de woorden van toen: 
Deze week: Beatrice de Graaf, historica en terrorismeonderzoeker over het boek ‘In de
schaduwen van morgen’ van Johan Huizinga.

Meer info: www.vpro.nl/ovt

2e uur: Is het einde van Hollywood in zicht, De 11 stemmen van Srebrenica #7: Azemina - vasthouden en nooit loslaten, 13-07-2025

Sun, 13 Jul 2025 11:00:00 +0200

(01:00) Bosbranden, stakingen, A.I. en goedkopere locaties om te filmen in andere landen; Hollywood als epicentrum van de filmindustrie ligt onder vuur. Betekenen de bedreigingen het einde van Hollywood als centrum van de filmwereld? Filmwetenschapper Peter Verstraten komt hierover vertellen én over eerdere bedreigingen voor Hollywood.

(13:37) Dertig jaar geleden werd Srebrenica onder de voet gelopen door het Bosnisch-Servische leger. In vijf dagen tijd werden er meer dan achtduizend mensen vermoord en duizenden gedeporteerd. Veel gevluchte Bosniërs vonden hun thuis in Nederland. De afgelopen jaren lag de focus vooral op de Nederlandse blauwhelmen die aanwezig waren bij de val van Srebrenica. Maar wie zijn de Bosnische Nederlanders die deze geschiedenis met zich meedragen?
In De 11 stemmen van Srebrenica gaan journalist en Balkanexpert Marjolein Koster en genocide-deskundige en Srebrenica-overlevende Alma Mustafić op zoek naar hun verhalen. Hoe leef je verder met een oorlogsverleden in een maatschappij die jouw geschiedenis niet kent of begrijpt? En wat kunnen wij leren als we écht naar hen luisteren?
De 11 stemmen van Srebrenica is een productie van Marjolein Koster, Alma Mustafić en OVT. Mede mogelijk gemaakt door o.a. het Mondriaan Fonds en de gemeente Utrecht.
De 11 stemmen van Srebrenica is een multimediaal project. Er is een fotoserie voor de Volkskrant van fotograaf Robin de Puy en binnenkort openen twee tentoonstellingen: in Nationaal Kamp Vught en in DOTODOK Utrecht. Voor meer informatie ga naar: www.11stemmen.nl

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/13-07-2025.html#

1e uur: Grootste militaire oefening ooit in Taiwan, Babylonische hymne ontcijferd met AI, de column van John Jansen van Galen, Indonesië herschrijft zijn geschiedenis, Recensies met Wim Berkelaar, 13-07-2025

Sun, 13 Jul 2025 10:00:00 +0200

(01:53) Taiwan is bezig met haar grootste militaire oefening ooit. Han Kuang, zoals deze oefening heet, wordt al sinds 1984 jaarlijks uitgevoerd om voorbereid te zijn op een verrassingsaanval van China. De oefening is groter dan ooit, maar is de dreiging vanuit China ook groter dan ooit? Daarover te gast is Casper Wits, sinoloog en japanoloog aan de Universiteit Leiden.

(12:26) Wetenschappers hebben een tot nu toe onbekende Babylonische hymne ontdekt. Dankzij AI, die talloze kleitabletten met spijkerschrift heeft geanalyseerd. De uitkomst: een lofzang over het Mesopotamische Babylon. Te gast is Willemijn Waal, universitair docent Assyriologie en Hettitologie.

(20:04) De column van John Jansen van Galen.

(24:30) Deze zomer is het 80 jaar geleden dat Indonesië zich onafhankelijk verklaarde van Nederland. De Indonesische regering grijpt het aan als gelegenheid om een nieuwe nationale geschiedenis te laten schrijven, die het verhaal van onafhankelijkheid en trots moet versterken. Maar wat betekent het als Indonesië zijn verleden gaat herschrijven? Journalist Feba Sukmana vertelt.

(26:27) Recensies van Wim Berkelaar
In de ban van Vietnam - Rimko van der Maar
De puber en de pedagoog - Mineke van Essen en Sanne Parlevliet
Perla - Alexandra Makarová

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/13-07-2025.html#

2e uur: Tussen wal en schip, De 11 stemmen van Srebrenica #5: Esmir - het verhaal van Visegrad, 06-07-2025

Sun, 06 Jul 2025 11:00:00 +0200

(01:04) Gevluchte Indische families dragen trauma’s met zich mee, waar nooit over werd gesproken. In de documentaire Tussen wal en schip, gemaakt door Juliette Dominicus en Sven Peetoom, gaan drie kleinkinderen in gesprek met hun grootouders juist om over dit verzwegen Indische verleden te praten. Te gast is Benjamin Caton, een van de drie kleinkinderen uit de documentaire en initiatiefnemer van De Dekoloniale Indonesië Nederland Herdenking. 

(16:12) Dertig jaar geleden werd Srebrenica onder de voet gelopen door het Bosnisch-Servische leger. In vijf dagen tijd werden er meer dan achtduizend mensen vermoord en duizenden gedeporteerd. Veel gevluchte Bosniërs vonden hun thuis in Nederland. De afgelopen jaren lag de focus vooral op de Nederlandse blauwhelmen die aanwezig waren bij de val van Srebrenica. Maar wie zijn de Bosnische Nederlanders die deze geschiedenis met zich meedragen? In De 11 stemmen van Srebrenica gaan journalist en Balkanexpert Marjolein Koster en genocide-deskundige en Srebrenica-overlevende Alma Mustafić op zoek naar hun verhalen. Hoe leef je verder met een oorlogsverleden in een maatschappij die jouw geschiedenis niet kent of begrijpt? En wat kunnen wij leren als we écht naar hen luisteren?

De 11 stemmen van Srebrenica is een productie van Marjolein Koster, Alma Mustafić en OVT. Mede mogelijk gemaakt door o.a. het Mondriaan Fonds en de gemeente Utrecht.
De 11 stemmen van Srebrenica is een multimediaal project. Er is een fotoserie voor de Volkskrant van fotograaf Robin de Puy en binnenkort openen twee tentoonstellingen: in Nationaal Kamp Vught en in DOTODOK Utrecht. Voor meer informatie ga naar: www.11stemmen.nl

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/06-07-2025.html#

1e uur: De Nieuwe asielwet, Jurassic Park en de geschiedenis van dino-verbeelding, de column van Micha Wertheim, 100 jaar Frantz Fanon, Recensies met Bart Funnekotter, 06-07-2025

Sun, 06 Jul 2025 10:00:00 +0200

(01:29) Donderdagnacht is De Asielnoodmaatregelenwet aangenomen in de Tweede Kamer. Illegaal in Nederland verblijven wordt strafbaar, als de wet ook door de Eerste Kamer wordt aangenomen.
Migratiehistoricus én vaste OVT-recensent Nadia Bouras reageert en zet de nieuwe asielwet in historisch perspectief.

(14:37) De nieuwe film Jurassic World Rebirth belooft een kaskraker te worden. In de film wordt de mens geplaagd door steeds bloeddorstigere en intelligenter geworden dinosauriërs. Maar hoe verhoudt de film zich tot de laatste wetenschappelijke inzichten over deze beesten? En hoe is door de geschiedenis heen de dino verbeeld?  Paleontoloog Melanie Düring, auteur van De laatste lente van de dinosauriërs, bekijkt voor ons de film en is te gast. 

(23:02) De column van Micha Wertheim

(27:08) De Zwarte psychiater Frantz Fanon groeide uit tot een van de scherpste stemmen tegen onderdrukking. Hij zette de strijd tegen kolonialisme en de doorwerking van racisme op de Zwarte psyche op de kaart. Wat zegt het werk van Fanon honderd jaar na zijn geboorte over de wereld van nu? Psychiater Glenn Helberg is te gast.

(42:27) Recensies van Bart Funnekotter
Fulvia - Jane Draycott
De laatste dagen van Barbarije, hoe piraterij verdween van de Middellandse Zee- Erik de Lange
Boven het maaiveld - tentoonstelling Rijksmuseum van Oudheden

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/06-07-2025.html#

2e uur: Bruggenbouwer Lumumba, De 11 stemmen van Srebrenica #1: Satko. Noem hun namen, 29-06-2025

Sun, 29 Jun 2025 12:00:00 +0200

(01:03) Patrice Lumumba, de eerste premier van Congo, is vooral bekend omdat hij in 1961 op lugubere wijze werd vermoord in opdracht van België. Want hij zou een gevaarlijke revolutionair zijn die het land in chaos zou storten. Dat hij veel meer was, een bruggenbouwer, is veel minder bekend. En dat moet veranderen, vindt universitair docent postkoloniale studies Sibo Kanobana. Kanobana schreef het boek Lumumba’s droom. Wat zijn gedachtegoed ons vandaag kan leren en is te gast. 

(13:17) Dertig jaar geleden werd Srebrenica onder de voet gelopen door het Bosnisch-Servische leger. In vijf dagen tijd werden er meer dan achtduizend mensen vermoord en duizenden gedeporteerd. Veel gevluchte Bosniërs vonden hun thuis in Nederland. De afgelopen jaren lag de focus vooral op de Nederlandse blauwhelmen die aanwezig waren bij de val van Srebrenica. Maar wie zijn de Bosnische Nederlanders die deze geschiedenis met zich meedragen?

In De 11 stemmen van Srebrenica gaan journalist en Balkanexpert Marjolein Koster en genocide-deskundige en Srebrenica-overlevende Alma Mustafić op zoek naar hun verhalen. Hoe leef je verder met een oorlogsverleden in een maatschappij die jouw geschiedenis niet kent of begrijpt? En wat kunnen wij leren als we écht naar hen luisteren?

De 11 stemmen van Srebrenica is een productie van Marjolein Koster, Alma Mustafić en OVT. Mede mogelijk gemaakt door o.a. het Mondriaan Fonds en de gemeente Utrecht.

De 11 stemmen van Srebrenica is een multimediaal project. Er is een fotoserie voor de Volkskrant van fotograaf Robin de Puy en binnenkort openen twee tentoonstellingen: in Nationaal Kamp Vught en in DOTODOK Utrecht. Voor meer informatie ga naar: www.11stemmen.nl

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/29-06-2025.html#

1e uur: Werken wapenembargo’s?, De column van Nelleke Noordervliet, Terug naar de hunebedden, Stalins revival, Recensies van Sanne Frequin, 29-06-2025

Sun, 29 Jun 2025 11:00:00 +0200

(01:54) Het congres van GroenLinks-PvdA had een fusie-feestje moeten worden, maar werd overschaduwd door discussie over een volledig wapenembargo op Israël. Wat is de effectiviteit van een wapenembargo en hoe zijn ze in het verleden ingezet?
Historicus en politiek analist Ivo van de Wijdeven vertelt.

(14:11) De column van Nelleke Noordervliet

(18:14) Nadat hij zijn ouders heeft begraven in een steen-loos graf, keert journalist Frank Westerman terug naar Drenthe. Daar bekijkt hij de hunebedden van zijn geboortegrond in een nieuw licht. Hij dook in de verschillende vertellingen van de geschiedenis van de oudste monumenten van Nederland. Westerman schreef er het boek Terug naar de Nul over en is te gast.

(31:26) Ineens staat Stalins standbeeld er weer, in hartje Moskou, alsof er sinds 1956 geen zogenoemde destalinisatie is geweest Stalin moest uit de geschiedenisboeken en uit het straatbeeld verdwijnen. Maar nu staat zijn beeltenis dus weer in een Moskou’s metrostation. Maar waarom keert hij juist nu terug? We vragen het Ruslandkenner Sjeng Scheijen.

(42:32) Recensies van Sanne Frequin
- In memoriam Henk van Os en zijn boek Gebed in schoonheid
- Het verhaal van de schaal - Een podcast van Simon Heijmans over een raadsel rond een schaal van Chinees porselein.
- Gezonken Erfgoed, een Nederlandse geschiedenis aan de hand van 15 iconische scheepswrakken - Jolanda Bos, Martijn Manders, Bjørn Smit en Wouter Waldus

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/29-06-2025.html#

2e uur: De verjaardag van Jaws, De column van John Jansen van galen, No Man’s Land, 22-06-2025

Sun, 22 Jun 2025 12:00:00 +0200

Het was de blockbuster die de doorbraak betekende van Stephen Spielberg; Jaws. De film zette de haai neer als het bloeddorstigste monster van de zee. Nu de film zijn vijftigste viert vragen we ons af; is het imago van de haai door de geschiedenis heen veranderd? We vragen het aan Sven Gins, mediëvist en onderzoeker van historische dierenverhalen.

De column van John Jansen van Galen.

De Roma en Sinti worden al honderden jaren gezien als een gevaar. De angst voor dit zogenoemde vreemde, niet eigen volk leidde in Oost- en Midden-Europa tot gedwongen sterilisatie van duizenden Roma en Sinti vrouwen. Performer en schrijver Giovanni Brand maakte er de theatervoorstelling No Man’s Land over, deze gaat 27 juni in première in Rotterdam. Brand is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/22-06-2025.html#

1e uur: De VS bombadeert Iran, De kernparadox, Recensies van Nadia Bouras, 22-06-2025

Sun, 22 Jun 2025 11:00:00 +0200

Amerikaanse bommenwerpers vielen de ondergrondse nucleaire installaties in Iran aan. Trump heeft het dus toch gedaan, in weerwil van zijn credo dat America First betekent dat inmenging niet in het belang van de VS is. De vergelijking met Amerika’s bommentapijt op Irak in 2003 dringt zich op. Is dit een trendbreuk met zijn America First-politiek en zijn zelf gewenste rol van zogenaamde vredestichter? Bij ons Amerikanist Casper Thomas.

Israël heeft Iran aangevallen vanwege vermeende nucleaire wapens. Maar Israël zou zelf als enige land in het Midden-Oosten al decennialang over kernwapens beschikken. Israël hanteert een strategie van ‘nucleair opacity’: het bevestigt noch ontkent het bezit van kernwapens. Journalist en voormalig Israël-correspondent Derk Walters vertelt meer.

Nadia Bouras bespreekt twee historische boeken:
Het uur van de wolven - Giuliano da Empoli (vert. Hans E. van Riemsdijk)

De wereld na Gaza - Pankaj Mishra (vert. Nannie de Nijs Bik-Plasman en Arjanne van Luipen)

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/22-06-2025.html#

2e uur: De column van Abdelkader Benali, Operatie onthechting #4: Oh, vrouwen, 15-06-2025

Sun, 15 Jun 2025 12:00:00 +0200

(00:36) De column van Abdelkader Benali.

(4:00) Vooral de foto’s van de Japanse bordelen blijken gevoelig liggen in Japan. Wie was verantwoordelijk: Amerika of Japan? En hoe zat het systeem in elkaar? Marianne spreekt een oude zuster, die na de oorlog slachtoffers van dwangprostitutie opving. Wat weet zij over de ervaringen van de vrouwen? Ook ontmoet Marianne de kleinzoon van een Amerikaanse soldaat en een Japanse vrouw. Hij is benieuwd of zij kan helpen zijn Amerikaanse familie te vinden. Terug in Nederland krijgt Marianne een verrassend bericht...

Operatie onthechting
Kunstenaar Marianne Ingleby erft het fotoarchief van haar opa Bruce Elkus, Amerikaans legerfotograaf. In 1944 vertrok hij naar het Japanse eiland Iwo Jima, bekend van een van de bloedigste slagen van de Tweede Wereldoorlog.

Als Marianne na zijn dood door de foto’s gaat stuit ze op gruwelijke beelden: soldaten met weggeblazen ledematen, een Japanse schedel op een stok als oorlogstrofee en naakte vrouwen met dronken Amerikanen in bordelen. De foto's blijken destijds nooit gepubliceerd: te ontluisterend. Liever keek men naar de wereldberoemde heroïsche foto 'Raising the Flag on Iwo Jima', hét symbool van de Amerikaanse overwinning in de Pacific.

Marianne blijkt goud in handen te hebben met het zeldzame foto-archief. Ze is benieuwd naar de ervaringen van haar eigenzinnige opa, die naast honderden foto’s ook aangrijpende brieven vanaf het front naliet. Wat heeft hij meegemaakt aan het front? Waarom maakte hij foto’s buiten zijn opdracht? Welke herinneringen roepen ze op bij de Amerikaanse veteranen? En hoe wordt er in Japan op gereageerd?

Samen met radiomaker Laura Stek reist Marianne vanuit Nederland naar Amerika en Japan, gedreven door de vraag: hoe groot is het gat tussen wat we te zien krijgen en de realiteit van oorlog?

Deel 1 en 2 kwamen in 2020 uit, deel 3 en 4 in 2025.

‘Operatie Onthechting’ is een coproductie van Prospektor en VPRO voor NPORadio1. Narratief en edit: Laura Stek, research: Marianne Ingleby, eindmix: Arno Peeters, creatief producent: Eefje Blankevoort, uitvoerend producent: Laura Verduijn, animatie: Floris Deerenberg, vertaling Japan: Manami Midorikawa en Keimi Yamada. Stemacteurs: Maarten Heijmans, Dafne Holtland, Kai Gotoh en Aki Watano.

Mede mogelijk gemaakt door het Vfonds, het Postcode Loterij Fonds voor journalisten en het NPO-fonds.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/15-06-2025.html#

1e uur: Aanval op het Iraanse atoomprogramma, Recensies met Fresco Sam-Sin, Onrust in Amerika en de ‘First Red Scare’, De luimen van de leeuw, 15-06-2025

Sun, 15 Jun 2025 11:00:00 +0200

(01:54) Afgelopen vrijdag vond de grootste Israëlische aanval op het Iraanse Atoomprogramma tot nu toe plaats. Al eerder waren er aanvallen, met name in 2010 was er de operatie Stuxnet, met een superworm die het Iraanse nucleaire programma destabiliseerde. Midden Oostenkenner Paul Aarts is te gast.

(11:49) Fresco Sam-Sin bespreekt twee historische boeken:

Leven op een vulkaan - Ulbe Bosma
De mango van Mao - Federico Kukso (vert. Heijo Alting)

(23:00) Donald Trump stuurde deze week in Californië militairen af op demonstranten, die protesteren tegen klopjachten van de immigratiedienst. Een opvallende wending in de strijd van Trump tegen progressievelingen. Het doet denken aan president Woodrow Wilson en de eerste ‘Red Scare’ in 1919 volgens historicus Ivo van de Wijdeven, hij vertelt meer.

(34:50) Zijn boek over Alkibiades was meteen een hit. Want het ging niet alleen over een Griekse held, maar hield ook een waarschuwing in tegen het moderne populisme. Maar waar haalde de auteur, Ilja Leonard Pfeijffer, zijn kennis vandaan over de politicus die de Atheense democratie zou willen redden? Onlangs verscheen De luimen van de leeuw. De bronnen voor Alkibiades. De auteur is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/15-06-2025.html#

2e uur: Boni, Operatie onthechting #3: De ander, 08-06-2025

Sun, 08 Jun 2025 12:00:00 +0200

(01:19) Rond 1730 ontvlucht een zwangere zwarte vrouw de plantage en brengt in het Surinaamse moeras haar zoon Boni ter wereld. Hij wordt Marron-leider en verzetsheld tegen het koloniale gezag. Tessa Leuwsha schreef een boek over zijn leven en denken, en vertelt hoe dat ons beeld van Boni verandert.

(14:53) Het is vijf jaar later. Alle Amerikaanse Iwo Jima veteranen zijn overleden. De wereld is in rap tempo veranderd. De dreiging van oorlog is terug van weggeweest. Marianne gaat op zoek naar de oude vijanden van haar opa en vindt een van de laatste Japanse Iwo Jima veteranen. In hoeverre voldoet hij aan het clichébeeld uit de oorlog? Ook ontmoet ze de kleindochter van een gesneuvelde Japanse Iwo Jima veteraan. Hoe kijkt zij naar de omgang met de oorlog in het huidige Japan?

Samen met radiomaker Laura Stek reist Marianne vanuit Nederland naar Amerika en Japan, gedreven door de vraag: hoe groot is het gat tussen wat we te zien krijgen en de realiteit van oorlog?

Deel 1 en 2 kwamen in 2020 uit, deel 3 en 4 in 2025.

Mede mogelijk gemaakt door het Vfonds, het Postcode Loterij Fonds voor journalisten en het NPO-fonds.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/08-06-2025.html#

1e uur: Land van redenaars en debat, Vrouwen als technologie, De column van Nelleke Noordervliet, Postume promotie voor Alfred Dreyfus, Recensies met Wim Berkelaar, 08-06-2025

Sun, 08 Jun 2025 11:00:00 +0200

(01:35) Geert Wilders praat in stellingen en oneliners, en lijkt niet gericht op overleg maar op zijn zin krijgen. Hoe nieuw is zijn stijl – en hoe verklaar je zijn invloed op de agenda? Politiek historicus Henk te Velde vertelt, naar aanleiding van zijn nieuwe boek Land van redenaars en debat.

(17:02) Als een apparaat dienstbaar moet zijn, praat het algauw als een vrouw zoals we haar in de 19e eeuw voorstelde: aanmoedigend en inschikkelijk. In de technologie staat de onderdanige vrouw nog altijd model. En dat is al heel lang, zo blijkt uit de nieuwe tentoonstelling ‘Vrouwen als technologie’ in het Design Museum Den Bosch. Te gast is conservator van het museum en curator van de tentoonstelling Anne-Karlijn van Kesteren.

(25:50) De column van Nelleke Noordervliet

(29:16) Alfred Dreyfus, de Joodse kapitein die 130 jaar geleden ten onrechte werd veroordeeld voor hoogverraad, krijgt postuum promotie tot brigadegeneraal. Wie was hij, wat was de Dreyfus-affaire en waarom nu deze erkenning? Historicus Niek Pas legt het uit.

(38:42) Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:
Over antisemitisme - Mark Mazower (vert. Auke van den Berg)
De tien van Den Haag - Stephan Steinmetz
Napoleon en de paus - Pierre Trouillez

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/08-06-2025.html#

2e uur: ‘Vader zoeken’, Operatie onthechting #2: No glamour, 01-06-2025

Sun, 01 Jun 2025 12:00:00 +0200

(01:21) Hoe leer je je vader kennen als hij nooit sprak over zijn verleden? Mirjam Rotenstreich volgde het spoor van haar joodse vader Natan — via Oekraïne, het Rode Leger en Berlijn naar Nederland. Ze tekende zijn verzwegen levensverhaal op in het boek ‘Vader zoeken’ en is te gast.

(13:47) Marianne reist naar New Orleans, waar de reünie van de laatste Iwo Jima veteranen plaatsvindt. Ze spreekt af met twee stokoude mariniers, in een poging dichter bij de oorlogservaring van haar opa te komen. De mannen vertellen emotioneel over de gruwelen die ze hebben meegemaakt. Marianne toont hen ook de foto’s van de Amerikaanse soldaten in de Japanse bordelen. Hoe reageren ze daarop? En zou Bruce de foto’s hebben verstopt voor het leger, om censuur te voorkomen?

Samen met radiomaker Laura Stek reist Marianne vanuit Nederland naar Amerika en Japan, gedreven door de vraag: hoe groot is het gat tussen wat we te zien krijgen en de realiteit van oorlog?

Deel 1 en 2 kwamen in 2020 uit, deel 3 en 4 in 2025.
‘Operatie Onthechting’ is een coproductie van Prospektor en VPRO voor NPORadio1. Narratief en edit: Laura Stek, research: Marianne Ingleby, eindmix: Arno Peeters, creatief producent: Eefje Blankevoort, uitvoerend producent: Laura Verduijn, animatie: Floris Deerenberg, vertaling Japan: Manami Midorikawa en Keimi Yamada. Stemacteurs: Maarten Heijmans, Dafne Holtland, Kai Gotoh en Aki Watano.

Mede mogelijk gemaakt door het Vfonds, het Postcode Loterij Fonds voor journalisten en het NPO-fonds.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/01-06-2025.html#

1e uur: Duitsland en Israël, Nieuw megamuseum in Egypte, De column van John Jansen van Galen, Geschiedenis van het stierenvechten, Recensies met Bart Funnekotter, 01-06-2025

Sun, 01 Jun 2025 11:00:00 +0200

(01:35) Bondskanselier Merz brak het stilzwijgen: Israël's aanvallen op Gaza zijn volgens hem mogelijk in strijd met het internationaal recht. Historicus Krijn Thijs (UvA/Duitsland Instituut) duidt: komt er een breuk in de historisch beladen Duits-Israëlische band?

(13:57) Het grootste museum over één cultuur ter wereld opent over een paar weken officieel zijn deuren: het Grote Egyptische Museum in Gizeh. Egyptoloog Daniel Soliman bezocht alvast het museum met de ‘greatest hits’ van het Oude Egypte en vertelt.

(26:19) De column van John Jansen van Galen.

(30:14) In de nieuwe documentaire 'Tardes de soledad' doodt ster-matador Roca Rey stier na stier. Maar hoe oud is deze traditie? En is ze nog houdbaar in een tijd van groeiend verzet? Cultuurfilosoof Eric Corijn, schreef 'Apologie van een foute interesse: stierenvechten' en vertelt.

(42:42) Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:

Spion in smoking - Victor Laurentius
De rebelse Romanov - Helen Rappaport (vert. Robert Neugarten)
1629 1 - De apotheker van de duivel - Xavier Dorison en Thimothée Montaigne (vert. James Vandermeersch)

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/01-06-2025.html#

2e uur: De Italiaanse juwelenoorlog, Raising the flag, Operatie onthechting 25-05-2025

Sun, 25 May 2025 11:00:00 +0200

(01:05) Het is een kleine rel in Italië: de nazaten van het laatste koningshuis willen hun familiejuwelen terug. De sieraden behoren de staat toe, en niet de nazaten van de monarchie die met Mussolini heulden, zo luidde het oordeel in 2022 en zo bevestigde een Romeinse rechtbank vorige week. Maar de familie vecht deze uitspraak aan. De vraag is natuurlijk hoe deze juwelenoorlog afloopt. Historicus en kenner van het Italiaanse koningshuis Frans Willem Lantink vertelt meer. 

(11:50) Kunstenaar Marianne Ingleby erft het fotoarchief van haar opa Bruce Elkus, Amerikaans legerfotograaf. In 1944 vertrok hij naar het Japanse eiland Iwo Jima, bekend van een van de bloedigste slagen van de Tweede Wereldoorlog.
Als Marianne na zijn dood door de foto’s gaat stuit ze op gruwelijke beelden: soldaten met weggeblazen ledematen, een Japanse schedel op een stok als oorlogstrofee en naakte vrouwen met dronken Amerikanen in bordelen. De foto's blijken destijds nooit gepubliceerd: te ontluisterend. Liever keek men naar de wereldberoemde heroïsche foto 'Raising the Flag on Iwo Jima', hét symbool van de Amerikaanse overwinning in de Pacific.
Marianne blijkt goud in handen te hebben met het zeldzame foto-archief. Ze is benieuwd naar de ervaringen van haar eigenzinnige opa, die naast honderden foto’s ook aangrijpende brieven vanaf het front naliet. Wat heeft hij meegemaakt aan het front? Waarom maakte hij foto’s buiten zijn opdracht? Welke herinneringen roepen ze op bij de Amerikaanse veteranen? En hoe wordt er in Japan op gereageerd?
Samen met radiomaker Laura Stek reist Marianne vanuit Nederland naar Amerika en Japan, gedreven door de vraag: hoe groot is het gat tussen wat we te zien krijgen en de realiteit van oorlog?
Deel 1 en 2 kwamen in 2020 uit, deel 3 en 4 in 2025.
‘Operatie Onthechting’ is een coproductie van Prospektor en VPRO voor NPORadio1. Narratief en edit: Laura Stek, research: Marianne Ingleby, eindmix: Arno Peeters, creatief producent: Eefje Blankevoort, uitvoerend producent: Laura Verduijn, animatie: Floris Deerenberg, vertaling Japan: Manami Midorikawa en Keimi Yamada. Stemacteurs: Maarten Heijmans, Dafne Holtland, Kai Gotoh en Aki Watano.
Mede mogelijk gemaakt door het Vfonds, het Postcode Loterij Fonds voor journalisten en het NPO-fonds.

(46:47) Raising the flag on Iwo Jima, is de iconische foto die in alle schoolboeken symbool staat voor de Amerikaanse overwinning in de Pacific. Die komt ook voor in het eerste deel van ‘Operatie onthechting’ dat deze uitzending te horen is. 
En over die beroemde foto is de laatste maanden in Amerika controverse ontstaan. Niet over de foto zelf, maar over het Ministerie van Defensie, dat de foto besloot te cancelen. Fotografie-expert Rutger van der Hoeven, ook te horen in Operatie Onthechting, vertelt.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/25-05-2025.html#

1e uur: Verkiezingen Suriname en de geest van Bouterse, De cassetterevolutie en 'De Radiola Improvisatie Salon', De column van Abdelkader Benali, Zuid-Afrika en de Bittereinders, Recensies met Sanne Frequin, 25-05-2025

Sun, 25 May 2025 10:00:00 +0200

(01:45) Zondag zijn de parlementsverkiezingen in Suriname. Voor het eerst in 45 jaar speelt Desi Bouterse geen directe rol meer. Toch blijft zijn partij, de Nationale Democratische Partij (NDP), onlosmakelijk verbonden met zijn nalatenschap. Hoe worstelt de NDP met de erfenis van Bouterse? We vragen het Ank Kuipers, journalist in Suriname.

(14:35) Eind jaren '70 was in het VPRO-radioprogramma De Radiola Improvisatie Salon een revolutie in de muziekindustrie te horen. Iedereen die zelf een bandje had opgenomen, kon die insturen. En dat bandje werd dan zonder selectie of censuur afgespeeld op de radio. Een radicaal idee, maar hoe klonk dat?  Marco van Dalfsen is op zoek naar deze ingestuurde cassettebandjes en naar opnames van het programma zelf, voor een erfgoedproject in samenwerking met het Allard Pierson Museum, de Concertzender, Diggin’ Demo’s en Muziekweb.

(23:22) De column van Abdelkader Benali

(27:07) De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa werd deze week door Trump onder vuur genomen over een zogenaamde 'witte genocide'. Waarom komt deze theorie op? En hoe verhoudt het zich tot de geschiedenis van de witte Zuid-Afrikanen die zichzelf de Bittereinders noemen? Te gast is historicus Vincent Kuitenbrouwer.

(40:05) Sanne Frequin bespreekt twee historische boeken een museum:
Wereldsteden van de Lage Landen - Nadia Bouras, Manon van der Heijden et al. (red.)
Medusa in de spiegel - Jacqueline Klooster
Metamorfose - Pim Zwier

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/25-05-2025.html#

2e uur: Seraphina van Brazilië-brug; de nalatenschap van Malcolm X; Geen geld of geweld: de vergeten Bellamyaanse droom, 18-05-2025

Sun, 18 May 2025 11:00:00 +0200

(01:29) De Amsterdamse brug 225 was altijd naamloos. Dat gaat veranderen: de brug heet voortaan de Seraphina van Braziliëbrug. Het is een ode aan mensen met Afrikaanse roots die in de zeventiende eeuw in Amsterdam leefden en een gemeenschap vormden, vlakbij de brug. Historicus Mark Ponte is te gast.

(07:08) Malcolm X zou op 19 mei 100 zijn geworden. Zijn nalatenschap leeft, zeker onder jongeren. Hoe komt dat? Nawal Mustafa organiseerde deze week een programma in de Black Archives over hem en vertelt over zijn erfenis.

(22:36) Grote kans dat je er nog nooit van gehoord hebt: Bellamyanen. Aanhangers van het gedachtegoed van de Amerikaanse schrijver Edward Bellamy. En toch waren er in Nederland vanaf de jaren dertig duizenden Bellamianen in Nederland, met afdelingen in het hele land en landdagen waar ze eigen liederen zongen en naar lange speeches luisterden. Hun ideaal: een samenleving zonder geld, zonder geweld en met gelijkheid voor iedereen. Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire op basis van twee VPRO-documentaires: de radiodocumentaire 'In de ban van Bellamy's Droom' uit 1987 en de televisiedocumentaire 'Vergeelde Toekomst' van Cherry Duyns uit 1979.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/18-05-2025.html#

1e uur: de PKKs historische missie volbracht?; M.C. Escher; nieuw museum Fenix 18-05-2025

Sun, 18 May 2025 10:00:00 +0200

(01:36) De Koerdische militante beweging PKK heft zich na 40 jaar strijd tegen Turkije op. Volgens de beweging is haar "historische missie" volbracht. Maar wat was die missie precies — en is dat echt zo? Turkije-historicus Tayfun Balçık vertelt.

(14:42) Fresco Sam-Sin bespreekt twee historische boeken en een museum:

Verenigd met de onbegrensde vitale energie - Jan De Meyer
De kortste geschiedenis van China - Linda Jaivin (vert. Pon Ruiter)
Museum Fenix in Rotterdam

(29:53) De column van Nelleke Noordervliet.

(33:43) Of het nu gaat over de handen die elkaar lijken te tekenen, over het water dat omhoog stroomt of over vissen die in vogels veranderen: iedereen kent wel iets van het werk van kunstenaar M.C. Escher. Maar wie was hij? Micky Piller en Kristoffel Lieten tekenden zijn levensverhaal op in het boek M.C. Escher. Anders bekeken en zijn te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/18-05-2025.html#

2e uur: Stuur OVT een protestlied, Boevenpraktijken in de middeleeuwen, Billie Holiday – Vreemd fruit in het Concertgebouw, 11-05-2025

Sun, 11 May 2025 12:00:00 +0200

(00:41) Oproep: Stuur je favoriete protestlied naar ovtlive@vpro.nl.

(05:25) Mediëvist Janna Coomans onderzocht onontdekte dievenbekentenissen. Wie steelt er eigenlijk en wat zeggen deze daden over de middeleeuwse samenleving? Coomans is te gast met haar nieuwe boek Dievenland, over gewone mensen in onzekere tijden.

(16:06) In de nacht van 23 op 24 januari 1954 treedt de dan al wereldberoemde Amerikaanse jazz-zangeres Billy Holiday op in het Concertgebouw in Amsterdam. Als ze het lied ‘Strange fruit’ zingt, over de lynchpartijen in haar thuisland, breekt de zaal uit in luid gelach. Holiday verlaat woedend het podium. Het is een dramatisch einde van een toch al dramatisch verlopen dag, waar zij in haar biografie met geen woord over rept. Programmamaker Hans Hylkema reconstrueert wat er is gebeurd. Research: Rudie Kagie.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/11-05-2025.html#

1e uur: Culturele genocide in Gaza, Het Tapijt van Bayeux, De column van Micha Wertheim, Maak Roemenië weer groot, Historische boeken met Nadia Bouras, 11-05-2025

Sun, 11 May 2025 11:00:00 +0200

(01:32) “Gaza zal volledig worden verwoest”, zei de extreemrechtse Israëlische minister Bezalel Smotrich. Niet alleen de Gazanen maar ook hun erfgoed en cultuur wordt weggevaagd. Is die vernietiging van het erfgoed onderdeel van de genocide? We vragen het aan Lucia Admiraal, historicus en correspondent in het Midden-Oosten voor NRC, normaal gesproken in Jeruzalem maar nu even hier.

(14:41) De column van Micha Wertheim

(19:57) Een historische penisdiscussie laait op. Het aantal geborduurde penissen op het Tapijt van Bayeux werd onlangs bijgesteld naar 94. Maar hangt er nou een penis tussen de benen of een zwaard? Marlisa den Hartog, mediëvist en schrijver van het boek Seks in de Renaissance, vertelt waarom deze discussie over penissen in de middeleeuwen weer een heet hangijzer is geworden.

(29:06) Bij de eerste ronde van de verkiezingen in Roemenië kwam de extreemrechtse George Simion naar voren als winnaar. Hij wil niet alleen een ‘groots’ maar ook letterlijk een Groot-Roemenië. En dat bestond al, zo’n honderd jaar geleden toen ook het Roemeense fascisme opkwam. Jan Willem Bos, vertaler Roemeens en auteur van meerdere boeken over Roemenië, vertelt meer.

(40:25) Nadia Bouras bespreekt twee historische boek en een tentoonstelling:

Galmende geschiedenissen - Sinan Çankaya
Geweten - Maurits de Bruijn
Eén club, Eén stad, Ajax Amsterdam - Het Stadsarchief Amsterdam

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/11-05-2025.html#

2e uur: AfD extreemrechts verklaard, Historische boeken met Wim Berkelaar, De strijd om het herdenken, 04-05-2025

Sun, 04 May 2025 11:00:00 +0200

(01:11) Het was het gesprek van de dag deze week bij onze buren: De AfD kreeg het predicaat extreemrechts van de Duitse inlichtingendienst: het Bundesamt für Verfassungsschutz. De vraag is hoe deze kwalificatie past in de omgang met neonazistische en aanverwante partijen in ons buurland; en wat de mogelijke gevolgen zijn voor de op een na grootste partij van het land. We vragen het aan journalist en Nederland-correspondent voor Duitsland Annette Birschel.

(10:51) Wim Berkelaar bespreekt een historisch boek en een tentoonstelling:

Verzetsvrouwen - Agnes Cremers en Mark Bergsma
Ik ben gewoon hier – Centraal Museum Utrecht

(17:42) Negen op de tien Nederlanders staat op 4 mei op de een of andere manier stil bij Dodenherdenking. Dat blijkt uit het jaarlijkse vrijheidsonderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Tegelijkertijd lijkt de discussie over wat en wie te herdenken dit jaar heviger dan ooit. Maar strijd om het herdenken is allesbehalve nieuw. Programmamaker Laura Lubbers onderzocht de geschiedenis van die strijd aan de hand van oorlogsmonumenten in Amsterdam. Kunnen we ‘samen’ herdenken of is dat altijd al een illusie geweest? De strijd om het herdenken is een documentaire van Laura Lubbers en een co-productie van de VPRO en Prospektor. De documentaire is mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams 4 en 5 mei Comité.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/04-05-2025.html#

1e uur: Adhocratie, Kinderverzet in WOII, De column van Sana Valiulina, De Ondergedoken Camera, 04-05-2025

Sun, 04 May 2025 10:00:00 +0200

(01:31) Trump na 100 dagen: volgens hemzelf weergaloos, volgens critici chaotisch. Filosoof Henri van Nispen ziet parallellen met de Romeinse keizer Caligula en diens ‘adhocratie’. Maar wat is een 'adhocraat' en hoe spiegelt Trumps ogenschijnlijke onvoorspelbaarheid zich in het leven van de wrede keizer?

(16:51) In 1941 werd midden in een Amsterdamse school een muur opgetrokken. Joodse leerlingen kregen voortaan aan de achterkant les. Andere leerlingen kwamen in opstand en richten een kinderverzetsgroep op. Mirjam Elias schreef er het jeugdboek 'Het verlaten hotel' over en maakte aanvullend lesmateriaal. Elias is te gast.

(29:14) De column van Sana Valiulina.

(33:22) 'De ondergedoken camera’, zo heet het netwerk van fotografen dat in het geniep de laatste bezettingsmaanden vastlegde. Hun beelden bepaalden ons beeld van WOII in Nederland. Hoe ze werkten, bleef onbekend — tot nu, dankzij het boek 'De ondergedoken camera'. De auteurs Erik Somers en René Kok vertellen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/04-05-2025.html#

2e uur: Historische boeken met Bart Funnekotter, gek van Egypte, Lebensborn, 27-04-2025

Sun, 27 Apr 2025 11:00:00 +0200

(00:53) Jean-Marcel Humbert, egyptoloog, verzamelde duizenden objecten geïnspireerd op het oude Egypte, zoals klokken, speelgoed, servies en posters. Sinds kort is de tentoonstelling ‘Dromen van Egypte’ in het Rijksmuseum van Oudheden te zien. Egyptoloog Daniel Soliman is te gast.

(08:48) Bart Funnekotter bespreekt een historisch boek en een tentoonstelling:

Elselina – Marja Verbraak
De wereld van Johan de Witt – Dordrechts Museum

(18:23) Op 12 december 1935 richtte het naziregime Lebensborn op, een geboorteproject dat moest zorgen voor de toename van het ‘Arische ras’. Vijf jaar lang volgde fotograaf Angeniet Berkers de sporen van dit beladen verleden en sprak de kinderen die er ongevraagd deel vanuit hebben gemaakt. Hoe zag dat programma eruit? En wat betekende het voor de levens van deze mensen? Programmamaker Jakob Koolschijn maakte een documentaire over Lebensborn, gebaseerd op het werk van Berkers.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/27-04-2025.html#

1e uur: Excuses voor de Jodenvervolging, Waar ik me voor schaam, de column van John Jansen van Galen, Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog, Vernieuwende pausen, 27-04-2025

Sun, 27 Apr 2025 10:00:00 +0200

(01:50) Burgemeester Femke Halsema heeft namens de Gemeente Amsterdam excuses aangeboden voor de rol van de gemeente tijdens Jodenvervolging. Hoe werd er vlak na de oorlog naar gekeken, en wanneer is de verandering in het denken over de rol van de gemeente begonnen? Historicus en oud-directeur van het Joods Historisch Museum Judith Belinfante is te gast.

(14:00) Na het overlijden van haar moeder komt Sheila Sitalsing erachter dat haar grootouders ‘fout’ waren in de Tweede Wereldoorlog. De schaamte over dit verleden overheerst al snel, ook bij Sitalsing. Toch, of juist daarom, schreef ze: Waar ik me voor schaam. Een instructieboek hoe met dit verleden om te gaan. Sheila Sitalsing is te gast.

(26:36) De column van John Jansen van Galen.

(30:59) Bij de Tachtigjarige Oorlog denken we aan Holland. Daar zou de strijd tegen Spanje gestreden zijn. Toch opende deze week het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog in hartje Achterhoek in Groenlo. Conservator van het museum, Godfried Nijs is te gast.

(40:00) Het was niet te missen: deze week overleed paus Franciscus. Hij schudde het Vaticaan flink op, maar daarin was hij niet uniek volgens OVT-coryfee Jos Palm. Hij ziet opvallende gelijkenissen met paus Johannes XXIII die de kerk dichter bij de moderne tijd bracht. Katholicisme-kenner Palm is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/27-04-2025.html#

2e uur: Belasting ontduiken in het oude Rome, De broers Rosselli tegen Mussolini, Liefste Lies 6: Laatste brieven, 20-04-2025

Sun, 20 Apr 2025 11:00:00 +0200

(00:55) Ontsnappen aan de fiscus – het is van alle tijden. Ook in de klassieke oudheid wist men al hoe het spel gespeeld werd. Dat blijkt uit een papyrusrol van zo’n tweeduizend jaar geleden, gevonden in de woestijn van Judea.
Classicus Raphaël Hunsucker is bij ons om te vertellen over deze bijzondere vondst. 

(07:22) Op 9 juni 1937 werden twee Italiaanse broers gruwelijk vermoord in een Normandisch kuuroord. De moord op Carlo en Nello Rosselli is nooit opgehelderd, maar gebeurde allicht op bevel van Mussolini.
Wat maakte de broers zo gevaarlijk voor het fascistische regime in Rome? Schrijver Luc Rasson schreef het boek Voor alles komt de daad en is te gast.  
 
(19:25) Liefste Lies #6: Laatste brieven. In de jaren 40 en 50 wordt de Limburgse Lies overspoeld door honderden liefdesbrieven. Wie was deze mysterieuze vrouw die zoveel verlangen opwekte? En hoeveel vrijheid had zij in die tijd eigenlijk om te kiezen? De zesdelige podcast Liefste Lies vertelt haar verhaal en schetst tegelijkertijd een hedendaags portret van liefde, vrijheid en het verlangen om iets te zijn in het leven.
Deze serie werd gemaakt door Heleen Hummelen en Wieky de Boer. De serie is een coproductie van Autres Directions, Aldus’ producties en OVT en is mogelijk gemaakt door financiële steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/20-04-2025.html#

1e uur: Trump en de nalatenschap van McCarthy, Jezus herrijst op het witte doek, de column van Nelleke Noordervliet, Josephine Baker, Historische boeken met Fresco Sam-Sin, 20-04-2025

Sun, 20 Apr 2025 10:00:00 +0200

(02:01) Deze week zagen we het zoveelste hoofdstuk in Trumps oorlog tegen de zogenaamde on-Amerikaanse elementen. Ditmaal zijn de pijlen gericht op de Harvard-universiteit. Trump roept herinneringen op aan de beruchte jacht op alles dat links zou zijn onder senator McCarthy in de jaren 50. Amerikanist Markha Valenta is te gast.

(18:02) De tafel is gedekt; Jezus zal weldra verraden worden. Daar gaat het over in het nieuwe seizoen van de serie The Chosen. 200 miljoen mensen keken al naar de serie. Maar wat voor beeld geeft de serie van Jezus? En is deze verfilming van het paasverhaal uniek? Religiewetenschapper Ernst van den Hemel is te gast.

(26:26) De column van Nelleke Noordervliet.

(29:42) De nieuwe tentoonstelling Josephine Baker, een leven vol verzet in het Verzetsmuseum laat een andere Josephine zien dan de meeste mensen kennen. Hoe verrassend is deze nieuwe expositie? Jazz-zangeres Denise Jannah bezocht de nieuwe tentoonstelling voor OVT en is te gast.

(40:53) Fresco Sam-Sin bespreekt drie historische boeken:

Biografie van de Noordzee - Arie Kok
Kofferverhalen - Karin Amatmoekrim, Abdelkader Benali en Adriaan van Dis
Het paradijs van de arbeider - De tentoonstelling in 't Schip en het boek

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/20-04-2025.html#

2e uur: Kartini ongecensureerd, Liefste Lies 5: Klem, 13-04-2025

Sun, 13 Apr 2025 11:00:00 +0200

(00:50) Ze is een van de meest bekende Nederlandstalige schrijfsters ter wereld. Kartini, heet ze. Ze leefde aan het einde van de 19e eeuw op Java, en streed voor gelijke rechten voor vrouwen. We gaan het hebben over het nieuwe boek 'De mooiste brieven van Kartini' met historicus Lara Nuberg en journalist Feba Sukmana.

