OVT Fragmenten podcast

Deze podcast houdt op te bestaan

Tue, 23 Dec 2025 11:21:00 +0100

Per 1 januari 2026 houdt deze podcast op te bestaan. Geen zorgen, in de algemene OVT-podcast kun je in de meeste podcast-apps ook per fragment luisteren. Ben je vooral geïnteresseerd in onze documentaires, ga dan naar OVT Doc, voorheen Het Spoor Terug.

#2182 - Israël wil Palestijnse staat ‘begraven’ - Israël wil Palestijnse staat ‘begraven’

Sun, 24 Aug 2025 08:00:00 +0200

Deze week kreeg het zogeheten E1-plan groen licht in Israël: een project voor de bouw van 3.400 woningen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Minister van Financiën Bazalel Smotrich zei dat dit plan een Palestijnse staat definitief zal ‘begraven’. Daarmee reageerde hij op de groeiende groep landen die Palestina als staat hebben erkend.
Te gast is antropoloog en Israël-kenner Erella Grassiani, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

#2184 - Historische protestsongs: Queen Latifah - Ladies First - Historische protestsongs: Queen Latifah - Ladies First

Sun, 24 Aug 2025 08:00:00 +0200

Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Van chansons tot hiphop, van Vietnam tot Chili; elke week staat een protestsong centraal die de tijdgeest ving en beïnvloedde. We namen de beste tips van jullie – trouwe OVT-luisteraars- mee. Welke artiesten staken hun nek uit? Wat wilden ze zeggen? En waarom raakt hun muziek ons nog steeds? Te gast is o.a. de koning van het Nederlandse protestlied; Boudewijn de Groot.
Deze week het nummer Ladies First van Queen Latifah met Kim Dankoor, onderzoeker naar hiphopfeminisme.

#2183 - Oude woorden, nieuwe wereld #6: Benjamin Moser - Oude woorden, nieuwe wereld #6: Benjamin Moser

Sun, 24 Aug 2025 08:00:00 +0200

De wereld verandert. Wie het nieuws volgt of gewoon om zich heen kijkt, kan zich verloren voelen. Soms lijkt de wereld van vandaag aan andere wetten te voldoen dan die van gisteren. Maar de spiegel van de geschiedenis kan helpen om het nu te begrijpen. Daarom vraagt OVT deze zomer in de serie ‘Oude woorden, nieuwe wereld’ aan zes schrijvers en denkers welk historisch boek hen helpt de wereld van nu te begrijpen. Deze zes denkers en schrijvers laten hun licht schijnen op de kwesties van nu, met de woorden van toen.
Deze week: schrijver Benjamin Moser over With My Own Eyes van Felicia Langer.

#2181 - Het plastic probleem - Het plastic probleem

Sun, 17 Aug 2025 08:00:00 +0200

De VN-top over plastic in Genève liep afgelopen vrijdag op niks uit. Er komen geen maatregelen voor de plasticproblemen. Terwijl elke dag het equivalent van 2000 vuilniswagen aan plastic de zeeën, rivieren en meren in wordt gedumpt. En dit staat nog los van de microplastics die tot in onze hersens aangetroffen worden. Het ooit wonderlijk product is nu een boosdoener.
Te gast is letterkundige en milieuhistoricus Geert Buelens en schreef het boek Wat we toen al wisten. De vergeten groene geschiedenis van 1972.

#2180 - Oude woorden, nieuwe wereld #5: Lotfi el Hamidi en Michiel Leezenberg - Oude woorden, nieuwe wereld #5: Lotfi el Hamidi en Michiel Leezenberg

Sun, 17 Aug 2025 08:00:00 +0200

De wereld verandert. Wie het nieuws volgt of gewoon om zich heen kijkt, kan zich verloren voelen. Soms lijkt de wereld van vandaag aan andere wetten te voldoen dan die van gisteren. Maar de spiegel van de geschiedenis kan helpen om het nu te begrijpen. Daarom vraagt OVT deze zomer in de serie ‘Oude woorden, nieuwe wereld’ aan zes schrijvers en denkers welk historisch boek hen helpt de wereld van nu te begrijpen. Deze zes denkers en schrijvers laten hun licht schijnen op de kwesties van nu, met de woorden van toen.
Deze week: historicus en journalist Lotfi El Hamidi en filosoof Michiel Leezenberg over Muqaddimah van Ibn Khaldun uit 1377.

#2179 - Historische protestsongs: Boudewijn de Groot - Welterusten, mijnheer de president - Historische protestsongs: Boudewijn de Groot - Welterusten, mijnheer de president

Sun, 17 Aug 2025 08:00:00 +0200

#2176 - De wortels van de oorlog in Sudan - De wortels van de oorlog in Sudan

Sun, 10 Aug 2025 08:00:00 +0200

Al meer dan twee jaar is Soedan verstrengeld in een oorlog met catastrofale gevolgen. Twee derde van het land heeft humanitaire hulp nodig en vijftien miljoen mensen zijn ontheemd. Het is de grootste humanitaire ramp ter wereld. De directe oorzaak; een machtsstrijd tussen het Soedanese regeringsleger en de paramilitaire RSF. Maar waar liggen de wortels van het conflict? Te gast is Anette Hoffmann, Sudanexpert en senior research fellow bij Clingendael.

#2177 - Oude woorden, nieuwe wereld #4: Lisa Weeda - Oude woorden, nieuwe wereld #4: Lisa Weeda

Sun, 10 Aug 2025 08:00:00 +0200

#2178 - Historische protestsongs: Oró, sé do bheatha ‘bhaile - Historische protestsongs: Oró, sé do bheatha ‘bhaile

Sun, 10 Aug 2025 08:00:00 +0200

Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Van chansons tot hiphop, van Vietnam tot Chili; elke week staat een protestsong centraal die de tijdgeest ving en beïnvloedde. We namen de beste tips van jullie – trouwe OVT-luisteraars- mee. Welke artiesten staken hun nek uit? Wat wilden ze zeggen? En waarom raakt hun muziek ons nog steeds? Te gast is o.a. de koning van het Nederlandse protestlied; Boudewijn de Groot.
Deze week het Ierse rebellenlied Óró, sé do bheatha 'bhaile met Keltoloog Nike Stam.

#2175 - Historische protestsongs: Victor Jara - Plegaria a un Labrador - Historische protestsongs: Victor Jara - Plegaria a un Labrador

Sun, 03 Aug 2025 08:00:00 +0200

Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Van chansons tot hiphop, van Vietnam tot Chili; elke week staat een protestsong centraal die de tijdgeest ving en beïnvloedde. We namen de beste tips van jullie – trouwe OVT-luisteraars- mee. Welke artiesten staken hun nek uit? Wat wilden ze zeggen? En waarom raakt hun muziek ons nog steeds? Te gast is o.a. de koning van het Nederlandse protestlied; Boudewijn de Groot.
Deze week het nummer Plegaria a un Labrador van de Chileense Victor Jara met muzikant Maurino Alarcón

#2174 - Oude woorden, nieuwe wereld #3: Raoul de Jong - Oude woorden, nieuwe wereld #3: Raoul de Jong

Sun, 03 Aug 2025 08:00:00 +0200

De wereld verandert. Wie het nieuws volgt of gewoon om zich heen kijkt, kan zich verloren voelen. Soms lijkt de wereld van vandaag aan andere wetten te voldoen dan die van gisteren. Maar de spiegel van de geschiedenis kan helpen om het nu te begrijpen. Daarom vraagt OVT deze zomer in de serie ‘Oude woorden, nieuwe wereld’ aan zes schrijvers en denkers welk historisch boek hen helpt de wereld van nu te begrijpen. Deze zes denkers en schrijvers laten hun licht schijnen op de kwesties van nu, met de woorden van toen.
Deze week: schrijver, veellezer, columnist, literatuurwetenschapper en avonturier Raoul de Jong over De wereld van gisteren van Stefan Zweig en Down There on a Visit van Christopher Isherwood.

#2173 - De geschiedenis van Pride - De geschiedenis van Pride

Sun, 03 Aug 2025 08:00:00 +0200

Zaterdag vindt de jaarlijkse Canal Parade weer plaats en zondag is het slotfeest van Pride 2025. We gaan praten over de ontwikkeling van de Pride, van de Stonewall-rellen in 1969, de eerste Amsterdamse Canal Parade in de jaren 90, tot nu met Michiel Klaassen, journalist en bezig met een boek over de geschiedenis van de Amsterdamse Pride.

#2169 - De hongersnood in Gaza - De hongersnood in Gaza

Sun, 27 Jul 2025 08:00:00 +0200

De hongersnood in Gaza wordt met de dag schrijnender. De foto’s van uitgemergelde kinderlichamen laten de wereld schrikken. Het wordt de mensen in Gaza onmogelijk gemaakt om bij voedsel te komen. Nu luiden meer dan honderd hulporganisaties de noodklok.
Te gast is Charley Boerman, cultuurwetenschapper en onderzoeker bij het Heritages of Hunger-project.

#2170 - Oude Woorden, nieuwe wereld #2: Marian Donner en Ivo Smits - Oude Woorden, nieuwe wereld #2: Marian Donner en Ivo Smits

Sun, 27 Jul 2025 08:00:00 +0200

De wereld verandert. Wie het nieuws volgt of gewoon om zich heen kijkt, kan zich verloren voelen. Soms lijkt de wereld van vandaag aan andere wetten te voldoen dan die van gisteren. Maar de spiegel van de geschiedenis kan helpen om het nu te begrijpen. 
Daarom vraagt OVT deze zomer in de serie ‘Oude woorden, nieuwe wereld’ aan zes schrijvers en denkers welk historisch boek hen helpt de wereld van nu te begrijpen. Deze zes denkers en schrijvers laten hun licht schijnen op de kwesties van nu, met de woorden van toen. Deze week: Schrijver Marian Donner en Japanoloog Ivo Smits over Het Hoofdkussenboek van Sei Shōnagon uit het jaar 1002.

#2172 - Historische protestsongs: Grândola, Vila Morena - Historische protestsongs: Grândola, Vila Morena

Sun, 27 Jul 2025 08:00:00 +0200

Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Van chansons tot hiphop, van Vietnam tot Chili; elke week staat een protestsong centraal die de tijdgeest ving en beïnvloedde. We namen de beste tips van jullie – trouwe OVT-luisteraars- mee. Welke artiesten staken hun nek uit? Wat wilden ze zeggen? En waarom raakt hun muziek ons nog steeds? Te gast is o.a. de koning van het Nederlandse protestlied; Boudewijn de Groot.
Deze week het lied Grândola, Vila Morena, de suggestie van meerdere luisteraars. Hét lied van de Anjerrevolutie, in Portugal, van 1974. Te gast is Leonor Raven, literair vertaler, die zelf in Lissabon woonde tijdens deze revolutie.

#2168 - Oude woorden, nieuwe wereld #1: Beatrice de Graaf - fragment ovt oude boeken nieuwe wereld

Sun, 20 Jul 2025 08:00:00 +0200

Over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost?
De wereld verandert. Wie het nieuws volgt of gewoon om zich heen kijkt, kan zich verloren voelen. Soms lijkt de wereld van vandaag aan andere wetten te voldoen dan die van gisteren. Maar de spiegel van de geschiedenis kan helpen om het nu te begrijpen.  
Daarom vraagt OVT deze zomer in de serie Oude woorden, nieuwe wereld aan zes schrijvers en denkers welk historisch boek hen helpt de wereld van nu te begrijpen. Deze zes denkers en schrijvers laten hun licht schijnen op de kwesties van nu, met de woorden van toen: 
Deze week: Beatrice de Graaf, historica en terrorismeonderzoeker over het boek In de schaduwen van morgen van Johan Huizinga.

#2167 - Frankrijk trekt zich militair terug uit Senegal - audio gesprek ovt frankrijk

Sun, 20 Jul 2025 08:00:00 +0200

Een historisch moment, afgelopen donderdag, in de relatie tussen Frankrijk en haar voormalige kolonies in West-Afrika: Frankrijk voltooide de militaire terugtrekking uit Senegal. Daarmee is na 65 jaar een einde gekomen aan de permanente militaire aanwezigheid van Frankrijk in West-Afrika. Eerder dit jaar vertrokken de Fransen uit Tjaad en Ivoorkust, en in de jaren hiervoor ook al uit Niger, Mali en Burkina Faso. Waarom zijn ze weg. En minstens zo interessant: Hoe kan het dat ze zo lang zijn gebleven?
We vragen het aan oud-diplomaat en schrijfster Mirjam Tjassing.

#2166 - Historische protestsongs: Big Bill Broonzy - Get Back - audio fragment protestlied ovt

Sun, 20 Jul 2025 08:00:00 +0200

In de eerste aflevering van onze zomerrubriek Historische Protestsongs duiken we in het lied Get Back van Big Bill Broonzy met een wel heel bijzondere gast: zijn zoon Michael van Isveldt. De Amerikaanse bluesartiest Big Bill Broonzy zong in het lied Get Back vóór de opkomst van de burgerrechtenbeweging over de segregatie in de Verenigde Staten. De zanger en gitarist wordt gezien als een van de grondleggers van de rythm and blues; volgens Keith Richards wakkerde hij zijn liefde voor de gitaar aan, en zijn muziek werd onder andere gecovered door Eric Clapton.
Samen met gitarist Joep Pelt vertelt Michael van Isveldt – de enige zoon van Big Bill Broonzy – meer.
Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze nieuwe rubriek Historische protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. Van chansons tot hiphop, van Vietnam tot Chili; elke week staat een protestsong centraal die de tijdgeest ving en beïnvloedde. We namen de beste tips van jullie – trouwe OVT-luisteraars- mee. Welke artiesten staken hun nek uit? Wat wilden ze zeggen? En waarom raakt hun muziek ons nog steeds? Te gast is o.a. de koning van het Nederlandse protestlied; Boudewijn de Groot.

#2161 - Recensies van Wim Berkelaar - Recensies van Wim Berkelaar

Fri, 18 Jul 2025 07:45:13 +0200

#2164 - Is het einde van Hollywood in zicht? - Is het einde van Hollywood in zicht?

Fri, 18 Jul 2025 07:40:17 +0200

#2163 - Babylonische hymne ontcijferd met AI - Babylonische hymne ontcijferd met AI

Fri, 18 Jul 2025 07:40:16 +0200

#2162 - Grootste militaire oefening ooit in Taiwan - Grootste militaire oefening ooit in Taiwan

Wed, 16 Jul 2025 07:35:15 +0200

#2157 - Tussen wal en schip - Tussen wal en schip

Sun, 06 Jul 2025 08:00:00 +0200

Gevluchte Indische families dragen trauma’s met zich mee, waar nooit over werd gesproken: het Indisch zwijgen. In de documentaire Tussen wal en schip, gemaakt door Juliette Dominicus en Sven Peetoom, gaan drie kleinkinderen in gesprek met hun grootouders juist om over dit verzwegen Indische verleden te praten. Maar waarom werd deze geschiedenis in de doofpot gestopt en wat is er verzwegen?
Te gast is Benjamin Caton, een van de drie kleinkinderen uit de documentaire en initiatiefnemer van De Dekoloniale Indonesië Nederland Herdenking.

#2155 - De nieuwe asielwet - De nieuwe asielwet

Sun, 06 Jul 2025 08:00:00 +0200

Donderdagnacht is De Asielnoodmaatregelenwet aangenomen in de Tweede Kamer. Illegaal in Nederland verblijven wordt strafbaar, als de wet ook door de Eerste Kamer wordt aangenomen. Het was ‘spannend’, zoals de politieke analisten dan zeggen, vooral het strafbaar stellen van hulp aan mensen zonder de juiste documenten zorgde voor veel discussie.
Migratiehistoricus én vaste OVT-recensent Nadia Bouras reageert en zet de nieuwe asielwet in historisch perspectief.

#2159 - Recensies van Bart Funnekotter - Recensies van Bart Funnekotter

Sun, 06 Jul 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter.
Fulvia - Jane Draycott
De laatste dagen van Barbarije, hoe piraterij verdween van de Middellandse Zee- Erik de Lange
Boven het maaiveld - tentoonstelling Rijksmuseum van Oudheden

#2158 - Jurassic Park en de geschiedenis van onze dinoverbeelding - Jurassic Park en de geschiedenis van onze dinoverbeelding

Sun, 06 Jul 2025 08:00:00 +0200

De nieuwste film in het Jurassic Park universum is net in de bioscoop te zien: Jurassic World Rebirth wordt nog niet zo goed gerecenseerd, maar belooft wel een kaskraker te worden. In de film wordt de mens geplaagd door steeds bloeddorstigere en intelligenter geworden dinosauriërs. Maar hoe verhoudt de film zich tot de laatste wetenschappelijke inzichten over deze beesten? En hoe is door de geschiedenis heen de dino verbeeld?
Paleontoloog Melanie Düring, auteur van De laatste lente van de dinosauriërs, bekijkt voor ons de film en is te gast.

#2160 - De column van Micha Wertheim - De column van Micha Wertheim

Sun, 06 Jul 2025 08:00:00 +0200

#2156 - Honderd jaar Frantz Fanon - Honderd jaar Frantz Fanon

Sun, 06 Jul 2025 08:00:00 +0200

De psychiater en schrijver Frantz Fanon (1925 – 1962) groeide uit tot een van de scherpste stemmen tegen koloniale onderdrukking. Fanon sloot zich aan bij de Algerijnse onafhankelijkheidsbeweging en zette zijn ideeën om in actie. Met boeken als Zwarte huid, witte maskers en De verworpenen der aarde zette hij de strijd tegen wit superieuriteitsdenken en de doorwerking van racisme op de Zwarte psyche op de kaart. Wat zegt Fanon honderd jaar na zijn geboorte over de wereld van nu? En wat kunnen wij vandaag doen met zijn denken over identiteit, bevrijding en weerstand?
Psychiater en schrijver Glenn Helberg is van Curaçaose afkomst en vertelt bij OVT waarom Fanon hem nog altijd inspireert.

#2153 - Bruggenbouwer Lumumba - Bruggenbouwer Lumumba

Sun, 29 Jun 2025 08:00:00 +0200

Patrice Lumumba, de eerste premier van Congo, is vooral bekend omdat hij in 1961 op lugubere wijze werd vermoord in opdracht van België. Want hij zou een gevaarlijke revolutionair zijn die het land in chaos zou storten.
Dat hij veel meer was, een bruggenbouwer, zoals ook later Nelson Mandela, is veel minder bekend. En dat moet veranderen, vindt universitair docent postkoloniale studies Sibo Kanobana. Kanobana schreef het boek Lumumba’s droom. Wat zijn gedachtegoed ons vandaag kan leren en is te gast.

#2152 - Recensies van Sanne Frequin - Recensies van Sanne Frequin

Sun, 29 Jun 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Sanne Frequin.