(17:09) Liefste Lies #5: Klem. In de jaren 40 en 50 wordt de Limburgse Lies overspoeld door honderden liefdesbrieven. Wie was deze mysterieuze vrouw die zoveel verlangen opwekte? En hoeveel vrijheid had zij in die tijd eigenlijk om te kiezen? De zesdelige podcast Liefste Lies vertelt haar verhaal en schetst tegelijkertijd een hedendaags portret van liefde, vrijheid en het verlangen om iets te zijn in het leven.

Deze serie werd gemaakt door Heleen Hummelen en Wieky de Boer. De serie is een coproductie van Autres Directions, Aldus’ producties en OVT en is mogelijk gemaakt door financiële steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/13-04-2025.html#

1e uur: Breaking the Silence, Jan Patat, De column van Sana Valiulina, Historische boeken met Wim Berkelaar, Florence Price en de Passie van Shishani, 13-04-2025

Sun, 13 Apr 2025 10:00:00 +0200

(01:19) Klokkenluidersorganisatie ‘Breaking the Silence’ publiceerde deze week een rapport met het verhaal van deze officier en van meer anonieme militairen. Wat zeggen deze nieuwe getuigenissen over de geweldinstructies voor Israëlische soldaten? En wat voor organisatie is ‘Breaking the Silence’ eigenlijk? Erella Grassiani, antropoloog en Israël-kenner, is aan de lijn vanuit Israël.

(15:06) Lelijk, vreemd en een Nederlands icoon: Jan Patat. Het is misschien wel het bekendste snackbar-straatmeubilair; een manshoog beeld van een knipogende patatzak dat zijn eigen friet aan het eten is. Het vreemde beeld is een waar cultfiguur geworden, maar wat is zijn verhaal? Journalist Elja Looijestijn maakte de audiodocumentaire ‘Het mysterie van de lachende frietzak’ en is te gast.

(20:48) De column van Sana Valiulina.

(25:18) Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:
Oorlog zonder genade – Koos-Jan de Jager
Meesters van de magie – Ruud Vermeer  
Hoe de liefde vergleed – Kiki Amsberg

(38:25) Singer-songwriter Shishani Vranckx schreef met muziekcollectief Pyranello een eigentijdse Matthäus-passion. Shishani liet zich inspireren door componist Florence Price, de eerste Afro-Amerikaanse vrouw wiens symfonieën werden uitgevoerd. Wat is er bekend over het leven van Price? En waarom grijpt Shishani juist op haar terug? Singer-songwriter Shishani is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/13-04-2025.html#

2e uur: De eerste heilige millennial Carlo Acutis, De graaf van Monte-Cristo, Liefste Lies 4: Hartstocht, 06-04-2025

Sun, 06 Apr 2025 11:00:00 +0200

(00:49) Deze maand wordt de jong gestorven computerprogrammeur Carlo Acutis heilig verklaard. Het zal de eerste heilige millennial worden. En dat levert een explosie aan relieken op, die worden aangeboden via webshops als Ebay. Daar heeft de kerk nu echt schoon genoeg van, en de fraudepolitie is ingeschakeld. Sanne Frequin vertelt hierover.

(06:14) Wraak is het sleutelbegrip van de nieuwe verfilming van Le comte de Monte-Cristo, de epische 19de-eeuwse roman van Alexandre Dumas. Edmond Dantès wordt er valselijk van beschuldigd een aanhanger van Napoleon te zijn. Le comte de Monte-Cristo speelt zich af in het chaotische post-napoleontische Frankrijk. Napoleon-kenner Bart Funnekotter is te gast.

(15:27) Liefste Lies #4: Harstocht. In de jaren 40 en 50 wordt de Limburgse Lies overspoeld door honderden liefdesbrieven. Wie was deze mysterieuze vrouw die zoveel verlangen opwekte? En hoeveel vrijheid had zij in die tijd eigenlijk om te kiezen? De zesdelige podcast Liefste Lies vertelt haar verhaal en schetst tegelijkertijd een hedendaags portret van liefde, vrijheid en het verlangen om iets te zijn in het leven. Deze serie werd gemaakt door Heleen Hummelen en Wieky de Boer. De serie is een coproductie van Autres Directions, Aldus’ producties en OVT en is mogelijk gemaakt door financiële steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/06-04-2025.html#

1e uur: De Smoot-Hawley Tariff Act, Historische boeken met Sanne Frequin, De column van Abdelkader Benali, Over de rand laait vuur, 06-04-2025

Sun, 06 Apr 2025 10:00:00 +0200

(02:13) Deze week kondigde Trump nieuwe importheffingen aan. Zijn beleid grijpt terug op de zogenoemde Smoot-Hawley Tariff Act uit 1930. Wat hield die act in en is er een les uit te trekken voor de maatregelen van Trump nu? Amerikanist Casper Thomas is te gast.

(14:33) Sanne Frequin bespreekt drie historische boeken:
De geboorte van de stad - Erik Schmitz e.a.
Geschrapt, uitgegomd, gewist – Titiou Lecoq  
Het verdriet van Elisabeth van Culemborg - Wijnand W. Mijnhardt

(25:01) De column van Abdelkader Benali

(28:35) Over de rand laait vuur is het nieuwe boek van historicus Chris van der Heijden over het leven van zijn omstreden ouders. Zijn vader was lid van de SS, vocht aan het Oostfront en was commandant van de beruchte Landwacht, zijn moeder was lid van de NSB en een fanatieke nationalist. Van der Heijden is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/06-04-2025.html#

2e uur: Een dino vondst in Mongolië, De erfenis van Atatürk, Liefste Lies 3: Ontsnapping, 30-03-2025

Sun, 30 Mar 2025 11:00:00 +0200

(00:54) Wetenschappers hebben in de Gobiwoestijn in Mongolië een nieuwe dinosauriërsoort ontdekt: Duonychus tsogtbaatari. Een tweepotige dino, een Theropode, die verwant is aan de angstaanjagende T.rex. Wekelijks worden er nieuwe dinosaurussoorten ontdekt, dus wat maakt deze vondst eigenlijk bijzonder? Paleontoloog Melanie During is te gast.

(06:59) Na de arrestatie vorige week van Ekrem Imamoglu, de populaire burgemeester van Istanbul, gingen Turken in veel steden dagenlang de straat op om te demonstreren. Oppervlakkig gezien lijkt de strijd om de macht in Turkije te gaan tussen democratie en autocratie. Maar is het echt zo simpel? Historicus en Turkije-expert Tayfun Balçik is te gast.

(20:42) In de jaren 40 en 50 wordt de Limburgse Lies overspoeld door honderden liefdesbrieven. Wie was deze mysterieuze vrouw die zoveel verlangen opwekte? En hoeveel vrijheid had zij in die tijd eigenlijk om te kiezen? De zesdelige podcast Liefste Lies vertelt haar verhaal en schetst tegelijkertijd een hedendaags portret van liefde, vrijheid en het verlangen om iets te zijn in het leven.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/30-03-2025.html#

1e uur: Christenen voor Israël, De terugkeer van Odysseus, Historische boeken met Fresco Sam-Sin, Het verdriet van Tilburg, 30-03-2025

Sun, 30 Mar 2025 10:00:00 +0200

(01:34) De Nederlandse stichting ‘Christenen voor Israël’ helpt kolonisten bij illegale bezetting op de Westelijke Jordaanoever. Dat bleek deze week uit onderzoek van Investico in samenwerking met BOOS. Het is een tekenend voorbeeld van Israël-steun vanuit de Nederlands christelijke hoek. En dat heeft een langere geschiedenis dan we denken. Het is terug te voeren naar de jonge Nederlandse Republiek, zo meent onze gast theoloog Janneke Stegeman.

(15:18) Poedelnaakt spoelt de gehavende Odysseus aan op de kiezelstranden van Ithaka, een openingsbeeld dat meteen de toon zet voor de nieuwe film The Return. Hoe wordt het verhaal van Odysseus in The Return verteld en wat is de aantrekkingskracht van dit eeuwenoude epos? Koen Vacano doet onderzoek naar de manier waarop de klassieke epische verhalentraditie doorwerkt in hedendaagse films. Hij is te gast.

(27:09) Fresco Sam-Sin bespreekt drie historische boeken:
Voor vrouw en kind - Tsila Rädecker
Uit liefde voor het lezen - Irene Vallejo (vert. Adri Boon)  
Door vrouwen gedragen  - Yvette Kopijn

(39:27) De grootvader van Maarten van Riel was een van de duizenden textielarbeiders die Tilburg rijk was. De stad was de spil van zijn bestaan, maar ook de plek waar hij een einde maakte aan zijn leven. In het boek Het verdriet van Tilburg schetst Van Riel de tragische geschiedenis van de Tilburgse textielindustrie, en hoe dat verband houdt met de dood van zijn grootvader. De auteur is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/30-03-2025.html#

2e uur: Opgedrongen vrede, Van wie is de Hongaarse kokarde?, Liefste Lies 2: Tussen twee vuren, 23-03-2025

Sun, 23 Mar 2025 11:00:00 +0100

(00:46) Het is een rond strikje in de driekleur rood-wit-groen: de Hongaarse kokarde. In 1848 werd het een symbool van het Hongaarse verzet tegen de Habsburgers in de onafhankelijkheidsoorlog van 1848-49. Sindsdien werd het strikje gedragen bij de herdenking van die oorlog, elk jaar op 15 maart. Maar premier Viktor Orbán en zijn partij Fidesz hebben van deze kokarde een partijsymbool gemaakt. Waar stond de kokarde voor, en is het zijn onschuld nu kwijt? Historica en Hongarije-kenner Marian van der Pluijm vertelt.

(07:20) Het was een bizarre vertoning; President Trump belde met de Russische president Poetin over een mogelijke wapenstilstand. Ondertussen lijkt de Oekraïense president Zelensky steeds meer voor een voldongen feit komen te staan. Hoe kan er sprake zijn van een duurzame vrede als andere grootmachten over het lot van Oekraïne gaan beslissen? Het deed diplomaat Benjamin Duerr denken aan de Vrede van Versailles. Hij is te gast.

(20:30) In de jaren 40 en 50 wordt de Limburgse Lies overspoeld door honderden liefdesbrieven. Wie was deze mysterieuze vrouw die zoveel verlangen opwekte? En hoeveel vrijheid had zij in die tijd eigenlijk om te kiezen? De zesdelige podcast Liefste Lies vertelt haar verhaal en schetst tegelijkertijd een hedendaags portret van liefde, vrijheid en het verlangen om iets te zijn in het leven. Deze serie werd gemaakt door Heleen Hummelen en Wieky de Boer. De serie is een coproductie van Autres Directions, Aldus’ producties en OVT en is mogelijk gemaakt door financiële steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/23-03-2025.html#

1e uur: Fascisme weer actueel, Met een olifant door de Alpen, De column van Nelleke Noordervliet, Historische boeken met Bart Funnekotter,Het Vrijheidsbeeld, 23-03-2025

Sun, 23 Mar 2025 10:00:00 +0100

(01:28) Het Vrijheidsbeeld moet terug naar Frankrijk. De Amerikanen hebben de ideologie waarvoor Lady Liberty staat verkwanseld en daarom moet het terug naar de schenker, aldus de Franse Europarlementariër Raphaël Glucksmann.
Het beeld kijkt uit over de Big Apple, maar waarom eigenlijk?
Te gast is Frankrijkkenner Rudi Wester.  

(09:55) Op 22 maart is de grote landelijke demonstratie ‘tegen racisme en fascisme’. Maar waar hebben we het eigenlijk over als het over fascisme gaat? En heeft het hedendaagse fascisme een andere gedaante dan het oer-fascisme van de jaren dertig? Historicus Daniël Knegt is te gast met zijn boek ‘Fascisme’.

(23:35) De column van Nelleke Noordervliet

(26:31) Het wordt nog altijd gezien als een van de grootste militaire kunststukjes ooit: in de derde eeuw voor Christus trok de Carthaagse generaal Hannibal met een leger olifanten de Alpen over om de Romeinse vijand in de rug aan te vallen. Wat drijft de mannen die zijn tocht opnieuw probeerden te beleven? Maarten Inghels schreef Hannibal & Gideon. Hij is te gast.

(39:43) Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:
De geboorte van New York - Russell Shorto (vert. Catalien van Paassen, Willem van Paassen en Jan Willem Reitsma)
Koks en kelners - Patricia van den Eeckhout  
Boulanger! - John-Alexander Janssen

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/23-03-2025.html#

2e uur: Het gezicht van de Europese ‘Homo erectus’, Historische boeken met Wim Berkelaar, Liefste Lies 1: brieven, 16-03-2025

Sun, 16 Mar 2025 12:00:00 +0100

(01:00) In Spanje is een stukje van het gezicht gevonden van de oudste mens die ooit in Europa heeft rondgelopen. Die vondst geeft nieuwe inzichten in de diversiteit en de evolutie van de menselijke soort in dit deel van de wereld. Gerrit Dusseldorp is expert op het gebied van het gedrag van jager-verzamelaars uit het Pleistoceen en vertelt meer.

(07:21) Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:
In alles tot het uiterste - Frits de Lange
Machtswoorden - Remieg Aerts, Coen Brummer en Gertjan Schutte  
Oekraïne onder vuur - Eugene Finkel (vert. Koen Boelens)

(20:52) In de jaren 40 en 50 wordt de Limburgse Lies overspoeld door honderden liefdesbrieven. Wie was deze mysterieuze vrouw die zoveel verlangen opwekte? En hoeveel vrijheid had zij in die tijd eigenlijk om te kiezen? De zesdelige podcast Liefste Lies vertelt haar verhaal en schetst tegelijkertijd een hedendaags portret van liefde, vrijheid en het verlangen om iets te zijn in het leven.
Deze serie werd gemaakt door Heleen Hummelen en Wieky de Boer. De serie is een coproductie van Autres Directions, Aldus’ producties en OVT en is mogelijk gemaakt door financiële steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/16-03-2025.html#

1e uur: Charles de Gaulle’s vooruitziende blik, De spijkerbroek, De reïncarnatie van de Dalai Lama, Niets dan dankbaarheid voor de geallieerden, De column van Sana Valiulina, 16-03-2025

Sun, 16 Mar 2025 11:00:00 +0100

(01:05) De Franse president Macron pleitte deze week tijdens een Europese top voor een sterk Europa met Frankrijk in een voortrekkersrol. Eerder al, in de tijd van Charles de Gaulle, wilde Frankrijk niet afhankelijk zijn van Amerika als het om de Europese veiligheid gaat. Hoe schatplichtig is Macron aan de generaal De Gaulle? Historicus en Frankrijkkenner Niek Pas is te gast.

(11:55) De Europese Unie heeft, als reactie op de Amerikanen, importheffingen aangekondigd. Amerikaanse spijkerbroeken worden daardoor duurder. Hoe komt het eigenlijk dat de spijkerbroek zo'n ongeëvenaard populair kledingstuk is geworden? Kunsthistoricus en conservator mode bij het Centraal Museum Utrecht Ninke Bloemberg vertelt.

(19:38) De spiritueel leider van het boeddhisme, de Dalai Lama, is bijna negentig en heeft ondanks zijn verheven status niet het eeuwige leven. Hij weet zeker dat hij zal reïncarneren in een persoon afkomstig uit de ‘vrije wereld’. Hoe werd de huidige Lama een symbool van vrede en verzet? 

(32:22) De column van Sana Valiulina

(36:24) Aankomende 5 mei vieren we 80 jaar bevrijding. Onze democratie werd gered van de nazi’s. Toch zitten er ook schaduwkanten aan de bevrijding: de hongerwinter, vergisbombardementen en zelfs geallieerde oorlogsmisdaden. Moeten we nog steeds alleen maar dankbaar zijn? Christ Klep schreef De lange bevrijding van Nederland, en is te gast. 

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/16-03-2025.html#

2e uur: I’m still here, De mammoet ontmanteld, Het Spoor Terug: Verloren zoon, 09-03-2025

Sun, 09 Mar 2025 12:00:00 +0100

(01:08) Wetenschappers hebben een wolharige muis gecreëerd. Het is een stap richting de terugkeer
van de mammoet. Deze kolos moet door de arctische sneeuw gaan lopen. Maar is het eigenlijk
wenselijk om dieren weer tot leven te wekken? Dierfilosoof Erno Eskens is te gast.

(8:50) In 1971 wordt Rubens Paiva gearresteerd, gemarteld en vermoord tijdens de militaire
dictatuur in Brazilië. De film I’m still here vertelt het waargebeurde verhaal van zijn vrouw Eunice en
haar strijd voor gerechtigheid. Mariana Françozo, verbonden aan de Universiteit Leiden, is te gast.

(19:51) Op het Sovjet Ereveld in Leusden liggen 865 gesneuvelde Sovjetsoldaten, identiteitsloos,
totdat Remco Reiding zich het lot van de vergeten soldaten aantrok. Hij identificeerde 250 soldaten.
Hoe ging die zoektocht in z’n werk? Gemaakt door Laura Stek.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/09-03-2025.html#

1e uur: Noodpakketten, Is er een plan B?, De column van Micha Wertheim, Wie was Greet Hofmans?, Historische boeken met Sanne Frequin, 09-03-2025

Sun, 09 Mar 2025 11:00:00 +0100

(01:20) Volgens minister van Weel moet iedere Nederlander in het geval van een ramp 72 uur
zelfredzaam kunnen zijn. Gaan we terug naar de Koude Oorlog, toen de organisatie 'Bescherming
Bevolking'; de burger voorbereidde op oorlog? Te gast is Roelof van Gelderen van het Museum
Bescherming Bevolking in Grou.
(10:56) Is Nederland klaar voor oorlog? Dat was de vraag die deze week in de Tweede Kamer hing. De
vraag roept bij voormalig luitenant-generaal Mart de Kruif het beeld op van eind jaren dertig, toen
politici pas heel laat ontdekten dat het vijf voor twaalf was. Hij is te gast.
(22:36) De column van Micha Wertheim
(27:05) Sanne Frequin bespreekt drie historische boeken:
 Vijanden van iedereen - Richard Blakemore (vert. Wilma Paalman, Willem van Paassen)
 Dochters van Lucy – Jan Luiten van Zanden
 Verliefd en veroordeeld – Maartje van de Kamp

(37:54) Greet Hofmans wordt altijd neergezet als de Raspoetin van het Nederlandse koningshuis,
binnengehaald door koningin Juliana. Maar wat deed ze eigenlijk aan het hof? Was ze een heks of
heilige? Historicus Han van Bree schreef Het vertroebelde oog en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/09-03-2025.html#

2e uur: Historische boeken met Fresco Sam-Sin, Het Spoor Terug: Slot op de mond, 02-03-2025

Sun, 02 Mar 2025 11:34:00 +0100

(01:01) Sinoloog en recensent Fresco Sam-Sin bespreekt:

Carthago: ooit verwoest, nooit verdwenen - Redactie: Diederik Burgersdijk, Dirk Vervenne
Eindelijk vrij - Emily Hemelrijk
Huis in de storm - Mauritshuis, Den Haag

(14:39) Ket van Blokland (83) is intersekse. Haar hele leven had ze ‘een slot op de mond’. Verplicht zwijgen
was sinds de jaren '50 onderdeel van de medische aanpak. Hoe kijkt Ket terug op een leven lang
zwijgen? Het Spoor Terug: 'Slot op de mond' is gemaakt door Lara Aerts.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/02-03-2025.html

1e uur: ruzie in het Witte Huis; Stefan (89) ontsnapte 2 keer aan antisemitisme; Tech Coup; 02-03-2025

Sun, 02 Mar 2025 11:00:00 +0100

(00:49) "Dit is nog nooit vertoond". Dat is de algemene reactie op wat er afgelopen vrijdag in het Witte Huis gebeurde, tussen president Trump en Zelensky. Maar historicus en vaste OVT-boekrecensent Wim Berkelaar moest denken aan een ontmoeting tussen Hitler en president Haga van Tjechoslowakije in 1939.

(17:02) Big Tech ondermijnt de democratie. Door fake news, maar ook door een techgigant als Elon Musk die al wekenlang optreedt als de buikspreker van Trump. Hoe is het zover gekomen? Marietje Schaake is te gast.

(28:54) De column van Abdelkader Benali

(32:23) De Pools-joodse Stefan Skotnicki (89) vluchtte meermaals voor antisemitisme, in de Tweede Wereldoorlog, en vanuit communistisch Polen. Nu is hij bang dat de geschiedenis zich herhaalt. Dore van Duivenbode tekende zijn verhaal op in het boek Mijn twee moeders. Zij zijn samen te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/02-03-2025.html

2e uur: De column van Sana Valiulina, Land van het grote sterven, Het Spoor Terug: De Nederlandse dandy, 23-02-2025

Sun, 23 Feb 2025 11:00:00 +0100

(01:12) De column van Sana Valiulina

(05:45) Poetin verraste het Westen drie jaar geleden met zijn inval van Oekraïne. Tegen alle verwachtingen in blijkt de oorlog geen blitzkrieg, maar een uitputtingsslag. Wie zich in de Russische geschiedenis verdiept is dit geen verrassing, aldus slavist en Joris van Bladel. Hij is te gast met zijn nieuwe boek Land van het grote sterven, hoe Rusland de westerse logica tart. 

(20:25) Nederland is geen land van dandy’s. Toch waren er mannen te zien die onberispelijk gekleed over de straat flaneerden. Luister naar 'De Nederlandse Dandy', waarin Marten Minkema de ongrijpbare Dandy besluipt en besnuffelt.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/23-02-2025.html

1e uur: Bij de Duitse verkiezingen is de geschiedenis nooit ver weg, Historische boeken met Nadia Bouras, De Britten tegen het Russische gevaar, Het Europese leger, 23-02-2025

Sun, 23 Feb 2025 10:00:00 +0100

(01:05) Op 23 februari gaat Duitsland naar de stembus. Voor het eerst lijkt de rechts-radicale AfD een van de grootste partij van het land te worden. Welk beeld van de geschiedenis propageert de AfD? Te gast zijn correspondent Annette Birschel en historicus Hanco Jurgens.

(17:42) Nadia Bouras bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:
Modelverhalen. Reflecties op Aziatische roots - Samengesteld door Liang de Beer
'Ik weet me geen raad' - Willy Lindwer en Aline Pennewaard
American Photography - Rijksmuseum Amsterdam

(26:35) Premier Keir Starmer heeft maandag als eerste bevestigd dat Groot-Brittannië indien nodig troepen naar Oekraïne wil sturen. Het is niet de eerste keer dat Groot-Brittannië zich bemoeit met wat het ziet als het Russische gevaar. Historicus Ivo van de Wijdeven vertelt.

(38:30) De Oekraïense president Zelensky roept op tot de oprichting van een eigen Europees leger. Het is een nieuw geluid, dat toch ook oud is. Want al veel eerder werd er geroepen om een eigen Europese legermacht. Wim de Wagt onderzocht deze geschiedenis en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/23-02-2025.html

2e uur: De beste protestsongs en Het Spoor Terug: Amsterdam, de stad van Olie, 16-02-2025

Sun, 16 Feb 2025 11:00:00 +0100

(00:53) 'Blowin' in the wind’ van Bob Dylan, ‘Strange Fruit’ van Billie Holiday en ‘Changes’ van Tupac staan in de lijst van de beste protestsongs aller tijden van Rolling Stone. Maar wat is een goed protestlied? En heeft het protestlied een toekomst? We bespreken het met protestsong-kenner Laurens Ham.

(18:52) Jacob Olie, timmerman en pionier op het gebied van fotografie, legde van 1860 tot 1905 de snel groeiende stad Amsterdam vast. Programmamaker Joan Veldkamp trekt er met Jacob Olie-kenners Anneke van Veen en Hans Aarsman op uit om de wereld van haar betovergrootvader te schetsen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/16-02-2026.html#

1e uur: Appeasement-politiek, de column met Nelleke Noordervliet, Peter Pan, historische boeken met Wim Berkelaar en een afvallige pater in Congo, 16-02-2025

Sun, 16 Feb 2025 10:00:00 +0100

(01:27) Het lijkt alsof de geschiedenis zich herhaalt. Want het) Het telefoongesprek tussen Trump en Poetin over Oekraïne is niets anders dan een eigentijdse vorm van appeasement-politiek, zo stelt historicus Bart Funnekotter.

(13:07) De column van Nelleke Noordervliet

(16:31) Peter Pan's Neverland Nightmare draait in de bioscopen. In deze horrorfilm is Peter Pan geen held, maar een nietsontziende psychopaat. Maar welke versie van het karakter ligt nou het dichtst bij de oorspronkelijke Peter Pan? Daný van Dam is te gast.

(30:50) Pater Albert Smulders werd krankzinnig verklaard nadat hij terugkeerde uit het gekoloniseerde Congo. Een eeuw later reconstrueert zijn achterneef Wilbert Smulders zijn leven. Hij is te gast met zijn nieuwe boek 'Voor God en den Congo!'

(42:20) Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:
- Een volk dat voor tirannen zwicht… – Peter Bak
- Het verzet van mijn vader – Frank Maas

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/16-02-2026.html#

2e uur: Het bombardement op Dresden, de bouquetreeks, Het Spoor Terug: de spitz, martelwerktuig en heiligdom, 09-02-2025

Sun, 09 Feb 2025 11:00:00 +0100

(01:23) De Harlequin bouquet-roman bestaat 50 jaar en dat wordt gevierd met een schrijfwedstrijd, waarin wordt opgeroepen om een verhaal te schrijven dat ‘zindert van de hartstocht’. Het lijkt alsof de ingrediënten van de bouquet-roman na vijftig jaar toch hetzelfde zijn gebleven, maar is het genre ondertussen dan toch veranderd? En waarom blijft de bouquet-roman zo populair? We hebben het erover met de Nederlandstalige bouquet-roman schrijver van het eerste uur.

(08:48) Volgende week wordt het bombardement op de Duitse stad Dresden herdacht. Hoeveel mensen het leven lieten is nog steeds onduidelijk. Hoe blikken de Duitsers hierop terug? Historicus en Duitsland-kenner Krijn Thijs licht toe waarom de herdenking van deze zwarte bladzijde altijd al beladen is maar dit jaar extra, vanwege de komende Bondsdagverkiezingen.

(20:14) Bij Het Nationale Ballet het programma ‘Jewels’ in première, met stukken van de Amerikaans-Russische choreograaf George Balanchine. Balanchine (1904-1983) staat bekend als de choreograaf die de fysieke grenzen van de danseres tot in extreme oprekte. Wat betekende dat voor de balletkunst en voor de positie van de ballerina, en met name voor het gebruik van de spitz? Laura Stek volgde het spoor van het martelschoentje in de audiodocumentaire ‘Martelwerktuig en heiligdom’.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/09-02-2025.html

1e uur: De moeflon, het ontstaan van de PvdA, historische boeken met Bart Funnekotter, de column met John Jansen van Galen en hoe komt Nederland aan zijn zelfbeeld?, 09-02-2025

Sun, 09 Feb 2025 10:00:00 +0100

(01:32) De moeflon moet erkend worden als ‘ingeburgerd dier’. Mede door de groeiende wolvenpopulatie loopt de moeflon -die intussen zo’n 100 jaar in Nederland woont - in het wild gevaar. Wat kan inburgering betekenen voor de moeflon? Dierfilosoof Erno Eskens is te gast.

(09:08) De column van John Jansen van Galen

(13:03) Er moet een nieuwe partij komen met een nieuw verhaal. Zo zei partijleider Frans Timmermans deze week. Het doet denken aan de oprichting van de PvdA, want ook in 1946 moesten oude vormen en gedachten sterven en plaatsmaken voor nieuwe ideeën. Het leidde tot een nieuwe partij en een nieuw verhaal. Maar wat was dat verhaal? En kan het de huidige PvdA uit het slop helpen? Historicus en kenner van de sociaaldemocratie Bram Mellink is te gast.

(25:25) Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:
-Hendrik V – Dan Jones (vert. Roelof Posthuma)
-Van savanne tot stad – Christian Grataloup (vert. Alexander van Kesteren)
-Geheugen, zing – Makana Eyre (vert. Caspar Wijers)

(37:30) Dankzij onze calvinistische volksaard zou de Nederlander tolerant, rationeel en nuchter zijn. Maar hoe is dit te rijmen met de donkere bladzijdes van onze geschiedenis? Daarover schrijven historicus Saskia Pieterse en theoloog Janneke Stegeman in hun boek Uitverkoren, waarin ze onderzoeken hoe we aan ons superieure zelfbeeld komen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/09-02-2025.html

2e uur: Romeinse vloektabletten, L'abbaglio, Het Spoor Terug: de vergeten watersnoodramp van 1825, 02-02-2025

Sun, 02 Feb 2025 12:00:00 +0100

(01:00) Bij een opgraving in het Franse Orléans is een Romeins massagraf ontdekt met 60 skeletten én maar liefst 21 opgerolde ‘vloektabletten’ van lood. Waarom werden in de oudheid vervloekingen meegegeven aan de doden? Historicus oude geschiedenis Patricia Kret is te gast.

(07:29) De film L'abbaglio, nu te zien op het IFFR, volgt de sluwe kolonel Orsini die de troepen van vrijheidsstrijder Garibaldi in 1859 aanvoerde om Italië te verenigen. Hoe historisch accuraat is de film? Historicus Arthur Weststeijn bekeek de film en is te gast.

(19:44) De stormvloed die tussen 3 en 5 februari 1825 de provincies rondom de Zuiderzee trof wordt ook wel 'de vergeten watersnoodramp' genoemd. Het is de grootste Nederlandse natuurramp van de 19e eeuw. Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire over de ramp en de nasleep en vroeg zich af hoe het kan dat de ramp destijds snel was vergeten maar nu, na tweehonderd jaar, op heel veel plekken wordt herdacht.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/02-02-2025.html

1e uur: een Spoetnik-moment, de Congolese rebellengroep M23 en de val van ‘tante Bertha’, 02-02-2025

Sun, 02 Feb 2025 11:00:00 +0100

(01:37) ChatGPT heeft een concurrent: het Chinese DeepSeek kan hetzelfde tegen minder kosten. Er wordt gerefereerd aan een Spoetnik-moment, omdat de Sovjet lancering een soortgelijke schokgolf teweegbracht in het Westen. Ivo van de Wijdeven legt uit hoe accuraat die vergelijking is.

(11:02) De Congolese rebellengroep M23 nam deze week de stad Goma in Oost-Congo in. M23 wordt gesteund door de regering van buurland Rwanda en zou het gemunt hebben op de mijnen in de regio. Volgens historicus Judith Verweijen is dat te kort door de bocht. Ze is te gast.

(25:16) Column van Micha Wertheim.

(29:22) Sanne Frequin bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:

-Tentoonstelling Zien & Geloven: zintuiglijke ervaring in de late middeleeuwen - Rijksmuseum Twente

-Moeders, mystici en maîtresses: vrouwen in de vroege middeleeuwen - Luit van der Tuuk

-Ségurant: de drakenridder - Emanuele Arioli (vert. Annelies Kin, Nathalie Tabury)

(39:36) 'Tante Bertha' werd in 1945 gehuldigd als moeder van het verzet in Rotterdam. Toch kwamen er al tijdens de oorlog vlekjes op haar blazoen van verzetsheldin. Het gerucht ging dat ze joden had verraden. Gerard Groeneveld dook in haar omstreden verleden.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/02-02-2025.html

2e uur: de idyllische boer, Het Spoor Terug: De Betere Bajes deel 2, 26-01-2025

Sun, 26 Jan 2025 12:00:00 +0100

(01:10) De column van Abdelkader Benali.

(05:06) Het idyllische beeld van de boer die ten koste van alles moet worden beschermd lijkt in ons collectieve geheugen gegrift. Waarom is dit beeld zo hardnekkig? Anneloek Scholten, net gepromoveerd op het beeld van de boer en het platteland in regioliteratuur, is te gast.

(16:40) In deel twee van de documentaire ‘De betere bajes’ over de Bijlmerbajes horen we mensen die er vast hebben gezeten. De bedoeling van de Bijlmerbajes was dat het menselijker en moderner zou worden dan de bestaande Huizen van Bewaring. Maar niet alle gedetineerden vonden het er prettig. Gemaakt door Katinka Baehr en eerder uitgezonden in 2003 bij het 25-jarig bestaan van de Bijlmerbajes.

Let op: Pardoes hebben wij vorige week ook deel 2 laten horen. Een link naar deel 1 in uw favoriete podcastapp vindt u hier.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/26-01-2025.html

1e uur: een Trump avant la lettre, beertje Paddington en Wilhelmina Drucker, 26-01-2025

Sun, 26 Jan 2025 11:00:00 +0100

(01:50) De vergeten 19e eeuwse President William McKinley werd door Trump neergezet als zijn voorbeeld in zijn inauguratie-speech. Maar wordt er niet gezegd dat hij met elke politieke traditie brak? Of was er een Trump avant la lettre? Te gast is Casper Thomas.

(13:31) Het marmelade verslindende beertje Paddington met zijn vissershoed is weer te zien op het grote doek. Wat is de inspiratie achter het beertje? En hoe groeide hij uit tot een nationaal icoon in Engeland? Brent Van Looy, de Vlaamse stem van Paddington, is te gast.

(23:09) Nadia Bouras bespreekt drie historische boeken:

Drie vrouwen: de vergeten feministische golf van de jaren dertig - Marie-Claire Melzer
De dochter: herinneringen aan anders zijn - Harriët Duurvoort
Het verraad van de Jordaan - Stephanie Biesheuvel

(34:24) Afgelopen week hielden de Dolle Mina's een manifestatie bij het standbeeld van Wilhelmina Drucker, aan wie ze hun naam danken. Wie was deze feministe en wat maakt dat zij inspiratie biedt aan generaties vrouwen na haar? Te gast zijn Dunya Verwey en Devika Partiman.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/26-01-2025.html

2e uur: Oekraïne, literatuur en Trump; de column van Nelleke Noordervliet, 19-01-2025

Sun, 19 Jan 2025 12:00:00 +0100

(00:54) De column van Nelleke Noordervliet.

(04:20) Aankomend president Trump belooft snel een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. Auteur Lisa Weeda is daar niet gerust op. Zij verwerkte haar Oekraïense achtergrond in twee romans en spreekt volgende week op het Writers Unlimited Festival in Den Haag over schrijven in tijden van oorlog. Ze is te gast.

(14:52) Het was verrassend nieuws een paar weken geleden: onze gevangenissen zitten zo vol dat gedetineerden een paar dagen eerder naar huis mogen. Het deed denken aan hoe er in de jaren zeventig werd gedacht over gevangenissen. Bij de opening in 1978 was het de bedoeling dat de Bijlmerbajes beter, menselijker en moderner zou worden dan de bestaande Huizen van Bewaring, maar critici geloofden daar niet in. Programmamaker Katinka Baehr maakte in 2003 een tweeluik over de Bijlmerbajes bij het 25-jarige bestaan.

LET OP: pardoes zonden we hier het tweede deel uit van dit tweeluik. Een link naar het juiste deel 1 in uw favoriete podcastapp vindt u hier.

Meer info over deze uitzending van 19 januari 2025: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/19-01-2025.html

1e uur: rare wezens in Middeleeuwen-game; wapenstilstand Israël; James Baldwin in Parijs 19-01-2025

Sun, 19 Jan 2025 10:00:00 +0100

(01:43) In de Middeleeuwse encyclopedie Der Naturen Bloeme staan kleurrijke illustraties van natuurfenomenen en wonderlijke wezens centraal. Kunsthistoricus Sanne Frequin hielp bij de ontwikkeling van het nieuwe spel MedievalMe dat is gebaseerd op het boek, en is te gast.

(10:04) Woensdag kondigde de Qatarese premier een staakt-het-vurenbestand aan tussen Israël en Hamas, dat een einde zou betekenen van de Gaza-oorlog die al vijftien maanden woedt. Het bestand gaat zondag in. Wat betekent dit akkoord en is er kans op een blijvende vrede? Te gast is Derk Walters, voormalig NRC-correspondent in Israël.

(21:01) Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:

- Vrijheid – Angela Merkel en Beate Baumann (vert. Anne Folkertsma en Jantsje Post)

- Leven voor een leer, Anna Terruwe (1911-2004) – Marit Monteiro

- De cultuur van het narcisme – Christopher Lasch (vert. Elise Marijns)

(31:08) Op 24-jarige leeftijd trok James Baldwin in de jaren 50 naar Parijs. De stad vormt de achtergrond voor zijn roman Giovanni’s Room, nu bewerkt tot een voorstelling die in première gaat in Amsterdam. Raoul de Jong bezocht deze voorstelling en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/19-01-2025.html

2e uur: Het Spoor Terug: ‘De Bezielde Bruine Kroeg’, chaos rond het collaboratiearchief, 12-01-2025

Sun, 12 Jan 2025 11:00:00 +0100

(01:02) De digitale openbaarmaking van het collaboratie-archief (Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging) is ontaard in chaos. Komt het nog goed? Historicus Ewoud Kieft is te gast.

(12:32) Het gaat niet goed met de bruine cafés. Er zijn er steeds minder en er gaan stemmen op om ze te wettelijk te beschermen. Maar hoe doe je dat? Want de ziel van een bruine kroeg zit niet in de barkrukken, een biertap en de gevel, maar in de stamgasten en de kastelein. Daarom gaat Marten Minkema in het Spoor Terug op zoek naar die ziel.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/12-01-2026.html

1e uur: Jagers en verzamelaars, Jean-Marie Le Pen overleden, de band tussen Groenland en Denemarken 12-01-2025

Sun, 12 Jan 2025 10:00:00 +0100

(02:02) In Museumpark Archeon wordt deze winter de prehistorie tot leven gebracht met gebruik van beeldmateriaal gemaakt door A.I. Maar hoe zag de prehistorische mens er eigenlijk uit? Archeoloog Gerrit Dusseldorp vertelt meer.

(08:29) De aankomende Amerikaanse president dreigt met annexatie van het grootste eiland ter wereld dat sinds de 18e eeuw in Deense handen is. Wat is de relatie tussen Denemarken en Groenland, en hoe kijken de Groenlanders naar Trumps voorstel? Stine Jensen, Deens-Nederlandse filosoof en schrijver, is te gast.

(22:44) Deze week is de column van John Jansen van Galen

(26:40) Deze week bespreekt Fresco Sam-Sin drie historische boeken:

- Sprekende juwelen – Martijn Akkerman

- De schatkist van Rome- Gareth Harney

- Levende stenen - Albrecht de Preter en Guido Vanheeswijck (red.)

(37:50) De Franse politicus Jean-Marie Le Pen is overleden. Wat is er bekend over zijn geschiedenis, en hoe heeft zijn radicaal rechtse gedachtegoed zich verspreid? Marijn Kruk schreef het boek Opstand - de populistische revolte en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/12-01-2026.html

2e uur: Column van Sana Valiulina, boeken met Annelien de Dijn, Het Spoor Terug: ‘Strijd om de droompolder’, 05-01-2025

Sun, 05 Jan 2025 11:00:00 +0100

(00:58) Deze week is de column van Sana Valiulina.

(04:49) Deze week bespreekt Annelien de Dijn drie historische boeken:
Een vrije geest: Het uitzonderlijke leven van Betje Wolff - Marita Mathijsen
Ach Freule – Elena Beelaerts van Blokland
Nederlandse kolonisten in Amerika en de Liga der Irokezen' - Willem Korthals Altes

(14:00) Het Spoor Terug: ‘Strijd om de droompolder’. In de Wieringermeerpolder is in de jaren dertig een poging gedaan een modelsamenleving te creëren. Tijdens de bezetting was het verzet erg actief en zaten er veel onderduikers. Nadat de Duitsers de dijken opbliezen, vluchtten de bewoners. Maar wat gebeurde er met de onderduikers na de overstroming? En wat bleef er na de oorlog over van de idealen van de polder?

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/05-01-2025.html#  

1e uur: A.I. in historisch onderzoek, interview met Napoleon met hulp van A.I., 05-01-2025

Sun, 05 Jan 2025 10:00:00 +0100

(02:15) Verdwijnt het romantische beeld van een historicus zoekend in vergeelde paperassen? Een gesprek over de revolutie die A.I. teweeg brengt, over de risico's en de veranderende rol van de historicus. Te gast: Gerhard de Kok, Caro Verbeek en Fulco Scherjon.

(40:49) Kun je A.I. inzetten om een waarheidsgetrouw interview te doen met iemand die niet meer leeft? In onze A.I. special proberen we het uit en interviewen Napoleon. Een experiment met hulp van Sander Veenhof en Bart Funnekotter.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/05-01-2025.html#  

2e uur: Terug naar de Millenniumbug, column Suzanna Jansen,Tijdgeest 29-12-2024

Sun, 29 Dec 2024 11:00:00 +0100

(01:06) Kerncentrales zouden ontregeld raken en vliegtuigen neerstorten. Dat doemscenario hield de laatste dagen van de 20e eeuw in de greep, maar om middernacht gebeurde er zo goed als niets. Was alle paniek overdreven? Tech-journalist Herbert Blankesteijn blikt terug.

(10:21) Deze week is de column van Suzanna Jansen.

(14:27) Deze week bespreekt Sanne Frequin drie historische boeken:
Banksy en de meesters - Kelly Grovier (vert. Laura Woolthuis)
Verscheurd Parijs - Sebastian Smee
De Reuzensalamander - Jelle Reumer

(25:36) Het Chinese verlangen naar een Alfabet: de typemachine met 2500 tekens stond symbool voor de onmogelijkheid om moderne techniek en het Chinese karakterschrift te verenigen. We praten met presentator Julie Blussé die OVT gaat verlaten én luisteren naar haar aflevering van Tijdgeest 'Het Chinese verlangen naar een Alfabet'.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/29-12-2024.html#  

1e uur: In memoriam 2024, 29-12-2024

Sun, 29 Dec 2024 10:00:00 +0100

(01:28) Kerst is voorbij: het einde van het jaar komt er nu echt aan. In de laatste uitzending van het jaar blikt OVT traditiegetrouw terug op de bijzondere mensen die ons het afgelopen jaar ontvallen zijn. Te gast zijn Nadia Bouras, Wim Berkelaar en Fresco Sam-Sin. Zij bespreken:

- Ruth Westheimer, sekstherapeute
- Willem Frijhoff, historicus
- Bob Goudzwaard, econoom
- Arthur Cairo, gedichtenvoordrager
- Peter Reddaway, politicoloog en historicus
- Rolf Boiten, dominee
- Lisette Lewin, schrijfster en journaliste
- Chiung Yao, schrijfster
- Sytze van der Zee, historicus en journalist
- Nikki Giovanni, schrijfster en activiste
- Loek Dijkman, ondernemer en filantroop

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/29-12-2024.html#  

2e uur: Robert Malthus over overbevolking, Het Spoor Terug: ‘De Friese Stilte’, 22-12-2024

Sun, 22 Dec 2024 11:00:00 +0100

(00:54) Bij klimaatdiscussies gaat het over minder vliegen, minder vlees, minder consumeren. Maar minder mensen? Robert Malthus waarschuwde al voor de gevolgen van de snelle bevolkingsgroei. Hoe moeten we zijn ideeën nu zien? Historicus Geertje Dekkers is te gast.

(13:43) Het Spoor Terug: Waarom praten mensen op het Friese platteland zo weinig over geestelijke problemen? Anne-Goaitske Breteler zocht een historische verklaring voor deze kwestie. Daarover gaat de audiodocumentaire ‘De Friese Stilte’, gemaakt door Christianne Alvarado

Een triggerwaarschuwing: in deze documentaire wordt gepraat over zelfdoding. Luisteraars die daarover in gesprek willen kunnen anoniem bellen naar 113 of chatten via 113.nl.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/22-12-2024.html#  

1e uur: De verborgen oorlogsvoering van de Russen, ‘Het perfecte recept’, geschiedenis van de kerststal, 22-12-2024

Sun, 22 Dec 2024 10:00:00 +0100

(01:27) Vervuild drinkwater in Duitsland en doodskisten bij de Eifeltoren. Russische sabotage op Europese bodem neemt sterkt toe. Wat kunnen we leren vanuit de geschiedenis over de verborgen oorlogsvoering van de Russen? Te gast is militair-historicus Christ Klep.

(15:42) Je ziet ze weer overal, in kerken, thuis onder de kerstboom of op het dorpsplein. De kerststal lijkt inmiddels meer cultureel dan religieus erfgoed. Religiewetenschapper Ernst Hemel verdiepte zich in de geschiedenis van de kerststal.

(26:15) Deze week is de column van Micha Wertheim.

(29:56) Het staat in bijna heel Italië op de boekenplank: 'La Scienza in Cucina e l’Arte di Mangiare Bene'. Hoe kwam het bestverkopende Italiaanse kookboek tot stand? Saskia Balmaekers schreef 'Het perfecte recept' over de schrijver Pellegrino Artusi en is te gast.

(39:01) Deze week bespreekt Nadia Bouras drie historische boeken:
Jodenfetisj - Deborah Feldman
Je moest eens weten - Çiğdem Yüksel
Oroppa - Safae el Khannoussi

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/22-12-2024.html#  

2e uur: de nieuwe documentaire Dahomey, Het Spoor Terug: Kereta Buku – de Boekentrein van Bas, 15-12-2024

Sun, 15 Dec 2024 11:00:00 +0100

(01:23) In de 19e eeuw zijn honderden historische en culturele kunstvoorwerpen uit het West-Afrikaanse koninkrijk Dahomey geroofd door Franse koloniale troepen. In november 2021 stonden 26 van die schatten op het punt om Parijs te verlaten en terug te keren naar hun land van herkomst, de huidige Republiek Benin. Daarover gaat de nieuwe documentaire Dahomey. Hoogleraar rechtsfilosofie Wouter Veraart is te gast.

(15:08) Het Spoor Terug: Kereta Buku – de Boekentrein van Bas. Halverwege de vorige eeuw vatte Klaas Jan Bas het plan om een ‘boekentrein’ op Java te laten rijden en zo de leeshonger in de jonge Republiek Indonesië te stillen. Marten Minkema maakte in samenwerking met Wilbert van der Heijden een portret van deze Nederlandse uitgever aan de hand van zijn memoires.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/15-12-2024.html#

1e uur: Maori sturen brandbrief naar koning Charles, Revolutiekoorts, Romeinse mode, 15-12-2024

Sun, 15 Dec 2024 10:00:00 +0100

(01:33) De Maori, oorspronkelijke bewoners van Nieuw-Zeeland, hebben in een brandbrief aan de Britse koning Charles om hulp gevraagd. De nieuwe regering in Nieuw-Zeeland tornt aan oude afspraken en verworven rechten van de Maori. Hoe zit dat en kan Charles ingrijpen? Wonu Veys, conservator Oceanië bij het Wereldmuseum, is te gast.

(13:38) De mislukte poging om in Nederland op 11 november 1918 de socialistische revolutie uit te roepen staat bekend als de ‘Vergissing van Troelstra’. De rellen tussen demonstranten en militairen in Amsterdam die daarop volgden zijn minder bekend. Er vielen vier doden en meerdere gewonden. Historicus Wouter Linmans schreef er het boek Revolutiekoorts over en is te gast.

(28:30) Deze week is de column van Nelleke Noordervliet.

(31:50) Tegenwoordig kennen we baggy jeans, crop tops en oversized blazers. Maar wat was er 2000 jaar geleden in de mode? Historica Anique Hamelink onderzocht mode in de noordwestelijke provincies van het Romeinse Rijk, waaronder delen van het huidige Nederland.

(41:32) Fresco Sam-Sin bespreekt deze week drie historische boeken:

- Het kookboek van Nederland - Jonah Freud en Garrelt Verhoeven

- Rook en As - Amitav Ghosh (vert. Menno Grootveld)

- De rode keizer - Michael Sheridan (vert. Fred Hendriks en René van Veen) Meer info:

https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/15-12-2024.html# 

2e uur: Syrië, Het Spoor Terug: “Een ongemeen stoere vrouw”, 08-12-2024

Sun, 08 Dec 2024 12:00:00 +0100

Het is het grote nieuws van vandaag: Syrische rebellen hebben de regering van president Bashar al-Assad omver geworpen. Daarmee komt na 62 jaar een einde aan de heerschappij van de Assads. Daarover is te gast Koos van Dam, oud-diplomaat in Syrië en auteur van een standaardwerk over dat land.

Verder in OVT: politieke crisis in Frankrijk, 50 jaar na de sluiting van Limburgse mijnen, de bekenste afvalbak van Nederland en meer.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/08-12-2024.html#

1e uur: Crisis in Frankrijk, bekende prullenbak, Limburgse kolenmijnen, 08-12-2024

Sun, 08 Dec 2024 11:00:00 +0100

Verder in OVT: politieke crisis in Frankrijk, 50 jaar na de sluiting van Limburgse mijnen, de bekenste afvalbak van Nederland en meer.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/08-12-2024.html# 

2e uur: Huishouden in Nieuw-Guinea, Het Spoor Terug: Horizontaal Leven, geschiedenis van tuberculose, 1-12-2024

Sun, 01 Dec 2024 11:00:00 +0100

(00:42) Protestantse zendelingen uit Nederland streken halverwege de negentiende eeuw neer in Nieuw-Guinea om de lokale Papoea-volkeren te bekeren en te ‘beschaven’. Papoea-kinderen werden vrijgekocht uit slavernij en ‘heropgevoed’. Historicus Geertje Mak schetst in haar nieuwe boek ‘Huishouden in Nieuw-Guinea’ een beeld van dit ‘kolonialisme van de goede bedoelingen’.

(17:22) Column van Sana Valiulina.

(21:32) Het Spoor Terug: Horizontaal Leven. Een podcast over de nu 81-jarige Kees die terugblikt op zijn tijd in het sanatorium Zonneveld in Oostkapelle. Het was de plek om te genezen van tuberculose. Deze bacteriële infectieziekte die meestal de longen aantast was bij Kees ook in zijn wervels gaan zitten waardoor hij het gros van de tijd op een hard gipsen bed doorbracht. Hij gaat in deze documentaire van zijn nicht, Jacomien Kodde, terug naar die tijd en terug naar die plek.

(44:33) Naar aanleiding van het Spoor Terug schuift medisch historicus Leo van Bergen aan om meer te vertellen over de geschiedenis van tuberculose en sanatoria. Waar TB vroeger volksziekte nummer één was, is de ziekte nu goed te behandelen, met medicatie, frisse lucht en rust, reinheid en regelmaat.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/1-12-2024.html#

1e uur: oliegeld in Suriname, Wu Zetian, ontdekking Nedersaksische ridderroman, 1-12-2024

Sun, 01 Dec 2024 10:00:00 +0100

(01:15) President Santokhi beloofde maandag dat elke Surinamer een spaarbiljet van 750 dollar - omgerekend ruim 716 euro - zal ontvangen, vanuit het idee dat alle inwoners kunnen profiteren van het zwarte goud. Dat er buitenlandse mogendheden grondstoffen uit Suriname winnen is niet nieuw. Hoe heeft deze Suriname beïnvloedt in het verleden, en wat leert dit ons over de toekomst? Journalist Iwan Brave legt het uit.

(14:16) Wu Zetian was de enige vrouwelijke keizer die China ooit heeft gekend. Hoe lukte haar dat in het confucianistische China met zijn traditionele rolverdeling voor mannen en vrouwen? Conservator Denise Campbell is te gast voor de tentoonstelling Wu Zetian: de enige vrouwelijke keizer van China.

(27:28) Jaren geleden werden dichtregels op reepjes perkament in het archief van Overijssel gevonden, maar niemand wist precies wat het was. Onderzoeker Hedzer Uulders ontdekte recentelijk dat de strookjes tekst restanten zijn van een Nedersaksische ridderroman. Waarom is deze ontdekking zo speciaal en wat zegt dit over de Nedersaksische taal?

(39:32) Historische boeken met Wim Berkelaar. Hij bespreekt:

· Justinianus - Peter Sarris (vert. Arian Verheij)

· Ik heb nog nooit gelogen - Elsbeth Etty

· Marseille 1940 - Uwe Wittstock

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/1-12-2024.html#

2e uur: De gestolen Van Goghs, Jan van Leiden #4, 24-11-2024

Sun, 24 Nov 2024 11:00:00 +0100

(00:45) Journalist Lex Boon stuitte op een spraakmakende kunstroof uit het Museum Singer Laren. Het bleek om de diefstal van de 'Lentetuin' te gaan, een van de werken van Vincent van Gogh. Waarom spreken kunstroven zo tot onze verbeelding? En wanneer komen gestolen werken terug? Journalist Lex Boon schreef het boek De Gestolen Van Goghs en is te gast.

(15:08) Het Spoor Terug: Jan van Leiden en het einde der tijden #4. In de laatste aflevering van onze serie over wederdoper Jan van Leiden horen we hoe hij het tot koning weet te schoppen én hoe hij aan zijn einde kwam. In hoeverre kunnen we Jan van Leiden vergelijken met extremisten uit onze eigen tijd?

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/24-11-2024.html#

1e uur: Arrestatiebevel voor Netanyahu, pommelkap van Vikingzwaard, column Micha Wertheim, cultuurgeschiedenis van het woud, boeken met Sanne Frequin, 24-11-2024

Sun, 24 Nov 2024 10:00:00 +0100

(01:40) Afgelopen donderdag vaardigde het Internationaal Strafhof in Den Haag meerdere arrestatiebevelen uit, ook tegen de Israëlische premier Netanyahu. Het is voor het eerst dat de leider van een bondgenoot van het westen voor het Strafhof wordt gedaagd. Een historisch moment? Historicus Thijs Bouwknegt, onderzoeker bij het NIOD en oud-medewerker van het ICC is te gast.

(12:02) Struinend door de drassige Friese polder deed een amateurarcheoloog een unieke ontdekking. Het gaat om een onderdeel van een vroegmiddeleeuws Vikingzwaard, een zogenaamde ‘pommelkap’. Een vondst waarvan de omvang klein is, maar het belang groot. Maar waarom eigenlijk? Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, Vikingexpert en directeur van de Fryske Akademy, legt het uit.

(23:57) Column Micha Wertheim

(27:32) Wat is de relatie tussen de mens en het woud? Zien we het bos als een gevaarlijke wildernis? Of als een oase van rust en natuur? Historicus Jerker Spits schreef Onder het bladerdak, een cultuurgeschiedenis over deze relatie. Hij is te gast.

(39:31) Historische boeken met Sanne Frequin. Zij bespreekt:

Jerry Brotton, Noord, Zuid, Oost, West: Een ontdekkingsreis (vert. Pon Ruiter)

Vivian de Gier, Geef me de ruimte!

De podcast van Michiel van de Weerthof en Lot Broos, Dat smaakt naar Meertens

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/24-11-2024.html#

2e uur: sodomie in de Lage Landen, Jan van Leiden #3, 17-11-2024

Sun, 17 Nov 2024 11:00:00 +0100

(00:50) Historische boeken met Annelien de Dijn. Zij bespreekt:

-Evelyn Roll, Pericallosa: Herinnering aan een verborgen verleden (vert. Goverdien Hauth-Grubben)
-Jolande Withuis, Moeder, antimoeder

(08:24) Sodomie. Het woord in de mond nemen leek in de middeleeuwen al een misdaad. De term werd vooral gebruikt om seks tussen mannen te beschrijven. Genderhistoricus Jonas Roelens schreef er het boek 'De onuitspreekbare zonde' over en vertelt.

(18:22) Het Spoor Terug: Jan van Leiden en het einde der tijden #3. In deze derde aflevering, Het nieuwe Jeruzalem, duikt Max Boogaard verder in het verhaal van Jan van Leiden en de wederdopers van Münster. De wederdopers grijpen de macht in de stad. Nu is het zaak om de stad zo snel mogelijk te zuiveren; iedereen wordt gedoopt. Jan Matthijs bereidt ondertussen een uitval op het leger van de bisschop voor. Want de eindtijd zal op Pasen 1534 aanbreken – of toch niet?

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/17-11-2024.html#

1e uur: column Abdelkader Benali, Leni Riefenstahl, Operatie Nachtwacht, 17-11-2024

Sun, 17 Nov 2024 10:00:00 +0100

(01:45) Column Abdelkader Benali.

(07:11) Abdelkader Benali praat aan de hand van zijn column verder met Annette Birschel, Nederland-correspondent voor Duitse media. Zij deed de afgelopen weken met stijgende verbazing verslag van ons nieuws en de historische verwijzingen die worden gebruikt. Zo sprak premier Schoof over een groep die 'moreel ontaard' is, terwijl het Duitse woord ‘Entartet’ iedereen doet denken aan het nationaalsocialisme.

(12:18) Ze is een pionier in de filmgeschiedenis, en de meest bekende regisseur van nazi-Duitsland: Leni Riefenstahl. Nu op het IDFA: een nieuwe documentaire over haar. Geeft het nooit eerder vertoonde archiefmateriaal een nieuw beeld? Journalist Annette Birschel bekeek voor ons de film en vertelt.

(25:45) Operatie Nachtwacht is van start. Na vijf jaar onderzoek begint het Rijksmuseum met de restauratie van Rembrandts beroemde schuttersstuk. Dit is niet de eerste keer dat eraan De Nachtwacht wordt gesleuteld. Van alcoholdamp tot bijenwas, restaurator Esther van Duijn vertelt meer over de restauratiegeschiedenis van het schilderij.

(39:35) De grootste bezuiniging op ontwikkelingshulp ooit is aanstaande. Dirk-Jan Koch is hoogleraar internationale handel en ontwikkelingssamenwerking en zet de aangekondigde bezuinigingen in historisch perspectief.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/17-11-2024.html#

2e uur: Noord-Korea in Oekraïne, de DDR door een VR-bril, Het Spoor Terug, 10-11-2024

Sun, 10 Nov 2024 11:00:00 +0100

(01:02) Afgelopen maand zijn Noord-Koreaanse troepen naar Oekraïne gestuurd om Rusland te ondersteunen. NAVO-baas Mark Rutte noemt het 'een keerpunt voor Europa en een gevaarlijke uitbreiding van het conflict'. Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker vertelt meer.

(11:41) Scholieren kunnen binnenkort een VR-bril opzetten en op zomerkamp in de DDR. In deze experience vertellen 'Zeitzeugen' hoe het was om op te groeien in de DDR. Een gesprek met Trixie Hölsgens van het Duitsland-Instituut, en Gunnar Planitzer, één van die Zeitzeugen.

(24:03) Het Spoor Terug: Jan van Leiden en het einde der tijden #2. Dit is de tweede aflevering van de podcastserie over het verhaal van onheilsprofeet Jan van Leiden. Journalist Max Boogaard leert hoe Jan van Leiden zijn macht in Münster uitbreidde en de rol van het bijbelboek Openbaring van Johannes in de vorming van radicale groepen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/10-11-2024.html# 
 

1e uur: Gewelddadige aanvallen op Israëlische supporters, Zarathustra, 10-11-2024

Sun, 10 Nov 2024 10:00:00 +0100

(01:07) Het nieuws ging de hele wereld over: de gewelddadige aanvallen op Israëlische supporters voor en na de voetbalwedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv in Amsterdam afgelopen donderdagavond – en nacht. De Israëlische president Herzog, Geert Wilders en het Centraal Joods Overleg noemden het een pogrom. Zijn de historische vergelijkingen gepast? Een gesprek met Hilla Dayan, Isrealisch-Nederlandse politiek socioloog. En historicus Nadia Bouras, een van onze boekrecensenten en betrokken bij de gesprekken die sinds de Hamas-aanval plaatsvinden tussen Joodse en Palestijnse of pro-Palestijnse Amsterdammers bij de Amsterdamse burgemeester.

(17:47) Een mythische priester, die als eerste een enkele god en een onderscheid tussen het goede en kwade bedacht. Over deze profeet gaat Zarathustra spreekt, het nieuwe boek van Kader Abdolah. Want, zo ziet hij: ‘Zarathustra is deel van de Nederlandse mens’.

(29:25) Deze week is de column van John Jansen van Galen.

(33:42) In Waar alle wegen ophouden volgt Sana Valiulina de tocht die haar vader maakte als Russische krijgsgevangene. Na meerdere omzwervingen belandde hij als landverrader in de goelag. We praten met Valiulina over de zoektocht naar haar vaders verleden.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/10-11-2024.html# 

2e uur: historische boeken, drugsgebruik in Nederland, Het Spoor Terug, 03-11-2024

Sun, 03 Nov 2024 11:00:00 +0100

(00:53) Deze week is Bart Funnekotter bij ons te gast met 3 historische boeken:

Sebastian Smee, 'Verscheurd Parijs'
Bruce Gordon, 'De bijbel, een wereldgeschiedenis'
Rob Hartmans, 'Rode kameraden'

(14:30) Zijn bezoekers van psychedelische retreats, net als drugsgebruikers in de jaren '60, op zoek naar religieuze ervaringen? Drugs Monologen is een historisch onderzoeksproject naar drugsgebruik in Nederland sinds de jaren '60. Historicus Gemma Blok vertelt.

(26:40) Het Spoor Terug: Jan van Leiden en het einde der tijden #1. Dit is de eerste aflevering van de podcastserie over het verhaal van onheilsprofeet Jan van Leiden. Journalist Max Boogaard gaat op pad om meer te leren over het vroege verhaal Jan van Leiden en de mechanismen van radicalisering.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/03-11-2024.html#  

1e uur: Amerikaanse kiesmannen, rijst van Marrons, Mayastad, 03-11-2024

Sun, 03 Nov 2024 10:00:00 +0100

(01:14) Het zal niemand ontgaan zijn, komende week kiezen de Verenigde Staten een nieuwe president. Uiteindelijk bepaalt het kiescollege wie de winnaar is. Maar hoe is dit vreemde systeem ontstaan? Te gast is Kenneth Manusama.

(12:20) Al eeuwenlang verbouwen de Marrons rijst in Suriname. Onderzoek heeft aangetoond dat de rijst afkomstig is uit Afrika en Azië. Wat vertelt dat over de koloniale geschiedenis van Suriname? Etnobotanicus Nicholaas Pinas werkte aan het onderzoek en is te gast.

(21:49) Deze week is de column van Sana Valiulina.

(26:39) Per toeval vond een promovendus een enorme Maya-stad. Het complex was honderden jaren onder de jungle verdwenen, maar is nu dankzij technologie gevonden. Hoe kan dat, en wat weten we over deze stad? Alex Geurds vertelt over deze jaloersmakende ontdekking.

(39:07) Het pamflet 'Aan het volk' leverde kritiek op de politieke cultuur. Het was de start van de strijd tussen de patriotten en de prinsgezinden. Pas een eeuw later bleek Joan Derk van der Capellen de schrijver. Luc Panhuysen schreef zijn biografie en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/03-11-2024.html#  

2e uur: de winnaar Libris Geschiedenis Prijs 2023, uitreiking Libris Geschiedenisprijs 2024, livemuziek, 27-10-2024

Sun, 27 Oct 2024 11:00:00 +0100

(01:30) Vorig jaar won Martin Bossenbroek de Libris Geschiedenis Prijs voor zijn boek 'De Zanzibardriehoek'. Hij is bij ons te gast om te vertellen hoe het hem sindsdien is vergaan.

(06:41) Dit jaar zijn er vijf boeken genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs. De kanshebbers zijn:

De bolle Gogh – Jaap Cohen
 
Het kleedje voor Hitler. Een familiegeschiedenis - Bas von Benda-Beckmann 

De droom van Den Haag. De Haagse vredesconferenties en het ontstaan van een nieuwe wereldorde - Benjamin Duerr

Een adres. De geschiedenis van de Joodse onderduik - Michal Citroen

De ontdekking van Insuline. Op reis in Nederlands-Indië in de negentiende eeuw - Rick Honings

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/27-10-2024.html#

1e uur: juryvoorzitter Libris Geschiedenis Prijs, Amsterdam en massatoerisme, Harris noemt Trump fascist, 27-10-2024

Sun, 27 Oct 2024 10:00:00 +0100

1e uur: juryvoorzitter Libris Geschiedenis Prijs, Amsterdam en massatoerisme, Harris noemt Trump fascist, 27-10-2024

(03:08) Deze uitzending van OVT staat in het teken van de Libris Geschiedenis Prijs 2024. Aan het eind van de uitzending maakt juryvoorzitter Gerdi Verbeet bekend wie er gewonnen heeft. We praten met haar over de nominaties en haar liefde voor historische boeken.

(07:03) Muziek van Marta Arpini

(12:45) Is Trump een fascist? Kamala Harris stelde afgelopen woensdag van wel. Maar is die vergelijking wel historisch te verantwoorden? Historicus Daniël Knegt, gespecialiseerd in het fascisme, is te gast om dit te duiden.

(24:00) Amsterdam en massatoerisme. Het is bepaald geen gelukkige combinatie. Maar dat is niet terecht, vindt architectuurhistoricus Sophie van Ginneken; toeristen hebben Amsterdam juist mooier gemaakt. Ze schreef 'Amsterdam door vreemde ogen' en is te gast.

(35:32) Column van Nelleke Noordervliet.

(39:11) Muziek van Marta Arpini

(42:31) Historische boeken met Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt:

Michael Sheridan, De rode keizer
Martine Benot Teunissen en Marijn Stolk, Textiel uit Hollandse bodem
Kenneth Harl, Veroveraars van de steppe

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/27-10-2024.html#

2e uur: wijnfraude, Vrouwenkorps KNIL, Romeins badderen en middeleeuwse processie in Archeon, 20-10-2024

Sun, 20 Oct 2024 11:00:00 +0200

(00:21) Verslaggever Christianne Alvarado gaat in het Archeon op zoek naar verhalen rond het Maand van de Geschiedenis-thema ‘Echt nep’. Leidt de beleving tot ‘echt’ historisch begrip? Met archeotolk Sade Devilee gaat ze een Romeins badhuis in.

(04:50) Deze week werd gemeld dat een oplichtersbende was opgepakt die zogenaamd zeer exclusieve flessen wijn verkocht, terwijl het in werkelijkheid om goedkope bocht ging. Gesjoemel met wijn is niets nieuws volgens wijnschrijver Harold Hamersma. Hij vertelt over de geschiedenis van wijnfraude.

(14:47) Column John Jansen van Galen

(18:37) Muziek: Michael Varekamp & The Louis Armstrong Celebration Band. Zij spelen het nummer Dippermouth Blues.

(21:10) Na de capitulatie van Japan wilde de Nederlandse regering weer de macht overnemen in Nederlands-Indië. Om zo snel mogelijk Nederlandse boots on the ground te krijgen werd het Vrouwenkorps van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger gestuurd. Jorien Wallast schreef het boek Saluut Batavia en schuift aan.

(35:20) Verslaggever Christianne Alvarado gaat in het Archeon op zoek naar verhalen rond het Maand van de Geschiedenis-thema ‘Echt nep’. Leidt de beleving tot ‘echt’ historisch begrip? Ze praat met middeleeuwese kloosterbroeder Bert Paardekooper.

(38:42) Muziek: Michael Varekampt & The Louis Armstrong Celebration Band spelen My Walking Stick.

(42:28) Historische boeken met Nadia Bouras. Zij bespreekt:
Hinke Piersma, Vergeet de trieste dagen
Martin Bossenbroek, Kolonialisme! Jaap Cohen, De bolle Gogh (shortlist Libris geschiedenisprijs)

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/20-10-2024.html

1e uur: Re-enactment en het Archeon, echt neppe asielcrisis, Louis Armstrong, 20-10-2024

Sun, 20 Oct 2024 10:00:00 +0200

(02:24) Verslaggever Christianne Alvarado gaat in het Archeon op zoek naar verhalen rond het Maand van de Geschiedenis-thema ‘Echt nep’. Leidt de beleving tot ‘echt’ historisch begrip? Archeotolk Dirk van Heusden neemt haar mee naar de prehistorie.

(05:25) Het Archeon is een archeologisch museumpark; alles is er op gericht de bezoeker een historische ervaring te bezorgen. Maar hoe doe je dat op een goede manier? Te gast is archeoloog Yvonne Lammers, die zich al meer dan 30 jaar bezighoudt met levende geschiedenis, experimentele archeologie en publieksbereik. In het Archeon worden ook historische taferelen nagespeeld, zoals de processie van de broers St. Crispijn en St. Crispaen. Visueel antropoloog Lise Zurné promoveerde op dit zo geheten re-enactment en deed daarvoor participerend onderzoek.

(23:30) Het thema van deze Maand van de Geschiedenis is Echt Nep. Dat lijkt zeer van toepassing op het nieuws van deze week over uitgeprocedeerde asielzoekers die het kabinet naar Oeganda zou willen sturen. Welke parallellen zien we in de geschiedenis? Een gesprek met David de Boer, medesamensteller van het boek De Vluchtelingenrepubliek.

(35:51) De muziek is deze uitzending in handen van Michael Varekamp & The Louis Armstrong Celebration Band. Zij spelen het nummer Ain't misbehavin'.

(39:33) In 1959 trad jazzlegende Louis Armstrong op in het West-Friese plaatsje Blokker. De ouders van historica Jantine Swagerman waren erbij. Nu vroeg zij zich af: wat deed hij daar? Hierover gaat de nieuwe podcast Armstrong in Blokker. Makers Jantine Swagerman en Marike Barendse zijn te gast, samen met Michael Varekamp.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/20-10-2024.html

2e uur: Romeinse villa’s, Museum de Schat van Simpelveld, PTSS, 13-10-2024

Sun, 13 Oct 2024 12:00:00 +0200

(00:56) Limburg stond 2000 jaar geleden vol met Romeinse villa's. Waarom stonden die villa's daar en wat moeten we ons voorstellen bij Limburg in de Romeinse tijd? Conservator en archeoloog Karen Jeneson is te gast en vertelt.

(12:31) Buiten het Museum De schat van Simpelveld staat een namaak-Lourdes-grot. Waarom staat dat in Limburg? Verslaggever Christianne Alvarado vraagt het aan museum-vrijwilliger Guus Prevoo.

(16:52) Folkduo The Coo met ‘Rosie’

(20:06) Oorlog is van alle tijden. Maar is het oorlogstrauma dat ook? Kampten krijgers uit de Trojaanse Oorlog of middeleeuwse ridders ook al met PTSS? Arjen van Lil, historicus en onderzoeker aan het ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, schreef een essay over deze vragen. Hij is samen met luitenant-kolonel Mostafa Hilali te gast.

(38:26) Folkduo The Coo met ‘Honey I Do’

(42:48) Historische boeken met Bart Funnekotter. Hij bespreekt:    
Paul Moeyes, 'Strijdtonelen'
Violet Muller, 'Het paleis van de sterrenwachter'
Bas von Benda-Beckmann, 'Het kleedje voor Hitler' (shortlist Libris geschiedenisprijs)
 
Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/13-10-2024.html#  

1e uur: Huilend Mariabeeldje, Wolynië, ‘patafysica, 13-10-2024

Sun, 13 Oct 2024 11:00:00 +0200

1e uur: Huilend Mariabeeldje, Wolynië, ‘patafysica, 13-10-2024 
 
(03:31) 'Dao jank Maria', zo luidt het carnavalsnummer over het wonder uit Brunssum. 30 jaar geleden zou een Mariabeeld tranen van bloed hebben gehuild, het dorpje werd een bedevaartsoort. Cultuurtheoloog Frank Bosman vertelt hoe de katholieke kerk omgaat met meldingen van wonderen.

(15:09) Het museum De schat van Simpelveld is gevestigd in een klooster dat van 1878 tot 2012 de Zusters van het Arme Kind Jezus vestigde. OVT-verslaggever Christianne Alvarado praat met zuster Waltraud in de kamer oprichtster Clara Fey. Die in 2018 -124 jaar na haar dood- nog zaligverklaard werd, omdat ze een wonder had verricht. 

(18:51) 'Oekraïne zal geen toestemming krijgen om toe te treden tot de EU als het de kwestie van Wolynië niet oplost', aldus de Poolse Defensieminister. De massamoorden in Wolynië blijven een historisch trauma dat de landen verdeelt. Historicus Ivo van de Wijdeven vertelt meer.

(30:19) Folkduo The Coo met ‘About Time’

(35:44) Column van Micha Wertheim 

(39:12) De oppervlakte van God en de zijwindgevoeligheid van de optelsom. Dat is waar de ‘patafysica zich o.a. mee bezighoudt. Schrijver en ‘patafysicus Matthijs van Boxtel schreef een boek over deze wetenschap van denkbeeldige oplossingen en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/13-10-2024.html#  

2e uur: Made in China, Catherine Parr, Israël-Palestina, column Suzanna Jansen, 06-10-2024

Sun, 06 Oct 2024 12:00:00 +0200

(01:45) In het Museum Valse Kunst gaat OVT-verslaggever Christianne Alvarado op zoek naar echte-nepkunst. Zo staan er twee Rietveld-stoelen in het museum. Welke is de beste namaak? Conservator René Loesberg vertelt.

(05:38) Hier hebben we een Museum voor valse kunst, maar in China doen ze daar helemaal niet aan. Daar bestaat juist een lange traditie van kopiëren van kunst. In het Wereldmuseum van Rotterdam opent komende week de tentoonstelling 'Made in China'. Conservator Willemijn van Noord vertelt.

(17:19) Column van Suzanna Jansen

(21:22) Het debat over het Israël-Palestina conflict is ultiem gepolariseerd. Maar volgens Derk Walters zijn er vijf visies op het conflict te onderscheiden. Hij vertelt waar die blikken vandaan komen en hoe ze zijn gerepresenteerd in de Israëlische samenleving.

(33:33) Zangeres Marlene Bakker met ‘Stain’.

(37:08) In het Museum Valse Kunst gaat OVT-verslaggever Christianne Alvarado op zoek naar echte-nepkunst. Conservator René Loesberg vertelt over de bekendste Nederlandse vervalser Han van Meegeren, die nu zelf ook vervalst is.

(40:15) Divorced, beheaded, died, divorced, beheaded, survived. Een rijmpje over de vrouwen van Henry VIII. Zijn laatste vrouw, Catherine Parr, overleefde. Over haar gaat de nieuwe film Firebrand. Wie was zij? Hoogleraar Vroegmoderne Literatuur & Cultuur Nadine Akkerman is te gast over de geschiedenis achter de fictie.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/06-10-2024.html# 

1e uur: Museum Valse Kunst, ontstaan Hezbollah, boeken Sanne Frequin, zangeres Marlene Bakker, 06-10-2024

Sun, 06 Oct 2024 11:00:00 +0200

(02:04) Deze uitzending komt live vanuit het Museum Valse Kunst in Vledder. Daar is het Maand van de Geschiedenis-thema ‘Echt nep’ voorbeeldig duidelijk te behandelen. Maar hoe is dit nep-kunst museum eigenlijk begonnen? Oprichtster Erna Plenter-Jansen vertelt.

(09:58) In het Museum Valse Kunst gaat OVT-verslaggever Christianne Alvarado op zoek naar echte-nepkunst. Conservator René Loesberg vertelt over de recente ontdekking van een echte Jan Sluijters.

(10:44) Een échte vervalsing wordt nooit ontdekt en een goede vervalser wordt nooit bekend. Toch werd meestervervalser Han van Meegeren beroemd om zijn vervalsingen en wist hij zelfs nazikopstuk Göring een Vermeer aan te smeren. Journalist en historicus Pieter van Os te gast over valse kunst.

(26:35) Zangeres Marlene Bakker met ‘Witte Wieven’.

(31:24) Deze week viel Israël buurland Libanon binnen om Hezbollah te verzwakken. Deze terroristische organisatie werd in 1982 als reactie op de eerdere inval van Israël opgericht. Nora Stel, universitair docent Conflictstudies, vertelt over de Israëlische inval van 1982 en de groei van Hezbollah.

(43:50) Historische boeken met Sanne Frequin. Zij bespreekt:  

Lloyd Llewellyn-Jones, 'De Cleopatra’s'
Jenny Reynaerts, 'Geesje & Anna'
Benjamin Duerr, 'De droom van Den Haag' (shortlist Libris geschiedenisprijs)

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/06-10-2024.html# 

2e uur: Echt nep in het Openluchtmuseum: de Hindeloopen-kamer, de film Emmanuelle, Essay van de Maand van de geschiedenis, 29-09-2024

Sun, 29 Sep 2024 12:00:00 +0200

(00:29) OVT-verslaggever Christianne Alvarado loopt met conservator Hans Piena door de 18e -eeuwse Hindeloopen-kamer. Wat is nagemaakt, en waarom?

(06:16) In 1974 trok de softpornofilm Emmanuelle miljoenen bezoekers. De film gold als symbool voor seksuele bevrijding. In de nieuwe versie staat dat nog steeds centraal, maar op een andere manier.

(21:40) Tim Knol - Uncle Pen van Bill Monroe.

(24:54) Filosoof Hans Schnitzler schrijft al meer dan 15 jaar over de gevolgen van digitalisering voor de samenleving en in het essay van de Maand van de Geschiedenis van dit jaar gaat hij op zoek naar de historische context daarvan.

(35:55) Tim Knol- I’ve Endured van Ola Belle Reed.

(38:55) Sinds vorig jaar staat het beroemde planetarium van Eise Eisinga in Franeker op de Unesco Werelderfgoedlijst. En nu is er met 'Machineman, de tijden van Eise Eisinga' ook een volwaardige biografie. Sandra Langereis schreef het en schuift aan.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/29-09-2025.html#

1e uur: Aftrap Maand van de Geschiedenis in het Openluchtmuseum, een Ode aan de Nazivergelijking, Tim Knol over Bluegrass, Echt nep in het Openluchtmuseum: de wasserij, 29-09-2024

Sun, 29 Sep 2024 11:00:00 +0200

(03:12) Traditiegetrouw opent OVT de Maand van de Geschiedenis in het Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem. Daar staan op een groot landgoed allerlei gebouwen en objecten uit de Nederlandse geschiedenis in de open lucht, om zo de bezoeker de geschiedenis te doen ervaren. Maar wat is eigenlijk de geschiedenis van dit museum zelf, en hoe ‘echt’ is het beeld van de geschiedenis dat dit museum laat zien? Te gast is conservator Hans Piena.

(10:06) Wie z’n gelijk wil krijgen, kan tal van retorische trucjes inzetten en anders rest je altijd nog het ultieme grove geschut: de nazivergelijking. Arend Hulshof schreef voor Trouw juist niets minder dan een 'Ode aan de nazivergelijking'.

(24:20) De column van Abdelkader Benali.

(28:04) Tim Knol- Deep Dark Woods van Tim Knol & the Blue Grass Boogiemen

(30:37)) Tim Knol over de authenticiteit van Amerikaanse volksmuziek, Bluegrass. Hoe behoud je de authenticiteit ervan als je als Nederlander zulke muziek speelt?

(37:41) OVT-verslaggever Christianne Alvarado loopt met conservator Hans Piena van het Openluchtmuseum door de wasserij uit 1910. Wat is nagemaakt, en waarom?

(42:38) Historische boeken met Wim Berkelaar. Hij bespreekt:  
Richard Evans, Hitlers mensen. De gezichten van het Derde Rijk.
Barry Strauss, De moord op Julius Caesar
Michal Citroen, Een adres.

Eén van deze boeken is deze maand het winboek! Kans maken? Mail naar ovtboek@vpro.nl

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/29-09-2025.html#

2e uur: Een gekidnapt Westen, Het Spoor Terug: elektronische muziek, 22-09-2024

Sun, 22 Sep 2024 12:00:00 +0200

(01:24) Een gekidnapt Westen, dat is Midden-Europa volgens Milan Kundera in zijn gelijknamige essay uit 1983. Nu is dit essay in het Nederlands verschenen. Guido van Hengel vertelt over de invloed van dit essay en wat het ons nu nog vertelt over Midden-Europa.

(15:11) De documentaire 'Poème Électronique' gaat over de ontstaansgeschiedenis van de elektronische muziek. Ruim tien jaar voordat Otis Redding zong dat hij on the dock of the bay zat, werd er in het Eindhovense Natuurkundig Laboratorium al volledig elektronische muziek gecomponeerd en opgenomen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/22-09-2024.html# 

1e uur: Ontploffende piepers, oorlogsmusical 40-45, botsen met de bank, de column van John Jansen van Galen, historische boeken met Sanne Frequin, 22-09-2024

Sun, 22 Sep 2024 11:00:00 +0200

(01:45) Piepers en portofoons ontploften uit het niets in Libanon. De Mossad zat hoogstwaarschijnlijk achter deze actie. Deze inlichtingendienst heeft meer opvallende acties uitgevoerd. Bart Funnekotter schuift aan om te vertellen over de operaties van de Mossad.

(15:52) Rijdende tribunes, een brandend vliegtuig, spectaculaire scènes – op zaterdag gaat de oorlogsmusical 40-45 in première in Nederland. Tijmen Dokter is bij de première en vertelt over de gespannen relatie tussen entertainment en historische werkelijkheid.

(28:24) De column van John Jansen van Galen. 

(32:16) De centrale bank van de Verenigde Staten, de Federal Reserve, heeft afgelopen woensdag de rente verlaagd en volgens Trump is dat een politiek spelletje om zijn Democratische tegenstrever Kamala Harris te helpen. Maar is dit wel zo? Te gast is Thomas Bottelier.

(41:28) Historische boeken met Sanne Frequin. Zij bespreekt:  
-María Jesús Fuente, Licht van mijn ogen
-David Gibbins, Een geschiedenis van de wereld in 12 scheepswrakken
-Rick Honings, De ontdekking van Insulinde

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/22-09-2024.html# 

2e uur: de witte bruidsjurk, 'De wasvrouw van de Drambrandersgracht', Het Spoor Terug: de Iraanse vrouwenbeweging

Sun, 15 Sep 2024 11:00:00 +0200

(00:40) Bij een traditionele bruiloft is de jurk van de bruid bijna altijd wit. Maar waar komt deze traditie vandaan? Het antwoord is te vinden in de nieuwe tentoonstelling over Nederlandse bruidsmode van het Fries Museum. Conservator Eveline Holsappel is te gast.

(07:35) Roline Redmond is te gast over haar nieuwe bundel met autobiografische verhalen: 'De wasvrouw van de Drambrandersgracht'. Hierin keert ze terug naar het verleden van haar familie en onderzoekt ze hun pogingen zich van de nasleep van de slavernij te ontdoen.

(19:55) Het Spoor terug: excessief geweld door de zedenpolitie zorgde in 2022 in Iran voor een ongekende protestgolf, geïnitieerd door vrouwen. Donya Ahmadi en Halleh Gorashi vertellen over de historisch onderbelichte vrouwenbeweging in Iran.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/15-09-2024.html#

1e uur: 'vrijheid' in de Amerikaanse verkiezingscampagne, de Waalcrossing, de psychiatrisering van de samenleving, boeken met Annelien de Dijn, 15-09-2024

Sun, 15 Sep 2024 10:00:00 +0200

(01:20) Vrijheid. Het lijkt hét campagnethema van de Democraten te zijn deze verkiezingen. Dat de Democraten vrijheid zo centraal stellen vinden veel Amerikaanse media verrassend, want was dat niet een typisch Republikeins thema? Niet per se, zo weet Annelien De Dijn.

(15:14) 80 jaar geleden staken 260 soldaten de Waal over als onderdeel van Operatie Market Garden. Deze Waalcrossing wordt komende week herdacht met een enorm re-enactment. Te gast zijn Robin Rustenburg, initiatiefnemer, en Esmee Kokhuis, kleindochter van de enige Nederlander die meedeed.

(29:04) De column van Micha Wertheim. 

(32:37) Tegenwoordig is het heel normaal om openlijk over mentale gezondheid te praten, maar 60 jaar geleden was dat heel anders. Gemma Blok onderzocht die verandering en ziet een psychiatrisering van de maatschappij. 

(45:01) Historische boeken met Annelien de Dijn. Zij bespreekt:  
- Eric Storm, Nationalisme
- Roman Krznaric, Geschiedenis voor morgen

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/15-09-2024.html#

2e uur: Open Monumentendag, boeken met Fresco Sam-Sin, Het Spoor Terug: Tussen voet en Aarde, 08-09-2024

Sun, 08 Sep 2024 12:00:00 +0200

(00:46) Volgend weekend is het weer open monumentendag en dan kan je op plekken binnenkijken die normaal nooit geopend zijn voor het publiek. Maartje Duin, maker van onze podcast-serie Mina en Mevrouw, tipt een plek die met de serie te maken heeft.

(06:40) Boeken met Fresco Sam-Sin.

(20:52) In Het Spoor Terug: Tussen voet en Aarde hoor je de geschiedenis van de straatbedekking. Marten Minkema bewandelt de straten van Amsterdam en Londen met Thomas A.P. van Leeuwen, auteur van het nieuwe boek ‘The Thinking Foot – A Pedestrian Study of Paving’.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/08-09-2024.html#

1e uur: Tanks in Nederland, Bekendmaking Shortlist Libris Geschiedenisprijs, De column van Suzanna Jansen, Beetlejuice en de gothic-film, Stoute Schoenen, 08-09-2024

Sun, 08 Sep 2024 11:00:00 +0200

(02:00) Donderdag werd bekendgemaakt dat Nederland na dertien jaar weer eigen tanks krijgt, terwijl we juist een historisch ambivalente relatie hebben met de tank. Te gast om dit te duiden is militair historicus Wim Klinkert.

(15:36) Elk jaar reiken we in OVT de Libris Geschiedenis Prijs uit aan historische boeken voor een algemeen publiek.

Juryvoorzitter van dienst is Gerdi Verbeet; zij maakt bekend welke 5 historische boeken de shortlist hebben gehaald.
(29:31) De column is van Suzanna Jansen.

(33:28) Beetlejuice Beetlejuice is sinds afgelopen donderdag in de bioscoop te zien. Regisseur Tim Burton geldt als koning van de gothic-film. Waarom is het genre zo populair, en hoe lang is dat al? Julius Koetsier, filmjournalist en hoofdredacteur van filmmagazine Schokkend Nieuws is te gast.

(42:42) Historicus Bart van Loo trok voor zijn nieuwste boek zijn ‘stoute schoenen’ aan en trad letterlijk in de voetsporen van de Bourgondiërs. Hij trok langs alle plekken uit de Bourgondische geschiedenis om het verleden dichterbij te brengen. Hij is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/08-09-2024.html#

2e uur: Brandende aarde, Het Spoor Terug: Kwakzalverij, 01-09-2024.

Sun, 01 Sep 2024 11:00:00 +0200

(00:32) Komende week verschijnt het boek De brandende aarde van Sunil Amrith, waarin hij koloniale geschiedenis combineert met ecologiegeschiedenis. Amrith beargumenteert dat die combinatie de enige manier is om te begrijpen wat er echt is gebeurd. Is dat zo? We vragen het aan Larissa Schulte Nordholt, verbonden aan de vakgroep ecologiegeschiedenis van de Wageningen Universiteit, en aan Tristan Mostert die aan de Universiteit Leiden onderzoek doet naar koloniale geschiedenis.

(17:13) In het Spoor Terug een documentaire over het begin van de strijd tegen kwakzalvers. In 1881 werd De Vereniging tegen de Kwakzalverij opgericht door de broers Gerard en Vitus Bruinsma. Een van de mensen tegen wie de vereniging zich keerde was Peter Stegeman, beter bekend als ‘Het Staphorster Boertje’. Een man voor wie mensen uit het hele land kwamen om genezen te worden.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/01-09-2024.html#

1e uur: Niet aanraken, Samizdat, de bezette Westelijke Jordaanoever, 01-09-2024.

Sun, 01 Sep 2024 10:00:00 +0200

(02:21) Afgelopen week was het weer raak: een nieuwsgierig 4-jarige museumbezoeker die benieuwd was wat er in een 3,500 jaar oude kruik zat – trok deze per ongeluk van zijn sokkel. Het idee dat je van kunst moet afblijven is betrekkelijk nieuw. Kunsthistorica Lieke Smits is te gast.

(14:30) In Rusland is sinds de oorlog in Oekraïne de censuur heviger dan ooit. Kranten moesten sluiten, journalisten vertrokken naar het buitenland en onafhankelijk nieuws lijkt Rusland niet of nauwelijks meer te bereiken. Evenzo zijn er ook al 300 jaar Russen die aan die censuur proberen te ontsnappen met zogenaamde clandestiene uitgaven; de samizdat. Emeritus hoogleraar Russische literatuur en cultuur Emmanuel Waegemans is te gast.

(28:18) De column van Nelleke Noordervliet

(31:40) Met drones, vliegtuigen, bulldozers en honderden militairen lanceerde het Israëlische leger afgelopen woensdag de grootste operatie in 20 jaar in de bezette Westelijke Jordaanoever. Het doel is om met het gewapende Palestijnse verzet aldaar af te rekenen. Wat is de geschiedenis van deze bezetting, en wat is de rol van het leger daarin? Erella Grassiani, antropoloog aan de Universiteit van Amsterdam is onze gast.

(42:39) Boeken met Wim Berkelaar

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/01-09-2024.html#

2e uur: OVT op Reis: Carolien Stolte in India, De Grote Kerk, Het Spoor Terug: Vakantieparken, 25-08-2024.

Sun, 25 Aug 2024 11:00:00 +0200

(00:53) De Grote Kerk Naarden wordt vanaf 26 augustus voor een week tot onderzoekslab gebombardeerd. De kerk staat bekend om de rijke zestiende-eeuwse plafondschilderingen, uniek in Noord-Europa vanwege de schaal en de kwaliteit. Dat gewelf zal nu via een 25 meter hoge stellage door jonge onderzoekers en studenten in kaart worden gebracht, door er een digitaal 3D-model van te maken. Het is voor het eerst dat in Nederland zo’n 3D-model van deze schaal wordt ingezet.

Historicus Sanne Frequin en Daantje Meuwissen komen vertellen over hoogtevrees, en het belang van het project.

(11:30) Deze week gaat OVT op reis met Carolien Stolte. Reizende door India stuitte ze middenin de jungle op een metershoog standbeeld van een Indiase vrijheidsstrijder. Wie was deze man? En wat heeft zich daar ruim tweehonderd jaar geleden afgespeeld?

(21:37) Het Spoor Terug: de eerste campings begonnen een eeuw geleden uit idealisme. Al snel verschenen er huisjes bij, zodat ook gezinnen mee konden doen zonder dure kampeeruitrusting. Het waren basale onderkomens, met een waterpomp ernaast als toppunt van luxe. Het contrast met het uitgekookte comfort bij het huidige Center Parcs, Landal en Bosrijk van de Efteling is enorm. Daar is het gerief minstens zo groot als thuis, dus wat valt er nog te wensen? Zijn we aangekomen bij het einde van de geschiedenis van het vakantiepark?

Meer info:https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/25-08-2024.html

1e uur: De derde kandidaat, Verborgen Verleden #5: Een wereld valt uiteen, 25-08-2024.

Sun, 25 Aug 2024 10:00:00 +0200

(01:00) Afgelopen vrijdag trok de derde presidentskandidaat zich terug. Kan Robert F. Kennedy, de neef van de vermoorde ex-president John F. Kennedy toch nog invloed hebben op de verkiezingen? Amerikakenner Casper Thomas schuift aan om te praten over de geschiedenis van derde kandidaten.

(12:07) Lezers van Chinua Achebe’s klassieker Een wereld valt uiteen zullen hem nooit vergeten. Okonkwo. Vamba Sherif en Raf Njotea zijn te gast. Njotea maakte een podcast over zijn vader, die in de jaren zeventig naar België emigreerde. “En als je over mijn vader praat”, aldus Njotea, “dan is Okonkwo nooit ver weg.”