#2151 - Stalins revival - Stalins revival

Sun, 29 Jun 2025 08:00:00 +0200

Ineens staat Stalins standbeeld er weer, in hartje Moskou, alsof er sinds 1956 geen zogenoemde destalinisatie is geweest Stalin moest uit de geschiedenisboeken en uit het straatbeeld verdwijnen. Maar nu staat zijn beeltenis dus weer in een Moskou’s metrostation.
Maar waarom keert hij juist nu terug? En wat gebeurde er met al die andere beelden van de Generalisimus? We vragen het Ruslandkenner Sjeng Scheijen.

#2148 - Werken wapenembargo’s? - Werken wapenembargo’s?

Sun, 29 Jun 2025 08:00:00 +0200

Het congres van GroenLinks-PvdA had een fusie-feestje moeten worden, maar werd overschaduwd door discussie over een volledig wapenembargo op Israël. Ook Spanje riep deze week op tot een Europees wapenembargo op Israël. Maar wat is de effectiviteit van een wapenembargo en hoe zijn ze in het verleden ingezet?
Historicus en politiek analist Ivo van de Wijdeven vertelt.

#2150 - Terug naar de hunebedden - Terug naar de hunebedden

Sun, 29 Jun 2025 08:00:00 +0200

Nadat hij zijn ouders heeft begraven in een steen-loos graf, keert journalist Frank Westerman terug naar Drenthe. Daar bekijkt hij de hunebedden van zijn geboortegrond in een nieuw licht. Hij dook in de verschillende vertellingen van de geschiedenis van de oudste monumenten van Nederland.
Hoe hebben de hunebedbouwers ruim 5000 jaar geleden gigantische grafstenen van de grond kunnen tillen? En dienden die zwerfkeien wel echt als grafmonument, zoals we altijd hebben gedacht? Westerman schreef er het boek Terug naar de Nul over en is te gast.

#2149 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 29 Jun 2025 08:00:00 +0200

Deze week is de column van Nelleke Noordervliet.

#2144 - No Man's Land - No Man's Land

Sun, 22 Jun 2025 08:00:00 +0200

De Roma en Sinti worden al honderden jaren, sinds hun komst naar Europa, als een probleem voor de Europese bevolking gezien. De haat en het dehumaniseren van de bevolkingsgroep leidden tot het systematisch en geforceerd steriliseren van Roma en Sinti vrouwen. Deze gruwelijke praktijk hield aan tot het begin van deze eeuw.
Om de geschiedenis aan het licht te brengen maakt performer en schrijver Giovanni Brand de theatervoorstelling No Man’s Land, die 27 juni in première gaat in Rotterdam, over drie generaties vrouwen die zijn gesteriliseerd tegen hun wil in. Brand is te gast.

#2143 - De verjaardag van Jaws - De verjaardag van Jaws

Sun, 22 Jun 2025 08:00:00 +0200

Het was de blockbuster die de doorbraak betekende van Stephen Spielberg; Jaws. De film zette de haai neer als het bloeddorstigste monster van de zee. Nu de film zijn vijftigste viert vragen we ons af; is het imago van de haai door de geschiedenis heen veranderd? We vragen het aan Sven Gins, mediëvist en onderzoeker van historische dierenverhalen.

#2145 - De kernparadox - De kernparadox

Sun, 22 Jun 2025 08:00:00 +0200

Israël heeft Iran aangevallen vanwege vermeende nucleaire wapens. En dat terwijl het zelf decennialang over kernwapens beschikt. Volgens data van de Federation of American Scientists is Israël het enige land in het Midden-Oosten dat een nucleair wapenarsenaal heeft. Israëll hanteert een strategie van ‘nucleair opacity’: het bevestigt noch ontkent het bezit van kernwapens.
Wanneer begon het nuclaire programma in Israël, hoe stonden de westerse bondgenoten er tegenover en komt daar mogelijk verandering in? Te gast is journalist en voormalig Israel-correspondent Derk Walters.

#2142 - De VS bombardeert Iraanse nucleaire complexen - De VS bombardeert Iraanse nucleaire complexen

Sun, 22 Jun 2025 08:00:00 +0200

Afgelopen nacht bombardeerden Amerikaanse bommenwerpers de ondergrondse nucleaire installaties in Iran. Trump heeft het dus toch gedaan, in weerwil van zijn credo dat America First betekent dat inmenging - en zeker met militaire middelen - niet in het belang van de VS is. De vergelijking met Amerika’s bommentapijt op Irak in 2003 dringt zich op. En de vraag is uiteraard is hoe we de actie van Trump moeten beoordelen. Is dit een trendbreuk met zijn America First-politiek en zijn zelf gewenste rol van zogenaamde vredestichter?
Bij ons Amerikanist Casper Thomas.

#2147 - De column van John Jansen van Galen - De column van John Jansen van Galen

Sun, 22 Jun 2025 08:00:00 +0200

#2146 - Recensies van Nadia Bouras - Recensies van Nadia Bouras

Sun, 22 Jun 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee historische boeken en een TV-serie:
Het uur van de wolven - Giuliano da Empoli (vert. Hans E. van Riemsdijk)
De wereld na Gaza - Pankaj Mishra (vert. Nannie de Nijs Bik-Plasman en Arjanne van Luipen)
Israël en de Palestijnen: de weg naar 7 oktober - VPRO

#2137 - Aanval Israël op het Iraanse atoomprogramma - Aanval Israël op het Iraanse atoomprogramma

Sun, 15 Jun 2025 08:00:00 +0200

Afgelopen vrijdag vond de grootste Israëlische aanval op het Iraanse Atoomprogramma tot nu toe plaats. De belangrijkste uraniumverrijkingsfabriek zou meermaals zijn getroffen en verscheidene Iraanse kerngeleerden zijn gedood. Iran als kernmacht is al lang een angstdroom van Israël en het Westen. Al eerder waren er aanvallen, in 2010 was er de operatie Stuxnet, met een superworm die het Iraanse nucleare programma destabiliseerde.
Hoe kwam die aanval tot stand, en wat waren de gevolgen ervan voor de verhouding tussen Israël en Iran? We vragen het aan Midden-Oostenkenner Paul Aarts.

#2141 - De column van Abdelkader Benali - De column van Abdelkader Benali

Sun, 15 Jun 2025 08:00:00 +0200

Deze week is de column van Abdelkader Benali

#2140 - De luimen van de leeuw - De luimen van de leeuw

Sun, 15 Jun 2025 08:00:00 +0200

Zijn boek over Alkibiades was meteen een hit, toen het twee jaar geleden uitkwam. Want het ging niet alleen over een Griekse held, maar hield ook een waarschuwing in tegen het moderne populisme. Maar waar haalde de auteur, Ilja Leonard Pfeijffer, zijn kennis vandaan over de politicus die de Atheense democratie zou willen redden?
Onlangs verscheen De luimen van de leeuw. De bronnen voor Alkibiades, het boek waarin we kunnen lezen hoe ze in de klassieke oudheid over Alkibiades dachten. En zijn stem in het heden, misschien wel zijn alter ego, is te gast.

#2139 - Onrust in Amerika en de ‘First Red Scare’ - Onrust in Amerika en de ‘First Red Scare’

Sun, 15 Jun 2025 08:00:00 +0200

Donald Trump stuurde deze week in Californië militairen af op demonstranten, die protesteren tegen klopjachten van de immigratiedienst. Het is een opvallende wending in de strijd van de Trump-regering tegen progressievelingen. Het doet historicus Ivo van de Wijdeven denken aan de eerste ‘Red Scare’ in 1919. Toen angst voor een communistische revolutie immigranten, vakbondsleden en zwarte burgers duur kwam te staan in de VS van president Woodrow Wilson. Was die angst reëel, en hoeverre werd die ingezet voor politiek gewin?
Historicus Ivo van de Wijdeven is te gast.

#2138 - Recensies van Fresco Sam-Sin - Recensies van Fresco Sam-Sin

Sun, 15 Jun 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee historische boeken:
Leven op een vulkaan - Ulbe Bosma
De mango van Mao - Federico Kukso (vert. Heijo Alting)

#2134 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 08 Jun 2025 08:00:00 +0200

#2133 - Postume promotie voor Alfred Dreyfus - Postume promotie voor Alfred Dreyfus

Sun, 08 Jun 2025 08:00:00 +0200

De Franse legerkapitein Alfred Dreyfus, die meer dan 130 jaar geleden ten onrechte werd beschuldigd van verraad, wordt postuum bevorderd in rang. Afgelopen maandag stemde de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, unaniem voor de postume promotie van de Joodse Dreyfus tot de rang van brigadegeneraal.
Maar wat was de Dreyfus-affaire? En waarom juist nu deze postume erkenning voor de man die wel wordt gezien als een van de eerste slachtoffers van het antisemitisme? We vragen het Niek Pas, historicus en Frankrijk-kenner.

#2135 - Boni - Boni

Sun, 08 Jun 2025 08:00:00 +0200

Rond 1730 ontvlucht een hoogzwangere zwarte vrouw de plantage. Ze brengt in het Surinaamse moeras haar zoon Boni ter wereld, en hij groeit uit tot leider van de Marrons en verzet zich op legendarische wijze tegen het koloniale bewind. Tessa Leuwsha schreef een nieuw boek en ging op zoek naar het leven en het denken van Boni zelf. Wat voor een kijk op de vroege opstandelingen levert dat op? En kijken we daardoor anders naar hen en hun leider?
Schrijver en documentairemaker Tessa Leuwsha woont en werkt in Paramaribo maar schuift voor de gelegenheid aan bij OVT met haar nieuwe boek Boni.

#2132 - Recensies van Wim Berkelaar - Recensies van Wim Berkelaar

Sun, 08 Jun 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt drie historische boeken:
Over antisemitisme - Mark Mazower (vert. Auke van den Berg)
De tien van Den Haag - Stephan Steinmetz
Napoleon en de paus - Pierre Trouillez

#2131 - Vrouwen als technologie - Vrouwen als technologie

Sun, 08 Jun 2025 08:00:00 +0200

Als een apparaat dienstbaar moet zijn, praat het algauw als een vrouw zoals we haar in de 19e eeuw voorstelde: aanmoedigend en inschikkelijk. In de technologie staat de onderdanige vrouw nog altijd model. En dat is al heel lang, zo blijkt uit de nieuwe tentoonstelling Vrouwen als technologie in het Design Museum Den Bosch.
Te gast is conservator van het museum en curator van de tentoonstelling Anne-Karlijn van Kesteren.

#2130 - Land van redenaars en debat - Land van redenaars en debat

Sun, 08 Jun 2025 08:00:00 +0200

Geert Wilders staat bekend als een politicus die praat in stellingen en oneliners; en die niet uit is op zaken doen, maar op zijn zin krijgen. Heel zijn optreden lijkt te vloeken met de gewoonte van weloverwogen spreken in het Haagse om tot politiek en bestuurlijk resultaat te komen.
Maar hoe nieuw en anders is Wilders – en hoe is het te verklaren dat hij met zijn polariserende stijl al tijden de politieke agenda bepaalt? We vragen het aan politiek historicus Henk te Velde van wie deze week een nieuw boek verscheen over de politieke welsprekendheid en discussiecultuur in ons land, getiteld Land van redenaars en debat.

#2125 - Recensies van Bart Funnekotter - Recensies van Bart Funnekotter

Sun, 01 Jun 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt drie historische boeken:
Spion in smoking - Victor Laurentius

De rebelse Romanov - Helen Rappaport (vert. Robert Neugarten)

1629 1 - De apotheker van de duivel - Xavier Dorison en Thimothée Montaigne (vert. James Vandermeersch)

#2122 - Nieuw megamuseum in Egypte - Nieuw megamuseum in Egypte

Sun, 01 Jun 2025 08:00:00 +0200

Het had al ruim tien jaar open moeten zijn. Toch opent het Grote Egyptische Museum in Gizeh officieel pas over een paar weken. Het wordt het grootste museum over één cultuur ter wereld, met daarin de ‘greatest hits’ van het Oude Egypte.
Daniel Soliman, egyptoloog en conservator bij het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden bezocht het museum en vertelt: welk verhaal probeert het museum te vertellen?

#2124 - De column van John Jansen van Galen - De column van John Jansen van Galen

Sun, 01 Jun 2025 08:00:00 +0200

Deze week is de column van John Jansen van Galen.

#2126 - Vader zoeken - Vader zoeken

Sun, 01 Jun 2025 08:00:00 +0200

Hoe leer je je vader opnieuw kennen als je een verleden reconstrueert waar hij zelf nooit over sprak? De ontdekkingsreis naar haar joodse vader begon voor schrijfster Mirjam Rotenstreich in Oekraïne en voerde via het Rode Leger naar Moskou, Leningrad en Berlijn. Haar vader Natan overleefde de Holocaust en kwam uiteindelijk aan in Nederland, waar hij niemand kende.
Zijn geschiedenis verdween in de doofpot, maar zijn dochter heeft de brokstukken van zijn spoor gevolgd en zijn levensverhaal opgetekend. Rotenstreich is te gast.

#2123 - De geschiedenis van stierenvechten - De geschiedenis van stierenvechten

Sun, 01 Jun 2025 08:00:00 +0200

De Messi onder de matadors, Andrés Roca Rey, doodt stier na stier in de nieuwe documentaire Tardes de soledad. De film geeft een intieme inkijk in de eeuwenoude mediterrane traditie, twee uur lang zien we de stierenvechter heen draaien om een steeds wanhopig wordende stier. Maar wanneer begon deze traditie eigenlijk? En is het gevecht tussen mens en stier nog houdbaar in een tijd waar steeds meer mensen ertegen zijn?
We vragen het aan cultuurfilosoof Eric Corijn, schrijver van het boek Apologie van een foute interesse, stierenvechten.

#2121 - Duitsland en Israël - Duitsland en Israël

Sun, 01 Jun 2025 08:00:00 +0200

Bondskanselier Merz brak deze week het stilzwijgen; de Israëlische aanvallen op Gaza zijn volgens hem niet te rechtvaardigen door de strijd tegen Hamas, en zouden in kunnen gaan tegen het internationaal recht. Kritiek hebben op de staat Israël was lange tijd taboe. De Duitse regering voelt zich al decennia-lang politiek verbonden en verantwoordelijk voor de veiligheid van Israël. Hoe zijn de landen na de Tweede Wereldoorlog zo met elkaar vervlochten geraakt? En zijn de uitspraken van Merz deze week een voorloper op een breuk in de relatie?
We leggen het voor aan historicus Krijn Thijs, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en het Duitsland Instituut.

#2115 - Zuid-Afrika en de Bittereinders - Zuid-Afrika en de Bittereinders

Sun, 25 May 2025 08:00:00 +0200

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa werd deze week door de Amerikaanse president Trump onder vuur genomen. Trump wapperde met A4’tjes waarop vermoorde witte Zuid-Afrikanen stonden uitgeprint, terwijl hij sprak over een zogenaamde ‘witte genocide’. Er is geen sprake van een buitenproportionele toename van geweld tegen deze groep. Waarom steekt deze theorie dan toch zo hardnekkig de kop op? En hoe verhoudt het zich tot de geschiedenis van witte Zuid-Afrikanen die zichzelf de Bittereinders noemen?
We vragen het aan historicus Vincent Kuitenbrouwer, schrijver van War of Words, Dutch pro-boer Propaganda en the South African War (1899 – 1902).

#2114 - Verkiezingen Suriname en de geest van Bouterse - Verkiezingen Suriname en de geest van Bouterse

Sun, 25 May 2025 08:00:00 +0200

Zondag zijn de parlementsverkiezingen in Suriname. Voor het eerst in 45 jaar speelt Desi Bouterse geen directe rol meer; de invloedrijke oud-president overleed 6 maanden geleden. Toch blijft zijn partij, de Nationale Democratische Partij (NDP), onlosmakelijk verbonden met zijn nalatenschap.
Hoe worstelt de NDP met de erfenis van Bouterse? We vragen het Ank Kuipers, journalist in Suriname.

#2119 - De column van Abdelkader Benali - De column van Abdelkader Benali

Sun, 25 May 2025 08:00:00 +0200

#2117 - De Italiaanse juwelenoorlog - De Italiaanse juwelenoorlog

Sun, 25 May 2025 08:00:00 +0200

Het is een kleine rel in Italië: de nazaten van het laatste koningshuis willen hun familiejuwelen terug, maar maken tot nu toe geen schijn van kans. Want de sieraden behoren de staat toe, en niet de nazaten van de monarchie die met Mussolini heulden, zo luidde het oordeel in 2022 en zo bevestigde een Romeinse rechtbank vorige week. Maar de familie vecht deze uitspraak aan.
De vraag is natuurlijk hoe deze juwelenoorlog afloopt. Historicus en kenner van het Italiaanse koningshuis Frans Willem Lantink vertelt meer.

#2116 - De cassetterevolutie en 'De Radiola Improvisatie Salon' - De cassetterevolutie en 'De Radiola Improvisatie Salon'

Sun, 25 May 2025 08:00:00 +0200

Eind jaren '70 was in het VPRO-radioprogramma De Radiola Improvisatie Salon een revolutie in de muziekindustrie te horen. Iedereen die zelf een bandje had opgenomen, kon die insturen. En dat bandje werd dan zonder selectie of censuur afgespeeld op de radio. Een radicaal idee, maar hoe klonk dat?
Marco van Dalfsen is op zoek naar deze ingestuurde cassettebandjes en naar opnames van het programma zelf, voor een erfgoedproject in samenwerking met het Allard Pierson Museum, de Concertzender, Diggin’ Demo’s, Muziekweb en Podiumkunst.net. Dalfsen is te gast. Luisteraars met tips kunnen mailen naar muziekcassette@gmail.com. Meer info op www.cassettecultuur.nl.

#2120 - Raising the flag - Raising the flag

Sun, 25 May 2025 08:00:00 +0200

Raising the flag on Iwo Jima, is de iconische foto die in alle schoolboeken symbool staat voor de Amerikaanse overwinning in de Pacific. Die komt ook voor in het eerste deel van ‘Operatie onthechting’ dat deze uitzending te horen is.
En over die beroemde foto is de laatste maanden in Amerika controverse ontstaan. Niet over de foto zelf, maar over het Ministerie van Defensie, dat de foto besloot te cancelen. Fotografie-expert Rutger van der Hoeven, ook te horen in Operatie Onthechting, vertelt.

#2118 - Recensies van Sanne Frequin - Recensies van Sanne Frequin

Sun, 25 May 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt twee historische boeken en een film:
Wereldsteden van de Lage Landen - Nadia Bouras, Manon van der Heijden et al. (red.)