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/25-08-2024.html

2e uur: OVT op Reis: Camilla de Koning in Puerto Rico, Het Spoor Terug: Alles voor de wetenschap, 18-08-2024

Sun, 18 Aug 2024 12:40:00 +0200

(00:57) Deze week neemt historicus Camilla de Koning OVT mee op reis naar de bergen van Puerto Rico. De koffieplantages daar draaiden vroeger op slavenarbeid, maar zijn nu juist een manier voor de lokale bevolking om hun identiteit terug te winnen.
(12:59) Deze zomer in het Spoor Terug: herhalingen van historische documentaires van makers buiten OVT. Vandaag een aflevering van ‘Alles voor de wetenschap’, een podcastserie over vergeten vrouwelijke wetenschappers, gemaakt door Edda Heinsman voor de NTR. We hebben gekozen voor afl 3 over Antonia Korvezee.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/18-08-2024.html

1e uur: Waarom Indonesië een nieuwe hoofdstad krijgt, Verzonnen Verleden #4: Heren van de thee, 18-08-2024

Sun, 18 Aug 2024 11:00:00 +0200

(01:17) Hoogstwaarschijnlijk wordt het op 17 augustus officieel: Indonesië krijgt een nieuwe hoofdstad. Een gloednieuwe stad op het eiland Borneo, Nusantara geheten. Philip Dröge is historicus en auteur van Moederstad: Jakarta, een familiegeschiedenis, en hij is te gast.
(11:34) Heren van de thee is een meeslepende vertelling die de lezer onderdompelt in de levens van enkele Nederlandse plantersfamilies op Java. Nelleke Noordervliet en Dik van der Meulen zoeken een verklaring voor de minachting waarmee in Nederland doorgaans wordt gesproken over de historische roman.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/18-08-2024.html

2e uur: OVT op Reis: Daniel Soliman in Egypte, Het Spoor Terug: Luciana, huisvrouw in verzet, 21-07-2024

Sun, 21 Jul 2024 12:00:00 +0200

(00:43) Het Egyptische Deir el-Medina werd gesticht tussen 1500 en 1100 v.Chr. door arbeiders die daar aan koninklijke graven werkten. Het is nu een archeologische hotspot. Egyptoloog Daniel Soliman vertelt meer.

(12:45) Voor de familie was het duidelijk: Jan Bokma was de verzetsheld en echtgenote Luciana de huisvrouw. Een onverwachte e-mail van de Italiaanse journalist Daniela Tasca, gericht aan de Noémi Prent, achterkleindochter van Jan en Luciana, veroorzaakt een eerste barst in dat beeld.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/21-07-2024.html

1e uur: Dik zijn als medisch probleem, Verborgen Verleden #3: Gejaagd door de wind , 21-07-2024

Sun, 21 Jul 2024 11:00:00 +0200

(01:06) Deze week adviseerde het Nederlandse Zorginstituut de minister om medicijn Wegovy niet te gaan vergoeden bij obesitas. Sinds wanneer is dik zijn een medisch probleem? Dat weet Jon Verriet, cultuurhistoricus, gespecialiseerd in de geschiedenis van dieetcultuur.

(12:28) “Het Noorden won de oorlog, maar het Zuiden won de strijd om de geschiedenis,” zo zegt men in Amerika over de burgeroorlog. Het belangrijkste wapen in deze cultuurstrijd is misschien wel de roman Gejaagd door de wind van Margaret Mitchell. Te gast hierover zijn Dominique van Varsseveld en Gustaaf Peek.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/21-07-2024.html

2e uur: oorlogserfgoed verdwijnt in Bosnië; OVT op reis: Brazilië; in Het Spoor Terug: het paspoort, 14-07-2024

Sun, 14 Jul 2024 12:00:00 +0200

(01:19) Afgelopen week werd de genocide in Srebrenica voor het eerst wereldwijd herdacht. Terwijl tienduizenden bezoekers daar bij de begraafplaats en het museum verwacht werden, dreigen andere plaatsen van herinnering te verdwijnen. Marjolein Koster is te gast.

(17:52) OVT op reis gaat naar de Braziliaanse stad Recife, waar de eerste synagoge in Zuid-Amerika is gebouwd door Nederlandse Joden. Mariana De Campos Françozo, gepromoveerd op de Nederlands-Braziliaanse koloniale geschiedenis, is te gast.

(31:17) In de zomer laten we historische documentaires horen die niet voor OVT gemaakt zijn. Dit keer een aflevering van Ongesigneerd uit 2018, een podcast over onopvallend design. In deze aflevering: het paspoort. Een verhaal met een dubieuze glansrol voor de ambtenaar en collaborateur Jacob Lentz, de bedenker van het bevolkingsregister en het persoonsbewijs. Gemaakt door Tjitske Mussche en Laura Stek.

1e uur: de aanslag op Donald Trump; Verzonnen verleden #2: De klokkenluider van de Notre-Dame, 14-07-2024

Sun, 14 Jul 2024 11:00:00 +0200

(00:35) Om middernacht onze tijd is er tijdens een campagne-evenement een moordaanslag gepleegd op de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump. Een schutter raakte Trump aan zijn oor, waarna de dader werd doodgeschoten door een sluipschutter. Te gast is Kenneth Manusama, jurist en Amerikanist.

(06:39) Verzonnen verleden, aflevering 2: De klokkenluider van de Notre-Dame gaat niet alleen over Quasimodo, maar ook over de Notre-Dame waar deze klokkenluider woont en over de tijd waarin Frankrijk zich volgens auteur Victor Hugo op haar hoogtepunt bevond: de middeleeuwen. Te gast over dit boek zijn Jan van Aken en Sanne Frequin.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/14-07-2024.html

2e uur: OVT op Reis: Fresco Sam-Sin in China, Het Spoor Terug: De uitvinder van Twijfelachtig #2, 07-07-2024.

Sun, 07 Jul 2024 11:00:00 +0200

(00:47) Deze week neemt onze vaste boekrecensent en Mantsjoeroloog Fresco Sam-Sin ons mee naar de bergen van Guizhou in het zuidwesten van China, een bijzonder gebied dat ooit als onbereikbaar en gevaarlijk werd beschouwd.

(15:39) Deel twee van het verhaal over Jan Ernst Matzeliger, de man die tot slaaf werd gemaakt op een plantage in Suriname en uiteindelijk uitvinder werd van de revolutionaire schoenzwikmachine in de Verenigde Staten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/07-07-2024.html

1e uur: Het vergeten volk van de Daciërs, Verzonnen Verleden #1: Ik, Claudius, 07-07-2024.

Sun, 07 Jul 2024 10:00:00 +0200

(01:07) Het blinkt met millennia-oud goud en zilver in het Drents Museum vanaf 7 juli. Dan opent de tentoonstelling Dacia – Rijk van goud en zilver. Wie waren de Daciërs? En waarom levert hun geschiedenis tot op de dag van vandaag spanningen op in Oost-Europa? Dat vertelt Irini Biezeveld.

(12:53) Een epische historische roman vol seks, moordpartijen en machtspolitiek over het leven van een historicus. De Britse schrijver Robert Graves schreef met ‘Ik, Claudius’ misschien wel de bekendste historische roman aller tijden. Te gast over dit boek zijn Olivier Hekster en Willemijn van Dijk.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/07-07-2024.html

2e uur: Het presidentieel debat, het begin van de Olympische spelen, Het Spoor Terug: De uitvinder van Twijfelachtig

Sun, 30 Jun 2024 12:00:00 +0200

2e uur: Het presidentieel debat, het begin van de Olympische spelen, Het Spoor Terug: De uitvinder van Twijfelachtig

(00:48) Afgelopen donderdag vond het eerste presidentieel debat plaats. Het zorgde voor onrust binnen de Democratische Partij. Niet zonder reden; in de geschiedenis van de Amerikaanse democratie zijn debatten vaak bepalend geweest. We praten hierover met Amerikanist Sara Polak.

(11:56) Na exact 100 jaar keren de Olympische Spelen deze zomer terug naar Parijs. Inmiddels is het een groots en gelikt evenement, maar daar zag het in de beginjaren helemaal niet naar uit. Met historicus Ivo van de Wijdeven keren we terug naar die tijd.

(22:53) Een verhaal over Jan Ernst Matzeliger, de man die tot slaaf werd gemaakt op een plantage in Suriname en uiteindelijk uitvinder werd van de revolutionaire schoenzwikmachine in de Verenigde Staten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/30-06-2024.html

1e uur: Keti Koti, de column van John Jansen van Galen, de Franse verkiezingen, boeken met Fresco Sam-Sin, 30-06-2024

Sun, 30 Jun 2024 11:00:00 +0200

(01:40) Het herdenkingsjaar slavernijverleden wordt tijdens Keti Koti afgesloten. Wat is eigenlijk de geschiedenis van deze herdenking? Jules Rijssen, gespecialiseerd in cultureel erfgoed, en Markus Balkenhol, gepromoveerd op herdenken van slavernij, zijn te gast.

(24:43) De column is deze week van John Jansen van Galen.

(28:31) Frankrijk ging 30 juni naar de stembus. Een overwinning van extreemrechts ligt op de loer. Marijn Kruk schreef over de 'populistische revolte' in zijn nieuwe boek 'Opstand' en is te gast.

(40:10) Fresco Sam-Sin bespreekt 3 historische boeken:

- Erika Prins - Het Indische licht

- Egbert Fortuin – Indische adel

- Zeinab Badawi (vert. Bep Fontijn) - Afrika

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/30-06-2024.html

2e uur: Eten van Moeder Aarde, Imme Dros en Ada van Holland, Het Spoor Terug: Verborgen Verbanden #3, 23-06-2024

Sun, 23 Jun 2024 11:00:00 +0200

(00:53) Precies 50 jaar geleden kwam het kookboek Eten van Moeder Aarde in Nederland op de markt. Met wereldwijd 3,5 miljoen verkochte exemplaren zou het voor een revolutie zorgen in hoe veel mensen over eten nadenken. Dirk-Jan Verdonk legt uit wat er zo bijzonder aan het boek is.

(10:09) Het fijne aan schrijven voor kinderen, zegt Imme Dros, is dat je een groot probleem simpel kunt neerzetten. En dat doet ze in haar nieuwe jeugdboek Ada: Gevangen op twee eilanden. Imme Dros is te gast om over het verhaal te vertellen.

(22:37) Het Spoor Terug: De grootmoeder van Reggie Baay werkte begin twintigste eeuw als contractarbeider in Deli op Sumatra. Wanneer hij haar verhaal uitpluist komt hij erachter dat contractarbeid niet zo vrijwillig is als het klinkt. Deel 3 van de serie ‘Verborgen Verbanden’.

1e uur: Waarom we in de duivel geloven, de omvolkingstheorie, de column van Abdelkader Benali, de eerste Nederlandse platen, boeken met Wim Berkelaar, 23-06-2024

Sun, 23 Jun 2024 10:00:00 +0200

(01:49) Of je nou zelf gelovig bent of niet; het idee van een God is te begrijpen. Maar waarom geloven mensen eigenlijk in de duivel? In het boek 'Satan', laten een aantal Belgische academici hun licht schijnen op deze vraag. Een van hen, Danny Praet, is te gast.

(15:53) Marjolein Faber, raakte in opspraak door haar uitspraken over de 'omvolkingstheorie'. Hoewel de theorie al ongeveer twintig jaar in Nederlandse radicaal rechtse kringen circuleert heeft ze internationaal een langere geschiedenis. Historicus Annelotte Janse is te gast.

(27:49) De column is deze week van Abdelkader Benali.

(31:36) De grammofoonplaat is een van de beroemdste uitvindingen van de 19e eeuw. Maar wat waren eigenlijk de allereerste plaatjes? Samen met restaurateur Harry Coster heeft verzamelaar Rinus Blijleven de eerste opnames bijeengebracht. Hij is te gast.

(43:00) Wim Berkelaar bespreekt 3 historische boeken:

- Salman Rushdie (vert. Karina van Santen en Martine Vosmaer) - Mes. Gedachten na een poging tot moord

- Roel van Duijn - Schoonvader van Poetins geheim agent

- Lin Jaldati & Eberhard Rebling (vert. Johan Meijer, Diete Oudesluijs, Rimco Spanjer en Sander Stotijn) - Lied van verzet. Het bijzondere verhaal van twee bewoners van ‘t Hooge Nest

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/23-06-2024.html

2e uur: De giftige geschiedenis van het ontkroezen, K-Pop als wapen, Het Spoor Terug: Verborgen Verbanden #2, 16-06-2024

Sun, 16 Jun 2024 11:00:00 +0200

(00:48) Afgelopen week luidde de noodklok over de gevaren van 'hairrelaxers', chemische middeltjes waarmee je kroeshaar kan ontkroezen. Er is bewezen dat ze de kans op kanker vergroten. Maar wat is eigenlijk de geschiedenis achter dat ontkroezen? Nelly Dos Reis is te gast.

(10:00) Ballonnen met poep en mega luidsprekers waaruit K-pop blèrt. Het zijn de meest recente escalaties aan de grens tussen Noord- en Zuid-Korea. Het klinkt wellicht bizar, maar wanneer we K-Pop als cultureel paradepaardje zien is het wellicht zo gek nog niet. Te gast is Remco Breuker.

(20:57) Het Spoor Terug: De grootmoeder van Reggie Baay werkte begin twintigste eeuw als contractarbeider in Deli op Sumatra. Wanneer hij haar verhaal uitpluist komt hij erachter dat contractarbeid niet zo vrijwillig is als het klinkt. Deel 2 van de serie ‘Verborgen Verbanden’.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/16-06-2024.html

1e uur: Voetbal en de Duitse vlag, de Verenigde Staten als christelijke natie, de column van Suzanna Jansen, Minderman, boeken met Bart Funnekotter, 16-06-2024.

Sun, 16 Jun 2024 10:00:00 +0200

(01:55) In Duitsland, waar het EK dit jaar plaatsvindt, wordt rond ieder voetbaltoernooi traditiegetrouw gedebatteerd over hoeveel vlagvertoon gepast is. Dit jaar is de spanning daarover misschien zelfs wel groter dan het in decennia was, aldus Laurens Bluekens. Hij is te gast.

(13:14) De ideologie van het christelijk-nationalisme, die stelt dat Amerika ten diepste een christelijke natie is, wint de laatste jaren aan invloed. Maar waar komt dat idee van Amerika als uitverkoren land eigenlijk vandaan? Te gast daarover is historicus James Kennedy.

(26:49) De column is deze week van Suzanna Jansen.

(30:25) Iemand met ballen is stoer en sterk en laat niet zomaar over zich heen lopen. De eigenschappen die toegedicht worden aan de ballen, worden doorgaans geassocieerd met mannelijkheid. Jesse Beentjes schreef hij het boek Minderman dat deze week verscheen, en is te gast.

(42:31) Bart Funnekotter bespreekt 3 historische boeken:

- Niek van Sas – De wentelende eeuw

- Patrick Joyce (vert. Rob Kuitenbrouwen en Frank Lekens) - Boerencultuur

- Kassia St Clair (vert. Annemie de Vries) – Van Peking naar Parijs

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/16-06-2024.html

2e uur: Wie zetten we op ons geld en waarom?, De toekomst van het verleden, Het Spoor Terug: Verborgen Verbanden #1, 09-06-2024.

Sun, 09 Jun 2024 11:00:00 +0200

(01:06) Deze week werden in de UK nieuwe bankbiljetten gepresenteerd met daarop koning Charles. Maar waarom worden vorsten eigenlijk afgebeeld op geld en vanaf wanneer is dat het geval? Met historicus Pim Möhring, conservator van de Numismatische collectie van DNB.

(12:56) Het laatste boek van socioloog Waldo Heilbron pleit voor andere perspectieven op koloniale geschiedenis. Wat kunnen we, tijdens het herdenkingsjaar slavernijverleden, leren van zijn nalatenschap? Miguel Heilbron, mede-oprichter The Black Archives vertelt.

(25:19) Het Spoor Terug: De grootmoeder van Reggie Baay werkte begin twintigste eeuw als contractarbeider in Deli op Sumatra. Wanneer hij haar verhaal uitpluist komt hij erachter dat contractarbeid niet zo vrijwillig is als het klinkt. Deel 1 van de serie ‘Verborgen Verbanden’.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/09-06-2024.html

1e uur: De Amerikaan en de bizon, de AfD in Oost-Duitsland, de column van Micha Wertheim, 100 jaar Giacomo Matteotti, boeken met Nadia Bouras, 09-06-2024

Sun, 09 Jun 2024 10:00:00 +0200

(01:40) Confrontaties tussen mens en bizon komen regelmatig voor. Het dier verenigt het gehele politieke spectrum van de VS als nationaal symbool, terwijl het eerst tot aan het randje van uitsterven werd gebracht. Te gast is Casper Thomas over de roerige geschiedenis van de bizon.

(14:00) Duitsland vormt een van de pilaren van de EU, en gaat zondag as naar de stembus. Voor de radicaal-rechtse AfD is een grote overwinning voorspeld. Waarom heeft de partij juist in de voormalige DDR zoveel aanhang gevonden? Annette Birschel geeft duiding.

(28:24) De column is deze week van Micha Wertheim.

(32:50) Op 10 juni 1924 werd de Italiaanse Giacomo Matteotti vermoord, door een fascistische knokploeg. Hoe wordt er 100 jaar later naar de moord op de anti-fascistische Matteotti aangekeken? Te gast hierover is historicus Arthur Weststeijn.

(41:48) Nadia Bouras bespreekt 3 historische boeken:

- Marcel van Engelen – De Stad

- Ana van Es - De Bagdad-Berlijnexpress

- Hallie Rubenhold - De vijf van Whitechapel

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/09-06-2024.html

2e uur: Meisjes van de Goede Herder; 50 jaar Blijf van m’n lijf, 02-06-2024

Sun, 02 Jun 2024 11:00:00 +0200

(00:40) Tussen 1860 en 1996 boden de Zusters van de Goede Herder onderdak aan 'gevallen' meisjes. Het was een jeugd die bij veel vrouwen diepe littekens achterliet. Britta Hosman maakte een documentaire over oa. het verhaal van Roos te Riet. Ze zijn te gast.

(20:05) “Mishandeld door man of vriend.. Je kunt weg, als je wilt”. Die tekst stond op het eerste affiche waarmee de stichting Blijf van m’n lijf zich 50 jaar geleden bekend maakte. Christianne Alvarado reconstrueert het begin van dit instituut in 'Het probleem de wereld in. 50 jaar Blijf van m'n lijf'.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/02-06-2024.html

1e uur: De Rode Lijn, het leven van Maria Montessori, de column met Nelleke Noordervliet, waarom we Europeaan zijn, boeken met Sanne Frequin, 02-06-2024

Sun, 02 Jun 2024 10:00:00 +0200

(01:20) Afgelopen maand trok de Verenigde Staten een rode lijn: geen aanval op Rafah. Toch ging Israël deze week in de aanval. Het is een ontwikkeling die naadloos past in de geschiedenis van de diplomatieke ‘rode lijn’, aldus historicus Ivo van de Wijdeven. Hij is te gast.

(13:39) Sinds deze week is de film 'Maria Montessori' in de bioscoop. Daarin wordt een onderbelicht deel van haar leven getoond: wat deed ze voor ze haar revolutionaire onderwijsmethode ontwikkelde? Joke Verheul is te gast.

(25:50) De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

(29:48) We worden allemaal als Europeaan geboren; tenminste, als we onze paspoorten mogen geloven. Toch lijkt de verbondenheid met Europa bij kiezers steeds minder te resoneren. Hoe kunnen we dit historisch plaatsen? Europeaan Thomas Huttinga vertelt.

(40:52) Sanne Frequin bespreekt 3 historische boeken en een website:
- Marion Anker – Kunstbunkers en cultuurkaravanen

- Jacob van Maerlandt (vert. Ingrid van Biesheuvel) - Der Naturen Bloeme

- Ineke Huysman – Moeder des Vaderlands

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/02-06-2024.html

2e uur: Het mysterie van de piramides, boeken met Annelien de Dijn, Het Spoor Terug: Missie Madurai, 26-05-2024.

Sun, 26 May 2024 11:00:00 +0200

(00:46) Uit nieuw onderzoek blijkt dat er vroeger een rivier stroomde langs piramides die nu midden in de woestijn staan. Is dit het laatste puzzelstukje in het eeuwenoude vraagstuk; hoe zijn de iconische graftombes gebouwd? Egyptoloog Daniel Soliman is te gast.

(08:53) Annelien de Dijn bespreekt 3 historische boeken en een website:
- Joshua Livestro - Een volmaaktere unie

- Hein de Haas - Hoe migratie echt werkt

- Michael Wolff - De val

(18:30) In 1668 trekt VOC-dienaar H. van Reede het binnenland van India in op diplomatieke missie. Maar de opdracht verloopt niet voorspoedig. Luister naar een verhaal met opstandige olifanten, schofferingen en sluikse hovelingen in Het Spoor Terug: Missie Madurai.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/26-05-2024.html

1e uur: Palestina en Ierland, het verleden van de adoptiekwestie, de column van Abdelkader Benali, de succesvolle emancipatie van de nerd, de Rapaille Partijen, 26-05-2024.

Sun, 26 May 2024 10:00:00 +0200

(01:24) Deze week kondigde o.a. Ierland aan de Palestijnse staat te gaan erkennen. Ierland is al langer pro-Palestijns. Welke geschiedenis zit hier achter, en hoe ziet die solidariteit er uit? Hierover is Ierland-historicus Joost Augusteijn te gast.

(13:23) Deze week werd aangekondigd dat nieuwe adopties uit het buitenland onmiddellijk worden stopgezet. Het is een nieuwe wending in een debat over adoptie dat al sinds de 19e eeuw loopt. Marlou Schrover is te gast om deze geschiedenis uiteen te zetten.

(24:34) De column is deze week van Abdelkader Benali.

(28:02) Nerd worden genoemd, dat was lang niet iets om te vieren. Toch is dat precies wat dit weekend gebeurt op Nerdland Festival. Historicus Laurens Bluekens ziet het als het bewijs van de opvallende emancipatie van de nerd.

(40:24) De eerste protestpartij in Nederland wordt vaak geplaatst rondom de komst van Pim Fortuyn. Maar de eerste proteststemmers zag je al veel eerder. Wat kunnen we van de democratische cultuur uit de jaren '20 leren? Historicus Robin te Slaa schreef er een boek over en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/26-05-2024.html

2e uur: De droom van Den Haag, Het Spoor Terug: Strak & wild: portret van Mien Ruys, 19-05-2024.

Sun, 19 May 2024 11:00:00 +0200

(01:03) Het internationaal recht staat steeds meer onder druk in tijden van grote spanningen. Ex-diplomaat Benjamin Duerr schreef het boek 'De droom van Den Haag' over de eerste vredesconferentie. Hoe gaven ze vorm aan het idee om een einde aan alle oorlogen te maken?

(14:56) Deze week Het Spoor Terug: Een portret van tuinarchitect Mien Ruys. Voor sommigen een onbekende, voor anderen een legende. Met haar vooruitstrevende ontwerpideeën inspireerde ze mensen binnen en buiten haar vakgebied. Gemaakt door Laura Stek en Ella Meng.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/19-05-2024.html

1e uur: De geschiedenis van de term ‘extreemrechts’, de column van John Jansen van Galen, Verhalen van de natuur, de Rubik’s cube, boeken met Fresco Sam-Sin, 19-05-2024.

Sun, 19 May 2024 10:00:00 +0200

(01:21 Een botsing tussen kamervoorzitter Martin Bosma en Volt-leider Laurens Dassen zorgde deze week voor ophef door hun verschillende definities van de term 'extreemrechts'. Wat valt er onder en hoe kunnen we de verwarring historisch verklaren? Koen Vossen vertelt.

(12:40) De column is van John Jansen van Galen

(17:16) Dat de natuur onder druk staat, kun je zo ongeveer elke dag in de krant lezen. Dat beseffen we allemaal. Maar dat besef is iets wat de afgelopen eeuwen maar langzaam doordrong. Hans Mulder schreef 'Verhalen van de natuur' over deze ontwikkeling en is te gast.

(31:25) De Rubik's cube viert zijn 50e verjaardag! De Hongaarse architect Ernő Rubik bedacht de wereldberoemde puzzelkubus in 1974. Hoe kwam hij op het idee? En waarom blijft de kubus toch zo geliefd in deze digitale wereld? Wiskundige Vincent van der Noort is te gast.

(40:54) Fresco Sam-Sin bespreekt 2 historische boeken en een website:

Christophe Boltanski - King Kasaï
Frank Dragtenstein - Kaási de rebellenleider
http://Displace.nl

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/19-05-2024.html

2e uur: Ooggetuigen van de Nederlandse slavernij, Terug naar de Molukken, 12-05-2024.

Sun, 12 May 2024 11:00:00 +0200

(00:47) Veel te lang vertrouwden historici blindelings op verhalen die zijn opgetekend door mannen met macht, stellen Karwan Fatah-Black en Camilla de Koning in 'Ooggetuigen van de Nederlandse slavernij'. Hoe veranderen de perspectieven op slavernij in het nieuwe boek?

(15.50) Deze week Het Spoor Terug: Van de Molukkers die hier in de jaren 50 aankwamen woont het merendeel nog in Nederland. Maar een deel is ook teruggegaan. Hoe is het ze vergaan? Jakob
Koolschijn verbleef op de Molukse eilanden en ging in gesprek met de terugkeerders.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/12-05-2024.html

1e uur: Hoe Amerika uitgroeide tot Israëls trouwste bondgenoot, Van appeljood tot zuurjood, de column van Micha Wertheim, de geschiedenis van het korset, boeken met Bart Funnekotter, 12-05- 2024.

Sun, 12 May 2024 10:00:00 +0200

(01:42) Amerika is al jaren de grootste wapenleverancier van Israël, maar deze week werden de leveringen stopgezet. Gaat Israël zelfs voor de Amerikaanse regering te ver? Zondag vertelt Peter
Malcontent over de geschiedenis van het bondgenootschap.

(17:48) In zijn nieuwe boek ‘Van appeljood tot zuurjood’ schetst Ewoud Sanders 40 portretten van
joodse straatventers. Jarenlang waren ze niet weg te denken uit het straatbeeld, maar nu kunnen we
ons er weinig bij voorstellen. Wie waren deze mensen? Sanders is te gast.

(28:35) De column is van Micha Wertheim.

(31:28) Op het Met Gala schuifelde Kim Kardashian over de rode loper met een erg strak ingesnoerde
taille. Het zorgde voor veel kritiek; het korset heeft namelijk een nogal onvriendelijk imago. Drukt
het de vrouw in een keurslijf? Modehistoricus Birthe Weijkamp is te gast.

(42:41) Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:
- Peter Longerich - De Sportpalastrede 1943
- Florian Illies - Betoverende stilte
- Adrian Goldsworthy - Rome en Perzië

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/12-05-2024.html

2e uur: Bewariërs, 'Op het drop-spoor', 05-05-2024

Sun, 05 May 2024 11:17:00 +0200

(1:08) Hoe is het afgelopen met Joodse eigendommen die in bewaring werden gegeven tijdens de Duitse bezetting? Hierover gaat de documentaire ‘Bewariërs’. Regisseur Timon Moll is samen met nabestaande Sara Coster te gast.

(19:07) Drop is typisch Nederlands. Toch? In het Spoor Terug spreekt verslaggever Marten Minkema met auteur van 'Het grote dropboek' Marieke Hendriksen over het ontstaan van de Nederlandse drop-mythe.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/05-05-2024.html

1e uur: Studentenprotesten, Land achter de zee, de column van Sana Valiulina, de heropkomst van de Turkse popmuziek, boeken met Wim Berkelaar, 05-05-2024.

Sun, 05 May 2024 11:12:00 +0200

(1:20) Afgelopen dinsdagnacht heeft de politie van New York bijna 300 demonstranten opgepakt op de campus van Columbia University. De demonstraties nu worden steeds vaker vergeleken met de studentenprotesten in 1968, maar gaat deze vergelijking op? We vragen het aan Casper Thomas.

(13:30) Nadat de oorlog wilde de Joodse Emile Pimentel weg uit Nederland. Naar Palestina. Hij werd onderschept door de Britse Marine en belandde voor twee jaar in een detentiekamp op Cyprus. Hierover schreven Vivian Beekman en Frans Blom het boek ‘Het land achter de zee’. Ze zijn te gast.

(28:20) De column van Sana Valiulina.

(32:18) Onder leiding van de Nederlands-Turkse band Altin Gün heeft de ‘Anatolische Rock’ een ware heropleving doorgemaakt. Zangeres en actrice Meral Polat presenteert de serie Turkadelica over de oorsprong en de heropleving van de Turkse popmuziek, die vanaf 10 mei te zien is. Ze is te gast.

(43:34) Wim Berkelaar bespreekt twee historische boeken:
Onno Blom – Oorlogsduif
Ariette Dekker - De vertrouweling

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/05-05-2024.html

2e uur: De geschiedenis van de rookworst, de eerst Nederlandse narcoticabrigade, Het Spoor Terug: African Parks deel 2, 21-04-2024.

Sun, 28 Apr 2024 11:00:00 +0200

(00:44) Afgelopen week stelde de Europese Unie een verbod in op de rookaroma’s waardoor de meeste fabrieksworsten aan hun karakteristieke rooksmaak komen. Betekent dit het einde van het oer-Hollandse icoon? We vragen het aan voedselhistoricus Amber Striekwold.

(09:10) Steeds vaker krijgt Nederland het onheilspellende label van 'narcostaat' opgeplakt. Micha Peters schreef het boek 'De Centrale' over het begin van het Nederlandse drugsbeleid en de allereerste narcoticabrigade. Hij is te gast.

(19:04) In Het Spoor Terug onderzoekt journalist Olivier van Beemen het heden en verleden van African Parks; een onbekende maar machtige organisatie met volledige zeggenschap over ruim 20 nationale parken in Afrika. Luister naar de documentaire, in samenwerking met Katinka Baehr.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/28-04-2024.html

1e uur: Protest over de Dodenherdenking, het verschil tussen antizionisme en antisemitisme, de column van Nelleke Noordervliet, boeken met Nadia Bouras, 28-04-2024.

Sun, 28 Apr 2024 10:00:00 +0200

(01:37) “Op 4 mei herdenken we de doden en dat doen we in stilte, bewaar je protesten voor een ander moment” zo riep Frans Timmermans op. Een breuk met de geschiedenis, want de Nationale Dodenherdenking is juist het product van protest, aldus historicus Maud van de Reijt. Ze is te gast.

(20:53) Is antizionisme hetzelfde als antisemitisme? Dat idee getuigt van weinig kennis van de Joodse geschiedenis, zo vindt de in Nederland wonende Amerikaanse historicus Benjamin Moser. Hij is te gast.

(37:29) De column van Nelleke Noordervliet

(41:10) Nadia Bouras bespreekt drie historische boeken:

Michal Citroen – Het adres. De geschiedenis van de Joodse onderduik
Ayaan Abukar – Hotel Mogadishu
Nancy Jouwe (red.) e.a. – Caleidoscopische visies

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/28-04-2024.html

2e uur: De column van Abdelkader Benali, seks in de renaissance, Het Spoor Terug: African Parks, 21-04-2024.

Sun, 21 Apr 2024 11:00:00 +0200

(01:10) De column van Abdelkader Benali

(05:05) De orgasmekloof, slutshamen en brieven van een preutse Italiaanse markiezin; het komt allemaal voorbij in het nieuwe boek 'Seks in de Renaissance' van historicus Marlisa den Hartog. Hoe modern zijn onze hedendaagse seksuele opvattingen eigenlijk?

(20:09) In Het Spoor Terug onderzoekt journalist Olivier van Beemen het heden en verleden van African Parks; een onbekende maar machtige organisatie met volledige zeggenschap over ruim 20 nationale parken in Afrika. Luister naar de documentaire, in samenwerking met Katinka Baehr.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/21-04-2024.html

1e uur: Van World Press Photo tot piëta, de Russische ‘gehaktmolentactiek’, de Anjerrevolutie, boeken met Sanne Frequin, 21-04-2024.

Sun, 21 Apr 2024 10:00:00 +0200

(01:13) Op 18 april is de winnende World Press Photo bekendgemaakt. Een aangrijpend beeld dat veel mensen deed denken aan de klassieke piëta-scène. Wat is een piëta? En gaat deze vergelijking wel op? Kunsthistoricus Wieteke van Zeil vertelt.

(13:35) In de oorlog in Oekraïne zijn tenminste 50.000 Russische militairen omgekomen volgens de BBC. Het zou wijzen op de zogenaamde ‘gehaktmolentactiek’, en die kent een langere geschiedenis. Historicus en Ruslandkenner Hubert Smeets is te gast.

(26:47) Donderdag 25 april as is het 50 jaar geleden sinds de Anjerrevolutie; de militaire staatsgreep die geweldloos een einde maakte aan de Portugese dictatuur. Vertaalster en literatuurwetenschapper Leonor Raven woonde in Lissabon tijdens de revolutie, en is te gast.

(41:17) Sanne Frequin bespreekt twee historische boeken en een podcast:

- Johan op de Beeck – Versailles

- Mauritshuis - Roelant Savery's wonderlijke wereld

- De vorstinnen van Vlaanderen

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/21-04-2024.html

2e uur: Hoe het Nederlands denken over euthanasie opschuift, Het Spoor Terug: De meisjes van de sigarenfabriek, 14-04-2024.

Sun, 14 Apr 2024 11:00:00 +0200

(00:50) De Coöperatie Laatste Wil vindt dat iedereen ‘baas over eigen sterven’ zou moeten zijn. Deze week staan 7 leden voor de rechter. Waarom ligt de CLW onder vuur? Wat verklaart de voortdurende verschuiving in denken over euthanasie? Met Bert Keizer & Annemarieke van der Woude.

(18:03) Deze week in Het Spoor Terug: Stakende meisjes werden ze genoemd. Of, op zn Gronings: wichten. De jonge vrouwen die in 1969 staakten voor gelijker loon. Ze werkten in sigarenfabriek Champ Clark. En gelijk loon? Dat vonden ze daar volstrekt niet nodig.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/14-04-2024.html

1e uur: Iran - Isräel, Hoe kunnen we ons weren tegen anti-democratische partijen?, De onschendbare ambassade, Column van Suzanna Jansen, Tombaroli - grafroof als volkscultuur, 14-04-2024.

Sun, 14 Apr 2024 10:00:00 +0200

(01:28) Bart Wallet is te gast om de ontwikkelingen tussen Iran en Israël in historisch perspectief te plaatsen.

(08:30) Deze week werd er een nieuwe wet besproken die de Nederlandse democratie ‘robuuster’ moet maken. Nieuw voor Nederland, maar in Duitsland bestaat deze wetgeving al meer dan een halve eeuw. Wat kunnen we van Duitsland leren? Historicus Ton Nijhuis vertelt.

(22:43) De column is deze week van Suzanna Jansen.

(29:19) Afgelopen week werd de Mexicaanse ambassade binnengevallen door Ecuador, wat leidde tot een diplomatieke rel. Ambassades hebben namelijk diplomatieke immuniteit. Waar komt het concept van de onschendbare ambassade vandaan? Grenzenexpert Milo van Bokkum vertelt.

(39:41) De Italiaanse grond zit vol met antieke schatten waarmee je goud geld kan verdienen, zo weet ook de maffia. De nieuwe film La Chimera gaat over Italiaanse grafrovers; de Tombaroli zijn de schrik van politie en archeologen. Archeoloog Rogier Kalkers is te gast, ook hij heeft in zijn werk te maken gehad met deze traditie.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/14-04-2024.html

2e uur: De nalatenschap van Thatcher, de doorzonwoning, Het Spoor Terug: De geschiedenis van regen en wind, 07-04-2024.

Sun, 07 Apr 2024 11:00:00 +0200

(01:09) Meer dan 40 jaar na haar aftreden is de echo van de naam Margaret Thatcher nog steeds te horen in het Verenigd Koninkrijk. Opmerkelijk genoeg lieten veel leden van de Labour Party zich afgelopen weken positief uit over de ‘Iron Lady’. Lia van Bekhoven is te gast om dit te duiden.

(12:32) In het Nederlands Openluchtmuseum staan gebouwen die bepalend zijn voor de vaderlandse geschiedenis. Deze week is de eerste doorzonwoning in gebruik genomen. Conservator Tim Smeets werkt bij het Nederlands Openluchtmuseum en is te gast.

(20:56)Deze week in Het Spoor Terug: de geschiedenis van regen & wind.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/07-04-2024.html

1e uur: Het roerige verleden van de NAVO, reizende relieken, de column van Sana Valiulina, De geschiedenis van het Pan-Afrikanisme, boeken met Fresco Sam-Sin, 07-04-2024.

Sun, 07 Apr 2024 10:00:00 +0200

(01:29) Deze week bestaat de NAVO 75 jaar, en dat jubileum wordt gevierd in roerige tijden. Maar dit is niet de eerste crisis die de NAVO heeft doorgemaakt. Historicus Ivo van de Wijdeven schreef in het Historisch Nieuwsblad een artikel over die roerige geschiedenis en is te gast.

(13:56) De heilige Bernadette gaat op tournee. Op paaszondag begon dit relikwie aan een tocht langs de zeven bisdommen in Nederland. Waarom gaat het op reis en wat is de geschiedenis van rondreizende relieken? Te gast is mediëvist Carine van Rhijn.

(25:37) De column is deze week van Sana Valiulina.

(29:15) In Senegal is deze week Bassirou Diomaye Faye ingezworen als president. De nieuwe president schaart zichzelf bewust onder het kopje pan-Afrikanist. Wat is er bekend over deze ideologie? NRC-redacteur Jamila Meischke is te gast.

(41:13) Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt:

Marcel Haenen - Pinguïns en de mensen
Frans Thuijs – Galg & rad
Historische verhalen van DisPLACE.nl

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/07-04-2024.html

2e uur: Het ‘mensentijdperk’, de terugkeer van de polyamorie, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #9, 31-03-2024.

Sun, 31 Mar 2024 11:00:00 +0200

(00:30) Het Antropoceen wordt geen nieuw geologisch tijdperk, zo werd onlangs officieel besloten door de commissie die zich de afgelopen vijftien jaar over dit vraagstuk heeft gebogen. Kim Cohen van de Universiteit Utrecht zat in de commissie en is te gast.

(07:55) Polyamorie en open relaties riepen tot voor kort vooral associaties op met de jaren ’60 en ’70. Maar polyamorie is weer helemaal terug. Te gast daarover is Lotte Houwink ten Cate, die als historicus gespecialiseerd is in het feminisme van de Tweede Golf, en de seksuele ethiek.

(19:08) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #9 van onze serie Mina & Mevrouw.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/31-03-2024.html

1e uur: De Israëlische dienstplichtskwestie, elke provincie een eigen gouden eeuw, de column van Abdelkader Benali, verzet tegen slavernij, boeken met Wim Berkelaar, 31-03-2024.

Sun, 31 Mar 2024 10:00:00 +0200

(01:38) De vraag of de ultraorthodoxe bevolking vrijgesteld moet blijven van de dienstplicht legt fundamentele vragen bloot over wat voor land Israël is. Correspondent Midden-Oosten voor NRC David de Jong is te gast.

(13:40) Als het in de geschiedenis over de bloeiperiode van Nederland gaat, dan gaat het eigenlijk altijd over de geschiedenis van Holland in de 17de eeuw. Louis Sicking stelde een bundel samen waarbij de verschillende bloeiperiodes van al onze 12 provinciën aan bod komen en is te gast.

(24:11) De column is deze week van Abdelkader Benali.

(27:38) De tentoonstelling ‘Verzet tegen slavernij’ gaat van start in het Verzetsmuseum te Amsterdam. Welke nog onbekende stemmen van abolitionisten en verzetsstrijders komen aan bod? Onze redacteur Dominique van Varsseveld bezocht de expositie en vertelt.

(40:05) Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan historicus Wim Berkelaar. hij bespreekt:

- Georges Duby (vert. Ger Groot) - De kathedralenbouwers

- Cor Hermans - De uitgewiste horizon

- Anita Terpstra – Hiltje

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/31-03-2024.html

2e uur: Het leven van dingen, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #8, 24-03-2024.

Sun, 24 Mar 2024 11:00:00 +0100

(00:33) Het is lente en daarmee tijd voor de grote voorjaarsschoonmaak. Overbodige spullen worden op straat gezet en zwerfvuil wordt opgeruimd van de straten. Maar wat zegt de manier waarop we omgaan met die grote hoeveelheid spullen over ons? Warna Oosterbaan is te gast.

(13:53) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #8 van onze serie Mina & Mevrouw.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/24-03-2024.html

1e uur: Honger als oorlogswapen, ISIS K, de column van Nelleke Noordervliet, Oppenheimer in Japan, boeken met Sanne Frequin, 24-03-2024.

Sun, 24 Mar 2024 10:00:00 +0100

(01:19) De aanslag in de Moskouse concerthal wordt nu door IS opgeëist. De Amerikanen waarschuwden eerder al voor een aanslag van ISIS K. Wat is het voor groep? En waar liggen de wortels van de haat tegen Rusland? Gulnaz Sigbatullína van de Universiteit van Amsterdam, gespecialiseerd in taal en religie in Rusland, is te gast.

(12:10) Vanaf aankomende maandag is de film Oppenheimer na veel onzekerheid toch in Japanse bioscopen te zien. Wat zegt de reactie op de film over de Japanse omgang met het eigen oorlogsverleden? Japanoloog Manya Koetse vertelt ons meer.

(22:39) De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

(26:11) Volgens EU-diplomaat Josep Borell is Israel schuldig aan het gebruik van honger als wapen – een eeuwenoude militaire strategie. Te gast is universitair docent economische en Milieugeschiedenis Ingrid de Zwarte, die onderzoek doet naar de rol van voedsel en hongersnood in oorlogstijd.

(39:59) Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan historicus Sanne Frequin. Zij bespreekt:

Tore Skeie - Wolventijd
Nancy Marie Brown - Schildmaagd
Hannah Iterbeke en Marthy Locht – Ridders van het Gulden Vlies

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/24-03-2024.html

2e uur: Gaza, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #7, 17-03-2024.

Sun, 17 Mar 2024 11:00:00 +0100

(00:45) Toen Caroline de Gruyter naar Gaza verhuisde in 1994 heerste er optimisme. Nu kijkt ze met een kritische blik naar de verslaglegging van die periode; de wortels voor de huidige situatie waren toen alom aanwezig. Ze is te gast.

(15:40) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #7 van onze serie Mina & Mevrouw.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/17-03-2024.html

1e uur: Haïti, Column van John Jansen van Galen, Voyager, Porno, Boeken met Annelien de Dijn #7, 17-03-2024.

Sun, 17 Mar 2024 10:00:00 +0100

(01:18) Het is chaos op Haïti. De roep om buitenlandse inmenging klinkt, maar de lange geschiedenis van internationale bemoeienis is juist ook een reden dat het land in de problemen is gekomen. Kan Haïti zich van deze geschiedenis bevrijden? Rosemarijn Hoefte vertelt.

(12:59) De column is deze week van John Jansen van Galen.

(17:36) Hij veranderde voor altijd de manier waarop wij naar de aarde kijken; de Voyager 1. Maar na meer dan 45 jaar begon de sonde afgelopen week incoherent te brabbelen. Betekent dit het einde van de Voyager? Govert Schilling is bij ons te gast en blikt terug.

(27:37) Heeft Candida Royalle het denken over seks veranderd? Historica Jane Kamensky schreef een nieuwe boek over de baanbrekende pornoproducent en de seksuele revolutie. Socioloog Linda Duits is gespecialiseerd in feminisme en seksualiteit en las het boek voor OVT.

(40:57) Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.

Deze week is de beurt aan historicus Annelien de Dijn. Zij bespreekt:

- Hans Schoots - Grootse gedachten

- Frank van Vree - Nederland en de herinnering aan de Jodenvervolging

- Lucy Cooke - Bitch

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/17-03-2024.html

2e uur: De contractarbeiders van Deli, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #6, 10-03-2024.

Sun, 10 Mar 2024 11:00:00 +0100

(00:43) De oma van Reggie Baay werd nadat zijn vader was geboren bruut weggestuurd. Waarschijnlijk is ze als contractarbeider naar Sumatra vertrokken. Daarover schreef hij het boek 'De contractarbeiders van Deli'. Reggie is te gast.

(14:00) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #6 van onze serie Mina & Mevrouw. Op Berkenbosch koesterde Mina een innige vriendschap met de tuindersvrouw van een landgoed verderop. Of was het meer dan dat?

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/10-03-2024.html

1e uur: Vredesbewegingen in Israël, de pispot van Duchamp, de column van Nelleke Noordervliet, spanningen rond de Suwałki-corridor, boeken met Nadia Bouras, 10-03-2024.

Sun, 10 Mar 2024 10:00:00 +0100

(01:21) Deze week reed een Israëlische organisatie met vrachtwagens vol hulpgoederen richting Gaza. Wat voor plek is er in Israël nog voor dit soort organisaties en welke positie hadden dit soort groepen eerder? Te gast is over dit onderwerp is Peter Malcontent.

(16:10) Het wordt gezien als hét voorbeeld van de moderne kunst: het wereldberoemde urinoir met handtekening van kunstenaar Marcel Duchamp. Maar was hij wel de echte bedenker? Regisseur Barbara Visser maakte de documentaire 'Alreadymade' hierover en is te gast.

(27:15) De column is van Nelleke Noordervliet.

(31:07) ‘De achilleshiel van de NAVO’, dat is de bijnaam voor de Suwałki-corridor die Wit-Rusland en Rusland met elkaar verbindt. Wat is de geschiedenis van dit gebied? En hoe werkt deze door in het heden? Mark Middel bezocht onlangs het gebied en is te gast.

(42:39) Nadia bespreekt een tentoonstelling en twee boeken:

· De tentoonstelling Frans Hals van het Rijksmuseum

· Steven Nadler – De portretschilder: Frans Hals en zijn wereld

· Varian Fry – Vluchtoord Marseille

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/10-03-2024.html

2e uur: De opening van het Nationaal Holocaustmuseum, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #5, 03-03-2024.

Sun, 03 Mar 2024 11:00:00 +0100

(00:35) Binnenkort opent in Amsterdam het Nationaal Holocaustmuseum zijn deuren. Nu lijkt het niet meer dan logisch dat er zo’n museum is, maar dat was lange tijd niet vanzelfsprekend. We spreken erover met Emile Schrijven en Judith Belinfante van het Joods kwartier.

(15:36) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #5 van onze serie Mina & Mevrouw. Maartje’s familie vond bij Mina warme armen en een luisterend oor, maar de dagboeken vertellen ook een ander verhaal: een van ziekte en depressie.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/03-03-2024.html

1e uur: De begrafenis van Navalny, zwarte countrymuziek, de column van Suzanna Jansen, de serie Mary & George, boeken met Bart Funnekotter, 03-03-2024.