Medusa in de spiegel - Jacqueline Klooster

Metamorfose - Pim Zwier

#2112 - De Seraphina van Braziliëbrug - De Seraphina van Braziliëbrug

Sun, 18 May 2025 08:00:00 +0200

De Amsterdamse brug 225, van de Kloveniersburgwal over de Raamgracht, was altijd naamloos. Dat gaat veranderen: de brug heet voortaan de Seraphina van Braziliëbrug. Het is een ode aan mensen met Afrikaanse roots die in de zeventiende eeuw in Amsterdam leefden en een gemeenschap vormden, vlakbij de brug.
Wie was Seraphina van Brazilië eigenlijk en wat weten we over haar gemeenschap? We vragen het aan historicus Mark Ponte, onderzoeker van de Afro-Atlantische gemeenschap in zeventiende-eeuws Amsterdam.

#2108 - Recensies van Fresco Sam-Sin - Recensies van Fresco Sam-Sin

Sun, 18 May 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee historische boeken en een museum:
Verenigd met de onbegrensde vitale energie - Jan De Meyer

De kortste geschiedenis van China - Linda Jaivin (vert. Pon Ruiter)

Museum Fenix in Rotterdam

#2113 - De nalatenschap van Malcolm X - De nalatenschap van Malcolm X

Sun, 18 May 2025 08:00:00 +0200

Malcolm X zou op 19 mei 2025 honderd jaar oud zijn geworden. Hij ging de geschiedenis in als de genadeloze tegenhanger van Martin Luther King, maar de twee kopstukken van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging worden tegenwoordig steeds vaker met elkaar vergeleken. Hoe kunnen we de nalatenschap van Malcolm X duiden, en waarom grijpen steeds meer jongeren erop terug?
Nawal Mustafa vertelt meer. Ze is docent bij de Universiteit van Amsterdam in o.a. Black studies en organiseerde deze week het programma 100 years Malcolm X- his legacy for Black and Muslim communities, in samenwerking met The Black Archives en Het Moslim Archief.

#2109 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 18 May 2025 08:00:00 +0200

#2107 - PKK's “historische missie” volbracht? - PKK's “historische missie” volbracht?

Sun, 18 May 2025 08:00:00 +0200

De Koerdische militante beweging PKK heeft zichzelf opgeheven, na veertig jaar gewapend verzet tegen de Turkse staat. Haar “historische missie" zou volbracht zijn. En daarmee verdwijnt een groot hoofdpijndossier voor Turkije.
Wat was die historische missie van de PKK? En is die wel echt volbracht? Te gast is Turkije-historicus Tayfun Balçık.

#2110 - Gezichtsbedrog-kunstenaar M.C. Escher - Gezichtsbedrog-kunstenaar M.C. Escher

Sun, 18 May 2025 08:00:00 +0200

Of het nu gaat over de handen die elkaar lijken te tekenen, over het water dat omhoog stroomt of over vissen die in vogels veranderen: iedereen kent wel iets van het werk van kunstenaar M.C. Escher. Posters van zijn werk hangen in wachtkamers en in wiskundelokalen.
Maar wie was Mauk Escher? En hoe kon deze Nederlandse graficus op internationaal niveau ons met zijn prenten verwonderen en misleiden? Micky Piller en Kristoffel Lieten tekenden zijn levensverhaal op in het boek M.C. Escher. Anders bekeken.

#2111 - Geen geld of geweld: de vergeten Bellamyaanse droom

Sat, 17 May 2025 22:00:00 +0200

Grote kans dat je er nog nooit van gehoord hebt: Bellamyanen. Aanhangers van het gedachtegoed van de Amerikaanse schrijver Edward Bellamy. En toch waren er in Nederland vanaf de jaren dertig duizenden Bellamianen in Nederland, met afdelingen in het hele land en landdagen waar ze eigen liederen zongen en naar lange speeches luisterden. Hun ideaal: een samenleving zonder geld, zonder geweld en met gelijkheid voor iedereen.

Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire op basis van twee VPRO-documentaires: de radiodocumentaire 'In de ban van Bellamy's Droom' uit 1987 en de televisiedocumentaire 'Vergeelde Toekomst' van Cherry Duyns uit 1979.

#2105 - Boevenpraktijken in de middeleeuwen - Boevenpraktijken in de middeleeuwen

Sun, 11 May 2025 08:00:00 +0200

Er wordt kleding weggegrist uit een tuin, een meisje melkt stiekem een koe van een nonnenklooster of een dief steelt zeven paarden in één keer; het zijn allemaal voorbeelden van ogenschijnlijk willekeurige boevendaden uit de middeleeuwen. Maar wie steelt er eigenlijk en wat zeggen deze daden over de middeleeuwse samenleving?
Mediëvist Janna Coomans onderzocht onontdekte dievenbekentenissen en is te gast met haar nieuwe boek Dievenland, over gewone mensen in onzekere tijden.

#2106 - De protestsongs die de wereld veranderden - De protestsongs die de wereld veranderden

Sun, 11 May 2025 08:00:00 +0200

In de zomer heeft OVT een nieuwe rubriek: en die gaat over het protestlied. Iedere week bespreken we een lied en het verhaal erachter. En we hopen dat u, luisteraar, ons daar bij kunt helpen. Stuur de protestsong, die niet alleen voor u, maar voor de hele wereld belangrijk is, naar ovtlive@vpro.nl.

Om alvast in de stemming te komen is onze recensent Nadia Bouras te gast en bespreekt haar favoriete protestsong, het liedje Habibi Diyali van Raymonde.

#2102 - De column van Micha Wertheim - De column van Micha Wertheim

Sun, 11 May 2025 08:00:00 +0200

Deze week is de column van Micha Wertheim.

#2104 - Maak Roemenië weer groot - Maak Roemenië weer groot

Sun, 11 May 2025 08:00:00 +0200

Bij de eerste ronde van de verkiezingen in Roemenië, kwam de extreemrechtse George Simion duidelijk naar voren als winnaar. Zijn boodschap? Make Romania Great Again. En daarmee bedoelt hij niet alleen ‘groots’, maar ook letterlijk: groot. Een Groot-Roemenië. En dat bestond al, zo’n honderd jaar geleden toen ook het Roemeense fascisme opkwam.
Wil Simion terug naar dat verleden? Verklaart het zijn succes, en wat betekent dat voor Europa? We vragen het aan Jan Willem Bos, vertaler Roemeens en auteur van meerdere boeken over Roemenië.

#2100 - Culturele genocide in Gaza - Culturele genocide in Gaza

Sun, 11 May 2025 08:00:00 +0200

“Gaza zal volledig worden verwoest”, zei de extreemrechtse Israëlische minister Bezalel Smotrich. Niet alleen de Gazanen maar ook hun erfgoed en cultuur wordt weggevaagd.
Is die vernietiging van het erfgoed onderdeel van de genocide? We vragen het aan Lucia Admiraal, historicus en correspondent in het Midden-Oosten voor NRC, normaal gesproken in Jeruzalem maar nu even hier.

#2101 - Het Tapijt van Bayeux - Het Tapijt van Bayeux

Sun, 11 May 2025 08:00:00 +0200

To piemel or not to piemel- blijft een vraag die de gemoederen door de geschiedenis heen bezig blijft houden. Zo blijkt maar weer uit de discussie die oplaait rondom het beroemde Tapijt van Bayeux. Het aantal geborduurde penissen op het wandkleed, waarop de slag bij Hastings in 1066 staat afgebeeld, werd onlangs bijgesteld naar 94. Maar hangt er nou een penis tussen de benen of een zwaard?
Marlisa den Hartog, mediëvist en schrijver van het boek Seks in de Renaissance, vertelt waarom deze penisdiscussie weer een heet hangijzer is geworden.

#2103 - Historische boeken met Nadia Bouras - Historische boeken met Nadia Bouras

Sun, 11 May 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:
Galmende geschiedenissen - Sinan Çankaya

Geweten - Maurits de Bruijn

Eén club, Eén stad, Ajax Amsterdam - Tentoonstelling in het Stadsarchief Amsterdam

#2095 - Kinderverzet in WOII - Kinderverzet in WOII

Sun, 04 May 2025 08:00:00 +0200

In de zomer van 1941 werd midden in de Wilhelmina Catharinaschool in Amsterdam-Centrum een muur opgetrokken. Joodse basisschoolleerlingen kregen voortaan aan de achterkant les en steeds verdwijnt er eentje. Niet-Joodse leerlingen begrijpen niet waarom volwassenen hier niets tegen doen en komen in opstand: ze richten een kinderverzetsgroep op.
Mirjam Elias schreef er in 2003 het jeugdboek Het verlaten hotel over. Nu is er aanvullend lesmateriaal. Elias is te gast.

#2099 - Historische boeken met Wim Berkelaar - Historische boeken met Wim Berkelaar

Sun, 04 May 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt een historisch boek en een tentoonstelling:
- Verzetsvrouwen - Agnes Cremers en Mark Bergsma
- Ik ben gewoon hier – Centraal Museum Utrecht

#2097 - Het geheime netwerk dat stiekem de Hongerwinter fotografeerde - Het geheime netwerk dat stiekem de Hongerwinter fotografeerde

Sun, 04 May 2025 08:00:00 +0200

‘De ondergedoken camera’ heten ze: het netwerk van fotografen dat in het geniep de laatste maanden van de bezetting fotografeerde. Na de oorlog werden de foto’s die zij maakten bepalend voor ons beeld van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Een foto van de graatmagere Henkie bijvoorbeeld, die in februari ’45 met een lepel in zijn hand de geleden honger in het Westen van Nederland aantoonde.
Sommigen van de fotografen werden beroemd, maar nooit was duidelijk hoe de groep opereerde. Tot nu, met het boek De ondergedoken camera. De auteurs, foto-historici bij het NIOD Eric Somers en René Kok zijn te gast, ook vanwege de gelijknamige tentoonstelling die deze week opende in FOAM.

#2094 - Caligula als spiegel voor Trump - Caligula als spiegel voor Trump

Sun, 04 May 2025 08:00:00 +0200

Afgelopen dinsdag beleefde Trump de befaamde 100 dagen, het moment waarop iedere president wordt afgerekend op zijn prestaties. Die waren volgens Trump zelf weergaloos. Maar in de commentaren was ook een ander geluid te horen: chaos tekende de eerste dagen van zijn beleid, zo was in serieuze kranten te lezen.
En juist die chaos is typerend voor Trump, net als het in de eerste eeuw na Chr. kenmerkend was voor Caligula. Zo meent filosoof en sociaal antropoloog Henri van Nispen, die onlangs promoveerde op de adhocratie oftewel de politieke stijl van de Romeinse keizer.
Maar wat is een adhocraat en in hoeverre spiegelt de ogenschijnlijk onvoorspelbare handel en wandel van Trump zich in het leven van de even beruchte als wrede keizer? Oftewel: kunnen we door Caligula te analyseren Trump beter begrijpen? Van Nispen is te gast.

#2096 - De column van Sana Valiulina - De column van Sana Valiulina

Sun, 04 May 2025 08:00:00 +0200

#2098 - AfD extreemrechts verklaard - AfD extreemrechts verklaard

Sun, 04 May 2025 08:00:00 +0200

Het was het gesprek van de dag deze week bij onze buren: de AfD kreeg het predicaat extreemrechts van de Duitse inlichtingendienst: het Bundesamt für Verfassungsschutz. De vraag is hoe deze kwalificatie past in de omgang met neo-nazistische en aanverwante partijen in ons buurland; en wat de mogelijke gevolgen zijn voor de tweede grootste partij van het land.
We vragen het aan journalist en Nederland-correspondent voor Duitsland Annette Birschel.

#2092 - Gek van Egypte - Gek van Egypte

Sun, 27 Apr 2025 08:00:00 +0200

De collectie van Jean-Marcel Humbert, egyptoloog en verzamelaar, barstte zo uit zijn voegen dat Humbert een tweede appartement moest huren om de parafenalia onder te brengen. Hij verzamelde duizenden objecten geïnspireerd op het oude Egypte, zoals klokken, speelgoed, servies en posters. Sinds eind vorig jaar is de collectie ondergebracht bij het Rijksmuseum van Oudheden en sinds kort is de tentoonstelling Dromen van Egypte in het museum te zien.
Wat is het belang van deze collectie? En wanneer begint de Egyptomanie? Daniel Soliman, egyptoloog en conservator van het Rijksmuseum van Oudheden is te gast.

#2088 - Waar ik me voor schaam - Waar ik me voor schaam

Sun, 27 Apr 2025 08:00:00 +0200

Na het overlijden van haar moeder komt journalist en Volkskrant-columnist Sheila Sitalsing erachter dat haar grootouders ‘fout’ waren in de Tweede Wereldoorlog. Met dit zinnetje over haar grootvader, nagelaten in een documentje op haar moeders computer: ‘Hij was altijd een groot Jodenhater geweest, ik weet niet waarom.’
De schaamte over dit verleden overheerst al snel, ook bij Sitalsing. Toch, of juist daarom, schreef ze: Waar ik me voor schaam. Een instructieboek hoe met dit verleden om te gaan. En over schaamte en totalitaire verleiding, ook in het heden. Sheila Sitalsing is te gast.

#2091 - Vernieuwende pausen - Vernieuwende pausen

Sun, 27 Apr 2025 08:00:00 +0200

Het was niet te missen: deze week overleed paus Franciscus. Hij schudde het Vaticaan flink op - iets dat hem niet altijd in dank is afgenomen. Maar daarin was hij niet uniek zegt OVT-coryfee en katholicisme-kenner Jos Palm. Hij ziet opvallende gelijkenissen met paus Johannes XXIII die de kerk in de jaren zestig dichter bij de moderne tijd bracht. Dat deed hij met het Tweede Vaticaanse Concilie (1962-1965), waarvan hij de geestelijk vader was. Palm is te gast.

#2089 - De column van John Jansen van Galen - De column van John Jansen van Galen

Sun, 27 Apr 2025 08:00:00 +0200

Deze week is de column van John Jansen van Galen.

#2093 - Historische boeken met Bart Funnekotter - Historische boeken met Bart Funnekotter

Sun, 27 Apr 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt een historisch boek en een tentoonstelling:
- Elselina - Marja Verbraak
- De wereld van Johan de Witt - Dordrechts Museum

#2090 - Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog - Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog

Sun, 27 Apr 2025 08:00:00 +0200

De inname van Den Briel in 1572, het Leids Ontzet in 1574 en de moord op Willem van Oranje in 1584. Bij de Tachtigjarige Oorlog denken we aan Holland. Daar zou de strijd tegen Spanje gestreden zijn. Toch opende deze week het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog in hartje Achterhoek in Groenlo. En de conservator van het museum, Godfried Nijs is te gast.

#2087 - Excuses voor de Jodenvervolging - Excuses voor de Jodenvervolging

Sun, 27 Apr 2025 08:00:00 +0200

Burgemeester Femke Halsema heeft namens de Gemeente Amsterdam excuses aangeboden voor de rol van de gemeente tijdens Jodenvervolging. Wat is er bekend over de Jodenvervolging in de hoofdstad tijdens de Tweede Wereldoorlog? Hoe werd er vlak na de oorlog naar gekeken, en wanneer is de verandering in het denken over de rol van de gemeente begonnen?
Historicus en oud-directeur van het Joods Historisch Museum Judith Belinfante is te gast.

#2081 - Josephine Baker - Josephine Baker

Sun, 20 Apr 2025 08:00:00 +0200

De nieuwe tentoonstelling ‘Josephine Baker, een leven vol verzet’ in het Verzetsmuseum laat een andere Josephine zien dan de meeste mensen kennen. Ze was één van de beroemdste artiesten uit de twintigste eeuw, die vooral bekend stond als de Afro-Amerikaanse entertainer in het beroemde bananenrokje. En ze wierp zich op als gewiekste verzetsvrouw en spion voor de bevrijding van Frankrijk tijdens het nazi-regime, en streed als burgerrechtenactivist voor gelijkwaardigheid in de Verenigde Staten. Hoe verrassend is deze nieuwe expositie?
Jazz-zangeres Denise Jannah bezocht de nieuwe tentoonstelling voor OVT en is te gast.

#2079 - Trump en de nalatenschap van McCarthy - Trump en de nalatenschap van McCarthy

Sun, 20 Apr 2025 08:00:00 +0200

Deze week zagen we het zoveelste hoofdstuk in Trumps oorlog tegen de zogenaamde on-Amerikaanse elementen in zijn Amerika. Ditmaal zijn de pijlen gericht op de eerbiedwaardige Harvard-universiteit, die te woke en te divers zou zijn. Trumps jacht op onwelgevallige elementen op de universiteiten en bij overheidsinstellingen doet herinneringen oproepen aan de beruchte jacht op alles dat links zou zijn onder senator McCarthy in de jaren 50. Maar wat zijn eigenlijk de overeenkomsten? En is de zogenoemde Red Scare van toen wel te vergelijken met de fobie van Trump?
Amerikaniste Markha Valenta komt praten over de communistenfobie van toen, ze vreest dat het onder Trump nu veel erger is dan in de tijd van het zogenoemde McCartyism.

#2083 - De broers Rosselli tegen Mussolini - De broers Rosselli tegen Mussolini

Sun, 20 Apr 2025 08:00:00 +0200

Op 9 juni 1937 werden twee Italiaanse broers gruwelijk vermoord in een Normandisch kuuroord. De moord op Carlo en Nello Rosselli is nooit opgehelderd, maar gebeurde allicht op bevel van Mussolini. De fratelli Rosselli waren immers antifascisten van het eerste uur.
Wie waren de broers Rosselli? En wat maakte hen zo gevaarlijk voor het fascistische regime in Rome? Schrijver Luc Rasson schreef er het boek Voor alles komt de daad over en is te gast.

#2082 - Belasting ontduiken in het oude Rome - Belasting ontduiken in het oude Rome

Sun, 20 Apr 2025 08:00:00 +0200

Ontsnappen aan de fiscus – het is van alle tijden. Af en toe komen berichten naar buiten van beroemdheden en multinationals die zich hieraan wagen, maar ook in de klassieke oudheid wist men al hoe het spel gespeeld werd. Dat blijkt uit een papyrusrol van zo’n tweeduizend jaar geleden, gevonden in de woestijn van Judea.
Classicus Raphaël Hunsucker is bij ons om te vertellen over deze bijzondere vondst.

#2080 - Jezus herrijst op het witte doek - Jezus herrijst op het witte doek

Sun, 20 Apr 2025 08:00:00 +0200

De tafel is gedekt; Jezus zal weldra verraden worden. Daar gaat het over in het nieuwe seizoen van de serie The Chosen, waarin het verhaal van Jezus wordt verteld. 200 miljoen mensen keken al naar de serie en nu zijn de eerste afleveringen van het nieuwe seizoen zelfs te zien in de bioscoop.
Maar wat voor beeld geeft deze serie van Jezus? En is deze verfilming van het paasverhaal uniek? Religiewetenschapper Ernst van den Hemel is te gast.