Sun, 03 Mar 2024 10:00:00 +0100

(01:19) Vrijdag werd Aleksei Navalny een kerkelijk begraven. Waarom heeft de Russische regering nu toch een officiële begrafenis toegestaan? En wat is de rol van de Russisch-Orthodoxe kerk als het gaat om vijanden van het regime? Ruslandkenner Hubert Smeets is te gast.

(15:03) De column is van Suzanna Jansen.

(20:05) Kan een Zwarte vrouw countrymuziek maken? Het klinkt als een vreemde vraag, maar in Amerika is daar op het moment veel discussie over. En dat terwijl countrymuziek juist een diepe connectie heeft met Afro-Amerikaanse cultuur. Muzikant en gitarist Joep Pelt is te gast.

(33:16) Hekserij, moordpartijen en orgies. Het ging er heftig aan toe aan het 17e eeuwse Engelse hof, als we de nieuwe dramaserie Mary & George mogen geloven. De serie pretendeert op waarheid gebaseerd te zijn, maar ging het er echt zo wild aan toe? Te gast daarover is historica Nadine Akkerman.

(43:15) Bart bespreekt twee boeken:
Ned Blackhawk – De herontdekking van Amerika
Rory Stewart – Op het scherpst van de snede

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/03-03-2024.html

2e uur: Phillipp Blom over zijn historische roman Dieven van het licht, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #4, 25-02-2024.

Sun, 25 Feb 2024 11:00:00 +0100

(00:42) Vluchten voor het geweld van de 80-jarige oorlog, naar een wereld vol grote schilders, denkers en geestelijken om daar een beter leven op te bouwen; hierover gaat de nieuwe roman Dieven van het licht van Philipp Blom.

(14:20) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #4 van onze serie Mina & Mevrouw. Maartje Duin buigt zich over het dagboek van haar overgrootmoeder en ontdekt een uniek vrouwelijk perspectief op het dagelijks leven tijdens de oorlog.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/25-02-2024.html

1e uur: Ruimtebom, een nieuwe vondst in het BVD-archief, boeken met Fresco Sam-Sin, Volendam als kunstenaarswalhalla, de column van John Jansen van Galen, 25-02-2024.

Sun, 25 Feb 2024 10:00:00 +0100

(01:08) Amerikaanse inlichtingendiensten maken zich zorgen over de ontwikkeling van een nieuw Russisch ruimtewapen. Wat is er bekend over dit vermeende nieuwe wapen? En wat weten we over wapens in de ruimte vanuit de geschiedenis? Historicus en analist Ivo van de Wijdeven is te gast.

(10:58) Tegenwoordig staat Volendam niet bekend als bruisend kunstenaarsoord; eind 19de eeuw was dit heel anders. Zo'n 1400 kunstenaars streken er neer, waaronder 200 vrouwen. Jan Brokken schreef hierover het boek De ontdekking van Holland en is te gast.

(24:36) De column is van John Jansen van Galen.

(28:16) Parool-journalist Teun Dominicus dook de afgelopen maanden intensief in de archieven van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD). Hij is zondag te gast en vertelt over een nieuwe vondst.

(38:37) Fresco bespreekt twee boeken:
Inge Misschaert - Verzameld! Gepassioneerde verzamelaars door de eeuwen heen
Inger Leemans & Caro Verbeek (red.) - De neuswijzer
Ons koloniale verleden in 50 voorwerpen

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/25-02-2024.html

2e uur: Een muur uit de steentijd, de klimaattwijfellobby, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #3, 18-02-2024.

Sun, 18 Feb 2024 11:00:00 +0100

(00:40) Onderwater-archeologen hebben een spectaculaire vondst gedaan op de bodem van de Oostzee: een kilometer lange muur van ongeveer 10.000 jaar oud. Waar diende die muur voor? En wat leert de vondst ons over onze verre voorouders uit de steentijd? Luc Amkreutz is te gast.

(07:48) Nadat klimaatontkenners wetenschapper Michael Mann jarenlang onterecht voor fraudeur hadden uitgemaakt, zijn ze door de rechter voor smaad veroordeeld. Komt met deze zaak een einde aan de jarenlange acties van klimaattwijfelzaaiers? En hoe schadelijk is die lobby geweest? Te gast is Alexander Beunder.

(20:43) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #3 van onze serie Mina & Mevrouw. Maartje Duin probeert het feodale systeem waarin de vrouwen leefden te begrijpen, maar ze stuit op de grenzen van haar inlevingsvermogen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/18-02-2024.html

1e uur: De droom van een zakenkabinet, opstandige druïden, de column van Sana Valiulina, de geschiedenis van de boycot, boeken met Annelien de Dijn, 18-02-2024.

Sun, 18 Feb 2024 10:00:00 +0100

(01.17) In het Tweede Kamerdebat over de kabinetsformatie deze week was het grootste onderwerp de vorm. Al sinds de verkiezingscampagne benoemd de partij NSC een ‘zakenkabinet’ als heilige graal. Wanneer duikt de droom van een zakenkabinet op, en wat zegt die droom over de politieke realiteit? Henk te Velde is te gast.

(13:23) De column van Sana Valiulina.

(19:09) De Britse overheid is van plan een tunnel aan te leggen nabij het beroemde, maar een kleine groep opstandige druïdes stelt alles in het werk om dit te voorkomen. Wie zijn deze druïdes precies? En waarom roepen de plannen zoveel weerstand op? Cristian van der Linde is te gast.

(28:29) De Palestijnse BDS-beweging, die voor boycots tegen Israël pleit, plaatst zichzelf in een lange traditie van geweldloos protest maar is desalniettemin in sommige landen enorm omstreden. Hoe past deze beweging in de geschiedenis van de boycot? Te gast zijn Maartje Janse en Derk Walters.

(44:03) Annelien bespreekt twee boeken:

· Cat Bohannon - Eva

· Freeke De Meyer - Hoog geboren, ambitieus en eigenzinnig

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/18-02-2024.html

2e uur: De column van Sana Valiulina, schijnverkiezingen in Rusland, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #2, 11-02-2024.

Sun, 11 Feb 2024 11:00:00 +0100

(00:47) De column van Sana Valiulina

(04:44) Oppositiekandidaat Boris Nadezjdin mag niet deelnemen aan de Russische verkiezingen. Waarom houdt Rusland nog vast aan de stembusgang, als de uitkomst al vast lijkt te staan? En welke rol speelde verkiezingen in de autocratische Sovjet-Unie? Ivo van de Wijdeven is te gast.

(14:54) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #2 van onze serie Mina & Mevrouw. Maartje Duin verdiept zich in de jeugd van Mina en Mevrouw en ontdekt dat beide meisjes op hun manier bewegingsvrijheid zochten in de standenmaatschappij van begin 20e eeuw.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/11-02-2024.html#

1e uur: Dries van Agt: De laatste katholieke premier, boeken met Bart Funnekotter, Het verhaal achter Madame Tussaud, Witte strijders, 11-02-2024.

Sun, 11 Feb 2024 10:00:00 +0100

(01:12) Afgelopen week overleed oud-premier Dries van Agt op 93-jarige leeftijd. Roomser dan Van Agt kreeg je het niet, dat schrijft Jos Palm deze week in De Groene Amsterdammer. Was hij de laatste katholieke politicus van Nederland? Jos Palm, kenner van het katholicisme, is te gast.

(12:59) Bart bespreekt drie boeken:

· Robin Waterfield - Plato van Athene

· Ned Blackhawk - De herontdekking van Amerika

· Masters of the Air (en de nieuwe gelijknamige serie!)

(26:51) De Groene Amsterdammer, onderzoeksgroep Bellingcat en de Belgische bladen Knack en le Vif onthulden deze week hoe vechtclubs worden gebruikt om extreemrechtse overtuigingen te normaliseren. Maar wat weten we over deze relatie uit de geschiedenis? Or Goldenberg en Gertjan Broek zijn te gast.

(44:29) Bij ‘Madame Tussaud’ denken de meeste mensen niet meteen aan wassen doodsmaskers van hoofden die zijn afgehakt door de guillotine. De historische roman 'Madame' van Jacobine van den Hoek laat een ander licht schijnen op de beroemde naam Marie Tussaud.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/11-02-2024.html#

2e uur: de nieuwe speelfilm The Zone of Interest, Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #1, 04-02-2024.

Sun, 04 Feb 2024 11:00:00 +0100

(00:40) Historicus gespecialiseerd in dadertrauma Bart Nauta keek voor ons de nieuwe speelfilm The Zone of Interest en las hierbij de memoires van kampcommandant Rudolf Höss.

(15:36) Een halve eeuw waren de levens van ‘Mina en Mevrouw’ innig met elkaar verstrengeld. Maar kan er wel liefde zijn, als er zo’n grote ongelijkheid is? In de eerste aflevering van deze achtdelige serie in Het Spoor Terug stuit podcastmaker Maartje op een ongelofelijke bron: haar overgrootmoeders dagboeken.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/04-02-2024.html#

1e uur: de omstreden restauratie van de Giza-pyramide, het ontstaan van homoseksuele identiteit, de column van Micha Wertheim, homopolitiek in Nederland, boeken, 04-02-2024.

Sun, 04 Feb 2024 10:00:00 +0100

(01:30) Waarom lopen de gemoederen zo hoog op rond een project om een Giza-pyramide ‘in glorie te herstellen’? Egyptoloog en conservator van het Rijksmuseum van Oudheden Daniel Soliman geeft duiding.

(09:05) Homoseksuele gevoelens en gedrag hebben altijd al bestaan, maar het idee van homoseksuele identiteit niet. Literatuurwetenschapper Mary Kemperink schreef hier een boek over en is te gast.

(23:06) De column van Micha Wertheim.

(26:55) Dat Nederland als eerste het homohuwelijk invoerde, dat zien veel Nederlanders tegenwoordig als niet meer dan logisch. Het verleden van het homohuwelijk kent echter ook een andere kant. Politicoloog en homoactivist van het eerste uur Joke Swiebel is over die grillige geschiedenis te gast.

(42:19) Historicus Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:

Het Onderwater Cabaret – Gerard Groeneveld
Schitterende verontrusting - Rémon van Gemeren
De bolle Gogh – Jaap Cohen

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/04-02-2024.html#

2e uur, boekbespreking door Fresco Sam-Sin, vrouwelijke verzetsstrijders, en deel 4 van Het Spoor Terug, Spanjestrijders, 28-01-2024

Sun, 28 Jan 2024 11:00:00 +0100

Deze zondag bespreekt Fresco Sam-Sin drie historische boeken:
- Pierre Jacques Benoit - Reis door Suriname
- Veerle de Vos - Alles onder de hemel
- Rick Honings - De ontdekking van insulinde
(…) Vrouwelijke verzetsstrijders zijn in tegenstelling tot hun mannelijke collega's vaak anoniem
gebleven. Wie zijn zij en waarom bleven hun namen in nevelen gehuld? Historicus Rianne Oosterom
deed onderzoek naar de vrouwen van de verzetsgroep Trouw.
(…) Deel 4 van ‘Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik' gaat over de nasleep van de Spaanse
Burgeroorlog. Laura vraagt zich af of Franco's overwinning betekent dat de offers van Jenny en Jaap
voor niks waren. Heeft activisme wel zin als je de strijd verliest?
Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/28-01-2024.html#

1e uur: de oorsprong van de term genocide, de omstreden opening van een Indiase Hindoetempel, column, een opera voor Suriname, 28-01-2024

Sun, 28 Jan 2024 10:00:00 +0100

(…) Op 26 januari velde het Internationaal Gerechtshof het tussenoordeel dat Israël maatregelen
moet treffen om de genocide in Gaza te voorkomen. Waar komt die term genocide eigenlijk
vandaan? Daarover historicus Thijs Bouwknegt.
(…) De Indiase premier heeft recentelijk een nieuwe hindoetempel geopend. De tempel is
omstreden; op dezelfde plek stond meer dan 500 jaar een Moskee. Wat vertelt het ons over de
roerige geschiedenis van India? India-kenner Devi Boerema vertelt meer.
(…) De column van Nelleke Noordervliet.
(…) De Surinaamse opera 'Het Pand der Goden' gaat in première op Nederlandse bodem. Componist
Johannes Helstone werd in slavernij geboren, en studeerde cum laude af aan het conservatorium in
Leipzig. Wat weten we over zijn werk? Met Diederik Burgersdijk en Astrid Helstone.
Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/28-01-2024.html#

2e uur: het mysterie van de verdwenen ridderromans, boeken, Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik #3: Actie, 21-01-2024

Sun, 21 Jan 2024 11:00:00 +0100

(01:07) Kunsthistoricus Sanne Frequin bespreekt drie boeken:

- Dan Jones - Een bloedige zomer

- Joren Vermeersch - Vlaanderens waanzinnigste eeuw

- Josephine Rombouts - Opmerkelijke Vrouwen

(11:20) De edele ridder op zijn nobele ros komt in talloze verhalen voor. Maar veel ridderromans zijn ook verloren gegaan; beschadigd, vernietigd of simpelweg zoekgeraakt. Hoeveel pareltjes moeten wij missen? Mike Kestemont en Folgert Karsdorp zochten het uit.

(22:24) In De Spanjestrijders en ik aflevering 3 zijn Jaap en Jenny midden in de Spaanse burgeroorlog beland. Ze inspireren Laura om op een andere manier toch in actie te komen voor een betere toekomst; ze besluit om mee te doen aan een protest van Extinction Rebellion.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/21-01-2024.html#

1e uur: De kolonie mept terug, een muzikaal eerbetoon aan Remco Campert, de column van Abdelkader Benali, Tula, 21-01-2024

Sun, 21 Jan 2024 10:00:00 +0100

(01:25) 'De kolonie mept terug. Over witte arrogantie en voortschrijdend inzicht', schrijft Adriaan van Dis over zijn veranderende blik op de koloniale erfenis van Indonesië. Hij en Lara Nuberg, die over haar Indische roots schreef, zijn te gast.

(24:34) Op het Writers Unlimited Festival wordt de in 2022 overleden schrijver en dichter Remco Campert geëerd. Kleindochter Frederique van Rijn brengt samen met samen met Frans van Deursen, Frank van Bommel en Mark Nieuwenhuis een muzikale ode (uit voorstelling Poëzie is mijn adem).

(31:57) Column van Abdelkader Benali

(39:43) In OVT brengt schrijver Gershwin Bonevacia een ode aan Tula; de man die de grootste opstand tegen slavernij op Curaçao heeft geleid. Hoe wordt Bonevacia geïnspireerd door deze verzetsstrijder? Tijdens de live-uitzending op het Writers Unlimited Festival vertelt hij meer.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/21-01-2024.html#

2e uur: De opera die Bach nooit schreef, Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik #2: Keuze, 14-01-2024

Sun, 14 Jan 2024 11:00:00 +0100

(00:54) In ‘De opera die Bach nooit schreef’ van OPERA2DAY wordt het verhaal van Jan van Leiden verenigd met de muziek van Bach. In de 16e-eeuw stichtte de polyamoureuze Van Leiden een theocratie met het idee dat de wereld snel zou vergaan. Regisseur Serge van Veggel vertelt meer.

(16:13) In Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik #2 gaat Laura op zoek naar mensen die, net als Spanjestrijders Jaap en Jenny, de keuze maakten om te vechten voor vrijheid in een onbekend land.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/14-01-2024.html#

1e uur: Neofascisten in Italië, de inventieve Middeleeuwen, column, Afrofuturisme, boeken, 14-01-2024

Sun, 14 Jan 2024 10:00:00 +0100

(01:05) Zondag brachten honderden Italianen de Hitlergroet tijdens de herdenking van drie neofascisten die in '78 door links geweld om het leven kwamen. Premier Meloni zwijgt over het incident. Hoe verhoudt ze zich tot het fascistische verleden? Historicus Arthur Weststeijn geeft duiding.

(14:53) Voor praktisch advies kunnen we vertrouwen op Google. Maar hoe deden Middeleeuwers dat? In 'De Inventieve Middeleeuwen' lees je wijze raad over hoe je nep-sieraden laat fonkelen, wolven verjaagt en een stralende huid krijgt. Daarover Carine van Rhijn, een van de auteurs en samensteller van het boek.

(24:35) Column Sana Valiulina

(28:11) In het Stedelijk Museum Amsterdam is de tentoonstelling All of no man’s land is ours te zien, met metershoge kunstwerken van de Afro Amerikaanse Ellen Gallagher. Het opvallendste doek is geïnspireerd door de mythe van Black Atlantis. Wat vertelt deze mythe ons? OVT-redacteur Dominique van Varsseveld bekeek de werken in het museum en vertelt meer.

(41:11) Historicus Wim Berkelaar bespreekt driehistorische boeken:

- Fik Meijer - Goede tijden, slechte tijden

- Thijs Lijster - Frankfurter Schule

- De catalogus 'Kunst in het derde rijk' van de gelijknamige tentoonstelling in het Museum Arnhem

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/14-01-2024.html#

2e uur: De comeback van de zeppelin, het gebalsemde lichaam van Lenin, Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik #1: cassettebandjes, 07-01-2024

Sun, 07 Jan 2024 11:00:00 +0100

(01:05) Maakt de zeppelin een comeback? Deze vliegende sigaar leek ooit de toekomst van de luchtvaart, maar na een aantal dramatische ongelukken waagde niemand zich meer aan het zeppelin-avontuur. Journalist Maarten van Gestel schreef erover in Trouw en vertelt meer.

(12:50) 100 jaar geleden overleed Lenin. Zijn gebalsemde lichaam wordt goed onderhouden en ligt opgebaard in Moskou. Hoe kijken Russen naar de communistische leider? En hoe wordt hij nog altijd politiek ingezet? Oud-Ruslandcorrespondent Michel Krielaars vertelt meer.

(25:29) In Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en Ik #1. Laura Lubbers gaat opzoek naar de Spanjestrijders, die in de jaren '30 naar Spanje vertrokken om tegen het fascisme te vechten. Wie zijn ze? En wat doet zij eigenlijk voor de dingen waar ze in gelooft?

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/07-01-2024.html#

1e uur: Taiwan en de wereld, De Vereniging Rembrandt, column, de bloederige geschiedenis van de walvisvaart, historische boeken, 07-01-2024

Sun, 07 Jan 2024 10:00:00 +0100

(01:14) Op 13 januari gaan Taiwanezen naar de stembus. Het zal een belangrijke strijd worden tussen de pro-China partij KMT en de DPP, die streeft naar meer autonomie. Hoe werd werd het kleine eiland Taiwan een geopolitieke splijtzwam? Historicus Ivo van de Wijdeven vertelt meer.

(12:51) Is het gerechtvaardigd om een enorm bedrag te besteden aan een Rembrandt in tijden van culturele bezuinigingen? Die discussie laaide op toen De Vereniging Rembrandt 'De Vaandeldrager' aankocht. Oeke Hoogendijk maakte een documentaire over de vereniging en is te gast.

(25:17) Column van John Jansen van Galen

(29:01) De walvisjacht is vanaf 2024 in IJsland verboden. Het was 1 van de 3 landen waar de jacht op de bedreigde diersoort vanwege traditie is toegestaan. Het betekent het einde van de bloederige historie van de walvisjacht vertelt poolonderzoeker Louwrens Hacquebord.

(41:49) Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:

- Jos Gabriëls - De man met de witte tulband

- Uwe Neumahr - Het schrijverskasteel

- Louis Ferrante - Borgata: De start van een imperium

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/07-01-2024.html#

2e uur: Boeken, Het Spoor Terug: Sterrenbeelden, 31-12-2023

Sun, 31 Dec 2023 11:00:00 +0100

(00:40) Kunsthistoricus Sanne Frequin bespreekt drie historische boeken”

- Kees Nieuwenhuijsen - Moord ende doodslag

- Bob Pierik - Zo veel leven voor de deur

- Frans Willem Verbaas - Suster Bertken

(18:26) Astrologie is het zoeken betekenis in de sterren; “Zo boven, zo ook hier beneden”, luidt het principe al honderden jaren. Waarom blijft de astrologie nieuwe generaties aanspreken? In Het Spoor Terug: Sterrenbeelden ontrafelen Christianne Alvarado en Katinka Baehr deze geschiedenis.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/31-12-2023.html#

1e uur: OVT-oudjaarsspecial: in memoriam, 31-12-2023

Sun, 31 Dec 2023 10:00:00 +0100

Het is oudjaarsdag, een dag bij uitstek om terug te kijken op het afgelopen jaar. Nu doet OVT natuurlijk niet anders dan terugkijken op wat er gebeurd is, maar in de laatste uitzending van het jaar doen we dat traditiegetrouw door aandacht te besteden aan bijzondere mensen die ons het afgelopen jaar ontvallen zijn. Met Nadia Bouras, Wim Berkelaar en Nelleke Noordervliet als gasten.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/31-12-2023.html#

2e uur: Carbidschieten, Het Spoor Terug: Het Hongaarse Danshuis

Sun, 24 Dec 2023 11:00:00 +0100

Op het platteland is carbidschieten (het opblazen van melkbussen) dé manier om het nieuwjaar te vieren. Het is nu zelfs uitgeroepen tot nationaal immaterieel erfgoed. Waarom is het zo bijzonder? Historicus Jonn van Zuthem en politiechef Johan Ekkel vertellen.

In Het Spoor Terug: Het Hongaarse danshuis. Een docu van Marian Pluijm over Hongaarse folkmuziek, die in de jaren 80 en 90 een heropleving doormaakte. Een verhaal over hoe volksliedjes nieuwe generaties inspireren en mensen bij elkaar kunnen brengen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/24-12-2023.html#

1e uur: Column John Jansen van Galen, een overwinning voor de Surinaamse rechtsstaat, Trump en Colorado, Aleksej Navalny en de politieke-gevangenen in Rusland, 24-12-2023

Sun, 24 Dec 2023 10:00:00 +0100

(01:01) De column van John Jansen van Galen.

(05:04) De Surinaamse oud-president Desi Bouterse is woensdag definitief veroordeeld tot 20 jaar cel voor zijn rol in de Decembermoorden. De uitspraak is een overwinning voor de Surinaamse rechtsstaat, zo wordt gezegd. Bestuurskundige Bharti Girjasing legt uit waarom.

(18:22) In Colorado mag Trump niet meedoen aan de presidentiële voorverkiezingen. Zo oordeelde het Hooggerechtshof aldaar, met een grondwetsartikel uit de tijd van de Burgeroorlog. Waarom is dat artikel in het leven geroepen? Amerikakenner Casper Thomas is te gast.

(28:57) De Russische oppositieleider Aleksej Navalny wordt vermist. Wat is er op dit moment bekend, en wat kunnen we uit de omgang van Rusland met politieke gevangenen uit het verleden afleiden? Rusland-correspondent Eva Cukier geeft uitleg.

(41:20) Historicus Nadia Bouras bespreekt twee boeken en een film:

- De film 'De bezette stad' van Steve McQueen

- Cathelijne Boland - Reuchlins reis

- Peter Paul de Baar - Theo Thijssen: schrijver, schoolmeester en socialist

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/24-12-2023.html#

2e uur: hoe homoseksualiteit uit de lijst psychiatrische aandoeningen werd geschrapt, Het Spoor Terug: Manusama, vriend of vijand, 17-12-2023

Sun, 17 Dec 2023 11:00:00 +0100

(01:02) Als je homo was, was je ziek. Dat dachten psychiaters lange tijd. 50 jaar geleden werd de kwalificatie 'psychiatrische stoornis' geschrapt. Psychiater (in opleiding) Lars van Dee en Henk Brouwer, die in de jaren '60 conversietherapie onderging, vertellen meer.

(19:47) In Het Spoor Terug: Manusama, vriend of vijand? Over de president in ballingschap van de Republiek Zuid-Molukken die langdurig in de gaten werd gehouden door de BVD. Olaf Oudheusden van Argos dook in deze roerige geschiedenis en kreeg het dossier te zien.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/17-12-2023.html#

1e uur: Israël en kolonialisme, slavernij in de Romeinse oudheid, column van Sana Valiulina, de mythe van het moederschap, historische boeken met Wim Berkelaar, 17-12-2023

Sun, 17 Dec 2023 10:00:00 +0100

(01:22) Israël wordt de laatste maanden steeds vaker koloniaal genoemd. Waar komt dat vandaan? En in hoeverre klopt deze typering? Te gast is Erella Grassiani, als antropoloog gespecialiseerd in de Israëlische veiligheidsindustrie.

(17:23) In Pompeï vonden archeologen recent sporen van slavernij: bij een bakkerij troffen ze een kleine ruimte aan waar tot slaaf gemaakte mensen graan moesten malen. Wat leert dit ons over hoe slavernij eruitzag bij de Romeinen? Historicus Coen van Galen vertelt.

(26:17) Column van Sana Valiulina.

(30:15) In elke vrouw huist een moederinstinct. Ze hoeft alleen maar een kind te krijgen, en het dient zich aan. Maar is dat wel zo? In 1980 wierp Elisabeth Badinter dit idee omver in het boek 'de mythe van het moederschap'. Relevanter dan ooit zegt Xandra Schutte

(42:18) Historicus Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:

- Annet Mooij - Alles gaat op vroeger terug: Ischa Meijer

- Sytze van der Zee - Willi Lages

- Jan-Jaap van den Berg & Jan de Roos - Fout volk

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/17-12-2023.html#

2e uur: Column, De Affaire Buck, Kweekje #6, 10-12-2023

Sun, 10 Dec 2023 11:00:00 +0100

(01:02) De column van Sana Valiulina

(04:53) Hoogleraar Henk Buck is afgelopen dinsdag overleden. In 1990, te midden van de Aidsepidemie, claimde hij een medicijn tegen de ziekte te hebben gevonden. Het bleek te mooi om waard te zijn. Hoogleraar farmaceutische geschiedenis Toine Pieters vertelt meer.

(17:40) Journalist Nicole Terborg confronteert haar moeder: waarom mocht ze in haar tienerjaren niet bij haar wonen en werd ze door haar tante opgevoed? Dat en meer in de laatste aflevering van ‘Kweekje, mi kwekipikin’.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/10-12-2023.html#

1e uur: de turbulente relatie tussen de VN en Israël, Maria Callas, het kanon van kandy, boeken, 10-12-2023

Sun, 10 Dec 2023 10:00:00 +0100

(01:07) De relatie tussen de VN en Israël is verslechterd. Secretaris-generaal António Guterres deed een beroep op de Veiligheidsraad omdat er “een ernstig risico bestaat dat het humanitaire systeem in Gaza instort”. Historicus Internationale betrekkingen Peter Malcontent geeft historische duiding.

(13:45) Maria Callas was dé opera-diva van de 20ste eeuw. Wat maakt haar zo'n icoon? Sopraan Francis van Broekhuizen is te gast om te praten over Callas haar leven, haar legendarische optreden voor onder andere Charlie Chaplin en Brigitte Bardot en natuurlijk over haar muziek.

(26:43) Groot nieuws in museumland: afgelopen dinsdag is het kanon van Kandy teruggegeven aan Sri Lanka. Een grote stap voor Nederland; teruggave was immers lange tijd taboe. Jos van Beurden schreef een boek over de teruggave van roofkunst en is te gast.

(39:50) Kunsthistoricus Sanne Frequin bespreekt twee boeken en een spel:

- Anjou Cube - een trivia-spel

- Anthony Bale - Op reis in de Middeleeuwen

- Raoul Bauer - De lange schaduw van de duivel

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/10-12-2023.html#

2e uur: de column van Nelleke Noordervliet, hippe stoïcijnen, Kweekje #5, 03-12-2023

Sun, 03 Dec 2023 11:00:00 +0100

(00:51) De column van Nelleke Noordervliet.

(04:12) Stoïcijn zijn is hip. De eeuwenoude filosofie wordt aangehangen door diverse topsporters, zelfhulpgoeroes en miljardairs. Maar wat heeft deze antieke filosofie ons eigenlijk te bieden? Classicus Gerard Boter en ervaringsstoïcijn Floris Leest vertellen meer.

(20:55) In Kweekje #5 gaat maker Nicole Terborg naar Suriname. Ze treft een onrustig land in economische crisis waar veel mensen in de overlevingsstand zitten. Ze duikt dieper het verleden van kweekjes in en onderzoekt haar familiegeschiedenis. Zondag 10u in OVT & nu in de podcast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/03-12-2023.html#

1e uur: de geschiedenis van asielwetgeving, Elagabalus, hardnekkige Middeleeuwse clichés, boeken met Bart Funnekotter, 03-12-2023.

Sun, 03 Dec 2023 10:00:00 +0100

(01:22) De PVV pleit al jaren voor een 'asielstop'. Daarvoor zou Nederland moeten breken met internationale verdragen en wetten die de opvang van vluchtelingen verplichten. Hoe zijn die verdragen ontstaan? Hoogleraar migratiegeschiedenis Marlou Schrover geeft uitleg.

(17:10) De Romeinse keizer Elagabalus wilde volgens de overlevering als vrouw worden aangesproken. Is dit een queer icoon avant la lettre? Het Britse North Hertfordshire Museum meent van wel, en paste de bordjes aan. Is dat historisch verantwoord? Daarover historicus Martijn Icks.

(29:35) De middeleeuwen: onwetenschappelijke donkere eeuwen vol brandstapels, kuisheidsgordels, zielige burgers, brave ridders en eenzame prinsessen. Mediëvisten Jonas Roelens & Nathan van Kleij zijn deze clichés zat, en stelden een bundel samen om ze te bestrijden.

(42:06) Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:

- Fitzroy Maclean – Oostwaarts

- Coen Brummer - Sam van Houten tegen de rest

- Peter Hoppenbrouwers – Stormruiters

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/03-12-2023.html#

2e uur: Congolina, de blockbuster Napoleon, Het Spoor Terug: Kweekje #4, 26-11-2023

Sun, 26 Nov 2023 11:00:00 +0100

(00:56) De Congolees-Belgische dichteres Nele Marian krijgt in België steeds meer aandacht. Ze schreef gedichten over het leven in koloniaal Congo. Toch is haar werk niet erg bekend geworden. Waarom? Politicoloog Nadia Nsayi schreef haar biografie getiteld ‘Congolina. Ze is te gast.

(09:37) De langverwachte film Napoleon is op 23 november te zien in de Nederlandse bioscopen. Bart Funnekotter, vaste OVT-boekenrecensent én groot Napoleon-kenner, bekeek het spektakelstuk en vertelt of het historisch een beetje klopt.

(18:55) In Het Spoor Terug: Kweekje #4: Wortel schieten gaat Nicole met haar broer en zus terug naar het Brabantse Cuijk om herinneringen op te halen. Verder luistert ze in deze aflevering naar de cassettebandjes en duikt ze in het verleden.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/26-11-2023.html#

1e uur: historische duiding bij de verkiezingsuitslag, de column van Abdelkader Benali, Boeken met Annelien de Dijn, Roofkunst en restitutie, 26-11-2023

Sun, 26 Nov 2023 10:00:00 +0100

(01:16) De PVV van Geert Wilders overviel vriend en vijand door met een monsterzege de parlementsverkiezingen te winnen. Hoe kunnen we dat verklaren? We praten met historici Nadia Bouras, Ivo van de Wijdeven en Annelien de Dijn over hoe we de populariteit van de partij kunnen duiden vanuit de geschiedenis; over de behoefte aan een terugkeer naar een geïdealiseerd verleden en meer.

(26:49) De column van Abdelkader Benali.

(30:47) Historices Annelien de Dijn bespreekt deze week drie boeken:
- Marleen de Vries – Verlicht en Vilein
- George Orwell & Bas Heijne – Over Nationalisme
- Mark Lila – The Shipwrecked Mind: On Political Reaction

(35:14) Nagaan of roofkunst moet worden teruggegeven is niet altijd even makkelijk. Het ligt gevoelig; wat juridisch juist is, kan gevoelsmatig onrechtvaardig zijn. In de podcastserie 'Hier hing een schilderij' pluizen Pieter van Os en Emmie Kollau zo’n zaak uit.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/26-11-2023.html#

2e uur: het CDA en de wolf, boeken met Lotfi El Hamidi, Kweekje #3, 19-11-2023

Sun, 19 Nov 2023 11:00:00 +0100

(00:36) ‘Voor de wolf is geen plek in Nederland’ stelt het CDA in zijn verkiezingsprogramma. De wens om de wolf terug te dringen is al eeuwenoud. Historicus Kristof Smeyers schreef een boek over het dier en geeft duiding.

(14:30) Deze week bespreekt historicus Lotfi El Hamidi het boek ‘Footnotes in Gaza’ van Joe Sacco.

(20:35) De geschiedenis van kweekjes blijkt ook een verhaal van ontworteling te zijn. Om iets te bereiken moesten Surinamers naar ‘het moederland’. Op cassettepost klinkt verlangen naar Suriname en gemis van famiri door: Kweekje #3 van Nicole Terborg

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/19-11-2023.html#

1e uur: Pieter Omtzigt en het kiesdistrictenstelsel, de VVD en het asielbeleid, de column van John Jansen van Galen, BBB en het landbouwbeleird, GroenLinks-PvdA en de rode en groene idealen, 19-11-2023

Sun, 19 Nov 2023 10:00:00 +0100

(01:00) We moeten toe naar een nieuwe bestuurscultuur, vindt Pieter Omtzigt. Een van de manieren waarop hij die cultuur wil veranderen ins door een kiesdistrictenstelsel in te voeren. Wat weten we vanuit de geschiedenis over dit stelsel? Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis aan de Universiteit Leiden, geeft uitleg.

(14:20) Het beperken van de asielstroom is belangrijk voor de VVD. Kabinet Rutte IV viel hierover. Wat is de geschiedenis van de VVD-standpunten over migratie? Hoogleraar sociale en economische geschiedenis aan de Universiteit Leiden Marlou Schrover vertelt meer.

(24:26) De column van John Jansen van Galen.

(28:16) De BoerBurgerBeweging komt op voor de boerenbelangen. Opvallend genoeg ziet cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers in de BBB-plannen vooral een terugkeer naar een landbouwpolitiek die zorgde voor een krimping van het aantal boeren. Hij is te gast.

(40:40) Het is een worsteling voor links: hoe verenigen we de rode én groene idealen. Oftewel: hoe zorgen we goed voor de arbeider, maar ook voor het klimaat. Journalist Coen van de Ven van de Groene Amsterdammer schreef over de fusie van GroenLinks en de PvdA, en dook voor ons in de geschiedenis van die worsteling.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/19-11-2023.html#

2e uur: Column, Fellow Travelers, Het Spoor Terug: Kweekje #2, 12-11-2023

Sun, 12 Nov 2023 11:00:00 +0100

(00:46) De column van Nelleke Noordervliet

(04:41) In de jaren '50 was er in Amerika een heksenjacht op homoseksuele overheidswerknemers; de Lavender Scare van Senator McCarthy. Cultuurwetenschapper Looi van Kessel bekeek een nieuwe dramaserie over deze vergeten hetze: 'Fellow Travelers'. Hij is te gast.

(18:39) In Het Spoor Terug: Kweekje, mi kwekipikin #2 duikt journalist Nicole Terborg in de geschiedenis van de Afro-Surinaamse gemeenschap in Nederland. Ze stuit op weerstand als ze het gesprek wil aangaan over de ervaringen binnen haar familie.

Meer informatie: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/12-11-2023.html#

1e uur: de politieke geschiedenis van Hamas, middeleeuwse moorden, de poppenspeler van Mengele, historische boeken, 12-11-2023

Sun, 12 Nov 2023 10:00:00 +0100

(01:27) De dodenaantallen in Gaza lopen alsmaar op, zonder uitzicht op een staakt-het-vuren. Dit verloop van de oorlog lijkt precies de bedoeling van Hamas, zo schreef The New York Times, die ze te spreken kreeg. We leggen het voor aan Jeroen Gunning, verbonden aan King’s College in Londen, die al decennialang onderzoek doet naar Hamas en een politieke geschiedenis van Hamas schreef.

(16:41) In de middeleeuwse steden werden er heel wat moorden gepleegd. Wat is een typische middeleeuwse moord? Wat waren de motieven en welke wapens gebruikte men? Mediëvist Sanne Frequin vertelt wat ze leerde van de nieuwe digitale Medieval Murder Map.

(26:46) Medisch-historicus Leo van Bergen schreef het boek De poppenspeler van Mengele, en geeft een andere blik op de rol die medici in Nazi-Duitsland hebben gespeeld. Een controversieel onderwerp dat te vaak alleen als onderdeel van het nazi-tijdperk wordt gezien.

(39:51) Historicus Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:

- Herman Langeveld – De zwarte schapen van de familie

- Piet Hagen – Joodse klokkenluiders

- Sarah Bakewell – De humanisten

Meer informatie: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/12-11-2023.html#

2e uur: de column, de oorsprong van het begrip ecocide, Het Spoor Terug: Kweekje #1, 5-11-2023

Sun, 05 Nov 2023 11:00:00 +0100

(01:06) De column van Sana Valiulina.

(04:42) Ecocide is het (on)bedoeld aantasten van het ecosysteem in een bepaald gebied. Er zijn talloze historische voorbeelden; het gebruik van Agent Orange en het doen van atoomproeven. Journalist Maurice Swirc schreef er een stuk over voor de Groene Amsterdammer en vertelt meer.

(19:55) Journalist Nicole Terborg komt uit een warm nest. Toch knaagt er iets. Toen ze dertien jaar was, moest Nicole bij haar tante gaan wonen in de grote stad. Ze is een kweekje, zoals veel Surinamers dat noemen; je groeit niet op bij je ouders maar bij andere familieleden of pleegouders. Aanstaande zondag is de eerste aflevering van de zesdelige podcastserie te beluisteren in Het Spoor Terug: Kweekje.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/05-11-2023.html#

1e uur: de kibboets, de geschiedenis van de makeover, het kleedje voor Hitler, historische boeken, 5-11-2023

Sun, 05 Nov 2023 10:00:00 +0100

(01:28) Ze vormen een kleine minderheid, maar hun invloed op de Israëlische geschiedenis is altijd enorm geweest: de kibboetsniks, zoals de inwoners van de agrarische gemeenschappen worden genoemd. Wat weten we over de dubbelzinnige positie van de kibboets? Bart Wallet is hoogleraar Joodse geschiedenis en te gast.

(19:35) In de Hollywood-filmgeschiedenis is de make-over een bekend begrip; de metamorfose van een lelijk eendje naar een beeldschone prinses. Amerikanist Annelot Prins onderzoekt celebrity-feminisme en keek voor ons naar Makeover Movie, voordat de film tijdens IDFA in premiere gaat.

(29:48) Historicus Bas von Benda Beckmann kwam er als dertienjarige jongen achter dat zijn oudtante getrouwd was met Alfred Jodl; Hitlers trouwste generaal. Over de zoektocht naar het naziverleden van zijn familie schreef hij een nieuw boek: ‘Het kleedje voor Hitler’.

(41:28) Historicus Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:

· Keizer van Rome - Mary Beard

· Mijn oudoom Harry - Micheal Palin

· Melancholie in de Gouden Eeuw - Luuc Kooijmans

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/05-11-2023.html#

2e uur: de winnaar Libris Geschiedenis Prijs 2022, uitreiking van de Libris Geschiedenis Prijs 2023, live muziek, 29-10-2023

Sun, 29 Oct 2023 11:00:00 +0100

(01:00) René van Stipriaan won vorig jaar de Libris Geschiedenis Prijs voor zijn biografie De zwijger: het leven van Willem van Oranje. Hij is overigens niet uitgeschreven: zijn pas verschenen boek gaat over de reizen van de vaderlandse held.

(09:00) Dit jaar werden er vijf boeken genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs. De kanshebbers zijn:

- De Chinezenmoord - Leonard Blussé

- De Zanzibardriehoek - Martin Bossenbroek

- Etty Hillesum - Judith Koelemeijer.

- Hoog spel - Marcel Metze

- De macht van het verleden - Ivo van de Wijdeven

(20:58) Zangeres Shishani Vranckx zingt het nummer ‘Kuku’.

(44:07) Zangeres Shishani Vranckx zingt het nummer ‘Lost’.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/29-10-2023.html#

1e uur: juryvoorzitter Libris Geschiedenis Prijs, de ijzeren muur doctrine, column, de wereldgeschiedenis in 12 bonen, live muziek, historische boeken, 29-10-2023

Sun, 29 Oct 2023 10:00:00 +0100

(01:35) Deze uitzending van OVT staat in het teken van de Libris Geschiedenis Prijs 2023. Voordat juryvoorzitter Kathleen Ferrier de winnaar aan het einde van de uitzending bekend zal maken, praten we met haar over de nominaties.

(07:50) In 1923 publiceerde Ze’ev Jabotinski een invloedrijk essay waarin hij stelde dat een ijzeren muur tussen Israël en Palestina noodzakelijk is. Nog steeds vormt het de grondslag voor het denken van de Likud-partij van Netanyahu. Midden-Oosten-deskundige Peter Malcontent is te gast.

(22:18) De column is van Adbelkader Benali

(22:25) Zangeres Shishani Vranckx zingt het nummer ‘Forget To Remember’

(29:29) Bonen zijn niet sexy. Het is armeluisvoer en zorgt voor winderigheid. Maar volgens culinair journalist en historicus Joël Broekaert moeten we de proteïnebommetjes meer waarderen. Hij vertelt over zijn boek: ‘De wereldgeschiedenis in 12 bonen’.

(42:50) Kunsthistoricus Sanne Frequin bespreekt twee historische boeken en een podcast:

- Lapidarium - Hettie Judah

- Fake History - Jo Hedwig Teeuwisse

- Middeleeuwse toestanden - de podcast van de Universiteit Leiden

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/29-10-2023.html#

2e uur: Het Philicorda-orgel is een Eindhovens icoon, De Osage-moorden, Muziek: Elephant: Post punk, De column Abdelkader Benali, De papyrusrollen van Herculaneum, Livemuziek van Elephant: Calling, Historische boeken met Wim....

Sun, 22 Oct 2023 11:00:00 +0200

(00:47) De column van Abdelkader Benali

(04:22) De nieuwe film Killers of the Flower Moon gaat over een tragische geschiedenis: de Osage-moorden. Witte Amerikanen waren uit op het land van de Osage nadat daar olievelden werden gevonden. Historicus Lea Zuyderhout vertelt.

(18:23) Livemuziek van Elephant: Post Punk

(21:09) Het Philicorda-orgel is een Eindhovens icoon, door onze verslaggever Christianne Alvarado

(26:30) De inhoud van verkoolde papyrusrollen uit 79 na Christus werd lange tijd verloren gewaand. Afgelopen week was er een doorbraak: AI maakte een woord op de rollen leesbaar. Wat kunnen we van deze nieuwe techniek verwachten? Papyroloog Mark de Kreij vertelt.

(39:23) Livemuziek van Elephant: Calling

(42:54) Historische boeken met Wim Berkelaar. Hij bespreekt:

Libris Geschiedenis Prijs-nominatie Hoog spel - Marcel Metze
In wat voor land leef ik eigenlijk? - Karin Amatmoekrim
Op veler verzoek. Inclusieve politiek in Nederland - Joris Oddens

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/22-10-2023.html#

1e uur: Oorlogsrecht en het ‘menselijk schild’, Livemuziek van Elephant: Dog in the Park, Einstein in het Natlab, De wereld van ASML, De brandstofloze motor van Johannes Wardenier, 22-10-2023

Sun, 22 Oct 2023 10:00:00 +0200

(02:07) Israël houdt Hamas verantwoordelijk voor de burgerdoden in Gaza, omdat ze burgers zouden inzetten als 'menselijk schild'. Wat zegt het oorlogsrecht hierover? Militair historicus Christ Klep geeft uitleg.

(21:51) Livemuziek van Elephant: Dog in the Park

(25:04) Einstein in het Natlab, door onze verslaggever Christianne Alvarado

(29:10) Techgigant ASML is misschien wel het succesvolste project dat is voortgevloeid uit het NatLab. NRC-journalist Marc Hijink is te gast. Hij schreef een boek over ASML en het machtsspel om de meest complexe machine op aarde

(43:25) Johannes Wardenier kondigde in 1934 zijn uitvinding aan: een brandstofloze motor. De motor is er niet gekomen. Waarom bleef deze uitvinding toch zo lang een raadsel? Techniekjournalist en industrieel ontwerper Paul Schilperoord schreef een boek over Wardenier en vertelt.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/22-10-2023.html#

1e uur: Israël en ‘urban warfare’, angst voor tweede nakba, column van John Jansen van Galen, livemuziek door Beatrice van der Poel, de Oslo-akkoorden, 15-10-2023

Sun, 15 Oct 2023 11:00:00 +0200

(01:32) De wereld kijkt gespannen toe terwijl Israël een grondoffensief in Gaza voorbereid. Een veelgebruikte in Israël ontwikkelde tactiek is 'urban warfare'. Wat houdt dat in? Bij ons is antropoloog Erella Grassiani, gespecialiseerd in de veiligheidsindustrie in Israël.

(17:10) Vrijdag sommeerde het Israëlische leger 1,1 miljoen mensen het noorden van de Gazastrook te ontvluchten. Sommigen vertrekken niet, omdat ze bang zijn voor een tweede Nakba. Wat was de eerste Nakba? Antropologe Dina Zbeidy geeft duiding.

(29:48) Column van John Jansen van Galen

(33:50) Zangeres Beatrice van der Poel zingt het nummer ‘Laat me niet alleen’

(38:18) Zelfs het merendeel van de Israëlische vredesactivisten gelooft niet meer in een vredesproces na de gruwelijke terreur van Hamas. Hoe kwam het dat die mogelijkheid in 1993 wel op tafel lag? Historicus David Wertheim woonde destijds in Jeruzalem en vertelt.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/15-10-2023.html#

2e uur: de eerste kunstnier, de ontdekkingen van Antoni van Leeuwenhoek, livemuziek door Beatrice van der Poel, de bevalpop in Rijksmuseum Boerhaave, het Poolse trauma, historische boeken, 15-10-2023

Sun, 15 Oct 2023 10:00:00 +0200

(02:09) In een zaal van het Rijksmuseum Boerhaave is een ietwat lugubere pop te vinden: een vrouwenromp met een babypop erin. Het groezelige uiterlijk duidt erop dat het vaak is gebruikt. Wil je weten waarvoor? Conservator Mieneke te Hennepe vertelt.

(07:02) Antoni van Leeuwenhoek is onlosmakelijk verbonden aan de microscoop. Hij is niet de uitvinder, maar heeft wel de wereld die ermee te zien is ontdekt. Hoe zag die wereld eruit? Journalist Geertje Dekkers en conservator bij het Rijksmuseum Boerhaave Tiemen Cocquyt vertellen meer.

(22:30) Zangeres Beatrice van der Poel zingt het nummer ‘Mijn vlakke land’

(27:33) Een van de meest innovatieve medische instrumenten in Rijksmuseum Boerhaave is de eerste kunstnier. Hij is gemaakt door Willem Kolff die wel meer kunstorganen in elkaar sleutelde. Conservator Mieneke te Hennepe vertelt meer over deze levensreddende uitvinding.

(32:32) Zondag zijn er Poolse verkiezingen. Het land worstelt met zijn verleden en identiteit doordat het vaak bezet is geweest. Hoe werkt dit door in de aanstaande verkiezingen? Te gast is de Pools-Nederlandse journalist Dore van Duivenbode.

(44:18) Zondag as bespreekt Annelien de Dijn twee historische boeken:
- Ivo van de Wijdeven: De macht van het verleden
- Hanno Sauer: Moraal

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/15-10-2023.html#

2e uur: weermeetcentrum, Natuurkundig Genootschap der Dames, slavernijregister, historische boeken, 08-10-2023

Sun, 08 Oct 2023 11:00:00 +0200

(00:09) Het Zeeuws Archief zit in het Van de Perrehuis: een achttiende eeuws stadspaleis. Maar wie was hij eigenlijk? Anneke van Waarden-Koets vertelt over Johan Adriaen van de Perre die het meten van weer zeer serieus nam.

(04:52) 200 jaar geleden zat er in het gebouw van het Zeeuws Archief het Natuurkundig Genootschap der Vrouwen. Een plek waar gegoede vrouwen kennis maakten met wetenschap. Waarom is deze vrouwenclub in Middelburg opgericht? Historicus Dorothee Sturkenboom vertelt.

(17:46) Lotfi El Hamidi bespreekt twee historische boeken en een Netflixserie:
- Martin Bossenbroek: De Zanzibardriehoek
- Timothy Brennan: Places of Mind: A Life of Edward Said
- Malkit Shoshan en Joost Grootens: Atlas of the Conflict: Israel-Palestine

(30:22) Het slavenregister lijkt een zakelijke, kille namenlijst. Toch kan het de lezer nieuwe inzichten verschaffen over het verleden weten onderzoekers Coen van Galen en Ank de Vogel-Muntslag. Ze zijn te gast om te vertellen over dit bijzondere archief.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/08-10-2023.html#

1e uur: slavernijmonument, aanvallen in Israël, het verhaal van Leonora, column, mummieportretten, 08-10-2023

Sun, 08 Oct 2023 10:00:00 +0200

(02:00) De aanvallen in Isräel begonnen bijna op de dag af 50 jaar na de Jom Kippoeroorlog, waarbij Syrië en Egypte onverwacht Israël aanvielen. Wat verklaart de beslissing om juist op dit jubileum opnieuw Israël aan te vallen? Derk Walters is te gast.

(11:41) Zeeland was ooit het middelpunt van de Nederlandse slavenhandel. Niet zo gek dus dat er sinds 2005 een monument middenin Middelburg staat om deze geschiedenis te herdenken. Ferdinand Ralf was een van de initiatiefnemers en vertelt over deze geschiedenis.

(17:12) De column van Nelleke Noordervliet.

(23:29) Leonora voer als verstekeling mee op een schip van de Middelburgse Commercie Compagnie. Wat vertelt Zeeuws Archief over Leonora, wiens ontsnapping uit slavernij tot "groote onsteltenis van hem & zijn officieren" leidde? Roosanne Goudbeek vertelt meer.

(26:08) Eeuwenoude mummieogen staren je indringend aan in het Allard Pierson Museum. De schilderijen in de nieuwe tentoonstelling Oog in Oog uit de 1e tot 3e eeuw na Christus staan bekend als de oudste realistische portretten. Egyptoloog Ben van den Bercken vertelt meer.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/08-10-2023.html#

2e uur: Historische trams in het Nederlands Openluchtmuseum, essay geschiedenis van de maand, de hartenkoningin, historische boeken met Bart Funnekotter, 01-10-2023

Sun, 01 Oct 2023 11:00:00 +0200

(01:07) Het immense terrein van het Nederlands Openluchtmuseum hoeft de bezoeker niet per sé te bewandelen. Er rijden namelijk ook heel veel historische trams over het terrein. Wat de komst van de tram betekende voor de Nederlandse binnensteden, vertelt tramchauffeur Rob van Oostenrijk u live vanuit een tram.

(08:33) Het thema van de Maand van de geschiedenis is Eureka!, het moment van de geniale ingeving. Maar volgens Louise O. Fresco is dat helemaal niet hoe wetenschap over het algemeen werkt. Ze schreef hierover een essay en is te gast.

(22:16) Koningin Elizabeth Stuart gaf meer om haar huisdieren dan om haar kinderen. Althans, dat is het beeld dat van haar bestaat. Onterecht zegt hoogleraar vroegmoderne literatuur en cultuur Nadine Akkerman. Zij deed jarenlang onderzoek en vertelt meer.

(39:37)Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken:
- Leonard Blussé: De Chinezenmoord
- Harald Jähner: Hoogteroes
- Daan Nijssen: Alle wegen leiden naar Babel

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/01-10-2023.html#

1e uur: De papiermolen in het Nederlands Openluchtmuseum, Livemuziek van Pieternel, beeldenstorm in het Bijbelsmuseum, De Nederlandse Cocaïnefabriek, Column van Sana Valiulina en een kleine cultuurgeschiedenis van menstrua...

Sun, 01 Oct 2023 10:00:00 +0200

(01:40) Ooit was de Veluwe het bloeiende centrum van de papierproductie. Vanaf eind 16e eeuw tot in de 18e eeuw stond deze heuvelstreek vol met papiermolens. Zo’n soort papiermolen, is nu in het Nederlands Openluchtmuseum te zien. Ada Meurs,

(04:47) Een beeldenstorm Bijbels Museum; een bezoeker stampte beeldjes van Godin Asjera kapot terwijl ze riep: "Er is maar één God!" Wat is er bekend over Asjera? En waarom is de vrouwelijk verbeelding van God nog altijd een heikel punt? Theoloog Janneke Stegeman geeft uitleg.

(18:52) Column van Sana Valiulina.

(23:15) Honderd jaar geleden was cocaïne nog niet verboden. Sterker nog, er stond in Amsterdam een cocaïnefabriek. Hoe zag de wereld van legale cocaïne eruit? Hoogleraar farmaceutische geschiedenis Toine Pieters vertelt.

(38:59)Lange tijd richtte de medische wetenschap zich op mannen. Door dat gebrek aan kennis werden de meest vreemde theorieën over de menstruatie bedacht. Wat waren de verklaringen door de eeuwen heen en wat vertellen ze over het beeld van de vrouw? Historicus Karen Hollewand geeft uitleg.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/01-10-2023.html#

2e uur: De Amerikaans-Nederlandse geschiedenis van de ‘Tawl’, de Column van John Jansen van Galen en Het Spoor Terug: De as van Multatuli en meer, 24-09-2023

Sun, 24 Sep 2023 12:00:00 +0200

(00:40) Nederlandsen kolonisten werden uit Amerika verjaagd, maar de Nederlandse taal hield het veel langer uit ontdekte historicus Philip Dröge. Hij schreef De Tawl over het Neder-Amerikaans dialect dat tot in de 20e eeuw werd gesproken.

(16:55) de Column van John Jansen van Galen

(20:44) Multatuli was de eerste Nederlander die zich liet cremeren. Uniek, want dat was in zijn tijd nog verboden. Waarom koos hij er dan toch voor? Maarten van den Heuvel en Katinka Baehr maakte Het Spoor Terug: De as van Multatuli.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/24-09-2023.html#

1e uur: de neonazigroep Hammerskins, de Nederlandse pauselijke zoeaven, de Jodensavanne en historische boeken, 24-09-2023

Sun, 24 Sep 2023 11:00:00 +0200

1e uur: de neonazigroep Hammerskins, de Nederlandse pauselijke zoeaven, de Jodensavanne en historische boeken

(01:10) Deze week verbood Duitsland de neonazigroep ‘Hammerskins’. Hoe kan het dat uitgerekend een Amerikaanse nazigroep in Duitsland een tak heeft? Historicus Annelotte Janse onderzoekt de geschiedenis van extreemrechtse Amerikaans-Duitse netwerken en is te gast.

(14:07) Vechten voor je geloof in een onbekend land associeren we nu met IS-strijders. Maar in de 19e eeuw sloten ruim drieduizend Nederlanders zich aan bij het pauselijke elitekorps in Rome. Historicus Koen de Groot schreef het boek Martelaren voor de paus en is te gast.

(24:06) De Jodensavanne behoort sinds deze week tot het werelderfgoed. De nederzetting aan de Surinamerivier illustreert volgens Unesco de eerste joodse pogingen tot kolonisatie van de nieuwe wereld. Historicus Mark Ponte sprak de archeologen ter plaatse en geeft duiding.

(37:32) Historische boeken met Wim Berkelaar. Hij bespreekt: Judith Koelemeijer: Etty Hillesum, Laurens Bluekens, Maarten van Rossem: Van Rossem, Christopher Clarke: Europese Lente.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/24-09-2023.html#

2e uur: Hoe we verslaafd raakten aan kip, historische boeken, Het Spoor Terug: De open wonden van Chili, 17-09-2023

Sun, 17 Sep 2023 11:00:00 +0200

(00:46) De mens heeft deze kip geplooid naar zijn behoeften; er is weinig natuurlijks meer aan volgens historicus Dirk-Jan Verdonk. Hij beschreef de ongemakkelijke geschiedenis van deze problematische en paradoxale mens-kip relatie in zijn boek De ontplofte kip. Want wat zegt het over de mens dat we de vleeskip hebben geschapen?

(14:28) Historische boeken met Annelien de Dijn. Zij bespreekt Lewis Dartnell: Corpus, Trudy Dehue: Ei, foetus, baby en Angela Saini: De Patriarchen

(23:56) Het Spoor Terug: De open wonden van Chili. Chili staat dit jaar stil bij de staatsgreep die plaatsvond op 11 september 1973. Hoewel Pinochet al sinds 2006 dood is, zorgt zijn dictatuur nog steeds voor verdeeldheid in het land. Correspondent Boris van der Spek maakte Het Spoor Terug.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/17-09-2023.html#

1e uur: de geschiedenis van fossiele subsidies, het mao-pak, column Ellen Ombre, een berg die mijn naam draagt, 17-09-2023

Sun, 17 Sep 2023 10:00:00 +0200

(01:47) De Nederlandse overheid geeft jaarlijks zo’n 37,5 miljard euro aan fossiele subsidies uit. Ondanks dit megabedrag had niemand het ooit over deze fossiele subsidies, totdat klimaatactivisten ertegen gingen protesteren. Hoe is dit zo gekomen? Politicoloog Thomas Muntz geeft uitleg.

(18:44) Column Ellen Ombre

(23:33) In China ligt de vrijheid om te dragen wat je wilt onder vuur. Er is een wet op komst die vormen van zelfexpressie verbiedt die ‘de Chinese geest schaadt en de gevoelens van het Chinese volk kwetsen.’ Keert China terug naar het keurslijf van het Mao-pak? Garrie van Pinxteren, Chinacorrespondent van NRC, is hierover te gast.

(37:22) De Wayana en de Toemoek-Hoemak expeditie. Filmmaker Freek de Goeje zag zijn oud-oom eerst als avonturier, maar stelt nu vragen over zijn expedities door de Surinaamse amazone. Wat vonden de Wayana van zijn komst? Hij vertelt over zijn boek Een berg die mijn naam draagt.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/17-09-2023.html#

2e uur: Heeft u Hitler gezien?, Tip uit het archief, Het Spoor Terug: Flessenpost, 10-09-2023

Sun, 10 Sep 2023 12:00:00 +0200

(00:45) Walter Kempowski probeerde te achterhalen wat de Duitsers van de Hitler-generatie heeft bezield. Met de schijnbaar eenvoudige vraag ‘Heeft u Hitler gezien?’ ging hij de straat op. Het leidde tot een uitzonderlijke bundeling getuigenissen. Roxane van Iperen schreef het voorwoord voor de heruitgave van Kempowski’s boek en is te gast.

(19:22) Het Spoor Terug: Flessenpost. Flessenpost lijkt een eeuwenoude traditie. Maar heeft een recentere oorsprong dan je zou vermoeden. Wolfgang Struck schreef er het boek Flaschenpost over. Matthijs Deen zocht hem op in Hamburg om de geschiedenis van flessenpost te ontrafelen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/10-09-2023.html#

1e uur: India wil naamsverandering, Bekendmaking Shortlist 2023 Libris Geschiedenisprijs, Column Abdelkader Benali, Gat in Chinese Muur, Historische Boeken met Lotfi El Hamidi, 10-09-2023

Sun, 10 Sep 2023 11:00:00 +0200

(01:10) Abdelkader Benali is te gast om te praten over de aardbeving die in Marokko plaatsvond. Ook leest hij zijn column.

(08:35) De Indiase overheid heeft plannen om de landsnaam te veranderen in Bharat. De discussie is eeuwenoud en ligt gevoelig. Wat is de geschiedenis van deze namenstrijd? Carolien Stolte, India-kenner aan de Universiteit Leiden, geeft uitleg.

(20:05) In OVT wordt de langverwachte Shortlist 2023 van de Libris Geschiedenis Prijs bekend gemaakt. Juryvoorzitter Kathleen Ferrier kondigt de vijf beste historische boeken aan.

(27:36) Bouwvakkers sloopten een stukje Chinese muur. De strenge straf voor deze vernielingen was niet altijd gangbaar; het hergebruiken van de stenen was zelfs heel gewoon. Wat is er veranderd? Sinoloog Fresco Sam-Sin ontleedt de mythische status van de muur.

(39:35) Historische boeken met Lotfi El Hamidi. Hij bespreekt:

Frank G. Bosman: De Oude Man van Masyaf
Joya Chatterji: Schaduw rond het Middaguur
Albert Camus: Algerijnse kronieken

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/10-09-2023.html

1e uur: Een beladen neus, De eerste persoon #8: Het einde van de rode mens van Svetlana Alexijevitsj

Sun, 03 Sep 2023 08:00:00 +0200

Een beladen neus, historicus Merlijn Schoonenboom vertelt over de filmneusrel. Bradley Cooper speelt de joodse dirigent Leonard Bernstein met een lange prothetische opplak-neus in Maestro. Ook de kettingrokende Israëlische premier Golda wordt vertolkt met een nep-neus. Hebben criticaster van dit fenomeen een punt?

De eerste persoon #8: Het einde van de rode mens van Svetlana Alexijevitsj. Te gast is de Nederlands-Oekraïense schrijver Lisa Weeda. Herkent zij zich in de verhalen over het leven na de Sovjet-Unie?

2e uur: Historische boeken met Wim Berkelaar, Het Spoor Terug: Vrij, blij en bloot

Sun, 03 Sep 2023 08:00:00 +0200

Historicus Wim Berkelaarbespreekt: Thijs Weststeijn: De Toekomst van het verleden, Olaf van Nimwegen, Willem V: de laatste stadhouder van Nederland, Eduard Táborský, Prokop Drtina, Aat in ’t Hout: Vriendschap en samenwerking met Stalin?

Het eerste officiële naaktstrand in Nederland bestaat dit jaar vijftig jaar. Het is het naaktstrand van Callantsoog. In de documentaire 'Vrij, blij en bloot' horen we de geschiedenis van dat eerste officiële naaktstrand én alles wat eraan vooraf ging. Wanneer en waar begonnen mensen gezamenlijk blootte recreëren? En wat willen en wilden de blootlopers? Luister naar een programma van Katinka Baehr.

1e uur: Luidt de dood van Prigozjin een nieuw tijdperk in?, Wilde Zwanen van Jung Chang, 27-08-2023

Sun, 27 Aug 2023 08:00:00 +0200

Ivo van de Wijdeven vertelt over de dood van Prigozjin. Kremlinwatchers en Rusland-deskundigen draaien na het neerstorten van het vliegtuig waar Prigozjin in zou zitten overuren. In hoeverre rijmt deze episode met hoe Poetin al jaren handelt en in hoeverre is het een breuk met dat verleden?

De eerste persoon #7: Garrie van Pinxteren over Wilde Zwanen van Jung Chang. Garrie van Pinxteren is te gast over "Wilde Zwanen" in #7 "De eerste persoon". Hoe kijkt zij naar het boek dat de propaganda van socialistisch China als "paradijs op aarde" naar het rijk der fabelen verwees?

2e uur: Vakantieman Christianne Alvarado naar Cuba, Het Spoor Terug, 27-08-2023

Sun, 27 Aug 2023 08:00:00 +0200

De Vakantieman: Christianne Alvarado gaat naar Isla de la Juventud op Cuba. Tijdens de hoogtijdagen van Fidel Castro waren er scholen voor alle 'kinderen van de revolutie'. Historicus Alvarado bezocht scholen op Isla de la Juventud waar Ethiopische kinderen werden onderwezen en sprak de betrokkenen.

Het Spoor Terug: De ramp met de Phoenix. Een verhaal over een groep Achterhoekers die in 1847 naar Amerika vertrok in de hoop op een beter leven en een scheepsbrand in het zicht van de haven.

1e uur: Hoe de mens de beheersing over het vuur verloor, Roxane van Iperen over Anne Frank, 20-08-2023

Sun, 20 Aug 2023 08:00:00 +0200

Hoe de mens de beheersing over het vuur verloor.

De eerste persoon #6: Roxane van Iperen over Het Achterhuis van Anne Frank. "Het Achterhuis" maakte de beklemming van het onderduiken voelbaar. Maar waarom groeide juist het dagboek van Anne Frank uit tot het bekendste ooggetuigenverslag van de tweede wereldoorlog? Roxane van Iperen vertelt in #6 "De eerste persoon".

2e uur: Vakantieman: Gabriella Adèr, Het Spoor Terug: De Ranchi Baby's, 20-08-2023

Sun, 20 Aug 2023 08:00:00 +0200

De Vakantieman (m/v/x): Gabriella Adèr gaat naar Ragusa op Sicilië. Vakantieman (m/v/x) Gabriella Adèr gaat naar de sprookjes-stad Ragusa op Sicilië, ze vertelt meer over de gevolgen van een desastreuze aardbeving in 1693 en detective Montalbano, ‘de Baantjer van Italië'.

Het Spoor Terug: De Ranchi Baby's

1e uur: linkshandigen, Grunberg over Van het westelijk front geen nieuws, 13-08-2023

Sun, 13 Aug 2023 08:00:00 +0200

Het is 13 augustus, de dag van de linkshandigen, de in omvang vrij constante minderheid onder ons van mensen die door het leven gaan in een wereld die is ingericht op rechtshandigen. En dat heeft een lange geschiedenis. Rik Smits, taalkundige, journalist en schrijver publiceert al jaar en dag over linkshandigheid.

De eerste persoon #5: Arnon Grunberg over Van het westelijk front geen nieuws. "Een aanklacht noch een bekentenis" had Erich Maria Remarque voor ogen gehad met "Van het westelijk front geen nieuws". Arnon Grunberg is in #5 van podcastserie "De eerste persoon" te gast over Remarque's magnum opus en over de vraag wat oorlog met mensen doet.

2e uur: Vakantieman Leendert van der Valk, Spoor Terug over Rob Touber

Sun, 13 Aug 2023 08:00:00 +0200

De Vakantieman (m/v/x): Leendert van der Valk gaat naar Ouidah in Benin. Leendert van der Valk neemt ons mee naar het strand van de stad Ouidah in Benin. Daar wordt jaarlijks een Voodoo-festival gehouden. Datzelfde strand heeft ook een treurige geschiedenis, want daar staat ook een herdenkingsboog voor deze oude slavenhaven.

Het Spoor Terug. Rob Touber, octopus van de liedkunst, over het verloren gewaande oeuvre van producer Rob Touber. Een maniakaal wonderkind dat jong stierf, op de top van zijn kunnen.

1e uur: Denken over de bom, Frederick Douglass, 06-08-2023

Sun, 06 Aug 2023 08:00:00 +0200

Deze week kwam de oproep van hoofdredacties van meer dan honderd medischwetenschappelijke tijdschriften overal ter wereld om het gebruik van kernwapens uit te sluiten. Het is een vervolg op het IPPNW, internationale medici ter voorkoming van een kernoorlog, een initiatief uit de jaren 80 van medici aan beide kanten van het ijzeren gordijn, dat bedoeld was om in oost en west de machthebbers in te peperen dat gebruik van kernwapens catastrofaal zal zijn. We spreken met Ben Schoenmaker, directeur van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie.

De eerste persoon #4: Dominique van Varsseveld over Het levensverhaal van Frederick Douglass. Frederick Douglass legde de gruwelijkheden tijdens de slavernij bloot in Amerika en Europa. De bestseller uit 1845 wordt gezien als het eerste levensverhaal dat door een uit slavernij ontsnapte man zelf is opgeschreven. Journalist Dominique van Varsseveld in #4 van "De eerste persoon".

2e uur: Vakantieman Bart Nauta, Wat weet jij eigenlijk van mij?, 06-08-2023

Sun, 06 Aug 2023 08:00:00 +0200

De Vakantieman (m/v/x): Bart Nauta gaat naar Litouwen.

Het Spoor Terug: Wat weet jij eigenlijk van mij? Programmamaker Pam van der Veen kreeg na het overlijden van haar moeder een unieke herkansing om haar te leren kennen, in de vorm van een doos met luchtpost.

1e uur: Brieven van Amerigo Vespucci, Oppenheimer, 30-07-2023

Sun, 30 Jul 2023 08:00:00 +0200

In India is ophef ontstaan over de film Oppenheimer. De uitvinder van de atoombom leest in de film namelijk in de Bhagavad Gita, een heilig boek voor de hindoes, en daar zijn ze in India boos over. Waarom? En klopt het dat Oppenheimer vaak in de Bhagavad Gita las? Dat vragen we aan Paul van der Velde, als hoogleraar vergelijkende godsdienstwetenschap aan de Radboud Universiteit gespecialiseerd in het hindoeïsme.

De eerste persoon #3: Johan van de Gronden over De brieven van Amerigo Vespucci. De brieven van Amerigo Vespucci zouden het westerse beeld van Amerika vormen - het continent dat naar hem is vernoemd. Hoe kan het dat zijn ooggetuigenverslagen onze waarneming nog altijd kleurt? Filosoof en schrijver Johan van de Gronden over Vespucci in #3 van "De eerste persoon".

2e uur: Vakantieman Thalia Ostendorf, De Grote Wetering, 30-07-2023

Sun, 30 Jul 2023 08:00:00 +0200

De Vakantieman (m/v/x): Thalia Ostendorf gaat naar Brodick Castle in Schotland. Op het Schotse eiland Arran staat een imposant kasteel met een aantal mysterieuze objecten in haar collectie. Thalia Ostendorf neemt ons mee met de veerboot naar de geheimen van Brodick Castle in de Vakantieman (m/v/x).

Het Spoor Terug: Terug naar De Grote Wetering. Eind jaren '70 probeerde de kraakbeweging de sloop van monumentale panden, zoals De Grote Wetering, tegen te houden. Oud-bewoners Sandra Rottenberg en Servaas Tullenaars houden de herinneringen aan het pand levend en maakten er een podcast over.

1e uur: De geschiedenis van de controverses rondom Barbie, Reisverslag Marco Polo, 16-07-2023

Sun, 16 Jul 2023 08:00:00 +0200

De geschiedenis van Barbie met Hélène Winkelman

De eerste persoon #2: Sanne Frequin over Het reisverslag van Marco Polo

Op Marco Polo's sterfbed smeekten zijn vrienden hem om sensationele verhalen over China en de grote Tartarenleider in te trekken. Maar hij hield voet bij stuk. Met mediëvist Sanne Frequin in #2 van "De eerste persoon" zetten we zijn geloofwaardigheid op scherp.

2e uur: Vakantieman Thijs Weststeijn, Spoor Terug: Scharrelmens met vrije uitloop, 16-07-2023

Sun, 16 Jul 2023 08:00:00 +0200

De Vakantieman : Kunsthistoricus Thijs Weststeijn neemt ons mee naar het San Marcoplein in Venetië. Nu het nog kan, want door de stijgende zeespiegel is de kathedraal van San Marco al herhaaldelijk overstroomd. Wat staat Venetië in de nabije toekomst te wachten? En op welke schaal wordt cultureel erfgoed wereldwijd bedreigd door de klimaatverandering? Thijs Weststeijn schreef het boek ‘De toekomst van het verleden’ en is te gast.

Het Spoor Terug: Scharrelmens met vrije uitloop

In 1973 kraakten kunstenaars het dorp Ruigoord, nu een culturele vrijhaven voor festivals. Podcastmaker Tjitske Mussche onderzoekt wat er 50 jaar later nog over is van de kunstenaarskolonie en haar idealen.

1e uur: De val van het kabinet en de asielinstroom, Procopius’ schandaalkroniek, 09-07-2023

Sun, 09 Jul 2023 08:00:00 +0200

De val van het kabinet en de asielinstroom. Het kan u niet zijn ontgaan: vrijdagavond viel het kabinet Rutte 4, omdat de coalitie er niet in slaagde om tot een nieuw asielbeleid te komen. Volgens Mark Rutte is de asielinstroom wel ‘twee tot drie keer hoger dan normaal’. Maar klopt dat wel? Dat vragen we aan Marlou Schrover, hoogleraar aan de Universiteit Leiden, gespecialiseerd in migratie.

De eerste persoon #1: Raphael Hunsucker over de Verzwegen verhalen van Procopius. Corruptie, overspel en moord aan het Byzantijnse hof. Procopius schreef het allemaal op in "Anekdota". Hoe heeft deze sensationele schandaalkroniek ons beeld over de nadagen van het Romeinse Rijk gevormd? Classicus Raphael Hunsucker vertelt in #1 van de podcastserie “De eerste persoon”.

2e uur: Italiaanse maffia, Kamp in Jenin, Surinaamse schat #4, 09-07-2023

Sun, 09 Jul 2023 08:00:00 +0200

Eenzame strijder tegen de maffia. Afgelopen week heeft de Italiaanse politie weer 68 leden van de maffia opgepakt. Het is een van de vele acties in de decennialange strijd tegen de Italiaanse onderwereld. De macht van de maffia begon pas echt te groeien in de jaren '70 en '80. In die periode zet één man alles op het spel om de zogenaamde Cosa Nostra ten val te brengen: de Siciliaanse onderzoeksrechter Giovanni Falcone. Italië-kenner Arthur Weststeijn is te gast.

De roerige geschiedenis van Jenin. Afgelopen week vielen honderden Israëlische militairen met veel geweld het Palestijnse vluchtelingenkamp Jenin binnen. Twaalf mensen, onder wie vijf kinderen, kwamen om het leven en ruim honderd anderen raakten gewond. In 2003 werd het kamp al eerder binnengevallen door Israël. In 2013 opnieuw. Wat is de geschiedenis van het kamp, en hoe groeide het uit tot symbool van verzet? De Nederlands-Israëlische antropoloog Erella Grassiani is te gast.

Het Spoor Terug: Een verborgen Surinaamse schat #4 Naar Suriname. In de laatste aflevering van “Een verborgen Surinaamse schat” ontdekt theatermaker Mathieu Wijdeven hoe zijn betovergrootvader GGT Rustwijk (1862-1914) in zijn tijd al voor het vieren van de afschaffing van de slavernij pleitte.

2e uur: Snelfotografie, Rupert Murdoch, Verborgen Surinaamse schat, 02-07-2023

Sun, 02 Jul 2023 12:45:00 +0200

(01:09) Met de uitvinding van de snelfotografie democratiseerde de fotografie. Fotograaf Dirk Kome schreef er een boek over en stelde de tentoonstelling samen die nu te zien is in het Nederlands Fotomuseum.

(11:42) Hij is waarschijnlijk de machtigste mediamagnaat ter wereld: Rupert Murdoch. En met die mediamacht, komt ook politieke invloed. Dat is te zien in The Rise of the Murdoch Dynasty, die vanaf 3 juli te zien is. Amerikanist Sara Polak beoordeelt de serie.

(24:28) Theatermaker Mathieu Wijdeven vindt een 5-uur durende onemanshow die Rustwijk opvoerde in 1911. Hij schreef het speciaal voor een commissie uit Nederland die naar Suriname kwam om te kijken hoe er na de afschaffing van de slavernij nog geld kon worden verdiend met de kolonie. Mathieu is onder de indruk, wil er alles over weten én besluit het stuk zelf op toneel te brengen. Dit is de derde aflevering van Het Spoor Terug: Een verborgen Surinaamse schat.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/02-07-2023.html#

1e uur: Extreemrechts Duitsland, Bambi, Titanic, 02-07-2023

Sun, 02 Jul 2023 12:43:00 +0200

(01:13) "Een alarmsignaal voor alle democratische krachten", zo noemde een minister in Thüringen de verkiezingswinst van de AFD. Wat zit er achter deze verkiezingszege? Met welke strategieën probeerde Duitsland, tot nu toe, radicale partijen te weren, en waarom werken deze tactieken nu niet meer? Te gast is Marja Verburg, historicus bij het Duitsland Instituut en maker van de podcast Achtung! Duitse updates

(15:10) Veel mensen zullen zijn opgegroeid met de Disney-klassieker Bambi, maar minder bekend is de roman van de Joodse Oostenrijks-Hongaarse schrijver Felix Salten waarop het gebaseerd is. Door de film raakte het ooit beroemde boek op de achtergrond, en dat terwijl er allerlei lagen in zitten die ons meer kunnen vertellen over de schrijver en de tijd waarin hij leefde. Arnon Grunberg schreef het voorwoord bij de hernieuwd uitgegeven Bambi.

(28:39) De column van Nelleke Noordervliet.

(32:21) Vorige week bleek dat de passagiers van de vermiste onderzeeër haar fascinatie voor de Titanic met de dood heeft moeten bekopen. En ook deze week was het mythische passagiersschip volop in het nieuws. Een handgeschreven brief van een passagier van de Titanic werd voor duizenden dollars geveild. Maar wanneer is de fascinatie voor deze beroemdste oceaanstomer aller tijden eigenlijk begonnen? Hierover te gast Dirk Musschoot, journalist en schrijver.

(42:17) Historische boeken met Bart Funnekotter. Hij bespreekt:

- Martyn Rady: De koninkrijken van Midden-Europa: Een nieuwe geschiedenis van het hart van Europa
- Simon Schama: In gezonde staat: hoe pandemieën en vaccins de geschiedenis hebben bepaald
- Christine Kooi: De reformatie in de Lage Landen 1500-1620

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/02-07-2023.html#

2e uur: Suiker, Opgraving Tiel, Surinaamse schat #2, 25-06-2023

Sun, 25 Jun 2023 14:32:00 +0200

(01:29) Theatermaker Mathieu Wijdeven leert zijn betovergrootvader G.G.T. Rustwijk steeds beter kennen. Maar er zijn nog steeds missende puzzelstukjes. En dus probeert Mathieu hem dichterbij te halen, de 21e eeuw in. Dit is de tweede aflevering van Het Spoor Terug: Een Surinaamse schat.

(28:10) Groot nieuws vanuit Tiel deze week: een 4000-jaar oud heiligdom werd onthuld. Opvallend is een glazen groene kraal uit Irak - hoe is die 4000 jaar terug in Tiel beland? En wat leert ons dat over de Bronstijd? Cristian van der Linde, die de opgraving in Tiel leidde, is te gast.

(38:14) De geschiedenis van suiker is een geschiedenis van een verslaving, zo lijkt het. In The World of Sugar toont historicus Ulbe Bosma dat mensen er al eeuwenlang veel te veel van eten, én bereid zijn om elkaar de meest gruwelijke dingen aan te doen om steeds meer te produceren.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/25-06-2023.html#

1e uur: Wagner Groep, Keti Koti, Familieverhalen Surinaamse Amsterdammers, 25-06-2023

Sun, 25 Jun 2023 14:31:00 +0200

(01:20) Gisteren nam het huurlingenleger de Wagner Groep de stad Rostov in. Poetin hield een toespraak op TV waarin hij de opstandelingen ‘verraders’ noemde en een vergelijking trok met de situatie in 1917 tijdens de Eerste Wereldoorlog. Te gast hierover is Hubert Smeets, Ruslandkenner die de gebeurtenissen op de voet volgt.  

(09:46) Op 1 juli 1863 werd de slavernij bij wet afgeschaft in Suriname en de Antillen. Maar hoe verliep die eerste Keti Koti eigenlijk, en hoe groeide 1 juli uit tot hét moment van herdenking en viering? Jurist en historicus Ellen Neslo, gespecialiseerd in 19e-eeuws Suriname, is te gast.

(19:33) De column van John Jansen van Galen

(23:33) Voor de koloniale wereldtentoonstelling van 1883 werden er mensen uit de Nederlandse koloniën gehaald en in gefabriceerde nederzettingen op het Museumplein tentoongesteld. Goziëm Frijmersum is een van de nazaten en te gast samen met Mark Ponte, historicus en curator van het Stadsarchief Amsterdam. De bijzondere geschiedenis van de Frijmersums maakt deel uit van de tentoonstelling Famiri Familie.

(37:40) Historische boeken met Annelien de Dijn. Zij bespreekt:

- Jonathan Eig, KING: Het leven van Martin Luther King
- Julian E. Zelizer en Kevin M. Kruse, Myth America: Historians Take On the Biggest Legends and Lies About Our Past
- Jill Lepore, New York in brand: Vrijheid, slavernij en samenzwering in 18-eeuws Manhattan

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/25-06-2023.html#

2e uur: Vrouwenstakingen, Voorouders, Surinaamse schat #1, 18-06-2023

Sun, 18 Jun 2023 12:00:00 +0200

(00:50) Afgelopen week was er in Zwitserland een landelijke vrouwenstaking. Honderdduizenden vrouwen eisten onder meer gelijk loon voor gelijk werk, actie tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksisme op de werkvloer en gratis kinderopvang. Met historica Rosa Kösters duiken we in de rijke geschiedenis van de vrouwenstakingen.

(09:55) Drie journalisten van de Volkskrant tekenden in het boek “Wie zijn mijn voorouders” persoonlijke verhalen op over de doorwerking van het koloniale verleden. Auteur Ianthe Sahadat vertelt samen met Gisèle Mambre: een van de mensen wiens familiegeschiedenis de journalisten onderzochten.

(24:17) Theatermaker Mathieu Wijdeven ontdekt dat hij wel een heel bijzondere betovergrootvader heeft: G.G.T. Rustwijk. Een voorvader die zich dapper weerde tegen het koloniale bewind en die, net als hij, ook nog eens kunstenaar was. Aanstaande zondag is de eerste aflevering van de vierdelige podcast in Het Spoor Terug: Een verborgen Surinaamse schat.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/18-06-2023.html#

1e uur: Joegoslavië-tribunaal, caravan, Russische ooggetuigen, 18-06-202

Sun, 18 Jun 2023 11:00:00 +0200

(01:30) Na ruim 30 jaar is het Joegoslaviëtribunaal tot een eind gekomen. Maar waar het tribunaal voor stond mag niet vergeten worden, vinden nazaten van slachtoffers van de oorlog. Srebrenica-overlevende Alma Mustafić pleit ervoor om er een museum van te maken.

(16:29) Het is iets typisch Nederlands, maar niet iets waar we trots op zijn: de sleurhut. Zo noemde Youp van ’t Hek de caravan ooit, een symbool van burgerlijkheid. Onterecht, zo vindt historicus en journalist Marchien den Hertog.

(25:54) De column van Ellen Ombre.

(30:12) Toen de oorlog in Oekraïne begon, was er in Europa verbazing over hoe weinig protest er was vanuit de Russische burgers tegen de oorlog. Ruslandkenner Eva Peek verbaasde zich minder. Volgens haar zijn de parallellen talrijk. Zij toont dit samen met Hans Driessen en Michel Krielaars in het boek Dit volk heeft zijn God op aarde, waarin ruim twee eeuwen aan ooggetuigenverslagen over en van Russen zijn opgenomen. Peek is te gast.

(42:29) Historische boeken met Nadia Bouras. Zij bespreekt:

- Wim Willems, Op weg naar later. De geschiedenis van een naoorlogse jeugd

- Aomar Boum, Undesirables: A Holocaust Journey to North Africa

- Maral Noshad Sharifi, Citroeninkt

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/18-06-2023.html#

2e uur: Veteranen, Boekenmarkt, 11-06-2023

Sun, 11 Jun 2023 12:54:00 +0200

(00:42) Een veteraan, dat is toch een heel oude man die zijn leven waagde tijdens de Tweede Wereldoorlog? Dat clichébeeld moet worden bijgesteld volgens veteraan Niels Roelen. Hij scheef het boek Sporen: Veteranen na hun missie. Roelen vertelt meer met veteraan Arnold Jansen op de Haar.

(18:41) Het is zowat zomer en tijd voor de grote tweedehands boekenmarkten. Marten Minkema duikt in Het Spoor Terug: de Boekenmarkt in de geschiedenis van de straathandel in boeken.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/11-06-2023.html#

1e uur: Dambreuk, Hans van Manen, Verjaringswet, 11-06-2023

Sun, 11 Jun 2023 12:52:00 +0200

(01:10) Afgelopen dinsdagnacht werd een belangrijke stuwdam in het zuiden van Oekraïne verwoest, met desastreuze overstromingen tot gevolg. Deze militaire tactiek is eerder toegepast in een oorlogsgebied weet historicus Ivo van de Wijdeven.

(12:10) Hans van Manen stond aan de wieg van grote veranderingen in de danswereld en creëerde meer dan 150 balletten. Maar hoe werd de kleine Amsterdamse straatvechter met slechte papieren grootmeester van de hedendaagse dans? Sjeng Scheijen dook in het bewogen leven van Van Manen en schreef de biografie Gelukskind.

(27:33) De column van Micha Wertheim.

(30:28) Binnenkort debatteert de Tweede Kamer over de reactie van het kabinet op het onderzoek naar de Onafhankelijkheidsoorlog in Indonesië 1945-1950. Een langverwacht debat, ook voor auteur van De Indische doofpot Maurice Swirc.

(41:35) Historische boeken met Lotfi El Hamidi. Hij bespreekt:

· Francio Guadeloupe e.a., Rotterdam, een postkoloniale stad in beweging
· Claudia Rankine, Citizen, an American Lyric
Marc David Baer, De Ottomanen: Khans, keizers en kaliefen

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/11-06-2023.html#

2e uur: Cash geld, Moeder der Geuzen, 04-06-2023

Sun, 04 Jun 2023 14:37:00 +0200

(00:52) Tegen welke prijs verdwijnt cash geld? Cash geld wordt steeds minder gebruikt, maar moet volgens minister Kaag wel voluit beschikbaar blijven. Simon Lelieveldt is gespecialiseerd in financieel erfgoed en vertelt hoe cash geld steeds meer uit ons leven is verdwenen en de gevolgen daarvan.

(10:34) Historische boeken met Sanne Frequin. Zij bespreekt:
Esther van Gelder, Flora Batava 1800-1934. De wilde planten van Nederland
Geertje Dekkers, Veel, klein en curieus. De wereld van Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723)
Sietske Fransen en Tim Huisman, Antoni. Van Leeuwenhoek en de microwereld

(19:01) Het Spoor Terug: Moeder der Geuzen. Ze gaf leiding aan de beeldenstorm en stond bekend als De moeder der geuzen: we hebben het over de opstandige edelvrouwe Petronella van Praet. In deze radiodocumentaire reconstrueert Mathijs Deen met Pieter Serrien en Violet Soen het opstandige leven van de Geuzenleidster.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/04-06-2023.html#

1e uur: AI, Hindostaanse migratie, Perzische sjah, 04-06-2023

Sun, 04 Jun 2023 14:35:00 +0200

(01:20) Een 'existentieel gevaar' zo noemden vooraanstaande wetenschappers de ongecontroleerde ontwikkeling van Artificial Intelligence. Het lijkt een nieuw debat, maar wetenschapper Joseph Weizenbaum wees in de jaren '60 al op het gevaar. We spreken erover met filosoof Guido van der Knaap.

(14:05) Maandag is het precies 150 jaar geleden dat het eerste schip met contractarbeiders in Suriname arriveerde. Hoe wordt er nu naar dit systeem gekeken? En hoe wordt dit gevierd of herdacht? Pravini Baboeram en Karin Amatmoekrim vertellen meer.

(37:59) De column van Nelleke Noordervliet.

(41:30) Wie vandaag het nieuws leest kan zich nauwelijks voorstellen dat de relaties tussen Nederland en Iran in de jaren ‘60 en ‘70 goed waren. Over de Nederlandse fascinatie met Iran en hoe dat beeld in duigen viel schreef Irandeskundige Maaike Warnaar ‘Onze vriend op de pauwentroon'.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/04-06-2023.html#

2e uur: Cesaria Evora, Vissersvrouwen, 28-05-2023

Sun, 28 May 2023 12:00:00 +0200

(00:40) Cesaria Evora: de koningin van het Kaapverdiaanse levenslied. Wie was Evora en wat zegt haar muziek over de roerige geschiedenis van de voormalige Portugese kolonie Kaapverdië? Vanaf 1 juni draait de documentaire ‘Intiem’ over Evora’s levenspad in de Nederlandse bioscopen. Muzikant en schrijver Jorge Lizardo is te gast.

(19:00) Het Spoor Terug: Vissersvrouwen op Scheveningen. Het oude Scheveningen was een micromaatschappij die eeuwenlang maar weinig veranderde en die nu niet meer bestaat. Wat weten we over die vissersvrouwen? Wat is er over hun levens bewaard? Deze radiodocumentaire is gemaakt door Katinka Baehr.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/28-05-2023.html#

1e uur: Bola Ahmed Tinubu, Disney, Phallus, 28-05-2023

Sun, 28 May 2023 11:00:00 +0200

(01:13) Aanstaande maandag wordt in Nigeria een nieuwe president geïnstalleerd: Bola Ahmed Tinubu. Wie is deze man precies, die in het verleden beschuldigd is van drugshandel, maar ook een voorvechter van democratie was in de tijd van dictatuur? Te gast is Afrika-correspondent Femke van Zeijl.

(14:18) Deze week ging de nieuwe versie van de De kleine zeemeermin in première. Discussie als gevolg; Ariel is zwart. Hoe moeten we nu naar die Disney-films kijken? Zijn ze progressief of bewegen ze juist vertraagd mee met de tijd? Te gast hierover is filmrecensent Dandyano Zentveld.

(27:45) De column van Ellen Ombre.

(31:57) Maakt de penis echt de man? Dat is een van de vragen die wordt gesteld in de tentoonstelling Phallus – norm en vorm. Marjan Doom opende de expositie deze week in Universiteitsmuseum Groningen en is te gast.

(40:03) Historische boeken met Wim Berkelaar. Hij bespreekt:

- Koen Hilberdink, Strijd om de ziel. Het leven van P.C. Kuiper (1919-2002) in de psychiatrie

- Lenneke Berkhout, Hoveniers en tuinbazen. Een cultuurgeschiedenis van het tuinieren door de eeuwen heen

- Virginia Cowles, Op oorlogspad

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/28-05-2023.html#

2e uur: De Europese vlag, historische boeken, Het vergeten verhaal van de gijzelaars, 21-05-2023

Sun, 21 May 2023 12:00:00 +0200

2e uur: De Europese vlag, historische boeken, Het vergeten verhaal van de gijzelaars, 21-05-2023

(00:41) Frankrijk is in rep en roer. De Europese vlag wordt namelijk mogelijk verplicht bij de gemeentehuizen. Maar wat is de geschiedenis achter deze vlag eigenlijk? Clara van de Wiel, EU-correspondent van NRC, is te gast.

(09:55) Historische boeken met Bart Funnekotter. Hij bespreekt:

Achter de Muur. Oost- Duitsland 1949-1990 van Katja Hoyer
De transformatie van de aarde. Een nieuwe wereldgeschiedenis van Peter Frankopan
De zelfdenker. Karel van het Reve 1921-1999 van Willem Melching

(20:32) Het Spoor Terug: In 1995 waren ze even groot nieuws: de ongewapende Nederlandse waarnemers die werden gegijzeld tijdens de oorlog in Joegoslavië en door de Bosnische Serviërs als menselijk schild werden gebruikt. Het vergeten verhaal van de gijzelaars is gemaakt door Paul van der Gaag.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/21-05-2023.html#

1e uur: Maai Mei Niet!, Huurlingenleger Wagner Groep, Sonderkommando, 21-05-2023

Sun, 21 May 2023 11:00:00 +0200

(01:10) Maai mei niet! Omwille van insecten en vogels is er een nationale actie om het gras met rust te laten, zodat nectarbloemen kunnen groeien en bloeien. Matthijs Deen vertelt over de geschiedenis van gras en gazon

(11:14) Uit de Pentagon Leaks zou blijken dat de leider van de Wagner Groep heeft aangeboden om de locatie van Russische troepen te delen met Oekraïne. Hoort een dubieuze loyaliteit altijd bij een huurlingenleger? Militair-historicus Christ Klep vertelt.

(22:15) De column van Micha Wertheim

(25:22) Het boek Sonderbehandlung van Filip Müller - het ooggetuigenverslag uit de gaskamers van Auschwitz- komt voor het eerst uit in het Nederlands. Arnon Grunberg schreef het voorwoord en is samen met Bart Nauta te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/21-05-2023.html#

2e uur: Turkse verkiezingen, morele ziekte Shell, Jurk en het Scheepswrak #4

Sun, 14 May 2023 12:42:00 +0200

(00:40) Vandaag zijn de Turkse verkiezingen en zullen we weten of het tijdperk van president Erdogan definitief ten einde is. Want er is een serieuze tegenkandidaat: de centrum-linkse Kemal Kilicdaroglu. De man die twee weken geleden dapper uitkwam als ‘Aleviet’. Maar wat betekent dat begrip in Turkije? En waar staat deze kandidaat voor? Turkije-kenner Joost Lagendijk is te gast.