#2084 - Historische boeken met Fresco Sam-Sin - Historische boeken met Fresco Sam-Sin

Sun, 20 Apr 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt drie historische boeken:
Biografie van de Noordzee - Arie Kok
Kofferverhalen - Karin Amatmoekrim, Abdelkader Benali en Adriaan van Dis
Het paradijs van de arbeider - De tentoonstelling in 't Schip en het boek

#2085 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 20 Apr 2025 08:00:00 +0200

#2086 - Liefste Lies deel 6 - LAATSTE BRIEVEN

Fri, 18 Apr 2025 22:00:00 +0200

In 1952 blijkt uit de laatste brieven dat Lies nu eindelijk heeft gekozen. Was dit dan echt de juiste keuze? Was het ‘voor altijd’? Werd Lies gelukkig? Transcribente Lies Schouten-Vossen hoort hoe het verder ging met Lies. En de kinderen van de mannen die ooit zo verliefd waren op Lies ontdekken de brieven van hun vaders. Hoe kijken zij daar tegenaan?

Bronnen:

Een koffer vol liefde, het geheim van mijn vader, boek van Hella Sloksoede over de brieven van haar vader Joop (Frankie) aan Lies.

#2073 - Jan Patat: de lachende frietzak - Jan Patat: de lachende frietzak

Sun, 13 Apr 2025 08:00:00 +0200

Lelijk, vreemd en een Nederlands icoon: Jan Patat. Het is misschien wel het bekendste snackbar-straatmeubilair; een manshoog beeld van een knipogende patatzak dat zijn eigen friet aan het eten is. Het vreemde beeld is een waar cultfiguur geworden, maar wat is zijn verhaal?
Journalist Elja Looijestijn maakte de audiodocumentaire Het mysterie van de lachende frietzak en is te gast.

#2077 - Florence Price en de Passie van Shishani - Florence Price en de Passie van Shishani

Sun, 13 Apr 2025 08:00:00 +0200

Singer-songwriter Shishani Vranckx schreef met muziekcollectief Pyranello een eigentijdse Matthäus-passion. Ze staan zondagavond in het Muziekgebouw met Passie van Shishani. Shishani liet zich inspireren door componist Florence Price (1887 – 1953), de eerste Afro-Amerikaanse vrouw wiens symfonieën werden uitgevoerd. Haar werk werd goed ontvangen, maar ze raakte toch in de vergetelheid. Wat is er bekend over het leven van Price? En waarom grijpt Shishani met het herschrijven van de blockbuster van de klassieke muziek juist op haar terug? Singer-songwriter Shishani is te gast.
Shishani gaat met het Pynarello ensemble door het land om de ‘Passie van Shishani’ te spelen, meer informatie en tourdata zijn via deze link te vinden.

#2074 - De column van Sana Valiulina - De column van Sana Valiulina

Sun, 13 Apr 2025 08:00:00 +0200

#2072 - Breaking the Silence - Breaking the Silence

Sun, 13 Apr 2025 08:00:00 +0200

‘Hiroshima. Het leek op Hiroshima’, zegt een anonieme Israëlische officier over de totale vernietiging in Gaza. Klokkenluidersorganisatie ‘Breaking the Silence’ publiceerde deze week een rapport met het verhaal van deze officier en van meer anonieme militairen.
Wat zeggen deze nieuwe getuigenissen over de geweldinstructies voor Israëlische soldaten? En wat voor organisatie is ‘Breaking the Silence’ eigenlijk, die soldaten aan het praten krijgt over hun eigen genadeloze optreden? Erella Grassiani, antropoloog en Israël-kenner, is aan de lijn vanuit Israël.

#2078 - Kartini ongecensureerd - Kartini ongecensureerd

Sun, 13 Apr 2025 08:00:00 +0200

Ze is een van de meest bekende Nederlandstalige schrijfsters ter wereld. Kartini, heet ze. Ze leefde aan het einde van de 19e eeuw op Java, en streed voor gelijke rechten voor vrouwen. In Indonesië wordt haar geboortedag elk jaar groots gevierd, maar in Nederland is ze weinig bekend.
Maar na haar dood, gingen Indonesië, én Nederland, met haar nalatenschap aan de haal. Dat wordt rechtgezet in het nieuwe boek, De mooiste brieven van Kartini. Ingeleid en geselecteerd door historicus Lara Nuberg en journalist Feba Sukmana, beiden te gast.
Informatie over de boekpresentatie van De mooiste brieven van Kartini op maandag 14 april as in de Tolhuistuin te Amsterdam is te vinden via deze link.

#2075 - Historische boeken met Wim Berkelaar - Historische boeken met Wim Berkelaar

Sun, 13 Apr 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt drie historische boeken:
Oorlog zonder genade - Koos-Jan de Jager

Meesters van de magie - Ruud Vermeer

Hoe de liefde vergleed - Kiki Amsberg

#2070 - De column van Abdelkader Benali - De column van Abdelkader Benali

Sun, 06 Apr 2025 08:00:00 +0200

#2068 - De Smoot-Hawley Tariff act - De Smoot-Hawley Tariff act

Sun, 06 Apr 2025 08:00:00 +0200

Deze week kondigde Trump de importheffingen aan, voor goederen uit landen die tarieven hebben op Amerikaanse producten. De dag zal volgens de Amerikaans president de boeken ingaan als bevrijdingsdag. Met de importheffingen grijpt Trump terug op de zogenoemde Smoot-Hawley Tariff Act onder president Herbert Hoover, die is begonnen in 1930.
Maar wat hield die act in, en wat waren de gevolgen van die verhoogde importtarieven wereldwijd en voor Amerika? En is er een les uit te trekken voor de maatregelen van Trump nu? We vragen het aan Amerikanist Casper Thomas.

#2067 - De graaf van Monte-Cristo - De graaf van Monte-Cristo

Sun, 06 Apr 2025 08:00:00 +0200

#2069 - Historische boeken met Sanne Frequin - Historische boeken met Sanne Frequin

Sun, 06 Apr 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt drie historische boeken:
De geboorte van de stad - Erik Schmitz e.a.

Geschrapt, uitgegomd, gewist - Titiou Lecoq

Het verdriet van Elisabeth van Culemborg - Wijnand W. Mijnhardt

#2065 - Relieken van een millennial-heilige - Relieken van een millennial-heilige

Sun, 06 Apr 2025 08:00:00 +0200

Deze maand wordt de computerprogrammeur Carlo Acutis heilig verklaard. Acutis is jong gestorven, hij zal de eerste heilige millennial worden. De aanstaande heiligverklaring levert een explosie aan relieken op, die worden aangeboden via webshops. Maar alleen de kerk mag relieken uitgeven en verkoop is verboden. Een dot vermeende haren van Acutis leverde al 2000 dollar op. Hoe gaat de kerk hiermee om? En hoe is een authentieke reliek van namaak te onderscheiden?
Te gast is middeleeuwenkenner Sanne Frequin.

#2066 - Over de rand laait vuur - Over de rand laait vuur

Sun, 06 Apr 2025 08:00:00 +0200

Over de rand laait vuur is het nieuwe boek van historicus Chris van der Heijden over het leven van zijn omstreden ouders. Zijn vader was lid van de SS, vocht aan het Oostfront en was commandant van de beruchte Landwacht, zijn moeder was lid van de NSB en een fanatieke nationalist.
Hoe was het voor Van der Heijden om het boek te schrijven, zo'n 25 jaar na zijn bediscussieerde boek 'Grijs verleden'? En kun je wel tegelijkertijd zoon en historicus zijn? Van der Heijden is te gast.

#2062 - De erfenis van Atatürk - De erfenis van Atatürk

Sun, 30 Mar 2025 08:00:00 +0200

Na de arrestatie vorige week van Ekrem Imamoglu, de populaire burgemeester van Istanbul en belangrijkste opponent van president Erdogan, gingen Turken in veel steden dagenlang de straat op om te demonstreren. Oppervlakkig gezien lijkt de strijd om de macht in Turkije te gaan tussen de seculiere partij CHP van Imamoglu en de islamitische AK Partij van Erdogan, of zelfs tussen democratie en autocratie. Maar is het echt zo simpel? Welke rol speelt het nationalisme in Turkije en wat is de erfenis van Vader des Vaderlands Atatürk?
Historicus en Turkije-expert Tayfun Balçik is te gast.

#2059 - De terugkeer van Odysseus - De terugkeer van Odysseus

Sun, 30 Mar 2025 08:00:00 +0200

Poedelnaakt spoelt de gehavende Odysseus aan op de kiezelstranden van Ithaka, een openingsbeeld dat meteen de toon zet voor de nieuwe film The Return. Hoewel hij de oorlog heeft gewonnen, verloor Odysseus bijna al zijn mannen. Daarna duurt het nog meer dan tien jaar voordat hij eindelijk thuis zal komen.
Odysseus wordt al duizenden jaren bewonderd als een mythologische held. Hoe wordt dit verhaal in The Return verteld en wat is de aantrekkingskracht van dit eeuwenoude epos? Koen Vacano doet onderzoek naar de manier waarop de klassieke epische verhalentraditie doorwerkt in hedendaagse films. Hij is te gast.

#2060 - Historische boeken met Fresco Sam-Sin - Historische boeken met Fresco Sam-Sin

Sun, 30 Mar 2025 08:00:00 +0200

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt drie historische boeken:
Voor vrouw en kind - Tsila Rädecker

Uit liefde voor het lezen - Irene Vallejo (vert. Adri Boon)

Door vrouwen gedragen - Yvette Kopijn

#2058 - Christenen voor Israël - Christenen voor Israël

Sun, 30 Mar 2025 08:00:00 +0200

De Nederlandse stichting ‘Christenen voor Israël’ helpt kolonisten bij illegale bezetting op de Westelijke Jordaanoever. Dat bleek deze week uit onderzoek van Investico in samenwerking met BOOS, Nederlands Dagblad en De Groene Amsterdammer. Het is een tekenend voorbeeld van Israël-steun vanuit de Nederlands christelijke hoek.
En dat heeft een langere geschiedenis dan we denken, langer zelfs dan de staat Israël bestaat. Het is terug te voeren naar de jonge Nederlandse Republiek, zo meent onze gast theoloog Janneke Stegeman.

#2061 - Het verdriet van Tilburg - Het verdriet van Tilburg

Sun, 30 Mar 2025 08:00:00 +0200

De grootvader van Maarten van Riel was een van de duizenden textielarbeiders die Tilburg rijk was. De stad was de spil van zijn bestaan, maar ook de plek waar hij een einde maakte aan zijn leven.
In het deze week verschenen boek Het verdriet van Tilburg schetst Van Riel de tragische geschiedenis van de Tilburgse textielindustrie, en hoe dat verband houdt met de dood van zijn grootvader. De auteur is te gast.

#2063 - Een dino vondst in Mongolië - Een dino vondst in Mongolië

Sun, 30 Mar 2025 08:00:00 +0200

Wetenschappers hebben in de Gobiwoestijn in Mongolië een nieuwe dinosauriërsoort ontdekt: Duonychus tsogtbaatari. Een tweepotige dino, een Theropode, die verwant is aan de angstaanjagende T.rex. Alleen is deze nieuw ontdekte soort een planteneter.
Wekelijks worden er nieuwe dinosaurussoorten ontdekt, dus wat maakt deze vondst eigenlijk bijzonder? Paleontoloog Melanie During is te gast.

#2051 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 23 Mar 2025 09:00:00 +0100

#2054 - Van wie is de Hongaarse kokarde? - Van wie is de Hongaarse kokarde?

Sun, 23 Mar 2025 09:00:00 +0100

Het is een rond strikje in de driekleur rood-wit-groen: de Hongaarse kokarde. In 1848 werd het een symbool van het Hongaarse verzet tegen de Habsburgers in de onafhankelijkheidsoorlog van 1848-49. Sindsdien werd het strikje gedragen bij de herdenking van die oorlog, elk jaar op 15 maart. Maar premier Viktor Orbán en zijn partij Fidesz hebben van deze kokarde een partijsymbool gemaakt. Waar stond de kokarde voor, en is het zijn onschuld nu kwijt?
Historica en Hongarije-kenner Marian van der Pluijm vertelt.

#2053 - De opgedrongen vrede - De opgedrongen vrede

Sun, 23 Mar 2025 09:00:00 +0100

Het was een bizarre vertoning begin deze week; President Trump belde met de Russische president Poetin over een mogelijke wapenstilstand. Ondertussen lijkt de Oekraïense president Zelensky steeds meer voor een voldongen feit komen te staan. Maar hoe kan er sprake zijn van een duurzame vrede als andere grootmachten over het lot van Oekraïne gaan beslissen?
De gebeurtenissen deden diplomaat Benjamin Duerr denken aan de onderhandelingen in 1918, de opmaat naar de Vrede van Versailles die uiteindelijk niet houdbaar bleek.
Maar wat zijn eigenlijk de overeenkomsten en verschillen tussen toen en nu. En is het bestand van 1918 en de latere vrede van Versailles een voorbeeld voor de onderhandelingen die op komst zijn? Duerr vertelt meer.

#2050 - Het Vrijheidsbeeld - Het Vrijheidsbeeld

Sun, 23 Mar 2025 09:00:00 +0100

Het Vrijheidsbeeld moet terug naar Frankrijk. De Amerikanen hebben de ideologie waarvoor Lady Liberty staat verkwanseld en daarom moet het terug naar de schenker, aldus de Franse Europarlementariër Raphaël Glucksmann. Het groene en kolossale beeld kijkt al sinds het einde van de negentiende eeuw uit over de Big Apple, maar waarom staat dit door Fransen gemaakte beeld daar eigenlijk?
Te gast is Frankrijkkenner Rudi Wester.

#2055 - Met een olifant door de Alpen - Met een olifant door de Alpen

Sun, 23 Mar 2025 09:00:00 +0100

Het wordt nog altijd gezien als een van de grootste militaire kunststukjes ooit: in de derde eeuw voor Christus trok de Carthaagse generaal Hannibal met een leger olifanten de Alpen over om de Romeinse vijand in de rug aan te vallen. Eeuwen later debatteren wetenschappers nog steeds over zijn exacte route en proberen avonturiers zijn tocht opnieuw te beleven. Wat dreef deze mannen om met olifanten de bergen in te trekken, in het voetspoor van de beroemde krijgsheer?
Schrijver en kunstenaar Maarten Inghels schreef er de novelle Hannibal & Gideon over. Hij is te gast.

#2052 - Fascisme weer actueel - Fascisme weer actueel

Sun, 23 Mar 2025 09:00:00 +0100

Op 22 maart is er een grote landelijke demonstratie ‘tegen racisme en fascisme’, zo luidt de oproep. Maar waar hebben we het eigenlijk over als het over fascisme gaat? Heeft het hedendaagse fascisme een andere gedaante dan het oer-fascisme van de jaren dertig? En hoe is het te bestrijden?
Te gast is historicus Daniël Knegt, schrijver van het boek ‘Fascisme’, over de geschiedenis, betekenis en verschillende interpretaties van de term.

#2056 - Historische boeken met Bart Funnekotter - Historische boeken met Bart Funnekotter

Sun, 23 Mar 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt drie historische boeken
De geboorte van New York - Russell Shorto (vert. Catalien van Paassen, Willem van Paassen en Jan Willem Reitsma)

Koks en kelners - Patricia van den Eeckhout

Boulanger! - John-Alexander Janssen

#2044 - De strijd om de reïncarnatie van de Dalai Lama - De strijd om de reïncarnatie van de Dalai Lama

Sun, 16 Mar 2025 09:00:00 +0100

De spiritueel leider van het boeddhisme, de Dalai Lama, is bijna negentig en heeft ondanks zijn verheven status niet het eeuwige leven. Zijn Tibet is vanaf 1950 bezet door China en hij leeft sinds 1959 in ballingschap in India. China doet er alles aan om Tibet cultureel en etnisch in te lijven en claimt ook dat de nieuwe Dalai Lama van Chinese afkomst zou moeten zijn. In het nieuwe boek van de Dalai Lama, Stem van de ongehoorden, dat deze week uitkwam, maakt hij duidelijk dat hij zeker weet dat hij zal reïncarneren in een persoon afkomstig uit de ‘vrije wereld’. Hoe werd de huidige Lama een symbool van vrede en verzet?
Berthe Jansen, universitair docent Tibetaanse Studies aan de Universiteit Leiden, is te gast.

#2043 - Niets dan dankbaarheid voor de geallieerden - Niets dan dankbaarheid voor de geallieerden

Sun, 16 Mar 2025 09:00:00 +0100

Aankomende 5 mei vieren we 80 jaar bevrijding. Onze democratie werd – toen nog mede dankzij Amerika – gered van de nazi’s. Toch zitten er ook schaduwkanten aan de bevrijding: de hongerwinter, vergisbombardementen en zelfs geallieerde oorlogsmisdaden. Maar desondanks geen kwaad woord over de bevrijders: de Canadezen, Amerikanen en de Tommies.
Moeten we nog steeds alleen maar dankbaar zijn? Christ Klep schreef De lange bevrijding van Nederland, en is te gast.

#2049 - De column van Sana Valiulina - De column van Sana Valiulina

Sun, 16 Mar 2025 09:00:00 +0100

#2046 - Het gezicht van de Europese ‘Homo erectus’ - Het gezicht van de Europese ‘Homo erectus’

Sun, 16 Mar 2025 09:00:00 +0100

In Spanje is een stukje van het gezicht gevonden van de oudste mens die ooit in Europa heeft rondgelopen. Die vondst geeft nieuwe inzichten in de diversiteit en de evolutie van de menselijke soort in dit deel van de wereld.
Gerrit Dusseldorp is expert op het gebied van het gedrag van jager-verzamelaars uit het Pleistoceen en hij komt vertellen wat het gevonden bot vertelt over die alleroudste bewoners van het Europese continent

#2045 - De spijkerbroek - De spijkerbroek

Sun, 16 Mar 2025 09:00:00 +0100

De Europese Unie heeft, als reactie op de Amerikanen, importheffingen aangekondigd. Amerikaanse spijkerbroeken worden daardoor duurder. De spijkerbroek is misschien wel het meest gedragen kledingstuk ter wereld. Hoe komt het eigenlijk dat de spijkerbroek zo'n ongeëvenaard populair kledingstuk is geworden? En waar ligt de oorsprong van de spijkerbroek?
Ninke Bloemberg, kunsthistoricus en conservator mode bij het Centraal Museum Utrecht, vertelt ons het verhaal van de spijkerbroek.