(06:35) Shell steunde de ‘Politionele Acties’ in Indonesië en hielp de Duitsers tijdens de WO2 met patenten op nieuwe brandstoffen. Een kleine greep uit ontdekkingen die onderzoeksjournalist Marcel Metze die onthult in zijn nieuwe boek Hoog spel. De politieke biografie van Shell. Metze is te gast over zijn decennialange onderzoek en trekt een cynische conclusie over de oliegigant.

(21:16) Het familiewapen van de adellijke familie Ostrogski is gevonden op de bodem van de Waddenzee. In het laatste deel van de vierdelige podcastserie De Jurk en het Scheepswrak vertellen Arnold van Bruggen en Tjitske Mussche meer over de bijzondere boekomslagen uit het wrak en de link met de eigenaresse van de jurk.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/14-05-2023.html#

1e uur: Israël 75 jaar, Roemeense dictatuur, The Lion Sleeps Tonight

Sun, 14 May 2023 12:39:00 +0200

(00:58) De staat Israël bestaat deze zondag precies 75 jaar. Een goed moment om ook eens te kijken naar de rol van Nederland, meent historicus David Wertheim. Want hoe werd Israël van natie-breed knuffeldier tot politieke splijtzwam? En welke consequenties heeft dat voor het huidige Israël?

(13:35) The Lion Sleeps Tonight is een lied met een rollend refrein dat je maar niet uit je hoofd krijgt. Componist en zanger Solomon Linda werkte in 1939 in het magazijn van de enige platenzaak in Johannesburg en ontving twee dollar voor de rechten van het lied. Wat is er bekend over Linda en hoe is het lied de wereld overgegaan? Joep Pelt, gitarist en deel van het muziekcollectief Soweto Soul, werkt nauw samen met Zuid-Afrikaanse artiesten in de townships en vertelt meer.

(25:00) De column van Abdelkader Benali.

(29:05) Led Zeppelin en the Doors galmen stiekem uit de radiootjes van Roemeense jongeren. De speelfilm Metronom toont de onderdrukking in communistisch Roemenië. Maar wat betekende Metronom, en hoe gevaarlijk was het om ernaar te luisteren in het Roemenië van Ceausescu en de beruchte geheime dienst de Securitate? Te gast is schrijver en dichter Mira Feticu, net als de hoofdpersoon uit de film, een indertijd opgroeiend meisje in een meedogenloze dictatuur.

(39:50) Historische boeken met Lotfi el Hamidi. Hij bespreekt:

- De honderdjarige oorlog tegen Palestina. Een geschiedenis van kolonialisme en verzet vanRashid Khalidi
- Ms. Davis: A Graphic Biography van Amazing Ameziane en Sybille Titeux de la Croix
- Alleen door Afrika. De opzienbare reis van Kazimierz Nowak van Tom Ysewijn

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/14-05-2023.html#

2e uur: Bende van Nijvel, de Jurk en het Scheepswrak #3, 07-05-2023

Sun, 07 May 2023 12:00:00 +0200

2e uur: Bende van Nijvel, de Jurk en het Scheepswrak #3, 07-05-2023

(00:47) De column van John Jansen van Galen.

(03:34) In de jaren 80 werd België geterroriseerd door een golf van geweld. De daders? De ‘Bende van Nijvel’, die een reeks overvallen en diefstallen pleegde waarbij 29 mensen het leven lieten. Nooit werd een motief duidelijk, nooit werd iemand veroordeeld. Willem Wallyn, scenarioschrijver van de serie 1985 over de Bende, is te gast.

(19:08) Het Spoor Terug: de Jurk en het Scheepswrak #3. In het derde deel van de vierdelige podcast vinden Tjitske Mussche en Arnold van Bruggen een leren boekomslag, ook afkomstig uit het scheepsrak. Op het omslag staan initialen die wellicht afkomstig zouden kunnen zijn van de ambassadeur in Constantinopel. Is de jurk aan boord van het schip dan van zijn echtgenote geweest?

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/07-05-2023.html#

1e uur: Zwarte Cleopatra, Nederlandse Jack the Ripper, 07-05-2023

Sun, 07 May 2023 11:00:00 +0200

(01:20) De Russen claimen dat de drone-aanval van afgelopen week op het Kremlin het werk was van Oekraïne. Waarschijnlijker is dat de actie een ‘false flag’ operatie is: een poging om een zelfgeorkestreerde oorlogsdaad in de schoenen van de tegenstander te schuiven. Het is een tactiek die in bijna elke oorlog wel wordt toegepast, zo weet historicus Ivo van de Wijdeven, maar waarin Rusland is gespecialiseerd.

(15:13) Snelle praatjes en sinistere geruchten over het verminken en vermoorden van vrouwen. Hendrik de Jong werd eind 19 eeuw ervan verdacht een seriemoordenaar te zijn, een soort Nederlandse Jack the Ripper. Journalist en historicus Steffie van den Oord schreef de historische roman over de slachtoffers, getiteld: De vrouwen van Hendrik de Jong. De auteur is te gast.

(28:12) Cleopatra verbeeld als Zwarte vrouw in een nieuwe Netflix-documentaire? Onbestaanbaar volgens een Egyptische advocaat. Hij startte een rechtszaak om de streamingsdienst plat te leggen. Waarom is de discussie rondom de iconische koningin zo explosief? En hoe worden de gelaatstrekken van Egyptenaren in de oudheid wetenschappelijk onderzocht? Daniel Soliman, Egyptoloog en conservator van het Rijksmuseum van Oudheden, bekeek Queen Cleopatra en is te gast.

(42:30) Historische boeken met Sanne Frequin. Zij bespreekt:

- De geuren van de kathedraal van Wendy Wauters
- Wij Habsburgers: Een geschiedenis van onze globalisering, 1500-1700 van Johan Verberckmoes
- Bloed, zweet en tranen van Ruben Verwaal

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/07-05-2023.html#

2e uur: oorlogstrauma’s Roma en Sinti, De Jurk en het Scheepswrak #2, 30-04-2023

Sun, 30 Apr 2023 12:00:00 +0200

(00:52) De vader van Lalla Weiss stopte toen ze klein was handgranaten en landmijnen in de banden van hun woonwagen. Het was ter verdediging, maar tegen wie of wat? Dat wist Lalla niet. Pas later, toen ze woordvoerder van de Sinti en Roma in Nederland werd, kwam ze achter zijn verzwegen oorlogstrauma’s. Ze besloot dat er binnen en buiten de gemeenschap gesproken moest worden over de genocide op de Roma en Sinti, maar ondervond veel weerstand.

Nu heeft ze op 4 mei een theatersolo Eens waren we vogels. Ook te gast is theatermaker Giovanni Brand, die pas recentelijk zijn Roma-familiegeschiedenis ontdekte en vorig jaar een theaterstuk op 4 mei maakte.

(22:28) In het tweede deel van de vierdelige podcast De Jurk en het Scheepswrak krijgt historicus Arnold van Bruggen een nieuwe tip van een van de wetenschappers uit het onderzoek rondom de jurk. Het zou heel goed een jurk uit een theatergarderobe kunnen zijn. Gemaakt door Van Bruggen en Tjitske Mussche.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/30-04-2023.html#

1e uur: beer voor de rechter, verdwenen joodse winkels, 30-04-2023

Sun, 30 Apr 2023 11:00:00 +0200

(01:03) In Italië werd deze week een beer voor de rechter gedaagd, vroeger was dat heel normaal, vertelt dierenfilosoof Erno Eskens

(08:40) Wat is er met de winkels van de joodse familie Menko gebeurd? Dat zoekt kleindochter Rose Heijnen uit in de podcast ‘Verdwenen winkels’. Ze is te gast, samen met naar oma Emmy Menko.

(25:55) De column van Nelleke Noordervliet

(29:45) Het vergeten strafkamp Erika daarover schreef Hester den Boer: Kamp Erika, het oorlogsverhaal van mijn opa en het Nederlandse kamp dat verzwegen werd.

(42:26) Recensierubriek met Nadia Bouras. Zij bespreekt:

Links ≠ woke van Susan Neiman
Tegen dekolonisatie. Een pleidooi voor Afrika’s eigen competentie van Olúfẹ́mi Táíwò
De 6-delige podcast 'De verdwenen SS'er'

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/30-04-2023.html#

2e uur: historische boeken, De jurk en het scheepswrak #1, 23-04-2023

Sun, 23 Apr 2023 12:23:00 +0200

(00:47) Historische boeken met Wim Berkelaar. Hij bespreekt:

Een jager in het woud. Frankrijk, Duitsland, Europa van Maarten Doorman
Poetins filosoof. Alexander Doegin van Victor Kal
Denkdwang. Hoe Ludwik Fleck de nazi’s misleidde van Pim van Gool
In de schaduw van de stad. Verhalen van vier eeuwen gewone Amsterdammers van Jelle van Lottum en Lodewijk Petram

(14:25) Het Spoor Terug: de Jurk en het Scheepswrak #1. Een 17e-eeuwse jurk, gevonden op de bodem van de Waddenzee. Maar van wie is die geweest? Dit is de eerste aflevering van een vierdelige serie. Makers: historicus en Texelaar Arnold van Bruggen en podcastmaker Tjitske Mussche.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/23-04-2023.html#

1e uur: mantel Charles, beeld slavenopstand, staken op leven en dood, 23-04-2023

Sun, 23 Apr 2023 12:00:00 +0200

(00:58) Angst voor blunders op de kroningsdag van Charles. Paniek en zorgen bij het personeel van het Britse Koningshuis, want de mantel die King Charles moet dragen bij zijn kroning zou te zwaar zijn. Zijn er historische antecedenten van kronings-blunders? Gast: oud-Verenigd Koninkrijkcorrespondent Hieke Jippes.

(11:34) Tula, een beeld van slavernij. Het was de bedoeling dat het als monument zou dienen op Curaçao. Een 2m hoog beeld van Tula, de leider van de grote slavenopstand in 1795. Nu staat het in een opslagloods in Oost-Groningen. Hoe komt dat? Gasten: historicus Lodewijk Dros, schrijver van het boek Tula: een beeld van de slavernij, en historicus en Afro-Curaçaoënaar Laurindo Andrea.

(30:51) De column van John Jansen van Galen.

(34:24) Staken op leven en dood. Deze maand is het tachtig jaar geleden dat in Hengelo de april-meistakingen tegen de Duitse bezetter begonnen. Hoe verspreidde de staking zich vanuit de Stork-fabriek in Hengelo? En wie werd er door de bloedige Duitse repercussies geraakt? Erik Dijkstra beschreef het in het boek en de televisieserie Staken op Leven en Dood. Gasten: historicus Erik Dijkstra en Euwe de Jong, nabestaande van twee van de betrokkenen van toen.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/23-04-2023.html#

2e uur: Surinaamse voetbalteams, Boerenpartij #2, 16-04-2023

Sun, 16 Apr 2023 12:00:00 +0200

(00:45) Surinaams voetbal in Nederland, dat begon toch met de omhaal van Humphrey Mijnals in 1960? Niet dus, al in de jaren dertig voetbalden er Surinamers in ons land. Gasten: sporthistoricus Jurryt van de Vooren en historicus en Stadsarchief-curator Mark Ponte.

(16:15) Het Spoor Terug: de Boerenpartij #2. Wat hadden gevestigde partijen kunnen leren van de vorige Boerenpartij? De Boerenpartij die in de jaren ’60 populair was? Makers: journalist Gerard Leenders en journalist Katinka Baehr.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/16-04-2023.html#

1e uur: Operatie Mincemeat, Irakoorlog, buitenaards leven, 16-04-2023

Sun, 16 Apr 2023 11:00:00 +0200

(01:11) Het Pentagon-lek en Operatie Mincemeat. Afgelopen week was de wereld in rep en roer over het zogenaamde Pentagon-lek. Het deed denken aan Operatie Mincemeat tijdens de WOII. Gast: historicus Ivo van de Wijdeven.

(13:38) 20 jaar na de beeldenstorm in Irak. Voor het oog van de wereld trokken Irakezen in Bagdad het standbeeld van Saddam Hoessein omver. Althans, dat dachten we te zien. Gast: jurist en Midden-Oosten-kenner Laila al-Zwaini.

(26:50) De column van Sana Valiulina.

(31:50) Aliens en vliegende schotels. Bestaat er leven buiten de aarde? De ruimtesonde Juice zou een antwoord kunnen geven. Maar wat zoeken we eigenlijk in dat buitenaardse leven? Gast: natuurkundige en filosoof Jaco de Swart.

(42:16) Historische boeken met Annelien de Dijn.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/16-04-2023.html#

2e uur: white heart-kraaltje, Boerenpartij #1, 09-04-2023

Sun, 09 Apr 2023 13:38:00 +0200

(0:48) De wonderlijke geschiedenis van een kleine kraal. Hoe groeide het zogenaamde white heart-kraaltje uit tot een onmisbaar product voor inheemse gemeenschappen in Noord-Amerika? Gast: ontwerper Christien Meindertsma.

(13:25) Het Spoor Terug: de Boerenpartij #1. Wat hadden gevestigde partijen kunnen leren van de vorige Boerenpartij? De Boerenpartij die in de jaren ’60 populair was? Maker: journalist en documentairemaker Gerard Leenders.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/09-04-2023.html#

1e uur: Finlandisering, huilende Maria, Italiaanse keuken, 09-04-2023

Sun, 09 Apr 2023 13:33:00 +0200

(01:01) Het einde van de Finlandisering. Hoe Finland decennialang Rusland te vriend hield en zich tegelijkertijd bewapende en militaire paraat stond. Gast: historicus en Europa-correspondent van NRC Clara van de Wiel.

(15:37) De bloedwenende Maria in Limburg. Een huilend Mariabeeldje veranderde het Limburgse Brunssum in 1995 in een pelgrimsoord. Deze week kwam de speelfilm ‘De man uit Rome’ uit. Gast: religiewetenschapper Ernst van den Hemel.

(25:51) De column van Ellen Ombre: ‘Halleluya’.

(30:24) Hoe Italiaans is de Italiaanse keuken? Afgelopen week liepen de gemoederen hoog op over de klassieke keuken en eventuele gefabriceerde tradities. Gast: specialiste Italiaanse migratie en cultureel erfgoed Daniela Tasca.

(40:56) Historische boeken met Bart Funnekotter.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/09-04-2023.html#

2e uur: Sovjet-spel Tetris, de Matroos & het Meisje, 02-04-2023

Sun, 02 Apr 2023 12:00:00 +0200

(01:01) De Sovjet-oorsprong van het spelletje Tetris. Gast: Ivo van de Wijdeven.
(14:01) Het Spoor Terug: de Matroos en het Meisje. Een radiodocumentaire van Gerard Leenders en Erik Willems over een Nederlands-Duits liefdesverhaal uit de WOII.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/02-04-2023.html#

1e uur: Oeganda’s anti-LHBTI-wet, de maan als wingewest, jurk en scheepswrak, 02-04-2023

Sun, 02 Apr 2023 11:00:00 +0200

(01:12) De koloniale wortels van Oeganda’s anti-LHBTI-wet. Gast: antropoloog en Afrikanist Loes Oudenhuijsen.
(12:10) De maan als nieuw koloniaal wingewest. Gast: schrijfster Marjolijn van Heemstra.
(21:07) De column van Micha Wertheim: 'Telefoon uit de klas'.
(25:16) De jurk en het scheepswrak: de vrijwel intact gebleven 17e-eeuwse jurk. Gasten: Texelse duiker Teunis van den Bor en podcast- en documentairemaker Arnold van Bruggen.
(39:29) Historische boeken met Lotfi El Hamidi.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/02-04-2023.html#

2e uur: revival videotheek, Anton Constandse, columns, kind van Maria en Mao, 26-03-2023

Sun, 26 Mar 2023 12:00:00 +0200

(01:10) De terugkeer van Blockbuster-video: nostalgie achter het videotheek tijdperk. Gast: filmrecensent Dandyano Zentveld.

(09:25) De column van John Jansen van Galen.

(14:12) Vrijdenker Anton Constandse: politiek commentator van vrijdenkend Nederland voor VPRO-radio. Gasten: presentator Paul van der Gaag en historicus Wim Berkelaar.

(29:23) De column van Nelleke Noordervliet.

(33:16) Kind van Maria en Mao: het verhaal van een generatie. Gast: presentator Jos Palm.

1e uur: dubbelgangers, Bibi Netanyahu, Taxioorlog, historische boeken, 26-03-2023

Sun, 26 Mar 2023 11:00:00 +0200

(01:30) Politieke dubbelgangers: een broodje aap of bestaan ze echt? Gast: journalist Marieke Kuypers.

(12:14) Bibi Netanyahu en geschiedenismisbruik in Israël. Gast: voormalig Israël-correpsondent Derk Walters.

(23:13) De Taxioorlog in Amsterdam: gewelddadige rellen en maffiose praktijken. Gasten: journalist Sander ’t Sas en taxichauffeur Jan den Hartog.

(39:00) Historische boeken met kunsthistoricus Sanne Frequin.

2e uur: column Sana Valiulina, Ambonse moord, Oermens in de polder, 19-03-2023

Sun, 19 Mar 2023 13:06:00 +0100

(00:34) De column van Sana Valiulina.
(04:39) De Ambonse moord uit 1623: angst en complotdenken in uitroep van Indië. Gast: Tristan Mostert.
(19:44) Het Spoor Terug: Oermens in de polder. Radiodocumentaire van Wim Eikelboom over een oertijd-experiment uit 1976.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/19-03-2023.html#

1e uur: Bankrun, Piratenverlichting, Weduwen, Heksenjacht, 19-03-2023

Sun, 19 Mar 2023 12:32:00 +0100

(01:04) De onverwachte terugkeer van de bankrun. Gast: gedragseconoom Johan de Jong.
(13:45) Stonden piraten aan de wieg van de Verlichting? Een piratenmaatschappij op het 17e-eeuwse Madagaskar. Gast: politiek filosoof Anna Blijdenstein.
(28:06) Weduwen: een nooit vertelde geschiedenis. Gast: literatuurwetenschapper Mineke Schipper.
(39:25) Waarom ging de heksenjacht viral? Heksenvervolgingen als een epidemische ziekte. Gast: historicus Steije Hofhuis.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/19-03-2023.html#

2e uur: Russische game, oorlogsdagboeken, Op de fiets #2, 12-03-2023

Sun, 12 Mar 2023 12:00:00 +0100

(00:32) Pro-Rusland of gewoon Russisch? De controverse omtrent een game. Gast: historicus Pieter van den Heede
(07:57) De vergeten oorlogsdagboeken van daders én slachtoffers. Gast: journalist Nina Siegal
(20:12) Het Spoor Terug: Op de fiets #2. Documentairemaker Marten Minkema onderzoekt de Nederlandse fietscultuur.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/12-03-2023.html#

1e uur: Romantische beeld boer, Arabische diva’s, protest XR, 12-03-2023

Sun, 12 Mar 2023 11:00:00 +0100

(00:45) Ons romantische beeld van de boer. Waar komt dat beeld vandaan? Gasten: historicus Gerard Rooijakkers en literatuurwetenschapper Esther Peeren
(19:52) De column van Abdelkader Benali
(23:16) Diva’s: tentoonstelling over iconen uit de Arabische wereld. Gast: historicus Nadia Bouras
(34:59) XR: geweldloos protest is het meest effectief. Maar wat leer de geschiedenis? Gasten: journalist Teun Dominicus en historicus Maartje Janse

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/12-03-2023.html#

2e uur: Vergeten scheepsramp, Fake History Hunter, Op de fiets #1, 05-03-2023

Sun, 05 Mar 2023 12:00:00 +0100

(01:45) De Fake History Hunter: de jacht op historisch nepnieuws. Gast: historicus Jo Hedwig Teeuwisse.
(08:46) Een vergeten scheepsramp uit 1917. Gast: historicus Mark Sijlmans.
(20:16) Het Spoor Terug: Op de fiets #1. Documentairemaker Marten Minkema onderzoekt de Nederlandse fietscultuur.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/05-03-2023.html#

1e uur: Homofobe retoriek 70’s, ‘De onderwerping’ van de aarde, 05-03-2023

Sun, 05 Mar 2023 11:00:00 +0100

(00:58) Hoe design van de minste weerstand het ideaal werd: nieuwe tentoonstelling Design Museum Den Bosch. Gast: conservator Tomas van den Heuvel.
(11:43) De column van Ellen Ombre.
(25:31) 'Denk aan de kinderen!': hoe homofobe retoriek uit de 70’s terugkeert. Gast: literatuurwetenschapper Looi van Kessel.
(40:04) ‘De onderwerping’ van de aarde: een geschiedenis van de verhouding van de mens tot de natuur. Gast: historicus Philipp Blom.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/05-03-2023.html#

2e uur: Historische boeken, Sankara: de Che van Afrika, 26-02-2023

Sun, 26 Feb 2023 12:00:00 +0100

(00:30) Historische boeken met Nadia Bouras. Ze bespreekt:

- Geld, geloof en goede vrienden. Pieter van Eeghen en de metamorfose van Amsterdam, 1816-1889 van Laura van Hasselt

- Kijk ons dansen van Leïla Slimani

- Vreemdeling in eigen land. Het oorlogsdagboek van Anna Haag van Anna Haag

- Alma's dochters. Een verborgen familiegeschiedenis van Jutta Chorus

(14:20) Het Spoor Terug: ‘Sankara, de Che van Afrika’. In deze radiodocumentaire onderzoekt Jan Maarten Deurvorst de populariteit van Thomas Sankara, president van Burkina Faso.

Meer info: www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/26-02-2023.html#

1e uur: Protest Suriname, Hildegard van Bingen, Rosey Pool, 26-02-2023

Sun, 26 Feb 2023 11:00:00 +0100

(01:10) Het protest in Suriname is niet los te zien van de koloniale erfenis. Gast: journalist Ferayed Hok.

(15:08) De column van Nelleke Noordervliet.

(18:42) Hildegard van Bingen: componist en profetes in de 12e eeuw. Gast: literatuurwetenschapper Dinah Wouters.

(27:50) Het Koreaanse wonder: van ontwikkelingsland tot economische grootmacht. Gast: historicus Remco Breuker over boek De Koreaanse golf.

(40:57) Rosey Pool: strijdbaar van Westerbork tot Mississippi. Gast: historicus Lonneke Geerlings over boek De vele levens van Rosey Pool.

Meer info: www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/26-02-2023.html#

2e uur: speciale uitzending één jaar oorlog in Oekraïne, 19-02-2023

Sun, 19 Feb 2023 12:00:00 +0100

(00:45) Het Spoor Terug: ‘Naar het hart van de Donbas'. Een documentaire van Laura Stek over de zoektocht van fotograaf Karine Zenja Versluis naar de geboorteplaats van haar Oekraïense oma, met oud-voetballer Evgeniy Levchenko, die uit dezelfde regio komt.

(39:40) Wie de Rusland-Oekraïne-oorlog aan den lijve meemaakte is NOS-verslaggever Gert-Jan Dennekamp. We spreken hem over zijn ervaringen als correspondent in de afgelopen 10 jaar in Oekraïne. Was hij net zo verrast als de rest van de wereld op 24 februari 2022, of zag hij iets dat het Westen nog niet zag?

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/19-02-2023.html#

1e uur: speciale uitzending één jaar oorlog in Oekraïne, 19-02-2023

Sun, 19 Feb 2023 11:00:00 +0100

(01:57) Waarom staan zo veel Russen nog steeds achter Poetin? Gast: historicus Ivo van de Wijdeven.

(20:00) De column van Sana Valiulina.

(24:15) Waarom hebben we het Oekraïense verzet tegen Poetin onderschat? Gast: politicoloog Olga Burlyuk.

(39:06) Posthistorische vredesdroom van Europa aan diggelen. Gast: Duitslandkenner Hanco Jürgens.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/19-02-2023.html#

1e uur: Leopard-tanks, Afrika-correspondent Koert Lindijer, Familie van Gogh, reactionaire groep 'Civitas Christiana', column Micha Wertheim, OVT 12-02-2023

Sun, 12 Feb 2023 09:00:00 +0100

Het schilderij Amandelbloesem van Vincent van Gogh hing gewoon boven de bank bij opa, herinnert Willem van Gogh zich. Dat honderden werken door de familie samen bewaard zijn en in het Van Gogh Museum terechtkwamen is niet vanzelfsprekend. Dat is te zien in de tentoonstelling Kiezen voor Vincent in het Van Gogh Museum. Willem van Gogh is te gast.

Verder in OVT: het verhaal achter de Leopard-tanks, wat Pim Lammers te maken heeft met het Heilige Roomse Rijk, column Micha Wertheim, journalist Koert Lindijer.

2e uur: Het Spoor Terug: de Hongaartjes, Chinezenmoord in Batavia, OVT 12-02-2023

Sun, 12 Feb 2023 09:00:00 +0100

Duizenden Hongaarse kinderen kwamen na de Eerste Wereldoorlog met de trein naar Nederland en België om hier in gastgezinnen aan te sterken. Een unieke hulpactie. Nadat Hongarije aan de verliezende kant van de oorlog was beland, was het land namelijk totaal geïsoleerd binnen Europa geraakt. Niemand wilde helpen, toen een hongersnood uitbrak. Alleen Nederland en België hielpen, toen ze in 1920 een hulpactie opzetten: de kindertreinenactie, die officieel tot 1927 zou voortduren.

Het was eigenlijk de bedoeling dat de kinderen tijdelijk bleven, maar sommige van hen bleven voor altijd in Nederland en België. Voordat deze Hongaarse kinderen hun plek vonden in hun nieuwe land, hadden ze nog een lange weg te gaan. Hoe verging het hen? Tegen welke obstakels liepen zij aan? De families van de Hongaarse kinderen uit de trein vertellen hun verhaal in deze documentaire van Marian van der Pluijm.

Verder in OVT: de Chinezenmoord met Leonard Blussé.

1e uur: stakingen in Nederland, Couperus en de islamitische cultuur, column OVT 05-02-2023

Sun, 05 Feb 2023 09:00:00 +0100

'Gansch het raderwerk staat stil, als uw machtige arm het wil',zo klonk het bij de fameuze spoorwegstaking in 1903. Ruim een eeuw later wordt in ons land weer gestaakt. Volgende week ligt namelijk het streekvervoer plat, want de bonden en de werkgevers komen er in overleg niet uit. Keren oude tijden terug en wordt Nederland net als in de jaren zeventig straks weer overspoeld door stakingsgolven?

Te gast is Rosa Kösters, historica verbonden aan het IISG, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, die alles van staken weet.

Verder in OVT: Couperus en de islamitische cultuur met Abdelkader Benali, het verwijnen van Sovjet-dissidenten met Hella Rottenberg, de slavenhuisjes op Bonaire met Bòi Antoin, de column van John Jansen van Galen.

2e uur: historische boeken met Wim Berkelaar, Het Spoor Terug: De geur van geschiedenis OVT 05-02-2023

Sun, 05 Feb 2023 09:00:00 +0100

Is het tijd voor een geurenmuseum? Niets brengt het verleden zo dichtbij als de neus. 'Geurlandschappen' zijn steeds beter na te maken, van de Slag bij Waterloo - met buskruit, angstzweet en de eau de cologne van Napoleon - tot de straten van Amsterdam rond 1900 - met paardenvijgen, Boldoot en grachtenstank.

Sommige geuren zijn nog niet weg, maar wel ernstig bedreigd. Bijvoorbeeld die van de fabrieken langs de Zaan voor zetmeel, biscuit en chocolade, die je steeds minder ruikt vanwege strengere regelgeving. Een groep Zaankanters wil nu een plaatselijk geurenmuseum oprichten, zodat hun jeugdherinneringen niet vervliegen.

In De geur van geschiedenis onderzoekt documentairemaker Marten Minkema de mogelijkheden voor dit soort musea. Dit is een verkorte versie van de documentaire die Minkema maakte voor de podcast DOCS.

Verder in OVT: historische boeken met Wim Berkelaar.

1e uur: omstreden onderzoek kennis van Holocaust, duurzame boer OVT 29-01-2023

Sun, 29 Jan 2023 09:00:00 +0100

Het eerste uur van OVT:

Duurzaamheid is een toverwoord tegenwoordig, in een tijd dat we ons er steeds meer bewust van zijn dat we onze planeet niet onbeperkt kunnen exploiteren, en dat we rekening moeten houden met milieu en klimaat. Een bewustzijn dat tegelijkertijd botst met economische belangen, zoals die van de boeren, die zich de afgelopen jaren fel verzetten tegen de verduurzaming van hun bedrijfstak. Toch was Nederland nog niet zo heel lang geleden voorloper op dit terrein. Zo valt te lezen in het pas uitgekomen themanummer van het historische vaktijdschrift BMGN, dat gaat over de geschiedenis van ‘duurzaamheid’ in Nederland en België.

Het nummer is samengesteld door Peter van Dam, historicus aan de UVA gespecialiseerd in de geschiedenis van milieu en maatschappij. Hij is te gast.

Verder: het omstreden onderzoek naar kennis van de Holocaust met Astrid Sy en Marc van Berkel; de logica achter misdaden tegen de mensheid met Simon van Teutem; en de column van Abelkader Benali.

2e uur: verloren Hertogdom Gelre, De verschrikkelijk mooie migratie #4 OVT 29-01-2023

Sun, 29 Jan 2023 09:00:00 +0100

In uur 2 van OVT op 29 januari 2023:

Zoals Gabriella Adèr zijn er in Nederland nog veel meer tweede, derde en inmiddels zelfs vierde generatie gastarbeiders. Welke invloed heeft de migratie nu nog op hen? En is dat iets vervelends of levert die achtergrond juist iets extra’s op? In deze laaste aflevering van De verschrikkelijk mooie migratie (en alles wat erna kwam) onderzoekt Gabriella welke impact de migratie van haar moeder nog heeft in haar eigen leven, maar ook in dat van haar zussen en nichten. Ze ontdekt dat de zwaarte, die ze in haar familie voelt, meer is dan alleen de migratie.

Verder: Het verloren Hertogdom met Bas Steman en René Arendsen.

1e uur: Oekraïnse zoutmijnen, de documentaire over Nan Goldin, monument 'troostmeisjes' OVT 22-01-2023

Sun, 22 Jan 2023 09:00:00 +0100

De opiatencrisis richt in de Verenigde Staten een ongekende ravage aan: de hoeveelheid overdosis-doden blijft maar stijgen. En die crisis is te herleiden naar de steenrijke Sackler-familie, volgens fotografe Nan Goldin. Dezelfde musea die haar werk tentoonstellen, nemen miljoenen aan van de oxycodonfamilie. In de documentaire All the Beauty and the Bloodshed die nu in de bioscoop te zien is, volgt filmmaker Laura Poitras Goldins strijd en vervlecht het met haar onstuimige levensverhaal.

Tracy Metz, Amerikaans journalist en directeur van het John Adams Institute bekijkt voor ons de film en vertelt over 'al het moois en al het bloedvergieten'.

Verder in OVT: het monument voor 'troostmeisjes' met Griselda Molemans, Zeeland na de Watersnoodramp met Corine Nijenhuis, Oekraïense zoutmijn met Ivo van de Wijdeven.

2e uur: historische boeken, Het Spoor Terug: de verschrikkelijk mooie migratie #3 Het dorp OVT 22-01-2023

Sun, 22 Jan 2023 09:00:00 +0100

1e uur: Duitse bruinkool, Afro-Surinaamse klederdracht, spijt betoog Indonesië OVT 15-01-2023

Sun, 15 Jan 2023 09:00:00 +0100

‘Met een zuiver geweten erken ik vandaag de dag, als staatshoofd, dat er ernstige mensenrechtenschendingen hebben plaatsgevonden op meerdere momenten.’ Zo sprak Joko Widodo deze week op de Indonesische televisie. De president verwees naar meerdere misdaden onder het bewind van Soeharto, maar doelde vooral op de massamoord op een half miljoen vermeende communistische rebellen tussen 1965 en 1966.

Maar hoe zat het met die massamoord, wat was de rol van de staat, en waarom juist nu deze spijtbetuiging? Historicus en Indonesië-kenner Remco Raben is te gast.

Verder in OVT: Afro-Surinaamse klederdracht met Ella Broek en Jane Stjeward-Schubert, Duitse bruinkool met Annette Birschel en de column van Nelleke Noordervliet.

2e uur: de dada-veldtocht, Het Spoor Terug: De verschrikkelijk mooie migratie #2 OVT 15-03-2023

Sun, 15 Jan 2023 09:00:00 +0100

De Siciliaanse familieleden van Gabriella Adèr vinden al snel hun weg in Rotterdam, waar ze belanden in een biotoop van Italiaanse migranten. Het zijn jaren van nieuwe vrienden, feestjes in het Italiaanse centrum en optredens van Italiaanse bands in de Rotterdamse disco.

Toch brengt de migratie ook spanningen in het gezin met zich mee: tussen de ouders en de kinderen, maar ook tussen de kinderen onderling. Gabriella zoekt uit waar die spanningen vandaan komen en waarom ze ruim veertig jaar later zorgden voor een breuk in het gezin.

In De verschrikkelijk mooie migratie (en alles wat erna kwam) gaat Gabriella in vier afleveringen op zoek naar het migratieverhaal van haar familie. Deze serie van OVT is elke week te horen in Het Spoor Terug op NPO Radio 1, en ook in de podcast van De verschrikkelijk mooie migratie. Alle info vind je op www.vpro.nl/deverschrikkelijkmooiemigratie.

Verder in OVT: de 'dada-veldtocht' met Ariel Alvarez.

1e uur: BVD-dossier van Papoea-leider, verzamelwoede Ramsey Nasr, nazi-verleden Wilhelm van Pruisen OVT 08-01-2023

Sun, 08 Jan 2023 09:00:00 +0100

Eind november werden de BVD-dossiers van maar liefst 71.000 personen overgedragen aan het Nationaal Archief. Het gaat om dossiers uit de periode 1946-1998. Geïnteresseerden kunnen sinds die overdracht de catalogus raadplegen en een verzoek om inzage indienen. Succes is daarbij niet gegarandeerd, omdat veel van de dossiers nog maar heel beperkt toegankelijk zijn.

Nico en Nancy Jouwe deden een verzoek ter inzage van het dossier van hun vader, Papoea-leider Nicolaas Jouwe, die na de Indonesische machtsovername in 1963 in ballingschap in Nederland terecht kwam. Hij werd – naar nu blijkt – nauwlettend door de BVD in de gaten werd gehouden. Nico en Nancy vertellen over het dossier van hun vader.

Verder in OVT: 'Dr. Nasrs Wunderkammer' met Ramsey Nasr, het nazi-verleden van Wilhelm van Pruisen met Hanco Jürgens en de column van Sana Valiulina.

2e uur: het Bloedbad van Zutphen, Het Spoor Terug: De verschrikkelijk mooie migratie #1. De fabriek OVT 08-01-2023

Sun, 08 Jan 2023 09:00:00 +0100

Podcastmaker Gabriella Adèr herinnert zich haar moeders familie als een warme, hechte familie, maar na een conflict is er iets veranderd. Ze beseft dat ze altijd een kleine, donkere wolk boven haar familie heeft gevoeld. In de eerste aflevering van de podcast De verschrikkelijk mooie migratieduikt ze daarom in de oorsprong van de ruzie, die te vinden is in de migratie naar Nederland in 1969. Hoe zag die migratie eruit? En waar kwam de familie terecht?

Verder: het Bloedbad van Zutphen met Johan Visser.

1e uur: 'In memoriam 2022' met Xandra Schutte, Nadia Bouras en Wim Berkelaar, OVT 25-12-22

Sun, 25 Dec 2022 09:00:00 +0100

In de laatste uitzending van het jaar houdt OVT traditioneel een eigenrequiem. Een in memoriam voor mensen die ons afgelopen jaar ontvallen zijn. Niet de allerbekendste die al volop aandacht kregen, zoals koningin Elizabeth of vader Abraham, maar wat minder bekende personen, uitgekozen door de gasten in de studio: Xandra Schutte, hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer, en twee boekrecensenten van OVT, historici Nadia Bourasen Wim Berkelaar.

2e uur: Twitter van Elon Musk, Het Spoor Terug: 'Op de vlucht voor de geuzen' OVT 25-12-2022

Sun, 25 Dec 2022 09:00:00 +0100

1572, dit jaar 450 jaar geleden, namen de geuzen Den Briel in. De ene stad na de andere koos daarop de kant van de opstand tegen Spanje. Katholieke geestelijken voelden zich onveilig. Velen vluchtten het land uit, of naar Amsterdam, de stad die nog steeds de kant van de opstand niet gekozen had. Een van die geestelijken was de augustijner monnik Wouter Jacobsz. Hij zocht zijn toevlucht in Amsterdam en hield daar een dagboek bij, waarin hij een beeld schetst van een overvolle stad vol wanhopige vluchtelingen.

Mathijs Deen maakte in samenwerking met historicus David de Boer, mede-auteur van De vluchtelingenrepubliek de radiodocumentaire 'Op de vlucht voor de geuzen'. Met de stem van Frits Lambrechts als Wouter Jacobsz.

Verder: Twitter van Elon Musk met Marleen Stikker, de column van Sana Valiulina.

1e uur: Column, 'De macht van McKinsey & Company' en Russische vluchtelingen in verzet OVT 18-12-2022

Sun, 18 Dec 2022 09:00:00 +0100

Het is 's werelds meest invloedrijke adviesbureau: McKinsey & Company. Het laat zich voorstaan op een door waarden gedreven aanpak, maar wat blijft er van die reputatie over als je achter de schermen kijkt? Daarover schreven Walt Bogdanich en Michael Forsythe, twee onderzoeksjournalisten van The New YorkTimes, het boek De macht van McKinsey. Ze schetsen een onzichtbare maar grote invloed van het bureau op onze economie, ons politieke beleid en zelfs op oorlogsvoering.

Onderzoeksjournalist Thomas Muntz bespreekt het boek van zijn Amerikaanse collega’s en vertelt over zijn eigen ervaringen met McKinsey.

Verder in OVT: de column van Micha Wertheim, Russische vluchtelingen in verzet met Michel Krielaars, stukken Parthenon terug naar Athene met Raphael Hunsucker en Chatbot ChatGPT met Nieske Vergunst.

2e uur: Jiddisj in Mokum, de foto achter ‘Emancipation’, Het Spoor Terug: 'Nooit meer vissen' OVT 18-12-2022

Sun, 18 Dec 2022 09:00:00 +0100

Vier van de zeven Noordzeevissers van Texel hebben de moeilijke beslissing genomen op te houden met vissen. Met de komst van Brexit en windmolenparken op zee zijn de visgronden sterk gekrompen. En omdat de energiezuinige manier van vissen met zwevende puls-netten op aandringen van de Fransen is verboden en de prijs van brandstof is gestegen, is het zo ingewikkeld om nog winst te maken dat ze de handdoek in de ring gooienen de overheid hebben gevraagd om hen uit te kopen.

Maar voor families die al generaties lang het grootste deel van het leven op zee doorgebracht hebben, is dat een zure beslissing. Mathijs Deen zocht de vissers op en sprak met hen over de tradities waarin ze zijn opgegroeid en het rusteloze bestaan van jager op zee, waar nu een eind aan komt.

Verder in OVT: Jiddisj aan de UvA met Daniella Zaidman-Mauer en Whipped Peter, het verhaal achter de film 'Emancipator' met Dominique van Varsseveld.

1e uur: Iraanse zedenpolitie, de Reichsbürger-beweging, de Nobelprijs OVT 11-12-2022

Sun, 11 Dec 2022 09:00:00 +0100

Het treurige feit is inmiddels wereldnieuws: Mahsa Amini, een 22-jarige Koerdisch-Iraanse vrouw, overleed 16 september nadat ze door de Iraanse zedenpolitie was opgepakt en zwaar mishandeld. Ze zou – zo luidde de reden van haar arrestatie – haar hoofddoek niet conform de voorschriften hebben gedragen. Nu, drie maanden later, is het verzet dat volgde op haar overlijden nog altijd groot. Deze week werd bekend dat de gehate zedenpolitie zou zijn opgeheven. Maar wat is die zedenpolitie en hoe cruciaal is haar rol voor het islamitische bewind?

Te gast is Halleh Ghorashi, hoogleraar diversiteit en integratie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Zij vluchtte in 1988 uit Iran naar Nederland.

Verder: de Reichsbürger-beweging met Hanco Jürgens, de Holland-Amerika Lijn met Jonah Falke, de Nobelprijs met Ivo van de Wijdeven en de column van Sana Valiulina.

2e uur: de Haagse Mat, historische boeken, 'Het Waterloopbos' OVT 11-12-2022

Sun, 11 Dec 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Marten Minkema

In het Waterloopbos verraden muurtjes, sleuven en metalen resten de geschiedenis van het bos, wat vroeger ‘De Voorst’ heette. Het diende jarenlang als proeflab van het Waterloopkundig Laboratorium in Delft. Nog steeds ligt het bos vol met schaalmodellen van havens, rivieren en waterwerken over de hele wereld: van IJmuiden en de Maasvlakte tot havens in Thailand en Nigeria. Bos en cultuur gaan hier hand in hand.

In de radiodocumentaire Het Waterloopbos spreekt Marten Minkema oud-medewerkers over dit buitenlab. Ook gaat hij naar Deltares in Delft, waar nog steeds met schaalmodellen wordt gewerkt.

Verder: de Haagse Mat me Youri Straatman en historische boeken met Bart Funnekotter.

1e uur: excuses voor slavernijverleden, nieuwe kijk van het Verzetsmuseum en de gynaecologische eendenbek OVT 04-12-2022

Sun, 04 Dec 2022 09:00:00 +0100

‘Dit is een eenzijdige Nederlandse actie met een groot risico op mislukking’, zo concludeerde de Nationale Reparatie Commissie Suriname over de excuses voor het slavernijverleden die de Nederlandse regering op 19 december wil gaan maken. Want de excuses komen te vroeg en worden niet door de juiste persoon gemaakt. Rechtshistoricus Wouter Veraart vreest dat de regering te gehaast te werk gaat. Excuses worden te vaak gebruikt door de machtige partij om ‘de zaak dicht te timmeren’, terwijl juist zorgvuldigheid de eerste vereiste is. De historicus is te gast.

Verder: de mythische beschaving in Ancient Apocalypse met Bleda Düring, de oorsprong van de gynaecologische eendenbek met Rina Knoeff, de nieuwe kijk op het verzet in het Verzetsmuseum met Liesbeth van der Horst.

2e uur: Column, 'De kunst van het verdwijnen' en Het Spoor Terug: 'Het bloedbad van Rawagede' OVT 04-12-2022

Sun, 04 Dec 2022 09:00:00 +0100

Op 9 december is het 75 jaar geleden dat Nederlandse militairen een bloedbad aanrichtten in het Indonesische dorp Rawagede, even ten noord-oosten van Jakarta. Er vielen 431 slachtoffers in wat eigenlijk een terreuractie was. Een VN-commissie concludeerde al in 1948 dat de actie 'welbewust en meedogenloos' was. In Nederland werd de kwestie geseponeerd en voor de geschiedenis weggemoffeld.

Jeroen Wielaert bezocht het getroffen dorp met de Indonesische historicus Rushdie Hoesein en ontmoette er een overlevende. In Nederland ging hij de inspanningen na voor het inlossen van de ereschuld, het zwijgen voorbij. Toen deze radiodocumentaire in 2007 werd uitgezonden waren er nog geen officieele excuses gemaakt voor dit drama, en deed het veel stof opwaaien. Nu, 75 jaar na dato, is het tijd voor een herhaling van deze inktzwarte geschiedenis. Na de documentaire een gesprek met historica Nicole Immler.

Verder: de column van Nelleke Noordervliet en de podcast 'De kunst van het verdwijnen' met Bart van Nuffelen.

1e uur: Loopgravenoorlog in Oekraïne, boekententoonstelling Vaticaan, column OVT 27-11-2022

Sun, 27 Nov 2022 09:00:00 +0100

“Russen sturen aan op loopgravenstrijd”, kopte de Volkskrant eerder deze week. Uit satellietbeelden valt namelijk op te maken dat Rusland bezig is een enorme verdedigingslinie van loopgraven op te bouwen, met name in de Donbas. Je zou in eerste instantie denken dat het een verouderd concept is, ruim 100 jaar na de Eerste Wereldoorlog.

Maar dat is niet zo, bij iedere oorlog zie je ze weer. De drang om je in te graven om de tegenstander te stoppen is er nog steeds. Militair historicus Wim Klinkert is te gast over deze ontwikkeling en de overeenkomsten tussen de Eerste Wereldoorlog en de oorlog in Oekraïne nu.

Verder: boekententoonstelling Vaticaan met Irma Boom, Henriëtte Pimentel, de vrouw die Joodse kinderen redde met Esther Shaya, de column van Micha Wertheim en voetbaldiplomatie met Laurens Bluekens.

2e uur: de Politieke Partij Radikalen, het Spoor Terug: Zuur Amsterdam OVT 27-11-2022

Sun, 27 Nov 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Christianne Alvarado

Bij een portie kaas of ossenworst komt in een goed Amsterdams bruin caféook tafelzuur: een ‘augurkie’, of een paar zilveruitjes. Typisch Amsterdams. De stad is namelijk het epicentrum van het Nederlandse zuur, tonen Paul van Ravestein en Monique Mulder in het recent verschenen boek De zure stad.

De augurk blijkt een perspectief te bieden op een verdwenen wereld: die van Joods Amsterdam. Ies en Dick Zwaaf, kinderen van een Joods zuurgeslacht; de laatste zuurproducent van Amsterdam Oos Kesbeke met zijn zoon Camiel; en de auteurs van De zure stad vertellen Christianne Alvarado over de geschiedenis van Amsterdam door de ogen van een augurk.

Verder in OVT: de Politieke Partij Radikalen met Bas de Gaay Fortman en Peter van Dam.

1e uur: Discutabele sportevenementen, Poetins nieuwe religie, 'Je beste vriendin' OVT 20-11-2022

Sun, 20 Nov 2022 09:00:00 +0100

Zondag 20 november begint dan eindelijk het WK voetbal in Qatar. Meer dan ooit ging dit WK over mensenrechten. De vraag of sport en politiek te scheiden zijn, is urgenter dan ooit. Te gast is journalist en schrijver Arend Hulshof, die voor Trouw een achtdelige serie over sport en mensenrechten schreef.

Verder: Jan Keulen over zijn tijd als correspondent in onder andere Qatar, 'Je beste vriendin' over de Margriet en Libelle met Marjan van Marle en Poetins nieuwe ideologie uit de tsarentijd met Hella Rottenberg.

2e uur: Historische boeken, Column, 'Terug naar de Goeverneurstraat' OVT 20-11-2022

Sun, 20 Nov 2022 09:00:00 +0100

Wat als je een jaar lang radio maakt in één straat? VPRO-journalisten Roel van Broekhoven, Katrien de Klein en Kees Slager deden dit in 1976 in een volksbuurt in Dordrecht. In De straat hoorde je gewone mensen recht voor z’n raap vertellen wat hen bezighield. De stem des volks in stereo, aldus de drie idealistische radiomakers. En die stem des volks kreeg destijds veel minder media-aandacht dan nu. 46 jaar later keren we terug naar die zo gewone en toch zo bijzondere straat: de J.J.A. Goeverneurstraat in Dordrecht.

Hoe is het daar nu, en hoe kijken de journalisten en de straatbewoners terug op hun radio-avontuur? Je hoort het in deze audiodocumentaire van Cecile Elffers.

Verder: historische boeken met Nadia Bouras en de column van John Jansen van Galen.

1e uur: nucleaire dreiging, het graf van Toetanchamon, 'The Woman King' OVT 13-11-2022

Sun, 13 Nov 2022 09:00:00 +0100

Deze maand is het 100 jaar geleden dat het meest mysterieuze graf uit de Egyptische oudheid werd ontdekt: het graf van Toetanchamon. Ook is vanaf deze week een serie te zien waarin Ruud Gullit op zoek gaat naar de vloek die op dit graf zou rusten. Wie groef Toetanchamon op en wat ontdekte Ruud Gullit over de vloek van deze farao? Daniel Soliman is te gast.

Verder: nucleaire dreiging met Paul van Hooft, het lied Vamos a la Playa met Arthur Weststeijn, film The Woman King over de vrouwelijke strijders van Dahomey met Femke van Zeijl.

2e uur: column, 'Tango of Death', De fossielen van Dubois OVT 13-11-2022

Sun, 13 Nov 2022 09:00:00 +0100

Zo’n 5 jaar geleden stuitte de criminoloog Willem de Haan per toeval op een gruwelijk verhaal. Al bladerend door een boek, ergens in een boekwinkel in Buenos Aires, las hij dat er in het concentratiekamp Buchenwald een Argentijnse tango was gespeeld. De nazi’s zouden een orkest van gevangenen hebben gedwongen om het nummer Plegaria te spelen.

Het verhaal schokte hem – niet op z’n minst omdat Willem in zijn vrije tijd een gepassioneerd tangodanser was, die het lied Plegaria heel goed kende. En het verhaal riep tal van vragen bij hem op. Als criminoloog was Willem de perfecte persoon om deze muzikale oorlogsmisdaad tot de bodem toe uit te zoeken. Deze week verscheen het resultaat van zijn onderzoek: het Engelstalige boekTango of Death, uitgegeven bij Brill. Hij is te gast.

Verder: de column van Sana Valiulina, het Spoor Terug: de fossielen van Dubois #2

1e uur: Midterms Amerika, Soldaat van Oranje, historische IDFA-documentaires OVT 06-11-2022

Sun, 06 Nov 2022 09:00:00 +0100

Op dinsdag 8 november gaan de Amerikanen weer naar de stembus voor de ‘midterms'. Daarin wordt bepaald hoe de verdeling zal zijn in het Congres. De Republikeinen hopen op een herhaling van de zogenaamde ‘Republican Revolution’ uit 1994, onder leiding van Republikein Newt Gingrich. Wat hield die midterm-revolutie in en is er kans op herhaling? Te gast is journalist en Amerikakenner Casper Thomas.

Verder: bespreken we dat Soldaat van Oranje werelderfgoed wordt met David Barnouw, is Wouter Linmans te gast over de remake van Im Westen nichts Neues en bespreekt Nadia Bouras vier historische IDFA-documentaires.

2e uur: geschiedenis van de Bijlmerbajes, Het Spoor Terug: De fossielen van Dubois OVT 06-11-2022

Sun, 06 Nov 2022 09:00:00 +0100

De kamers hadden geen tralies, de cellen werden kamers genoemd en gedetineerden heetten bewoners. De Bijlmerbajes moest zo humaan mogelijk worden. Dat was het ideaal – maar de werkelijkheid was weerbarstiger – beschrijven Nils von der Assen en Daphné Dupont-Nivet in De hechtenisclub, een geschiedenis van de Bijlmerbajes. Daphné Dupont-Nivet is samen met oud-directeur Jan van den Brand te gast.

Verder: de column van Nelleke Noordervliet, en in Het Spoor Terug: De fossielen van Dubois #1.

2e uur: Libris Geschiedenis Prijs OVT 30-10-2022

Sun, 30 Oct 2022 09:00:00 +0100

Wie wint de Libris Geschiedenis Prijs? Deze week reiken we, als feestelijk slotstuk van de Maand van de Geschiedenis, de Libris Geschiedenis Prijs uit.

Verder in OVT: column van Sana Valiulina

1e uur: Rampjaar 1672, Javamens, column, muziek Eerie Wanda OVT 23-10-2022

Sun, 23 Oct 2022 08:00:00 +0200

Tijdens de Maand van de Geschiedenis reist OVT door Nederland. Deze week zenden we uit vanuit het Huis te Breckelenkamp in Lattrop (Twente), waar we onder andere het Rampjaar 1672 bespreken met Luc Panhuysen en Martin van der Linde.

Verder: Javamens met Olaf Oudheusden, column van Micha Wertheim, livemuziek van Eerie Wanda.

2e uur: 'Graaiers en gokkers', De vrouw die Friesland redde, Sovjet-marineofficier die de wereld redde OVT 23-10-2022

Sun, 23 Oct 2022 08:00:00 +0200

Tijdens de Maand van de Geschiedenis reist OVT door Nederland. deze week zenden wij uit vanuit het Huis te Breckelenkamp in Lattrop. Hier bespreken wij onder andere de Sovjet-marineofficier Vasili Arkhipov die de wereld redde met Kaj Leers

Verder: Graaiers en gokkers met Roel Janssen, De vrouw die Friesland redde met Sunny Jansen, livemuziek van Eerie Wanda, Bart Funnekotter over De Weimarrepubliek

1e uur: Watersnoodramp, Wij en het Water, Het Monsterschip OVT 16-10-2022.

Sun, 16 Oct 2022 08:00:00 +0200

Tijdens de Maand van de Geschiedenis reist OVT door Nederland. Deze week vanuit het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk, waar we onder andere de Watersnoodramp bespreken met Kees Slager, auteur van het boek 'De Ramp' en overlevende Ria Geluk.

Verder: boekrecensie van Bart Funnekorter, Lotte Jensen over 'Wij en het water', muziek van Someone

2e uur: Clara de neushoorn, 'De vergeten stad', Kernenergie OVT 16-10-2022.

Sun, 16 Oct 2022 08:00:00 +0200

Tijdens de Maand van de Geschiedenis reist OVT door Nederland. Deze week vanuit het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. De neushoorn Clara was in de jaren 1740 een ware muze. Gijs van der Ham, schrijver van Clara de neushoorn: wonderdier, sensatie, muze, is te gast.

Verder in OVT: Tom Buijtendorp over De vergeten stad, Gerard Rooijakkers over kernenergie en livemuziek van Someone

1e uur: Verslag van de Bijlmervliegramp, geschiedenis van de Bijlmer, Historische boeken OVT 09-10-2022

Sun, 09 Oct 2022 08:00:00 +0200

Deze week zenden wij live uit vanuit cultureel centrum NoLIMIT in de Bijlmer. Het eerste uur bespreken wij het verslag van de Bijlmervliegramp met Jules Rijssen, de geschiedenis van de Bijlmer met Henno Eggenkamp en is er livemuziek van rapper Kiddo Cee

1e uur: essay, trickle down economie, evacuatie naar het Openluchtmuseum OVT 02-10-2022

Sun, 02 Oct 2022 08:00:00 +0200

‘Ieder neme slechts het hoognodige mede en wel voornamelijk dekens, eetgerei en mondvoorraad. In verband met luchtgevaar wordt men aangeraden kleine groepen te vormen, voorzien van witte vlaggen.’ Zo was te lezen op het pamflet dat op 24 september 1944 het bevel tot evacuatie van Arnhem gaf. De stad moest evacueren omdat het binnen enkele uren het strijdtoneel zou worden van Operatie Market Garden. Een van de evacuees was de toen vijfjarige Ineke Overmars-Redelaar, zij is te gast. Verder: muziek van Camerata Trajectina, een essay van Beatrice de Graaf en de trickle down economie met Hans Stegeman.

2e uur: geschiedenis als wapen, column, film: Beste meneer Bouterse, OVT 02-10-2022

Sun, 02 Oct 2022 08:00:00 +0200

Het Suriname van vandaag wordt gespleten door de geschiedenis. De herinnering aan de Decembermoorden in 1982 zorgt er, ondanks de veroordeling van Desi Bouterse, voor dat de samenleving niet verder kan. Filmmaker Ananta Khemradj is 32, en merkt dat haar generatie, die de moorden zelf niet meemaakte, ook worstelt met dit verleden. In de film Beste meneer Bouterse, die vanaf 6 oktober in de bioscoop te zien is, onderzoekt Khemradj hoe Suriname verder moet. Ze is bij ons te gast.
Verder: Ivo van de Wijdeven over geschiedenis als wapen, Libris-kanshebber 'De strijd om Bali' met Wim Berkelaar, Robert Bloemendal over zijn vader Philip Bloemendal, column van John Jansen van Galen, muziek van Camerata Trajectina

1e uur: Italiaanse verkiezingen, Maarten Schmidt, Column OVT 25-09-2022

Sun, 25 Sep 2022 08:00:00 +0200

Deze zondag zijn er verkiezingen in Italië. De partij van Giorgia Meloni, Fratelli d'Italia, gaat de grootste worden. Een historische uitslag, de partij is gelieerd aan het facistische verleden van het land. We spreken erover met Rosa van Gol. Verder: Kaags spionnencollege met Ben de Jong, het koloniale verleden van België en Nederland met Anne-Lot Hoek en Nadia Nsayi, Jaco de Swart over astronoom Maarten Schmidt, een column van Nelleke Noordervliet

2e uur: Libris geschiedenisboek, Schaaksport, Het Spoor Terug OVT 25-09-2022

Sun, 25 Sep 2022 08:00:00 +0200

Het is 350 jaar geleden dat het rampjaar plaats heeft gevonden. Dit betekende het einde van het regime van Johan de Witt en het herstel van het stadhouderschap van de Oranjes. Daarom in Het Spoor Terug een vierdelige documentaire gemaakt door Mathijs Deen, met deze aflevering het vierde deel: de uittocht.

Verder: een recensie van Wim Berkelaar over Libris-kanshebber De Zwijger, Florian Jacobs over valsspelen tijdens schaken met computers.

1e uur: Sisi, Oekraïense bliksemoffensief, Zarifa, OVT 18-09-2022

Sun, 18 Sep 2022 08:00:00 +0200

Geen mierzoete kitsch, maar een radicaal nieuwe interpretatie van Sisi. Die is vanaf deze week te zien in de film Corsage, over keizerin Elisabeth van Oostenrijk en Hongarije. We praten met Caroline de Gruyter, kenner van het Habsburgse Rijk.

Verder: vertelt Laila al-Zwaini over de jongste vrouwelijke burgemeester in Afghanistan, vertelt Serge Blom over het Oekraïense bliksemoffensief en zijn Bram Mellink en Merijn Oudenampsen te gast over 'De weg naar slavernij' van Friedrich Hayek.

1e uur: energiecrisis, Ieren dansen om dood Queen, Libris nominaties, OVT 11-09-2022

Sun, 11 Sep 2022 08:00:00 +0200

'Zet de verwarming wat lager en eerder af, doe de gordijnen op tijd dicht en wees zuinig met elektriciteit.’ De dwingende adviezen van Den Uyl tijdens de oliecrisis uit 1973 doen denken aan de adviezen van de huidige energiecrisis. Wat kan Rutte leren van deze communicatie? Te gast is Arne van der Wal. Verder: vertelt Joost Augusteijn waarom Ieren dansen om de dood van de Queen, maken we bekend wie genomineerd is voor de Libris Geschiedenis prijs, vertelt Lex Rietman over Dalí's racistische religie en bespreken we met Jelske Dijkstra over 75 gedigitaliseerde platen met de Friese taal van 100 jaar geleden erop.

2e uur: Nazimiljardairs, nominaties Libris Geschiedenisprijs, Het Spoor Terug Rampjaar 2

Sun, 11 Sep 2022 08:00:00 +0200

Het is 350 jaar geleden dat het rampjaar plaats heeft gevonden. Dit betekende het einde van het regime van Johan de Witt en het herstel van het stadhouderschap van de Oranjes. Daarom in Het Spoor Terug een vierdelige documentaire gemaakt door Mathijs Deen, met deze aflevering het tweede deel: de val van De Witt.

Verder: is David de Jong te gast om te praten over zijn boek Nazimiljardairs en worden de genomineerde boeken voor de Libris Geschiedenisprijs bekend gemaakt

1e uur: Referendum in Chili, Gezinshereniging, Spaanse 'Stonehenge', OVT 04-09-2022

Sun, 04 Sep 2022 08:00:00 +0200

4 september is een historische dag in Chili. Dit jaar omdat er een referendum plaats vindt over een wijziging van de grondwet gedateerd uit 1980. Maar ook omdat er 52 jaar geleden de eerste revolutionaire president, Salvador Allende, werd gekozen. Te gast om hierover te spreken is Jan van der Putten. Verder: vertelt Saskia Bonjour over hoe het kabinet gezinshereniging bij erkende statushouders uitstelt, is Josephine Rijkaarts te gast om de vraag te beantwoorden of Winnetou wel 'woke' was en legt Luc Armkreutz uit wat voor invloed droogte heeft op de Spaanse 'Stonehenge' en andere archeologische vindplaatsen.

2e uur: historische boeken, column en Het Spoor Terug, OVT 04-09-2022

Sun, 04 Sep 2022 08:00:00 +0200

Het is 350 jaar geleden dat het rampjaar plaats heeft gevonden. Dit betekende het einde van het regime van Johan de Witt en het herstel van het stadhouderschap van de Oranjes. Daarom in Het Spoor Terug een vierdelige documentaire gemaakt door Mathijs Deen, met deze aflevering het eerste deel: de inval.

Verder: bespreekt Bart Funnekotter historische boeken en is er een column van Micha Wertheim.

1e uur: Als de overheid faalt #8: De enquêtes van de toekomst en crisis in de vluchtelingenopvang

Sun, 28 Aug 2022 08:00:00 +0200

In de laatste aflevering van de zomerserie 'Als de overheid faalt' onderzoeken Jos Palm en Michal Citroen de parlementaire enquêtes die ons te wachten staan in de nabije toekomst. Verder: Marlou Schrover, hoogleraar Migratiegeschiedenis over de opvangcrisis van vluchtelingen

2e uur: Vakantieman Erella Grassiani bezoekt een markt in Tel Aviv en in Het Spoor Terug: 'Mijn route volgt niet de paden' van Anton de Goede, OVT 28-08-2022

Sun, 28 Aug 2022 08:00:00 +0200

De in Heerlen geboren schrijver-dichter Anton Dautzenberg zette een wandeling uit in het Zuid-Limburgse Gulpdal en besloot die te verbeelden in een gedicht. Het werd een ode aan het landschap, aan zijn jeugd en bovenal aan de verbeelding. Anton de Goede zocht de dichter op in Schaesberg, het dorp waar Dautzenberg opgroeide, in de Oostelijke Mijnstreek. Samen togen zij daarna naar het Gulpdal, verder wandelend door de natuur, waarbij riskante plekken niet werden gemeden. Verder: Vakantieman Erella Grassiani bezoekt een markt in Tel Aviv, OVT 28-08-2022

2e uur: Vakantieman Hassnae Bouazza in Libanon en in Het Spoor Terug: 'De geplande commune' van Veerle van Dieren, OVT 21-08-2022

Sun, 21 Aug 2022 08:00:00 +0200

In de jaren 70 van de vorige eeuw laat de gemeente Utrecht een tiental flats bouwen in de wijk Overvecht. Flats die niet alleen meer ruimte en comfort moeten bieden aan de bewoners, maar die ook een harmonieuzer gezinsleven moeten stimuleren, contactstoornissen moeten tegengaan en een liefdesgemeenschap mogelijk moeten maken. Idealen die zelfs voor die tijd hoog gegrepen lijken. Bewoner en programmamaker Veerle van Dieren dook in het rijke verleden van de Experimentele Flats. Verder: Vakantieman Hassnae Bouazza reist naar de havenstad Byblos in Libanon, OVT 21-08-2022

1e uur: Als de overheid faalt #6: Grootschalige fraude in de bouw, aanslag Salman Rushdie, OVT 14-08-2022

Sun, 14 Aug 2022 08:00:00 +0200

In de 8-delige serie 'Als de overheid faalt' onderzoeken Jos Palm en Michal Citroen hoe de parlementaire enquête in het verleden wanbeleid aan de kaak stelde. In deze 6e aflevering: de enquête naar grootschalige bouwfraude. Verder: we bespreken de aanslag op Salman Rushdie, OVT 14-08-2022

2e uur: Vakantieman Job van Tol in Apeldoorn en in Het Spoor Terug: 'De perfecte amateur' van Marten Minkema, OVT 14-08-2022

Sun, 14 Aug 2022 08:00:00 +0200

Veelzijdig surrealist Louis Lehmann (1920-2012) was danser, tekenaar, vertaler, recensent, musicus, componist en bovendien internationaal erkend scheepsarcheoloog. Maar het meest beroemd is hij als dichter. Al voor de oorlog gold Lehmann als aanstormend poët en wonderkind. Zelf zag Louis zijn dichterschap vooral als grote sta-in-de-weg voor een echte baan, die hij inderdaad nooit kreeg. Mensen die dat wel lukte, waren voor hem grote tovenaars die hij benijdde. Verder: Vakantieman Job van Tol tipt het oudste dierenverblijf van Nederland, OVT 14-08-2022

1e uur: Als de overheid faalt #5: De Bijlmer vliegramp, OVT 07-08-2022

Sun, 07 Aug 2022 08:00:00 +0200

In de 8-delige serie 'Als de overheid faalt' onderzoeken Jos Palm en Michal Citroen hoe de parlementaire enquête in het verleden werden aangewend om wanbeleid aan de kaak te stellen. Deze aflevering: de enquête naar de Bijlmerramp.

Te gast in deze aflevering: huisarts en publicist Nizaar Makdoembaks, politicus Rob van Gijzel en journalist Vincent Dekker. Verder: de eerste linkse president van Colombia, OVT 07-08-2022

2e uur: Vakantieman Marlisa den Hartog in een Italiaans Palazzo en in Het Spoor Terug: 'Ik zag hoe zwart ik was' van Sandra Rottenberg, OVT 07-08-2022

Sun, 07 Aug 2022 08:00:00 +0200

Het leven van Rosey Pool, geboren in 1905 in Amsterdam en gestorven in 1971 in London, raakte aan vrijwel alle grote gebeurtenissen in de 20e eeuw. Ze bevond zich vaak in het oog van de storm. Als activist, socialist, vervolgde Jodin en lesbische vrouw kwam ze op voor Afro-Amerikaanse dichters en schrijvers. Haar bloemlezingen met door haar vertaalde gedichten vonden een gretig publiek in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw. Ze leek vergeten en verdwenen, tot Lonneke Geerlings in 2020 promoveerde op haar biografie. Verder: Vakantieman Marlisa laat ons erotische fresco's zien in een Italiaans Palazzo, OVT 07-08-2022

1e uur: Als de overheid faalt #4: Opsporing en aanpak van drugscriminaliteit, oorlogsmisdadiger Willem van Oranje?, OVT 31-07-2022

Sun, 31 Jul 2022 08:00:00 +0200

In de jaren 90 was de zware criminaliteit rondom drugsimperia nog een nieuw fenomeen. Dat vroeg dan ook om een strenge aanpak en moderne opsporingsmethoden. Een ontwikkeling die, volgens de parlementaire enquêtecommissie, tot een crisis leidde waarbij Openbaar Ministerie en politie er ordinair ruziënd een enorme puinhoop van hadden gemaakt. Verder: oorlogsmisdadiger Willem van Oranje?, OVT 31-07-2022

2e uur: Vakantieman Milo van Bokkum in een Joodse enclave in Siberië en in Het Spoor Terug: 'Naar zee!' van Mathijs Deen, OVT 31-07-2022

Sun, 31 Jul 2022 08:00:00 +0200

Ze gingen soms al voor hun vijftiende naar zee, de matrozen, machinisten, vissers die nu met pensioen zijn. De landrotten die hun dagen op de vaste wal hebben gesleten kunnen zich maar moeilijk voorstellen hoe het voor hun generatiegenoten was om altijd maar op zee te zijn. Mathijs Deen keek met zeevarenden terug op hun leven. Verder: Vakantieman Milo van Bokkum reist naar een Joodse enclave in het Oosten van Siberië, OVT 31-07-2022

1e uur: Als de overheid faalt #3: Overheidssteun aan de scheepsbouw, diervriendelijke wet, OVT 24-07-2022

Sun, 24 Jul 2022 08:00:00 +0200

Heel Den Haag wist van dit schandaal, maar niemand durfde in te grijpen. Want Nederlands trots, onze scheepsbouw die de concurrentie met Japan niet aan kon, stond op het spel. De overheid pompte in totaal 2,2 miljard in de zieltogende bedrijfstak, waarvan geen cent werd terug gezien. In 1983 was de maat vol: het was tijd voor een enquête. Verder: diervriendelijke wet, OVT 24-07-2022

2e uur: Vakantieman Melanie During in de prehistorie en in Het Spoor Terug: 'De Mallemolen' van Jan Maarten Deurvorst, OVT 24-07-2022

Sun, 24 Jul 2022 08:00:00 +0200

Op een autovrij hofje in Den Haag met piepkleine huurwoningen werden talloze grootheden geboren. Jonge kunstenaars in alle disciplines kwamen vanaf de jaren vijftig op de Mallemolen wonen en bouwden er een gemeenschap zonder regels, waar woest werd gedronken en wild gevochten en waar de creativiteit moest ontstaan uit totale vrijheid. Jan Maarten Deurvorst maakte een portret van het hofje. Verder: Vakantieman Melanie During neemt ons mee naar de prehistorie, OVT 24-07-2022

1e uur: Als de overheid faalt #2: De oorlogsenquête, kijken naar het verleden met de ruimtetelescoop, OVT 17-07-2022

Sun, 17 Jul 2022 08:00:00 +0200

Kort na de oorlog verscheen een vernietigend rapport: zowel de regering in Londen als het Rode Kruis hadden gefaald bij de hulpverlening aan gedeporteerde Joden en politieke gevangen. Het vormde de aanzet voor de enquête naar het regeringsbeleid 1940-1945. Want als het Londense oorlogskabinet bij zoiets cruciaals als de opvang van overlevenden tekort was geschoten, had het dat misschien meer steken laten vallen? Verder: met de James Webb ruimtetelescoop kijken we ‘terug in de tijd’. Wat betekent dat, in hemelsnaam?, OVT 17-07-2022

2e uur: Vakantieman Bareez Majid in Iraaks-Koerdistan en in Het Spoor Terug: 'Nagekomen verhalen' van Sandra Rottenberg, OVT 17-07-2022

Sun, 17 Jul 2022 08:00:00 +0200

Wie waren de 400 mannen die tijdens de Februaristaking van 1941 zijn opgepakt, en van wie slechts een handvol de naziterreur overleefde? Historica Wally de Lang begon een intensieve speurtocht en heeft de levens van bijna al deze mannen en hun familie kunnen reconstrueren in een boek en een tentoonstelling. Sandra Rottenberg maakte er een documentaire over. Verder: Vakantieman Bareez Majid tipt een museum in Iraaks-Koerdistan, OVT 17-07-2022

2e uur: Vakantieman Femke van Zeijl in de Braziliaanse wijk van Lagos en in Het Spoor Terug: 'Sporen van drugs' van Emmie Kollau, OVT 10-07-2022

Sun, 10 Jul 2022 12:00:00 +0200

Iedereen doet wel eens wat stoms in zijn jeugd, maar wat als je daden uit het verleden je je hele leven blijven achtervolgen? In Sporen van Drugs zoekt Emmie Kollau drie overlevers op van de heroïne-epidemie van de jaren zeventig en tachtig. Verder: Vakantieman Femke van Zeijl gaat naar de Braziliaanse wijk van Lagos, Nigeria, OVT 10-07-2022

1e uur: Als de overheid faalt #1: De toestand in fabrieken en werkplaatsen, moord op Abe, OVT 10-07-2022

Sun, 10 Jul 2022 08:00:00 +0200

De ‘Enquête betreffende werking en uitbreiding der wet van 19 september 1874 en naar den toestand van fabrieken en werkplaatsen’, zoals ze officieel heette, onderzocht de arbeidsomstandigheden in Nederland. Als initiatief van vooruitstrevende liberalen werd de enquête na veel mitsen en maren geaccepteerd door behoudende kamerleden. Want ook zij begrepen wel dat er iets helemaal mis was met ‘de toestand der werkende klasse’. Verder: is de moord op Shinzō Abe echt wel zo uitzonderlijk als de media melden? Japanoloog Luk van Haute is te gast. OVT 10-07-2022

1e uur: boerenprotesten, het dagboek van Anne Frank verscheen 75 jaar geleden, de zwaarste Tour de France uit de geschiedenis, podcast 'Schandaal en controverse in de Russische literatuur', de column van John Jansen van Galen...

Sun, 03 Jul 2022 08:00:00 +0200

De actievoerende boeren roepen op om maandag 'heel Nederland plat te leggen’. Eerder deze week brak een groep door een politieblokkade bij het huis van minister Van der Wal. ‘Dit gaat niet om geld, maar om onze identiteit’, zo wordt er gezegd. Dat sentiment klonk ook zo’n dertig jaar terug: in 1989 en 1990 hielden boze boeren een reeks ingrijpende protesten. Verder: het dagboek van Anne Frank verscheen 75 jaar geleden, de zwaarste Tour de France uit de geschiedenis, podcast 'Schandaal en controverse in de Russische literatuur', de column van John Jansen van Galen, OVT 03-07-2022

2e uur: is racisme af te leren?, Het Spoor Terug: Een halve eeuw interrail, OVT 03-07-2022

Sun, 03 Jul 2022 08:00:00 +0200

Het Zuid-Afrika van eind 20e eeuw was het schoolvoorbeeld van een racistische samenleving, waar met Apartheid rassensegregatie geïnstitutionaliseerd werd. Tegenwoordig zijn witte mensen in Zuid-Afrika een demografische minderheid, die op politiek gebied gedomineerd worden door de zwarte bevolking. Om zich, na de afschaffing van apartheid, aan de nieuwe werkelijkheid aan te passen, moest de witte bevolking ‘racisme afleren’, aldus socioloog Jacob R. Boersema. Verder: Het Spoor Terug: Een halve eeuw interrail, OVT 03-07-2022

1e uur: de tand van Lumumba, Hooggerechtshof draait recht op abortus terug in VS, de opkomst van de gezondheidscultuur, OVT 26-06-2022

Sun, 26 Jun 2022 08:00:00 +0200

Vele millennia was de grote vraag voor de mens: hoe kom ik aan genoeg eten om te overleven? Sinds kort kampt vooral het Westen juist met het luxeprobleem van overvoeding. In reactie daarop lijkt een 'gezonde leefstijl', met dieetpillen en fitnessgoeroe's, een ware cultus geworden. Hoe is het zover gekomen? John Verriet deed onderzoek naar de opkomst van de gezondheidscultuur. Verder: de tand van Lumumba, Hooggerechtshof draait recht op abortus terug in VS, OVT 26-06-2022

2e uur: de vroegste Nederlandse slavernij, de column van Abdelkader Benali, in Het Spoor Terug: de Hunebedbouwer, OVT 26-06-2022

Sun, 26 Jun 2022 08:00:00 +0200

In oktober 1595 heeft de eerste Nederlandse expeditie naar Azië net Kaap de Goede Hoop gerond, en legt de vloot aan bij Madagaskar, aan de oostkant van Afrika. Als ze weer vertrekken rooft de bemanning twee tieners van het eiland mee. De jongens worden aan boord gebracht, in de boeien geslagen en ‘verdeeld’ onder de hoge piefen op het schip. Daarmee zijn de twee jongens, voor zover bekend, de eerste Nederlandse tot slaaf gemaakten. Journalist Leendert van der Valk ontdekte dit verhaal tijdens zijn onderzoek naar de beginperiode van de Nederlandse slavernij. Verder: de column van Abdelkader Benali, in Het Spoor Terug: de Hunebedbouwer, OVT 26-06-2022

T. Rex raadsel opgelost?

Sun, 19 Jun 2022 08:00:00 +0200

Waarom heeft de Tyrannosaurus Rex toch zulke rare korte armpjes? Die vraag plaagt de wetenschap al sinds in 1900 het eerste fossiel van deze dino ontdekt werd. Want hoe angstaanjagend de enorme T. Rex er ook uit moet hebben gezien, die kleine voorpootjes steken daar wat onbeholpen bij af.

Deze week verscheen onderzoek dat een nieuwe verklaring biedt. Paleontoloog Melanie During van de Uppsala Universiteit in Zweden is te gast om ons te vertellen of het raadsel van de T. Rex nu eindelijk is oplost.

1e uur: de uitbreiding van de NAVO, waarom de T. Rex zulke kleine armpjes heeft, de column van Micha Wertheim, Frank Westerman over onwaarschijnlijke reisverhalen, 'Onze koloniale erfenis' opent in Het Tropenmuseum, OVT 19-06...

Sun, 19 Jun 2022 08:00:00 +0200

De NAVO moet haar tanden laten zien om onze democratie te verdedigen, zo klinkt het sinds de oorlog in Oekraïne. Binnenkort overlegt de NAVO in Brussel over toetreding van Finland en Zweden. Is onze democratie nog in veilige handen? En is uitbreiding wijs, of juist een verkeerd gebaar naar Poetin? Verder: 'Onze koloniale erfenis' in het Tropenmuseum, waarom de T. Rex zulke korte armpjes heeft, Frank Westerman over onwaarschijnlijke reisverhalen, de column van Micha Wertheim, OVT 19-06-2022.

2e uur: Historische Boeken met Wim Berkelaar, Het Spoor Terug: Schoremstad, OVT 19-06-2022

Sun, 19 Jun 2022 08:00:00 +0200

Op een industrieterrein in Amsterdam-Noord staat een oud, wit poortgebouw. Het is de enige herinnering aan Asterdorp, de woonschooldie in 1927 opende om 'ontoelaatbare' en 'onmaatschappelijke' gezinnen te huisvesten en op te voeden. Ignace Schoot en Mandula van den Berg duiken in de geschiedenis van dit vergeten dorp en zien de gevolgen van het doorgeslagen maakbaarheidsideaal. Wat gebeurt er als beleidsmakers huisvesting gebruiken om goede burgers te kneden? Verder: Historische Boeken met Wim Berkelaar, OVT 19-06-2022.

1e uur: artillerie in de Donbas, hoe een Joegoslavisch handbalteam op de vlucht voor de oorlog in Nederland belandde, de column van Sana Valiulina, Bataafs superioriteitsdenken in de 18e eeuw, OVT 12-06-2022

Sun, 12 Jun 2022 08:00:00 +0200

In de oorlog met Oekraïne is Rusland overgestapt op een nieuwe tactiek: het bestookt het front van afstand met artillerie en luchtbombardementen. Stalin noemde artillerie ooit ‘The God of War’. Hoe heeft de Russische traditie in het gebruik van dit soort vuurwapens zich ontwikkeld? Verder: hoe een Joegoslavisch handbalteam op de vlucht voor de oorlog in Nederland belandde, Bataafs superioriteitsdenken in de 18e eeuw, de column van Sana Valiulina, OVT 12-06-2022.

2e uur: proefschrift over Iraaks-Koerdische herinneringscultuur, Het Spoor Terug: Dr. Rat, OVT 12-06-2022

Sun, 12 Jun 2022 08:00:00 +0200

De stad Halabja wordt ook wel het ‘Hiroshima van Koerdistan’ genoemd. In 1988 voerde de Iraakse regering hier een gifgasaanval uit, met gruwelijke gevolgen. Het is een voorbeeld van het extreme geweld dat de overheid tegen Koerden in het Noorden van Irak gebruikte. Bareez Majid promoveerde vorige maand in Leiden op een proefschrift over de Iraaks-Koerdische herinneringscultuur en is te gast om over haar onderzoek te vertellen. In Het Spoor Terug: Dr. Rat - Het korte leven van een graffiti artiest, OVT 12-06-2022.

1e uur: Nederland herbewapent, Amazone blijkt minder ongerept dan gedacht, Tattoo-koning Schiffmacher over Borneo-reis ‘door de hel’, de column van Nelleke Noordervliet, OVT 05-06-2022

Sun, 05 Jun 2022 08:00:00 +0200

Minister Ollongren sprak van een ‘historisch moment' deze week bij de presentatie van de defensienota. Nederland gaat 5 miljard extra per jaar uitgeven aan de eigen verdediging, een verhoging van veertig procent. Waarom toont Nederland zich nu bereid in de buidel te tasten voor defensie, en is dat inderdaad een breuk met eerder beleid?

Verder: Amazone blijkt minder ongerept dan gedacht, Tattoo-koning Schiffmacher over Borneo-reis ‘door de hel’, de column van Nelleke Noordervliet.

2e uur: vloek van ruim drieduizend jaar oud ontcijferd, fascinatie voor de 'wondermens', Het Spoor Terug: Hekserij op het platteland, OVT 05-06-2022

Sun, 05 Jun 2022 08:00:00 +0200

‘Vervloekt door de God JHW. Je zult vervloekt sterven.’ Die tekst ontcijferde een onderzoeksteam op een loden tablet dat is opgegraven bij de Palestijnse stad Nablus. Het team dat de inscriptie ontcijferde weet vrijwel zeker dat het tablet uit de periode tussen 1500 en 1200 vóór Christus stamt. Verder: de fascinatie voor de wondermens, Het Spoor Terug: Hekserij op het platteland, OVT 05-06-2022

1e uur: de Amerikaanse wapenlobby, Jemenitische kinderaffaire, de column van Abdelkader Benali, 17e-eeuwse educatiereizen, Russische legeropstand uit 1825, OVT 29-05-2022

Sun, 29 May 2022 08:00:00 +0200

Amper 72 uur na de schietpartij op een school in Uvalde, waarbij 19 kinderen en 2 leraren vermoord werden, opent in Houston, daar 5 uur rijden vandaan, het jaarlijkse congres van de NRA. Daar zal het recht op wapenbezit blijvend worden verdedigd. Hoe is de wapenlobby in de VS zo sterk geworden? Verder: een Russische legeropstand uit 1825, vormende reisjes voor 17e-eeuwse rijkeluiszonen, de Jemenitische kinderaffaire, de column van Abdelkader Benali, OVT 29-05-2022

2e uur: scheepswrakken in de polder, Historische boeken met Nadia Bouras, Het Spoor Terug: De zaak Eibert Meester, OVT 29-05-2022

Sun, 29 May 2022 08:00:00 +0200

Het is het grootste scheepskerkhof op land ter wereld, de provincie Flevoland. Maar liefst 450 scheepswrakken zijn daar inmiddels al in de klei gevonden. Wrakken waar maar weinig bekend over is. Podcast-maker Jon Hille en maritiem archeoloog Yftinus van Popta gingen op zoek naar de persoonlijke, vaak dramatische verhalen die schuilgaan achter deze wrakken. Ze maakten er een vierdelige serie over: Het wrakke water. Bedenker van de serie Jon Hille is te gast. Verder: Historische boeken met Nadia Bouras, Het Spoor Terug: De zaak Eibert Meester, OVT 29-05-2022

1e uur: de racistische theorie achter de massamoord in Buffalo, de column van John Jansen van Galen, 'Vrouwen van Suriname' gerestaureerd, een biografie van de spermabank, OVT 22-05-2022

Sun, 22 May 2022 08:00:00 +0200

Vreemd eigenlijk dat niemand eerder een geschiedenis van de spermabank geschreven heeft. Dat is de gedachte die in je opkomt als je het boek Zaad zonder naamvan de Belgische historica Tinne Claes leest. Het is namelijk een geschiedenis vol van menselijk drama, met verhalen over diepe kinderwensen, taboes, familiegeheimen, geld, machtsmisbruik én groot geluk. Verder: de racistische theorie achter de massamoord in Buffalo, 'Vrouwen van Suriname' gerestaureerd, OVT 22-05-2022

2e uur: Handjeklap-provincie Limburg, Het Spoor Terug: 'Moslima' #2

Sun, 22 May 2022 08:00:00 +0200

In Limburg trad verleden jaar het voltallige provinciebestuur af wegens gebrek aan integriteit. Onderzoeksjournalist Joep Dohmen sloeg ruim een kwarteeuw geleden al alarm over de Limburgse handjeklap-cultuur. Dohmen schreef samen met Paul van der Steen ‘De Vriendenreünie’, dat deze week verschijnt. Verder: Het Spoor Terug: 'Moslima' #2, OVT 22-05-2022

2e uur: de heiligverklaring van Titus Brandsma, de column van Micha Wertheim, Het Spoor Terug: 'Moslima' #1, OVT 15-05-2022

Sun, 15 May 2022 08:00:00 +0200

Het wordt een grote ceremonie op het Sint-Pietersplein. Zondagochtend 15 mei, onder uitzendtijd van OVT, wordt de Nederlandse priester Titus Brandsma (1881-1942) heilig verklaard door paus Franciscus in Rome. Hoe bijzonder is het dat er een Nederlander heilig wordt verklaard, en waarom valt die eer nu aan Titus Brandsma ten deel? We vragen het aan historicus Wim Berkelaar. Verder: de column van Micha Wertheim, Het Spoor Terug: 'Moslima' #1, OVT 15-05-2022

1e uur: Keren de VS terug naar het tijdperk van vóór Roe v. Wade?, de deportatie van de Krim-Tataren, de geschiedenis van het Russisch in Oekraïne, banaantje-aap verhalen, OVT 08-05-2022

Sun, 08 May 2022 08:00:00 +0200

Wat gebeurt er als het Amerikaanse Hooggerechtshof beslist om de uitspraak van Roe v. Wade ongedaan te maken? In 1973 werd met die zaak het nationale recht op abortus vastgelegd. Keert Amerika terug naar het tijdperk waarin abortus in de ene staat legaal was, en in de andere illegaal? Verder: de deportatie van de Krim-Tataren, de geschiedenis van het Russisch in Oekraïne, banaantje-aap verhalen, OVT 08-05-2022

2e uur: 'Verloren Oorlogskind', de column van Nelleke Noordervliet, Het Spoor Terug: PTSS #2, OVT 08-05-2022

Sun, 08 May 2022 08:00:00 +0200

‘Er mist iemand.’ Woorden die op elke verjaardag van de overgrootmoeder van Thomas Sijtsma vielen. Iedereen wist dat het om Harry Davids ging, en niemand wist waar hij was. Een Joodse jongen die tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt geboren. Als onderduiker komt hij terecht bij Berend en Jeltje Bakker, de overgrootouders van Sijtsma. Daar groeit het kind op, beschermd tegen de Duitsers. Verder: de column van Nelleke Noordervliet, Het Spoor Terug: PTSS #2, OVT 08-05-2022

1e uur: Stukjes deur van de Hagia Sophia opgegeten, Zwitserse neutraliteit onder druk, 'Crapuul: kroniek van een krottenwijk', Hollywoodserie biedt nieuw perspectief op Watergate', OVT 01-05-2022

Sun, 01 May 2022 08:00:00 +0200

De bewoners van het Stokstraatkwartier in Maastricht werden het ‘crapuul’ genoemd: het uitschot. De voormalige volkswijk is tegenwoordig een mondain winkelgebied. Frank Bokern schreef een boek over de buurt die ontstond als tragisch nevenproduct van de vroege industriële revolutie in Maastricht. Verder: een Hollywoodserie als nieuw perpectief op Watergate, de deur van de Hagia Sophia wordt langzaam opgegeten, Zwitserse neutraliteit onder druk door oorlog in Oekraïne, OVT 01-05-2022

2e uur: de column van Abdelkader Benali, Historische Boeken met Wim Berkelaar, Karel Lanser over PTSS, Het Spoor Terug: PTSS #1: Mannen huilen niet, OVT 01-05-2022

Sun, 01 May 2022 08:00:00 +0200

De Griekse held Ajax pleegde zelfmoord nadat hij in een flashback aan de oorlog een kudde schapen had aangevallen. Tegenwoordig had hij wellicht gediagnosticeerd kunnen worden met PTSS: posttraumatisch stresssyndroom. Pas in 1980 werd deze term opgenomen in het DSM. Herhaling van een tweedelige docu uit 2013 over oorlogstrauma's en de behandeling daarvan. Verder: Historische Boeken met Wim Berkelaar, de column van Abdelkader Benali en Karel Lanser over PTSS, OVT 01-05-2022

1e uur: Macron en Le Pen: links noch rechts?, 'Babi Yar. Context', de ondergang van de Koersk, Spaghettiwestern-componist Ennio Morricone, OVT 24-04-2022

Sun, 24 Apr 2022 08:00:00 +0200

‘Ni droit, ni gauche’: links noch rechts. Zo afficheren de Franse presidentskandidaten Emmanuel Macron en Marine Le Pen zich. Is de tijd van traditioneel links en rechts in de politiek echt voorbij? En zo ja, wat is er dan voor in de plaats gekomen: een tweedeling tussen het mondaine Frankrijk en dat van de vergeten Fransen in gele hesjes? Verder: de documentaire Babi Yar. Context, Ennio Morricone's verlangen naar erkenning, de ondergang van de Koersk, OVT 24-04-2022

2e uur: waarom donkere materie ertoe doet, de column van John Jansen van Galen, Het Spoor Terug: De man met de rammelaars #2

Sun, 24 Apr 2022 08:00:00 +0200

Hoe raak je 85% van het universum 'kwijt'? Dat vroeg de natuurkundige Jaco de Swart zich af. De afgelopen eeuw kwamen astronomen langzaam tot het besef dat zo’n 85% van het universum bestaat uit iets wat ze niet kunnen zien, en waar ze bijna niks over weten. Voor het gemak hebben ze het maar ‘donkere materie’ genoemd. Verder: de column van John Jansen van Galen, Het Spoor Terug: De man met de rammelaars #2, OVT 24-04-2022

1e uur: Bart van der Boom over de Joodse Raad, dagboek van een Spanjestrijder, Ruslands meest beruchte nationalist, de scheepsramp die tot de stichting van Kaapstad leidde, de column van Nelleke Noordervliet, OVT 17-04-2022

Sun, 17 Apr 2022 08:00:00 +0200

In 1647 verging het VOC-schip De Haarlem in de Tafelbaai. Het leidde tot de permanente vestiging van Europeanen in Zuid-Afrika en de stichting van Kaapstad. Historicus Bart Gielen probeert het scheepswrak van De Haarlem te traceren om deze geschiedenis letterlijk boven water te halen. Verder: Bart van der Boom over de Joodse Raad, het dagboek van een Spanjestrijder, de beruchte Russische nationalist Zjirinovski, de column van Nelleke Noordevliet, OVT 17-04-2022

2e uur: Historische boeken met Bart Funnekotter, Het Spoor Terug: De man met de rammelaars #1

Sun, 17 Apr 2022 08:00:00 +0200

Wat beweegt een volwassen man om een verzameling van bijna duizend rammelaars aan te leggen? Als podcastmaker Lotte van Gaalen op zoek gaat naar het antwoord op deze vraag, stuit ze op het wonderlijke levensverhaal van Heinz Keijser: de man met de rammelaars. Verder: Historische boeken met Bart Funnekotter, OVT 17-04-2022

1e uur: Vijftig jaar na 'Grenzen aan de Groei', OVT 10-04-2022

Sun, 10 Apr 2022 08:00:00 +0200

We leven vijftig jaar na 'Grenzen aan de Groei', het rapport waarin Amerikaanse wetenschappers waarschuwden dat de mensheid de planeet in rap tempo uitputte. Politici, media en wetenschappers doken onmiddellijk op het boekje dat was gemaakt in opdracht van de Club van Rome. Waarom werd 1972 niet het keerpunt waar men toen van droomde? Te gast zijn klimaatjournalist Jaap Tielbeke. historicus Geert Buelens, en oud-politicus Jan Pronk, OVT 10-04-2022

2e uur: de column van John Jansen van Galen, oorlogsmisdaden in Boetsja, Het Spoor Terug: Roermond als epicentrum, OVT 10-04-2022

Sun, 10 Apr 2022 08:00:00 +0200

Boetsja zal wellicht in de geschiedenisboeken worden toegevoegd aan het rijtje van My Lai en Srebrenica. Ook dat waren anonieme plekken, totdat zich een bloedbad ontvouwde in het Vietnamese dorpje in 1968, en een massa-executie plaatsvond nabij de VN-Enclave in 1995. Sindsdien staan de beide plaatsnamen voor oorlogsmisdaden en genocide. Een gruwelijk etiket waarvoor wellicht ook Boetsja in aanmerking komt. Maar hoe moeten we naar de gebeurtenissen in Boetsja kijken? Was er sprake van voorbedachte rade of van ontsporing van geweld? Te gast zijn historicus Karel Berkhoff en Alette Smeulers, hoogleraar strafrecht en criminologie van internationale misdrijven. Verder: de column van John Jansen van Galen, Het Spoor Terug: Roermond als epicentrum, OVT 10-04-2022