#2047 - Charles de Gaulle’s vooruitziende blik - Charles de Gaulle’s vooruitziende blik

Sun, 16 Mar 2025 09:00:00 +0100

Macron pleitte deze week tijdens een Europese top voor een sterk Europa met Frankrijk in een voortrekkersrol. En dat is niet nieuw. Want eerder al, in de tijd van Charles de Gaulle, wilde Frankrijk niet afhankelijk zijn van Amerika als het om de Europese veiligheid gaat. Maar hoe zou zo’n door Frankrijk aangestuurd Europa eruitzien? En hoe schatplichtig is Macron eigenlijk aan de Generaal De Gaulle?
Bij ons is historicus en Frankrijkkenner Niek Pas.

#2048 - Historische boeken met Wim Berkelaar - Historische boeken met Wim Berkelaar

Sun, 16 Mar 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt drie historische boeken
In alles tot het uiterste - Frits de Lange
Machtswoorden - Remieg Aerts, Coen Brummer en Gertjan Schutte
Oekraïne onder vuur - Eugene Finkel (vert. Koen Boelens)

#2042 - Verloren zoon

Sun, 09 Mar 2025 11:22:00 +0100

Op het Sovjet Ereveld in Leusden liggen 865 gesneuvelde Sovjet-soldaten. Decennia lang waren de soldaten identiteitsloos; de familie verkeerde in onwetendheid over hun lot. Totdat een jonge journalist zich het lot van de vergeten Sovjet-soldaten aantrok: gedurende 26 jaar identificeerde Remco Reiding zo’n 250 soldaten. Het bracht hem naar talloze families, verspreid over de voormalige Sovjet-Unie, waar hij werd hij ontvangen als een verloren zoon.
Hoe ging die zoektocht in z’n werk? Hoe kwamen deze soldaten destijds in Nederland terecht? En is er nog wel ruimte voor gesneuvelde Sovjet-soldaten in het huidige politieke klimaat? Een verhaal gemaakt door Laura Stek.

Foto: Dirk-Jan Visser

#2035 - Noodpakketten - Noodpakketten

Sun, 09 Mar 2025 09:00:00 +0100

Volgens minister David van Weel moet iedere Nederlander in het geval van een ramp 72 uur zelfredzaam kunnen zijn. Hij sluit zich daarmee aan bij het Europese advies om genoeg in huis te hebben om het drie dagen te kunnen redden zonder hulp van buitenaf. Gaan we met dit advies terug naar de Koude Oorlog, toen de organisatie Bescherming Bevolking (B.B.) de burger moest bijstaan in de huiselijke voorbereiding op een oorlog?
Te gast is Roelof van Gelderen van het Museum Bescherming Bevolking in Grou.

#2037 - Wie was Greet Hofmans? - Wie was Greet Hofmans?

Sun, 09 Mar 2025 09:00:00 +0100

Greet Hofmans, een eenvoudige vrouw uit de Amsterdamse Jordaan, deed in de jaren vijftig haar intrede op Paleis Soestdijk. Marijke, de vierde dochter van de toenmalige koningin Juliana en haar man Bernhard, was geboren met een ernstige oogafwijking en de hulp van ‘Mejuffrouw Hofmans’, die vanaf 1946 enige bekendheid had gekregen als ‘alternatief genezer’, werd ingeroepen.
Al snel werd Hofmans een vertrouweling van het hof, met name van Juliana en werd ze deelgenoot van de huwelijksproblemen van het koninklijk paar. Haar adviezen werden serieus genomen. Zo serieus dat met name de prins Hofmans als een bedreiging ging zien voor zijn huwelijk en status. In de buitenlandse pers verschenen berichten dat het Nederlandse koningshuis een Raspoetin had binnengehaald. Dat leidde tot de zogenaamde ‘affaire Hofmans’. Maar wat deed Hofmans nou eigenlijk precies aan het hof? Was ze een heks of een heilige?
Die vraag staat centraal in de vuistdikke biografie die volgende week verschijnt van de hand van historicus Han van Bree. Het vertroebelde oog: het onbegrepen leven van Greet Hofmans. Hij is te gast.

#2036 - Laat Nederland zich weer overvallen door een vijand? - Laat Nederland zich weer overvallen door een vijand?

Sun, 09 Mar 2025 09:00:00 +0100

Is Nederland klaar voor een oorlog? Dat was de vraag die deze week als een zwarte wolk in de Tweede Kamer hing. Als Amerika ons in de steek laat en Nederland militair betrokken raakt in de oorlog van Rusland tegen Oekraïne, is er dan een Plan B?
De vraag doet bij voormalig luitenant-generaal Mart de Kruif het beeld oproepen van het Nederland van eind jaren dertig, toen politici pas heel laat ontdekten dat het vijf voor twaalf was. Hij vertelt meer.

#2038 - I'm still here - I'm still here

Sun, 09 Mar 2025 09:00:00 +0100

In 1971 wordt de Braziliaanse Rubens Paiva gearresteerd. Hij is een van de vele mensen die wordt gemarteld en vermoord tijdens de militaire dictatuur in Brazilië, die van 1964 tot 1985 duurde. De oscarwinnende film I’m still here vertelt het waargebeurde verhaal van Rubens, maar vooral dat van zijn vrouw Eunice Paiva en haar strijd voor gerechtigheid. De film staat symbool voor de verschrikkingen die plaatsvonden tijdens de Braziliaanse dictatuur en nog steeds voelbaar zijn.
We praten over de film I’m still here en de militaire dictatuur met onderzoeker Mariana Françozo, verbonden aan de Universiteit Leiden.

#2040 - Historische boeken met Sanne Frequin - Historische boeken met Sanne Frequin

Sun, 09 Mar 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt dire historische boeken
Vijanden van iedereen - Richard Blakemore (vert. Wilma Paalman, Willem van Paassen)

Dochters van Lucy - Jan Luiten van Zanden

Verliefd en veroordeeld - Maartje van de Kamp

#2041 - De column van Micha Wertheim - De column van Micha Wertheim

Sun, 09 Mar 2025 09:00:00 +0100

#2039 - De mammoet ontmanteld - De mammoet ontmanteld

Sun, 09 Mar 2025 09:00:00 +0100

Er is een grote stap gezet richting de terugkeer van de mammoet. Tenminste, als we de wetenschappers verbonden aan het Amerikaanse lab Colossal Biosciences mogen geloven. Daar zag een nieuw dier met eigenschappen van de mammoet het daglicht; een wolharige muis. Het uiteindelijke doel is om via genetische modificaties meerdere uitgestorven diersoorten te herintroduceren en een nieuwe versie van de mammoet door de arctische sneeuw te laten lopen. Maar is het eigenlijk wenselijk om zulke dieren weer kunstmatig tot leven te wekken? En wat voor toekomst is er eigenlijk voor de prehistorische kolos?
Dierfilosoof Erno Eskens is te gast.

#2030 - De Tech Coup - De Tech Coup

Sun, 02 Mar 2025 09:00:00 +0100

Big Tech ondermijnt de democratie, zo klinkt het steeds vaker. Door fake news, maar ook door een techgigant als Elon Musk die al wekenlang optreedt als de buikspreker van Trump. Maar is er sprake van een tech-coup? En wat is er nou zo bedreigend aan, terwijl we ooit zo optimistisch waren over de mogelijkheden van de digitale wereld?
Marietje Schaake schreef het boek De Tech Coup: Hoe tech is gaan regeren en we de macht weer terugwinnen en is te gast.

#2031 - Twee keer ontsnapt aan antisemitisme - Twee keer ontsnapt aan antisemitisme

Sun, 02 Mar 2025 09:00:00 +0100

In 1942, als de Pools-joodse Stefan Skotnicki zes jaar oud is, wordt hij door zijn ouders weggestuurd. Samen met zijn kindermeisje Zosia. Zo maakt hij een betere kans om de oorlog te overleven. Samen trekken ze door het Poolse platteland, telkens weer op de vlucht voor verraad. Maar wanneer de oorlog voorbij is, en hij een leven opbouwt achter het IJzeren Gordijn in Polen, neemt het antisemitisme opnieuw toe, en moet hij opnieuw vluchten.
Nu heeft hij als 90-jarige zijn herinneringen op laten tekenen in het boek Mijn twee moeders, met behulp van de Pools-Nederlandse journalist Dore van Duivenbode. Samen zijn ze te gast.

#2032 - Historische boeken met Fresco Sam-Sin - Historische boeken met Fresco Sam-Sin

Sun, 02 Mar 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:
Carthago: ooit verwoest, nooit verdwenen - Redactie: Diederik Burgersdijk, Dirk Vervenne

Eindelijk vrij - Emily Hemelrijk

Huis in de storm - Tentoonstelling in het Mauritshuis, Den Haag

#2033 - De column van Abdelkader Benali - De column van Abdelkader Benali

Sun, 02 Mar 2025 09:00:00 +0100

#2029 - Ruzie in het Witte Huis - Ruzie in het Witte Huis

Sun, 02 Mar 2025 09:00:00 +0100

'Dit is nog nooit vertoond.' Dat is de algemene reactie op wat er afgelopen vrijdag in het Witte Huis gebeurde, tussen president Trump en Zelensky. ‘Je hebt jezelf in een moeilijke positie gebracht, je bent respectloos tegen ons land’ zei Trump tegen de Oekraïense president. Vicepresident JD Vance deed er nog een schepje bovenop: ‘je hebt niet één keer dankjewel gezegd.’
Historicus en vaste OVT-boekrecensent Wim Berkelaar moest denken aan een ontmoeting tussen Hitler en president Hácha van Tjechoslowakije in 1939.

#2034 - Slot op de mond

Sat, 01 Mar 2025 13:30:00 +0100

Ket van Blokland (83) is geboren als intersekse: haar lichaam heeft mannelijke én vrouwelijke kenmerken. Haar hele leven had ze naar eigen zeggen ‘een slot op de mond’. Ket is niet de enige: van de 200.000 intersekse personen in Nederland treden 50 daarvan daarmee naar buiten. Dat verplichte zwijgen was sinds halverwege de vorige eeuw onderdeel van de medische aanpak ten aanzien van intersekse personen. Na het kiezen van een geslacht en een eventuele operatieve ingreep mocht er nooit meer over worden gepraat. Hoe kijkt Ket van Blokland terug op een leven lang zwijgen? En welke rol speelt haar dagboek in dit verhaal?

Research, regie en montage: Lara Aerts, story coach: Eefje Blankevoort, sounddesign en mixage: Huibert Boon, voice over coaching: Katja Prins, original score: Darius Timmer, eindredactie OVT: Laura Stek. Met speciale dank aan Ket van Blokland, Margriet van Heesch, Birgit Reissland (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed), Miriam van der Have (NNID). Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

#2026 - De Britten tegen het Russische gevaar - De Britten tegen het Russische gevaar

Sun, 23 Feb 2025 09:00:00 +0100

Premier Keir Starmer heeft maandag als eerste bevestigd dat Groot-Brittannië indien nodig troepen naar Oekraïne wil sturen om de grens te bewaken, en de dreigende Russische expansie tegen te gaan. En het is niet de eerste keer dat Groot-Brittannië zich bemoeit met wat het ziet als het Russische gevaar. Al veel eerder, in 1918, voeren de Britten Noord-Russische havens binnen, tegen het Bolsjewistische gevaar.
Waarom deden ze dat toen en rijmt de geschiedenis in dit geval? We hebben het erover met historicus Ivo van de Wijdeven.

#2024 - Bij de Duitse verkiezingen is de geschiedenis nooit ver weg - Bij de Duitse verkiezingen is de geschiedenis nooit ver weg

Sun, 23 Feb 2025 09:00:00 +0100

Op 23 februari gaat Duitsland naar de stembus. Voor het eerst lijkt de rechts-radicale AfD de tweede grootste partij van het land te worden. Ook het debat wordt gedomineerd door deze partij, waarin de echo van het Duitse verleden altijd doorklinkt. Welk beeld van de geschiedenis propageert de AfD? En hoe reageren de overige partijen daarop?
Te gast zijn Annette Birschel, correspondent in Nederland voor Duitse media en Hanco Jurgens, historicus verbonden aan het Duitsland Instituut.

#2025 - Historische boeken met Nadia Bouras - Historische boeken met Nadia Bouras

Sun, 23 Feb 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:
Modelverhalen. Reflecties op Aziatische roots - Samengesteld door Liang de Beer

'Ik weet me geen raad' - Willy Lindwer en Aline Pennewaard

American Photography - Rijksmuseum Amsterdam

#2027 - Land van het grote sterven - Land van het grote sterven

Sun, 23 Feb 2025 09:00:00 +0100

Poetin verraste het Westen drie jaar geleden met zijn inval van Oekraïne. Honderd jaar na de Eerste Wereldoorlog wordt er weer gevochten in de loopgraven én de Oekraïners houden stand. Tegen alle verwachtingen in bleek de oorlog geen blitzkrieg, maar een uitputtingsslag.
Wie zich verdiept in de Russische geschiedenis zou er eigenlijk niet van moeten opkijken. Dat is de boodschap van de Belgische slavist en militair deskundige Joris van Bladel. Hij is te gast met zijn nieuwe boek Land van het grote sterven, hoe Rusland de westerse logica tart.

#2028 - De Nederlandse Dandy

Sat, 22 Feb 2025 10:45:00 +0100

Nederland is geen land van dandy’s, je ziet ze hier weinig. Vroeger iets vaker, Louis Couperus was een dandy, en Lodewijk van Deyssel. Die flaneerden onberispelijk gekleed over straat, spraken in volzinnen en deden alsof dat vanzelf ging. Natuurlijk was dat schijn, het was hard werken.
En waarvoor? Voor de Bühne! Een dandy wil schijnen en schitteren. Maar heeft tegelijk een voorbeeldfunctie. Ook nu nog. Dus: wie zijn de dandy’s van vandaag?
Luister naar ‘De Nederlandse Dandy’, een geschiedenis waarvan Marten Minkema verslag doet en waarvan de oorsprong ligt in Londen en Parijs.

#2021 - Een afvallige pater in Congo - Een afvallige pater in Congo

Sun, 16 Feb 2025 09:00:00 +0100

Pater Albert Smulders werkt in Congo aan het begin van de 20e eeuw, maar keert voortijdig terug naar Nederland waar hij krankzinnig wordt verklaard en gedwongen opgenomen in een gesticht. Hem rest vergetelheid. Een eeuw later gaat zijn achterneef Wilbert Smulders op zoek naar zijn oudoom en reconstrueert hij dit familiegeheim in een cultuurhistorisch boek over kolonialisme, katholieke emancipatie en de toenmalige psychiatrische praktijk.
Smulders is te gast over zijn boek Voor God en den Congo, het wel en wee van een afvallige witte pater.

#2022 - De beste protestsongs - De beste protestsongs

Sun, 16 Feb 2025 09:00:00 +0100

‘Blowing in the wind’ van Bob Dylan, ‘Strange Fruit’ van Billie Holiday en ‘Changes’ van Tupac. Het is een greep uit de lijst van beste protestsongs aller tijden. Althans dat vindt het Amerikaanse tijdschrift Rolling Stone, dat de lijst recentelijk heeft gepubliceerd. Het laat in ieder geval zien dat protestsongs in verschillende tijden en genres zijn gemaakt. Maar wat zegt deze lijst over de ontwikkeling van de protestsong en waaruit bestaat een goede protestsong?
We bespreken dit met letterkundige aan de Universiteit Utrecht Laurens Ham, schrijver van het boek Op de vuist. Vijftig jaar politiek en protestliedjes in Nederland.

#2020 - Historische boeken met Wim Berkelaar - Historische boeken met Wim Berkelaar

Sun, 16 Feb 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee historische boeken:
Een volk dat voor tirannen zwicht... - Peter Bak

Het verzet van mijn vader - Frank Maas

#2018 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 16 Feb 2025 09:00:00 +0100

#2017 - De appeasement-politiek - De appeasement-politiek

Sun, 16 Feb 2025 09:00:00 +0100

In 1938 wist de Engelse premier Chamberlain het zeker. Een onafhankelijk land was opgeofferd, maar de vrede was geregeld. Het lijkt alsof de geschiedenis zich herhaalt. Want het telefoongesprek tussen Trump en Poetin over Oekraïne is niets anders dan een eigentijdse vorm van appeasement, de massage-politiek waarmee Chamberlain en andere grootmachten Hitler hoopten te temmen, zo stelt Historicus Bart Funnekotter.
Bart Funnekotter vreest dat toegeeflijkheid ook ditmaal een agressor niet zal stoppen. Hij is te gast en vertelt meer.

#2019 - Peter Pan: held of griezel? - Peter Pan: held of griezel?

Sun, 16 Feb 2025 09:00:00 +0100

Peter Pan's Neverland Nightmare draait in de bioscopen. Het is de horrorversie van het toneelstuk uit 1904: 'Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up', waar schrijver J.M. Barrie later een boek van maakte. In de horrorfilm is Peter Pan geen held, zoals we die kennen uit de Disney-versie van 1953, maar een nietsontziende psychopaat. Maar welke versie van het karakter ligt nou het dichtst bij de oorspronkelijke Peter Pan van J.M. Barrie? En wat zegt het personage uit begin 20e eeuw over die tijd?
Daný van Dam, universitair docent Engelse literatuur aan de universiteit Leiden is te gast.

#2023 - Amsterdam, de stad van Olie

Sat, 15 Feb 2025 15:43:00 +0100

Jacob Olie, pionier op het gebied van fotografie en timmerman, legde van 1860 tot 1905 het snelgroeiende Amsterdam vast. Zijn omvangrijke foto-archief is nog altijd van groot belang voor de kennis over de stad. Hoe ging hij te werk met zijn zelfgebouwde camera en wat kwam hij onderweg tegen?
Programmamaker Joan Veldkamp maakte de documentaire ‘Amsterdam, de stad van olie’ over haar betovergrootvader Jacob Olie.
Enkele nummers in de documentaire komen van de elpee Traveller van het Jacob Olie Trio. De violiste woonde in het huis van Olie en het trio zegt over zichzelf dat ze spelen zoals Jacob Olie fotografeerde.

#2016 - De geschiedenis van de spits: Martelwerktuig en heiligdom

Sun, 09 Feb 2025 12:27:00 +0100

Vanaf 12 februari gaat bij Het Nationale Ballet het programma ‘Jewels’ in premiere, met stukken van de Amerikaans-Russische choreograaf George Balanchine. Balanchine staat bekend als de choreograaf die de fysieke grenzen van de danseres tot in het extreme oprekte. Vooral door middel van de inzet van de spits: de balletschoen met harde neus die ballerina's tot feeërieke opperwezens maakte.
Maar wanneer zag de spits het levenslicht? Wat betekende dat voor de balletkunst en voor de positie van de ballerina? Laura Stek volgde het spoor van het martelschoentje in ‘Martelwerktuig en heiligdom’, eerder uitgezonden in 2019.

#2015 - De column van John Jansen van Galen - De column van John Jansen van Galen

Sun, 09 Feb 2025 09:00:00 +0100

#2013 - 50 jaar bouquet-romans - 50 jaar bouquet-romans

Sun, 09 Feb 2025 09:00:00 +0100

De Harlequin bouquet-roman bestaat 50 jaar en dat wordt gevierd met een schrijfwedstrijd, waarin wordt opgeroepen om een verhaal te schrijven dat ‘zindert van de hartstocht’. Uitgangspunten: De held is een rijke, succesvolle, machtige, liefst exotische alfaman. De heldin is meestal een werkende jonge vrouw, een tikje onzeker over zichzelf maar beslist niet onaantrekkelijk. Het lijkt alsof de ingrediënten van de bouquet-roman na vijftig jaar hetzelfde zijn gebleven, of is het genre ondertussen veranderd? En waarom blijft de bouquet-roman zo populair?

We hebben het erover met de Nederlandstalige bouquet-roman schrijver van het eerste uur.

#2010 - De doorbraak van de PvdA - De doorbraak van de PvdA

Sun, 09 Feb 2025 09:00:00 +0100

Er moet een nieuwe partij komen met een nieuw verhaal. Zo zei partijleider Frans Timmermans deze week. Het is een bekend geluid dat doet denken aan de oprichting van de PvdA, want ook in 1946 moesten oude vormen en gedachten sterven en plaatsmaken voor nieuwe ideeën. Het leidde tot een nieuwe partij en een nieuw verhaal. Maar wat was dat verhaal? En kan het de huidige zieltogende PvdA uit het slop helpen?
We vragen het aan historicus en kenner van de sociaaldemocratie Bram Mellink.

#2009 - De inburgering van de moeflon - De inburgering van de moeflon

Sun, 09 Feb 2025 09:00:00 +0100

De moeflon moet erkend worden als ‘ingeburgerd dier’. Daarvoor pleit Vereniging de Moeflon in de nota ‘Geef de moeflon een kans’ die het afgelopen woensdag in de Tweede Kamer aanbood. Mede door de groeiende wolvenpopulatie loopt de moeflon - die intussen zo’n 100 jaar in Nederland woont - gevaar in het wild.
Wat kan inburgering betekenen voor de moeflon? Dierfilosoof Erno Eskens is te gast.

#2011 - Hoe komt Nederland aan zijn zelfbeeld? - Hoe komt Nederland aan zijn zelfbeeld?

Sun, 09 Feb 2025 09:00:00 +0100

Komende week is het tachtig jaar geleden dat de Oost-Duitse stad Dresden werd platgebombardeerd door de geallieerden. Er bleef weinig over van de stad die als één van de mooiste steden van Duitsland werd betiteld. Tot op de dag van vandaag is nog steeds onduidelijk hoeveel mensen er door het bombardement het leven lieten.
Historicus en Duitsland-kenner Krijn Thijs licht toe waarom de herdenking van deze zwarte bladzijde altijd al beladen is maar dit jaar extra, vanwege de komende Bondsdagverkiezingen.

#2014 - Historische boeken met Bart Funnekotter - Historische boeken met Bart Funnekotter

Sun, 09 Feb 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt drie historische boeken:
Hendrik V - Dan Jones (vert. Roelof Posthuma)

Van savanne tot stad - Christian Grataloup (vert. Alexander van Kesteren)

Geheugen, zing - Makana Eyre (vert. Caspar Wijers)

#2012 - De beladen herdenking van Dresden - De beladen herdenking van Dresden

Sun, 09 Feb 2025 09:00:00 +0100

Komende week is het tachtig jaar geleden dat de Oost-Duitse stad Dresden werd platgebombardeerd door de geallieerden. Er bleef weinig over van de stad die als één van de mooiste steden van Duitsland werd betiteld. Tot op de dag van vandaag is nog steeds onduidelijk hoeveel mensen er door het bombardement het leven lieten.

Historicus en Duitsland-kenner Krijn Thijs licht toe waarom de herdenking van deze zwarte bladzijde altijd al beladen is maar dit jaar extra, vanwege de komende Bondsdagverkiezingen.

#2004 - Een Spoetnik-erlebnis? - Een Spoetnik-erlebnis?

Sun, 02 Feb 2025 09:00:00 +0100

De komst van DeepSeek zette de AI-wereld op scherp. Deze Chinese app kan, net als ChatGPT, teksten schrijven, vertalen, programmeren en vragen beantwoorden. Maar wel voor een fractie van de ontwikkelkosten van de Amerikaanse concurrent.

Er wordt gerefereerd aan een Spoetnik-moment, omdat de lancering door de Sovjet-Unie een soortgelijke schokgolf van verbijstering teweegbracht in het Westen. Is die vergelijking accuraat? We vragen het historicus Ivo van de Wijdeven.

#2000 - De strijd om de eenwording van Italië - De strijd om de eenwording van Italië

Sun, 02 Feb 2025 09:00:00 +0100

‘Zelfs bedriegers zijn nuttig’ zegt kolonel Orsini in de nieuwe Italiaanse film L’abbaglio – nu te zien op het IFFR, het filmfestival in Rotterdam. De film volgt de sluwe kolonel die in 1859 de troepen van vrijheidsstrijder Garibaldi aanvoerde om Italië te verenigen. Hoe historisch accuraat is de film? En hoezo en van wie moest Italië eigenlijk bevrijd worden?

Italië-kenner en historicus Arthur Weststeijn bekeek de film voor ons en is te gast.

#2002 - Bij inval Rwanda in Congo werkt geschiedenis genocide door - Bij inval Rwanda in Congo werkt geschiedenis genocide door

Sun, 02 Feb 2025 09:00:00 +0100

Een al lang sluimerend conflict haalde deze week de voorpagina’s, toen de Congolese rebellengroep M23 de stad Goma in Oost-Congo innam. Het is een dramatisch nieuw hoofdstuk in een regio die al lang onrustig is. M23 wordt gesteund met materieel en mensen door de regering van buurland Rwanda en zou uit zijn op de controle over ‘conflictmineralen’-mijnen.

Dat is te kort door de bocht, stelt historicus Judith Verweijen, die gespecialiseerd is in gewapend conflict in deze regio. De aanwezigheid van Rwanda daar kan niet losgezien worden van de geschiedenis: de genocide in Rwanda en de daaropvolgende Congo-oorlogen in de jaren negentig.

#2001 - Loden vloeken - Loden vloeken

Sun, 02 Feb 2025 09:00:00 +0100

Bij een opgraving in het Franse Orléans is een Romeins massagraf ontdekt met 60 skeletten én maar liefst 21 opgerolde ‘vloektabletten’ van lood. Waarom werden in de oudheid vervloekingen meegegeven aan de doden en hoe bijzonder is deze vondst in Orléans?

Historicus en promovenda oude geschiedenis Patricia Kret is te gast.

#2003 - De val van een Rotterdamse verzetsmoeder - De val van een Rotterdamse verzetsmoeder

Sun, 02 Feb 2025 09:00:00 +0100

'Tante Bertha' werd in 1945 plechtig gehuldigd omdat ze de moeder van het verzet zou zijn geweest in Rotterdam. Haar reputatie leek niet kapot te kunnen. Ze was de vrouw achter de knokploegen, en ze zou eigenhandig een aantal joden hebben gered.

En toch kwamen er al tijdens de oorlog vlekjes, of beter gezegd vlekken, op haar blazoen van verzetsheldin. Want hoe zat het met de joden die ze had geholpen? Het gerucht ging dat ze die had verraden om er zelf beter van te worden. Gerard Groeneveld dook in het omstreden verleden van tante Bertha en beschreef haar leven in de oorlog. Hij is te gast.

#2007 - Historische boeken met Sanne Frequin - Historische boeken met Sanne Frequin

Sun, 02 Feb 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.

Deze week is de beurt aan kunsthistoricus Sanne Frequin. Zij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:

Ségurant: de drakenridder - Emanuele Arioli (vert. Annelies Kin, Nathalie Tabury)

Moeders, mystici en maîtresses: vrouwen in de vroege middeleeuwen - Luit van der Tuuk

Tentoonstelling Zien & Geloven: zintuiglijke ervaring in de late middeleeuwen - Rijksmuseum Twente

#2008 - De column van Micha Wertheim - De column van Micha Wertheim

Sun, 02 Feb 2025 09:00:00 +0100

Deze week is de column van Micha Wertheim.

#1984 - Trump’s grote historische voorbeeld - Trump’s grote historische voorbeeld

Sun, 26 Jan 2025 09:00:00 +0100

Donald Trump gaf afgelopen maandag zijn inauguratie-speech. En daarin was een glansrol weggelegd voor een vergeten 19e eeuwse president: William McKinley. Trump lijkt McKinley nu constant als zijn grote voorbeeld aan te halen. Maar wordt er niet altijd gezegd dat hij met elke politieke traditie brak? Of was er toch een soort Trump avant la lettre? Te gast is Amerika-kenner Casper Thomas.

#1986 - Historische boeken met Nadia Bouras - Historische boeken met Nadia Bouras

Sun, 26 Jan 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt drie historische boeken:
Drie vrouwen: de vergeten feministische golf van de jaren dertig - Marie-Claire Melzer
De dochter: herinneringen aan anders zijn - Harriët Duurvoort
Het verraad van de Jordaan - Stephanie Biesheuvel

#1988 - De column van Abdelkader Benali - De column van Abdelkader Benali

Sun, 26 Jan 2025 09:00:00 +0100

De column van Abdelkader Benali

#1985 - De inspiratie achter het beertje Paddington - De inspiratie achter het beertje Paddington

Sun, 26 Jan 2025 09:00:00 +0100

Vissershoed, houtje-touwtje-jas en zachte vacht. Het marmelade verslindende beertje Paddington is weer te zien op het grote doek. In Paddington in Peru reist het kleine beertje naar de Amazone, op zoek naar zijn wortels. Net als eerdere films van de reeks is dit derde deel gebaseerd op de boeken van schrijver Michael Bond.
Maar wat inspireerde Bond om over Paddington te schrijven? En hoe groeide dit kleine beertje uit tot een nationaal icoon in Engeland? Zondag is Paddington bij ons in de uitzending, of nou ja; bijna. Bent Van Looy, de Vlaamse stem van Paddington, ook zanger en anglofiel, is te gast.

#1989 - De idyllische boer - De idyllische boer

Sun, 26 Jan 2025 09:00:00 +0100

'Van de boer blijf je af', lijkt de hardnekkige reactie op de rechterlijke uitspraak over de stikstofdoelen. Het beeld van de idyllische boer die moet worden beschermd lijkt diep in ons geheugen te zijn gegrift. Ondertussen zien we gegevens over het boerenbedrijf voorbijkomen die hiermee wringen. Waarom houden we het romantische beeld van de boer toch zo in stand? En hoe zien we de gedachte over het idyllische boerenbedrijf terug in de geschiedenis?
Literatuurwetenschapper Anneloek Scholten constateerde in haar proefschrift: stereotypen over het platteland zijn van alle tijden. Ze is te gast.

#1987 - Wilhelmina Drucker, feministe van het eerste uur - Wilhelmina Drucker, feministe van het eerste uur

Sun, 26 Jan 2025 09:00:00 +0100

De feministische actiegroep Dolle Mina liet deze week weer van zich horen. In de jaren zeventig was hun missie ‘baas in eigen buik’ en de omverwerping van het patriarchaat. Afgelopen donderdag hielden de Dolle Mina's een manifestatie bij het standbeeld van Wilhelmina Drucker in Amsterdam. De naam Dolle Mina verwijst naar deze feministe van het eerste uur, die 100 jaar geleden stierf.
Wie was Wilhelmina Drucker (1847-1925) en wat maakt dat zij sindsdien inspiratie biedt aan generaties vrouwen na haar? Te gast zijn Dunya Verwey, Dolle Mina van het eerste uur, en Devika Partiman, directeur van Stichting Stem op een Vrouw.

#1990 - De Betere Bajes deel 2

Fri, 24 Jan 2025 23:00:00 +0100

In deel twee van de documentaire ‘De betere bajes’ over de Bijlmerbajes horen we mensen die er vast hebben gezeten. De bedoeling van de Bijlmerbajes was dat het menselijker en moderner zou worden dan de bestaande Huizen van Bewaring. Maar niet alle gedetineerden vonden het er prettig. Zelfs de ramen zonder tralies vonden sommige mensen ingewikkeld. En waarom werd de Bijlmerbajes ‘de gaten van Amsterdam’ genoemd?
‘De Betere bajes’ is gemaakt door Katinka Baehr en eerder uitgezonden in 2003 bij het 25-jarig bestaan van de Bijlmerbajes.
De voice-overs werden ingesproken door Astrid Nauta.

De Bijlmerbajes bestaat inmiddels niet meer. In 2016 sloten de deuren en twee jaar later werden de torens, op één na, gesloopt. En nu is die plek volop in ontwikkeling. Er komt een woonwijk, veel groen, met creatieve bedrijven en een middelbare school. De naam van de wijk: Bijlmerkwartier.
En de’Kalverstraat’ waar André van Bolderik het over had, die lange gang waar gedetineerden elkaar tegenkwamen en in drugs handelden... Daar wordt in de keurige wijk ook naar verwezen, want de weg die door de wijk loopt gaat ‘de Verlengde Kalverstraat’ heten. (Niet de Kalverstraat, want die hadden ze al in Amsterdam.)

#1978 - Historische boeken met Wim Berkelaar - Historische boeken met Wim Berkelaar

Sun, 19 Jan 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.

Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt drie historische boeken:

-Vrijheid- Angela Merkel en Beate Baumann (vert. Anne Folkertsma en Jantsje Post)

-Leven voor een leer, Anna Terruwe (1911-2004)- Marit Monteiro

-De cultuur van het narcisme- Christopher Lasch (vert. Elise Marijns)

#1979 - James Baldwin in Parijs - James Baldwin in Parijs

Sun, 19 Jan 2025 09:00:00 +0100

Met slechts 40 dollar op zak vertrok de vierentwintigjarige James Baldwin naar Parijs. Hij werd verliefd op de stad, niet alleen vanwege de schoonheid en cultuur, maar ook vanwege de afstand die de Franse hoofdstad bood tot de discriminatie die hij in de Verenigde Staten had ervaren. De stad vormt de achtergrond voor zijn tweede roman Giovanni’s Room (1956), nu bewerkt tot een muzikale voorstelling en te zien in het Internationaal Theater Amsterdam (ITA).

Wat vertelt het toneelstuk over de rol van Parijs in Baldwins leven? En wat zegt het over wat het betekende om queer te zijn in die tijd? Schrijver Raoul de Jong bezocht de voorstelling en is te gast.

#1981 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 19 Jan 2025 09:00:00 +0100

Deze week is de column van Nelleke Noordervliet.

#1977 - Middeleeuws manuscript als escaperoom - Middeleeuws manuscript als escaperoom

Sun, 19 Jan 2025 09:00:00 +0100

Een vis met een hertengewei en een volk dat leeft van de geur van appels. Het zijn verschijnselen die voorkomen in de Middeleeuwse encyclopedie Der Naturen Bloeme. Dit boek vol kleurrijke illustraties van natuurfenomenen en wonderlijke wezens staat centraal in het nieuwe spel MedievalMe. Het spel laat scholieren de soms bizarre Middeleeuwse wereld ontdekken door samen puzzels en mysteries op te lossen.

Kunsthistoricus Sanne Frequin, gespecialiseerd in de Middeleeuwen, ontwikkelde het spel in samenwerking met ontwerpbureau Doyle Studio en conservatoren van de Koninklijke Bibliotheek. Ze is te gast.

#1980 - Schrijven in tijden van oorlog - Schrijven in tijden van oorlog

Sun, 19 Jan 2025 09:00:00 +0100

Aankomend president Trump belooft snel een einde aan te maken aan de oorlog in Oekraïne. Auteur Lisa Weeda is daar niet gerust op. Zij verwerkte haar Oekraïense familie-achtergrond in twee romans over de geschiedenis en de actualiteit van de oorlog in Oekraïne.

Het Writers Unlimited Festival start volgende week in Den Haag en daar spreekt Weeda met collega’s en publiek over schrijven in tijden van oorlog. Ze is te gast.

#1976 - Staakt-het-vuren bestand Israël-Hamas - Staakt-het-vuren bestand Israël-Hamas

Sun, 19 Jan 2025 09:00:00 +0100

Woensdag kondigde de Qatarese premier een staakt-het-vurenbestand aan tussen Israël en Hamas, dat een einde zou betekenen van de Gaza-oorlog die al vijftien maanden woedt. Het bestand moet zondag ingaan.

Wat betekent dit precaire akkoord en hoe ver zijn we verwijderd van vrede, als we naar de geschiedenis kijken? Te gast is Derk Walters, voormalig NRC-correspondent in Israël.

#1983 - De Betere Bajes deel 1

Fri, 17 Jan 2025 23:00:00 +0100

Het was verrassend nieuws: onze gevangenissen zitten zo vol dat gedetineerden een paar dagen eerder naar huis mogen. Er is sprake van code zwart. Er staat geen cel meer leeg.
Dat deed ons denken aan hoe er in de jaren zeventig werd gedacht over gevangenissen. Een tijd waarin er vragen werden gesteld bij het hele concept van gevangenissen en Huizen van Bewaring.
De Bijlmerbajes in Amsterdam moest de eerste worden van een heel nieuwe manier om mensen op te sluiten: beter, menselijker en moderner.
In 1978 werd de Bijlmerbajes geopend. Programmamaker Katinka Baehr maakte in 2003 bij het 25-jarige bestaan een tweeluik over de Bijlmerbajes.
Voice-overs: Astrid Nauta

#1970 - Jean-Marie Le Pen overleden - Jean-Marie Le Pen overleden

Sun, 12 Jan 2025 09:00:00 +0100

De Franse politicus Jean-Marie Le Pen is overleden. Le Pen staat bekend als een man met rabiate opvattingen, maar misschien is hij vooral de man die het nationaal-populisme salonfähig heeft gemaakt in Europa. Wat is er bekend over zijn geschiedenis, en hoe heeft zijn radicaal rechtse gedachtegoed zich verspreid?
Marijn Kruk vertelt meer. Hij stond oog in oog met Le Pen en schreef het boek Opstand - De populistische revolte en de strijd om de ziel van het Westen, waarin hij een rondgang maakt langs radicaal-rechts in Europa.

#1971 - Make Greenland great again? - Make Greenland great again?

Sun, 12 Jan 2025 09:00:00 +0100

‘Make Greenland great again!’ Zo sprak Trump deze week, nadat zijn oudste zoon een bezoek aan Groenland bracht. De aankomende Amerikaanse president dreigt met annexatie van het grootste eiland ter wereld dat sinds de 18e eeuw in Deense handen is.
Al decennia streeft Groenland naar onafhankelijkheid van Denemarken. Hoe kijken de Groenlanders naar Trumps voorstel? En welke rol speelt de historische relatie tussen Denemarken en Groenland daarin? Stine Jensen, Deens-Nederlandse filosoof en schrijver, is te gast.

#1969 - Jager en verzamelaars als ondergoedmodellen - Jager en verzamelaars als ondergoedmodellen

Sun, 12 Jan 2025 09:00:00 +0100

In Museumpark Archeon wordt deze winter de prehistorie tot leven gebracht met gebruik van beeldmateriaal gemaakt door A.I. Dat heeft soms op zijn zachts gezegd discutabele gevolgen, want de mensen uit de prehistorie op de plaatjes lijken op een kruising tussen acteurs uit een bierreclame en ondergoedmodellen.
Dat zag archeoloog Gerrit Dusseldorp afgelopen weekend tijdens zijn familiebezoekje aan het Archeon. Hoe zagen mensen uit die tijd er daadwerkelijk uit? En hoe kan het dat A.I. met incorrecte beelden komt? Dusseldorp vertelt meer.

#1973 - Historische boeken met Fresco Sam-Sin - Historische boeken met Fresco Sam-Sin

Sun, 12 Jan 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt drie historische boeken:
Sprekende juwelen - Martijn Akkerman

De schatkist van Rome - Gareth Harney

Levende stenen - Albrecht de Preter en Guido Vanheeswijck (red.)

#1974 - De column van John Jansen van Galen - De column van John Jansen van Galen

Sun, 12 Jan 2025 09:00:00 +0100

#1972 - Chaos rond het collaboratiearchief - Chaos rond het collaboratiearchief

Sun, 12 Jan 2025 09:00:00 +0100

Wie op zoek is naar het oorlogsverleden van een familielid kan sinds begin januari online grasduinen in meer dan 400.000 namen op de site van het Nationale Archief. Maar verder dan een mogelijke naamsvermelding en summiere beschrijving kom je voorlopig niet. Ook zijn er inmiddels alweer 25.000 namen geschrapt, vanwege onterechte vermeldingen.
De digitale openbaarmaking van het collaboratie-archief (Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging) is ontaard in chaos. Komt het nog goed? Historicus Ewoud Kieft is te gast.

#1975 - De bezielde bruine kroeg

Sat, 11 Jan 2025 12:52:29 +0100

Het Bruine Café: ooit had je ze voor het uitkiezen in elke stad, ieder dorp, tot in het kleinste gehucht; met Perzische kleedjes, biljart en veel donker hout.
Die Bruine Kroeg zit nu in de verdrukking, en dat al decennia. Hun aantal slinkt ieder jaar, niet alleen tot verdriet van kroegtijgers met een alcohol-uitdaging, maar van de hele buurt die hun oude vertrouwde ontmoetingsplek met redelijke prijzen plaats ziet maken voor een hippe sappenbar. Wat is het nou precies wat het Bruin Café zo bijzonder maakt? En zijn ze nog te redden? En hoe dan?
Daarover in de Spoordocumentaire ‘De Bezielde Bruine Kroeg’, waarin Marten Minkema praat met kroegenkenners als Midas Dekkers en met Bruine Kroeg-beschermers die het tij willen keren.
Een langere versie van deze documentaire is te vinden in de podcast DOCS.

#1965 - Kunstmatige Intelligentie in de wetenschap - Kunstmatige Intelligentie in de wetenschap

Sun, 05 Jan 2025 09:00:00 +0100

Vijf miljoen handgeschreven brieven uit de VOC-tijd doorzoeken, via koppeling van data kijken waar Neanderthalers leefden en informatie over geuren verzamelen om ze opnieuw te kunnen maken. Het zijn onderzoeken die zonder A.I. onmogelijk zouden zijn. Drie wetenschappers die zich met deze onderzoeken bezig houden gaan in gesprek over de revolutie die kunstmatige intelligentie teweeg brengt, maar ook over de risico's en de veranderende rol van de historicus. Want dat romantische zoeken in vergeelde paperassen, gaat dat verdwijnen? De kans is groot.
Te gast zijn: Gerhard de Kok, maritiem historicus bij het Huygens Instituut; Caro Verbeek, kunsthistorica en geurwetenschapper, verbonden aan de Vrije Universiteit; en Fulco Scherjon, archeoloog aan de Universiteit Leiden.
En wil je zelf op zoek naar geuren in de geschiedenis, check dan de Odeuropa geurontdekker. Of wil je grasduinen in VOC-brieven in de Globalise transcritption viewer? Meer informatie over het onderzoek naar migratieroutes van Neanderthalers, vind je hier.

#1967 - Historische boeken met Annelien de Dijn - Historische boeken met Annelien de Dijn

Sun, 05 Jan 2025 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Annelien de Dijn. Zij bespreekt drie historische boeken:
Een vrije geest: Het uitzonderlijke leven van Betje Wolff - Marita Mathijsen

Ach Freule – Elena Beelaerts van Blokland

Nederlandse kolonisten in Amerika en de Liga der Irokezen - Willem F. Korthals Altes

#1964 - Interview met Napoleon - Interview met Napoleon

Sun, 05 Jan 2025 09:00:00 +0100

Kun je A.I. inzetten om een waarheidsgetrouw interview te doen met iemand die niet meer leeft? We proberen het uit en interviewen Napoleon.
Een experiment met hulp van Sander Veenhof, AI-programmamaker bij de VPRO. En met onze vaste boekenrecensent én Napoleon-kenner Bart Funnekotter.

#1966 - De column van Sana Valiulina - De column van Sana Valiulina

Sun, 05 Jan 2025 09:00:00 +0100

#1968 - Strijd om de Droompolder

Sat, 04 Jan 2025 09:00:00 +0100

In de Wieringermeerpolder is in de jaren dertig een poging gedaan een modelsamenleving te creëren zonder zuilen en zo egalitair mogelijk. Misschien was deze egalitaire samenleving de reden dat het verzet er tijdens de bezetting erg actief was en dat er veel onderduikers zaten.
In de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog, op 17 april 1945, kwam een voorlopig einde aan deze samenleving toen de Duitsers een stuk dijk opbliezen en de polder vier meter onder water zetten. De bewoners spanden in allerijl het paard voor de wagen en vluchtten met hun belangrijkste spullen en het vee uit de polder. Er viel één dode: verzetsman en boer Adriaan de Graaf. Maar wat gebeurde er met de onderduikers na de overstroming? En wat bleef er na de oorlog over van de idealen van de polder?
In 'Strijd om de droompolder' komen ooggetuigen, allemaal in de tachtig, aan het woord. Verschillende boeren die onderduikers hadden. Een joodse vrouw die als peuter relatief vrij door de polder kon bewegen en de dochter van de verzetsstrijder die als enige de Inundatie niet overleefde.

#1963 - Het Chinese verlangen naar een Alfabet - Het Chinese verlangen naar een Alfabet

Sun, 29 Dec 2024 09:00:00 +0100

In deze laatste uitzending van het jaar een gesprek met presentator Julie Blussé die OVT gaat verlaten én we luisteren naar een aflevering van de serie Tijdgeest die zij eerder maakte.
Eén blik op een Chinese typemachine uit de jaren ’60 is genoeg om in te zien hoe verschrikkelijk moeilijk het vroeger was voor Chinezen om een tekst te typen: het apparaat bevat meer dan 2500 karakters.
Voor veel Chinezen stond dit onding dan ook symbool voor de onmogelijkheid om moderne techniek en het millennia-oude Chinese karakterschrift met elkaar te verenigen. Het leidde tot het plan om het Chinese schrift af te schaffen, en in te ruilen voor een alfabet.
Een aflevering uit de VPRO serie Tijdgeest van Julie Blussé, geproduceerd door Solaparola.

#1959 - De column van Suzanna Jansen - De column van Suzanna Jansen

Sun, 29 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1960 - Historische boeken met Sanne Frequin - Historische boeken met Sanne Frequin

Sun, 29 Dec 2024 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt drie historische boeken:
Banksy en de meesters. Hoe een graffitikunstenaar de kunstgeschiedenis redt - Kelly Grovier (vert. Laura Woolthuis)

Verscheurd Parijs. Liefde, oorlog en de geboorte van het impressionisme - Sebastian Smee

De reuzensalamander. Een geschiedenis van de paleontologie - Jelle Reumer

#1961 - Terug naar de Millenniumbug - Terug naar de Millenniumbug

Sun, 29 Dec 2024 09:00:00 +0100

Kerncentrales zouden ontregeld raken en vliegtuigen neerstorten. Dat doemscenario hield de laatste dagen van de 20e eeuw in de greep. Precies 25 jaar geleden werd er gevreesd dat computersystemen de overgang van ‘99 naar ‘00 niet konden maken. De Millenniumwisseling zou in totale chaos kunnen ontaarden, maar om middernacht gebeurde er zo goed als niets. Was alle paniek overdreven? Tech-journalist Herbert Blankesteijn blikt terug

#1962 - In Memoriam - In Memoriam

Sun, 29 Dec 2024 09:00:00 +0100

Section

Zondag 29 december is de laatste uitzending van het jaar, een dag bij uitstek om terug te kijken op het afgelopen jaar. Nu doet OVT natuurlijk niet anders dan terugkijken op wat er gebeurd is, maar in de laatste uitzending van het jaar doen we dat traditiegetrouw door aandacht te besteden aan bijzondere mensen die ons het afgelopen jaar ontvallen zijn. Met Nadia Bouras, Wim Berkelaar en Fresco Sam-Sin als gasten. Zij bespreken:

- Ruth Westheimer, sekstherapeute
- Willem Frijhoff, historicus
- Bob Goudzwaard, econoom
- Arthur Cairo, gedichtenvoordrager
- Peter Reddaway, politicoloog en historicus
- Rolf Boiten, dominee
- Lisette Lewin, schrijfster en journaliste
- Chiung Yao, schrijfster
- Sytze van der Zee, historicus en journalist
- Nikki Giovanni, schrijfster en activiste
- Loek Dijkman, ondernemer en filantroop

#1954 - Os, ezel, kribbe en mirre - Os, ezel, kribbe en mirre

Sun, 22 Dec 2024 09:00:00 +0100

Je ziet ze weer overal, in kerken, thuis onder de kerstboom of op het dorpsplein. De kerststal lijkt inmiddels meer cultureel dan religieus erfgoed. Wat is de betekenis van de verbeelding van Jezus’ geboorte vroeger en nu? Religiewetenschapper Ernst van den Hemel verdiepte zich in de geschiedenis van de kerststal en is te gast.

#1952 - De verborgen oorlogsvoering van de Russen - De verborgen oorlogsvoering van de Russen

Sun, 22 Dec 2024 09:00:00 +0100

Russische sabotage op Europese bodem neemt sterkt toe, zo concludeerde onderzoekers van universiteit Leiden deze week. Zo werd er bijvoorbeeld geknoeid met het drinkwater bij een militaire kazerne in Duitsland, werden postpakketjes met ontvlammende chemicaliën verzonden naar Groot-Brittannië en werden er, nadat Macron de inzet van Franse militairen in Oekraïne overwoog, doodskisten bij de Eifeltoren geplaatst.
Wat betekent deze verschuiving voor Nederland? En wat kunnen we leren vanuit de geschiedenis over de verborgen oorlogsvoering van de Russen? Te gast is militair-historicus Christ Klep.

#1958 - Het Spoor Terug: Friese stilte - Het Spoor Terug: Friese stilte

Sun, 22 Dec 2024 09:00:00 +0100

Waarom praten mensen op het Friese platteland zo weinig over geestelijke problemen? Historica en antropologe Anne-Goaitske Breteler schreef De laatste dagen van de dorpsgek, waarin ze een historische verklaring voor deze kwestie zoekt.
Daarover gaat de audiodocumentaire ‘Friese Stilte’, gemaakt door Christianne Alvarado. Te horen zijn: Anne-Goaitske Breteler, psychiater in het Leeuwarden Medisch Centrum Alexander Keijzers, en Willem Weening van Openluchtmuseum De Spitkeet in Harkema.
Een triggerwaarschuwing: in deze documentaire wordt gepraat over zelfdoding. Luisteraars die daarover in gesprek willen kunnen anoniem bellen naar 113 of chatten via 113.nl.

#1956 - De column van Micha Wertheim - De column van Micha Wertheim

Sun, 22 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1957 - Historische boeken met Nadia Bouras - Historische boeken met Nadia Bouras

Sun, 22 Dec 2024 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt drie historische boeken:
Jodenfetisj - Deborah Feldman
Je moest eens weten - Çiğdem Yüksel
Oroppa - Safae el Khannoussi

#1953 - Het perfecte recept - Het perfecte recept

Sun, 22 Dec 2024 09:00:00 +0100

De Italiaan Pellegrino Artusi schreef De wetenschap in de keuken en de kunst om goed te eten, en bracht dit in 1891 uit. Het werd een bestseller en staat in bijna heel Italië op de boekenplank. Wie was deze man, en hoe kwam het bestverkopende kookboek van Italië tot stand?
Saskia Balmaekers, schrijfster en oprichter van de blog Ciao tutti, schreef over hem Het perfecte recept, de eerste Nederlandse biografie in romanvorm. Ze is te gast.

#1955 - Robert Malthus over overbevolking - Robert Malthus over overbevolking

Sun, 22 Dec 2024 09:00:00 +0100

Minder vliegen, minder vlees, minder consumeren, groene energie. In discussies over het klimaat hebben we het vaak over dit soort onderwerpen. Maar over minder mensen hebben we het eigenlijk nooit. De nieuwe documentaire Over bevolking (VPRO) onderzoekt waarom en kijkt naar de gevolgen van de snelle bevolkingsgroei.
Dit is niet de eerste keer dat deze gevolgen aan de kaak worden gesteld, weet historicus Geertje Dekkers. Al rond 1800 waarschuwde de Brit Robert Malthus voor overbevolking. Hoe moeten we zijn ideeën nu zien? Zijn ze achterhaald of inmiddels weer actueel geworden? Dekkers schreef een artikel over Malthus in het Historisch Nieuwsblad en is te gast.
De documentaire Over bevolking is 23 december rond 20:30 op NPO2 en NPO start te zien.

#1991 - Friese stilte

Fri, 20 Dec 2024 23:00:00 +0100

Waarom praten Friezen zo moeilijk over hun gevoelens? Daar moet een historische verklaring voor zijn. Dat is de premisse van het recent verschenen boek De laatste dagen van de dorpsgek, geschreven door Anne-Goaitske Breteler, cultuurhistorica, antropologe en Friezin. Programmamaker Christianne Alvarado dook in deze geschiedenis van geestelijke gezondheid op het platteland in deze audiodocumentaire, genaamd De Friese Stilte.

In deze documentaire wordt gepraat over zelfdoding. Luisteraars die daarover in gesprek willen kunnen anoniem bellen naar 113 of chatten via 113.nl.

#1951 - Kereta Buku – de Boekentrein van Bas

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

In Het Spoor Terug het verhaal van Klaas Jan Bas, drijvende kracht achter de Kereta Buku, de Javaanse boekentrein die begin jaren vijftig het eiland rondreed om boeken tot in de kleinste dorpen te brengen.

Bas had kind noch kraai toen hij in 1935 de boot nam naar Batavia, om daar in een boekwinkel te werken voor bijna uitsluitend koloniale, witte clientèle. Dat vond hij niks, de idealistische Bas had veel meer met de Indonesiërs en hun verlangen naar onafhankelijkheid. Hij probeerde te helpen door zoveel mogelijk les- en studieboeken over Java te verspreiden. Eerst met een auto, later met een boekentrein die in een jaar tijd over het hele eiland reed en overal stopte.

Of er veel werd verkocht van de boeken in het Engels, Indonesisch en Nederlands is de vraag, want het analfabetisme was groot. Door het Nederlandse koloniale onderwijssysteem kon tachtig procent van de bevolking in 1950 niet lezen of schrijven. Maar de glimmende Kereta Buku met moderne boekhandel aan boord was een symbool van vooruitgang in de jonge Indonesische republiek.

De boekentrein van Bas reed drie jaar en is sindsdien vergeten. Maar door het opduiken van een oud fotoalbum en onderzoek van boekhistoricus Eline Kortekaas herleeft deze geschiedenis. Waarvan ook verslag in de Spoor-documentaire Kereta Buku – de Boekentrein van Bas van Marten Minkema in samenwerking met Wilbert van der Heijden. Met medewerking van Mat Wijn en Gerard Walhof. Eindredactie: Laura Stek en Katinka Baehr. Eindmix: Alfred Koster.

#1948 - Teruggekeerde roofkunst - Teruggekeerde roofkunst

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

In de 19e eeuw zijn honderden historische en culturele kunstvoorwerpen uit het West-Afrikaanse koninkrijk Dahomey geroofd door Franse koloniale troepen. In november 2021 stonden 26 van die schatten op het punt om Parijs te verlaten en terug te keren naar hun land van herkomst, de huidige Republiek Benin.
Maar hoe moet je je verhouden ten opzichte van de schatten van je voorouders, in een land dat tijdens hun afwezigheid zo is veranderd? Die vraag staat centraal in de nieuwe documentaire Dahomey. Hoogleraar rechtsfilosofie Wouter Veraart, gespecialiseerd in roofkunst, bekeek de documentaire en is te gast.

#1945 - Een brief aan de koning - Een brief aan de koning

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

De Maori, oorspronkelijke bewoners van Nieuw-Zeeland, hebben in een brandbrief aan de Britse koning Charles om hulp gevraagd. De nieuwe regering in Nieuw-Zeeland tornt aan oude afspraken en verworven rechten van de Maori. Hoe zit dat en kan Charles ingrijpen? Wonu Veys, conservator Oceanië bij het Wereldmuseum, is te gast.

#1949 - De column van Nelleke Noordervliet - De column van Nelleke Noordervliet

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1947 - Romeinse mode - Romeinse mode

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

Tegenwoordig kennen we baggy jeans, crop tops en oversized blazers. Maar wat was er 2000 jaar geleden in de mode? Historica Anique Hamelink onderzocht mode in de noordwestelijke provincies van het Romeinse Rijk, waaronder delen van het huidige Nederland. Ze keek daarvoor naar portretten op grafmonumenten uit die tijd. Droegen mensen lokale kleding? Of namen ze massaal de Romeinse toga over? Hamelink vertelt meer over de resultaten van haar onderzoek.

#1950 - Historische boeken met Fresco Sam-Sin - Historische boeken met Fresco Sam-Sin

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt drie historische boeken:
Het kookboek van Nederland - Jonah Freud en Garrelt Verhoeven
Rook en As - Amitav Ghosh (vert. Menno Grootveld)
De rode keizer - Michael Sheridan (vert. Fred Hendriks en René van Veen)

#1946 - Revolutiekoorts - Revolutiekoorts

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

De mislukte poging om in Nederland op 11 november 1918 de socialistische revolutie uit te roepen staat bekend als de ‘Vergissing van Troelstra’. De rellen tussen demonstranten en militairen in Amsterdam die daarop volgden zijn minder bekend. Er vielen vier doden en meerdere gewonden. Historicus Wouter Linmans schreef er het boek Revolutiekoorts over en is te gast.

#1941 - Crisis in Frankrijk: einde van de vijfde Republiek? - Crisis in Frankrijk: einde van de vijfde Republiek?

Sun, 08 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1942 - De populairste afvalbak - De populairste afvalbak

Sun, 08 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1943 - De laatste mijnsluiting in Limburg - De laatste mijnsluiting in Limburg

Sun, 08 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1944 - De column van Suzanna Jansen - De column van Suzanna Jansen

Sun, 08 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1992 - Een ongemeen stoere vrouw

Sat, 07 Dec 2024 10:00:00 +0100

Volgend jaar is het 100 jaar geleden dat Jo Van Gogh-Bonger stierf. Weinig mensen kennen haar naam, en dat terwijl zij heeft gezorgd voor de grote bekendheid van Vincent van Gogh.
Hoe kreeg Jo Bonger voor elkaar dat deze tot dan toe onbegrepen schilder uiteindelijk wereldfaam genoot. En waarom heeft ze zich haar hele leven ingezet om dit doel te bereiken?
“Een ongemeen stoere vrouw” is een documentaire van Stef Visjager van Radiomakers Desmet.

Zomer 2025 is de tentoonstelling “Kiezen voor Vincent “ te zien in Het van Gogh museum Amsterdam: een tentoonstelling over Theo, Jo en hun zoon: de Ingenieur
De dagboeken van Jo Bonger staan online, evenals alle brieven van Vincent:
https://vangoghletters.org/vg/by_period.html
https://bongerdiaries.org/introduction

De biografie over Jo Bonger van Hans Luijten heet: 'Alles voor Vincent'.

#1933 - Oliegeld in Suriname - Oliegeld in Suriname

Sun, 01 Dec 2024 09:00:00 +0100

De Franse oliemaatschappij Total gaat olie uit de Surinaamse diepzee winnen. President Santokhi beloofde maandag tijdens Srefidensi Dey, de dag van de Surinaamse onafhankelijkheid, dat elke Surinamer een spaarbiljet van 750 dollar - omgerekend ruim 716 euro - zal ontvangen, vanuit het idee dat alle inwoners kunnen profiteren van het zwarte goud. Dat er buitenlandse mogendheden grondstoffen uit Suriname winnen is niet nieuw. Hoe heeft deze Suriname beïnvloedt in het verleden, en wat leert dit ons over de toekomst?
Journalist Iwan Brave is hoofdredacteur van het Surinaamse jeugdjournaal. Hij schreef deze week voor Trouw over de beloftes van de Surinaamse president en vertelt meer.

#1940 - Nagesprek Spoor Terug: tuberculose in Nederland - Nagesprek Spoor Terug: tuberculose in Nederland

Sun, 01 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1934 - De enige vrouwelijke keizer van China - De enige vrouwelijke keizer van China

Sun, 01 Dec 2024 09:00:00 +0100

Ze was de enige vrouwelijke keizer die China ooit heeft gekend. Wu Zetian veranderde van burgermeisje tot de machtigste persoon van China tijdens de zevende eeuw. Hoe lukte haar dat in het confucianistische China met zijn traditionele rolverdeling voor mannen en vrouwen? En hoe feministisch was ze daadwerkelijk?
Het Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden vertelt haar verhaal en schetst een beeld van de samenleving waarin ze leefde in de tentoonstelling Wu Zetian: de enige vrouwelijke keizer van China. Conservator Denise Campbell is te gast.

#1935 - Versregels van een Nedersaksische ridderroman - Versregels van een Nedersaksische ridderroman

Sun, 01 Dec 2024 09:00:00 +0100

Jaren geleden werden dichtregels op reepjes perkament in het archief van Overijssel gevonden. De herkomst kon men niet traceren, maar nu is eindelijk duidelijk om wat voor tekst het gaat.
Onderzoeker Hedzer Uulders ontdekte dat het gaat om een unieke vondst: de strookjes tekst zijn restanten van een Nedersaksische ridderroman. Waarom is deze ontdekking zo speciaal en wat zegt dit over de Nedersaksische taal? Uulders is te gast en legt uit.

#1936 - Historische boeken met Wim Berkelaar - Historische boeken met Wim Berkelaar

Sun, 01 Dec 2024 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt drie historische boeken:
Justinianus - Peter Sarris (vert. Arian Verheij)

Ik heb nog nooit gelogen - Elsbeth Etty

Marseille 1940 - Uwe Wittstock

#1938 - Column van Sana Valiulina - Column van Sana Valiulina

Sun, 01 Dec 2024 09:00:00 +0100

#1937 - Kolonialisme van de goede bedoelingen - Kolonialisme van de goede bedoelingen

Sun, 01 Dec 2024 09:00:00 +0100

Protestantse zendelingen uit Nederland streken halverwege de negentiende eeuw neer in Nieuw-Guinea om de lokale Papoea-volkeren te bekeren en te ‘beschaven’. Papoea-kinderen werden vrijgekocht uit slavernij en ‘heropgevoed’.
Historicus Geertje Mak schetst in haar nieuwe boek Huishouden in Nieuw-Guinea een beeld van dit ‘kolonialisme van de goede bedoelingen’.

#1939 - Horizontaal Leven

Sat, 30 Nov 2024 23:16:00 +0100

Kees woonde vanaf zijn tweede in een Zeeuws sanatorium vanwege bot-tuberculose. Bijna 5 jaar lag hij daar in een gipsbed en kon hij nauwelijks bewegen.
Kees is de oom van programmamaker Jacomien Kodde. Zij maakte de documentaire ‘Horizontaal Leven’ waarin ze met Kees teruggaat naar de plek waar als kind zo lang weinig anders mocht doen dan liggen.
Deze documentaire is gemaakt tijdens de Oorzaken Podcast Academy, met steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
Eindredactie van de Podcast Academy: Tjitske Mussche
Eindredactie OVT: Katinka Baehr
Muziek: Peter Akkerman
Eindmix: Tymen Bergman en Alfred Koster

#1927 - Zeldzame vondst in Friesland: ‘pommelkap’ van Vikingzwaard - Zeldzame vondst in Friesland: ‘pommelkap’ van Vikingzwaard

Sun, 24 Nov 2024 09:00:00 +0100

Struinend in de drassige Friese polder deed een amateurarcheoloog een unieke ontdekking. Het gaat om een onderdeel van een vroegmiddeleeuws Vikingzwaard, een stukje van het handvat, een zogenaamde pommelkap.
‘Een vondst waarvan de omvang klein is, maar het belang groot’, zegt Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, vikingexpert en directeur van de Fryske Akademy. Maar waarom eigenlijk? IJssennagger-van der Pluijm vertelt het zondag.

#1929 - Historische boeken met Sanne Frequin - Historische boeken met Sanne Frequin

Sun, 24 Nov 2024 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt twee historische boeken, en een podcast:
Jerry Brotton, Noord, Zuid, Oost, West: Een ontdekkingsreis (vert. Pon Ruiter)

Vivian de Gier, Geef me de ruimte!

De podcast van Michiel van de Weerthof en Lot Broos, Dat smaakt naar Meertens
Eén van deze boeken is deze maand het winboek! Welk boek dit is maakt Sanne Frequin in de uitzending bekend. Maak kans door na de uitzending te reageren op onze socials of te mailen naar: ovtboek@vpro.nl

#1928 - De cultuurgeschiedenis van het woud - De cultuurgeschiedenis van het woud

Sun, 24 Nov 2024 09:00:00 +0100

Historicus Jerker Spits schreef Onder het bladerdak, een cultuurgeschiedenis over de relatie tussen het bos en de mens. Die het best is samen te vatten als ergens tussen idealiseren en parasiteren. Spits schrijft over ‘houthonger’, ‘nobele wilden’, eeuwenoude eiken, wolven en jagers. Ook passeren sprookjes en waargebeurde verhalen over personen die de dunne lijn tussen beschaving en wildernis trotseerden, de revue.

#1930 - De gestolen Van Goghs - De gestolen Van Goghs

Sun, 24 Nov 2024 09:00:00 +0100

Journalist Lex Boon stuitte op een spraakmakende kunstroof uit het Museum Singer Laren. Het bleek om de diefstal van de Lentetuin te gaan; een van de werken van de wereldberoemde schilder Vincent van Gogh. De journalist besloot om in de geschiedenis van gestolen schilderijen te duiken. Want waarom spreken kunstroven zo tot onze verbeelding? Wanneer keren gestolen schilderijen weer terug, en wat kunnen we leren van de opmerkelijke verhalen hierachter?
Journalist Lex Boon schreef het boek De Gestolen Van Goghs en is te gast.

#1926 - Arrestatiebevel voor Netanyahu - Arrestatiebevel voor Netanyahu

Sun, 24 Nov 2024 09:00:00 +0100

Afgelopen donderdag vaardigde het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag arrestatiebevelen uit tegen Hamasleider al-Masri, de Israëlische premier Netanyahu en voormalig minister van Defensie Gallant vanwege ‘misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden in de Gaza-oorlog.
Het is voor het eerst dat tegen de leider van een bondgenoot van het Westen een arrestatiebevel van dat strafhof uitgevaardigd wordt. Nederland heeft al bevestigd het bevel tegen Netanyahu uit te voeren. Een historisch moment? Historicus Thijs Bouwknegt, onderzoeker bij het NIOD en oud-medewerker van het ICC is te gast.

#1931 - Column van Micha Wertheim - Column van Micha Wertheim

Sun, 24 Nov 2024 09:00:00 +0100

#1932 - Jan van Leiden en het einde der tijden - 4. De koning en de torenwachter

Sat, 23 Nov 2024 09:00:00 +0100

In de laatste aflevering van deze serie over wederdoper Jan van Leiden horen we hoe hij het tot koning weet te schoppen én hoe hij aan zijn einde kwam.
In hoeverre kunnen we Jan van Leiden vergelijken met extremisten uit onze eigen tijd?
Deze serie is gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging nav de opera ‘De Apocalyps’ over Jan van Leiden eerder dit jaar.

#1919 - De taal van het kabinet door Duitse bril - De taal van het kabinet door Duitse bril

Sun, 17 Nov 2024 09:00:00 +0100

Annette Birschel, Nederland-correspondent voor Duitse media, deed de afgelopen weken met stijgende verbazing verslag van ons nieuws en de historische verwijzingen die worden gebruikt. Zo sprak premier Schoof over een groep die 'moreel ontaard' is, terwijl het Duitse woord ‘Entartet’ iedereen doet denken aan het nationaalsocialisme. Ook ligt een verwijzing naar de Kristallnacht uit 1938 in Duitsland zeer gevoelig. Birschel licht de verschillen toe.

#1921 - Operatie Nachtwacht - Operatie Nachtwacht

Sun, 17 Nov 2024 09:00:00 +0100

Operatie Nachtwacht is van start. Na vijf jaar onderzoek begint het Rijksmuseum met de restauratie van Rembrandts beroemde schuttersstuk. Achter een glazen wand zullen conservatoren zich buigen over een monnikenwerk: de verwijdering van vernis.
Dit is niet de eerste keer dat eraan De Nachtwacht wordt gesleuteld om het schilderij toekomstbestendig te maken. Van alcoholdamp tot bijenwas, verschillende restauratietechnieken zijn in de loop der tijd al gebruikt. Esther van Duijn, restaurator van het Rijksmuseum, vertelt meer over de geschiedenis van de restauratie van De Nachtwacht.

#1922 - Historische korting op Nederlandse ontwikkelingshulp - Historische korting op Nederlandse ontwikkelingshulp

Sun, 17 Nov 2024 09:00:00 +0100

De grootste bezuiniging op ontwikkelingshulp ooit is aanstaande. Om te beginnen wordt de overheidssubsidie voor hulporganisaties 1 miljard euro minder, zo kondigde verantwoordelijk PVV-minister Klever afgelopen week aan.
Dirk-Jan Koch is hoogleraar internationale handel en ontwikkelingssamenwerking aan de Radboud Universiteit en vertelt over de geschiedenis van de ontwikkelingshulp in Nederland en zet de aangekondigde bezuinigingen in historisch perspectief.

#1924 - Sodomie in de Lage Landen - Sodomie in de Lage Landen

Sun, 17 Nov 2024 09:00:00 +0100

In 1460 werd Gerart de Jonckher in Mechelen op de brandstapel gezet vanwege zijn 'tegennatuurlijke zonden', oftewel sodomie. In de middeleeuwen was sodomie een groot taboe, maar toch wist iedereen wat het was. En nergens werd het zo vervolgd en tegelijkertijd als een taboe beschouwd als in de Zuidelijke Nederlanden, het huidige België.
Genderhistoricus Jonas Roelens van de Universiteit Gent schreef het boek De onuitspreekbare zonde over de vervolging van sodomie in de Zuidelijke Nederlanden in de middeleeuwen en is te gast.

#1918 - Column van Abdelkader Benali - Column van Abdelkader Benali

Sun, 17 Nov 2024 09:00:00 +0100

#1920 - Nieuw licht op nazi-filmregisseur Riefenstahl - Nieuw licht op nazi-filmregisseur Riefenstahl

Sun, 17 Nov 2024 09:00:00 +0100

Ze is een pionier in de filmgeschiedenis, en de meest bekende regisseur van nazi-Duitsland: Leni Riefenstahl. Bekend en berucht om propaganda-films als Triumph des Willens uit 1935, en om haar weigering historische schuld te bekennen. En op dat laatste schijnt de nieuwe documentaire Riefenstahl een nieuw licht.
Geeft het nooit eerder vertoonde archiefmateriaal uit deze film ons een nieuw beeld van Leni Riefenstahl? Journalist Annette Birschel bekeek voor ons de film en vertelt.

#1923 - Historische boeken met Annelien de Dijn - Historische boeken met Annelien de Dijn

Sun, 17 Nov 2024 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Annelien de Dijn. Zij bespreekt twee historische boeken:
Evelyn Roll, Pericallosa: Herinnering aan een verborgen verleden (vert. Goverdien Hauth-Grubben)

Jolande Withuis, Moeder, antimoeder

#1925 - Jan van Leiden en het einde der tijden - 3. Het nieuwe Jeruzalem

Sat, 16 Nov 2024 15:30:00 +0100

Dit is het bizarre, waargebeurde verhaal van wederdoper Jan van Leiden die het van kroegbaas to koning schopte.

In deze derde aflevering duiken we verder in het verhaal van Jan van Leiden en de wederdopers van Münster. De wederdopers grijpen de macht in de stad. Nu is het zaak om de stad zo snel mogelijk te zuiveren; iedereen wordt gedoopt. Jan Matthijs bereidt ondertussen een uitval op het leger van de bisschop voor. Want de eindtijd zal op Pasen 1534 aanbreken – of toch niet?

Deze podcastserie is gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging nav de opera ‘De Apocalyps’ over Jan van Leiden eerder dit jaar.

#1912 - Kader Abdolah over Zarathustra - Kader Abdolah over Zarathustra

Sun, 10 Nov 2024 09:00:00 +0100

Een mythische priester, die als eerste een enkele god en een onderscheid tussen het goede en kwade bedacht. Dat was Zarathustra, die ongeveer 3500 jaar geleden leefde in wat nu Iran is. Zarathustra spreekt, het nieuwe boek van Kader Abdolah, gaat over deze profeet.
Abdolah groeide op met verhalen over dit figuur, en beschrijft zijn wortels, leven en nalatenschap voor Nederlands publiek. Want, zo ziet hij: ‘Zarathustra is deel van de Nederlandse mens’. Hoog tijd dat we hem leren kennen.

#1916 - Column van John Jansen van Galen - Column van John Jansen van Galen

Sun, 10 Nov 2024 09:00:00 +0100

#1911 - Sana Valiulina over de odyssee van haar vader - Sana Valiulina over de odyssee van haar vader

Sun, 10 Nov 2024 09:00:00 +0100

‘De laatste keer dat ik hem zag was door de stoffige achterruit van de bus. De bus sputterde, stootte een stinkende gaswolk uit en kwam in beweging, en ik bleef midden op de rijweg staan om naar het vertrouwde, onbewogen gezicht onder de blauwe pet te kijken totdat het door de afstand en de grauwe Baltische lucht werd uitgewist.’
Zo begint het nieuwe boek van schrijfster en OVT-columnist Sana Valiulina. In Waar alle wegen ophouden volgt ze de tocht die haar vader maakte als Russische krijgsgevangene. Een tocht die veertien jaar duurde en hem van Rusland naar Frankrijk bracht en via Engeland weer terug in zijn vaderland. Daar verdween hij als landverrader in de goelag. We praten met Valiulina over de zoektocht naar het verleden van haar vader.

#1914 - Noord-Korea in Oekraïne - Noord-Korea in Oekraïne

Sun, 10 Nov 2024 09:00:00 +0100

Afgelopen maand zijn de eerste Noord-Koreaanse troepen naar Oekraïne gestuurd om Rusland te ondersteunen. NAVO-baas Mark Rutte noemt het 'een keerpunt voor Europa en een gevaarlijke uitbreiding van het conflict'.
Welke belangen heeft Noord-Korea? En welke invloed heeft het op de historische spanningen op het Koreaanse schiereiland? Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker is te gast.

#1913 - De DDR verkennen in virtual reality - De DDR verkennen in virtual reality

Sun, 10 Nov 2024 09:00:00 +0100

35 jaar na de val van de Muur kunnen jongeren zich maar weinig voorstellen bij het leven in een dictatuur. Daarom kunnen scholieren binnenkort een Virtual Reality-bril opzetten en op zomerkamp in de Duitse Democratische Republiek. Het is een initiatief van het Duitsland-Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Getuigen van deze tijd vertellen hoe het was om op te groeien in de DDR. Dat was voor hen normaal en best gezellig, zelfs als je altijd in de gaten werd gehouden.
Een gesprek met Trixie Hölsgens, senior medewerker van het Duitsland-Instituut, en Gunnar Planitzer, kind van de DDR en één van die getuigen.

#1915 - Historische vergelijkingen over de gebeurtenissen in Amsterdam - Historische vergelijkingen over de gebeurtenissen in Amsterdam

Sun, 10 Nov 2024 09:00:00 +0100

Het nieuws ging de hele wereld over: de gewelddadige aanvallen op Israëlische supporters voor en na de voetbalwedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv in Amsterdam afgelopen donderdagavond – en nacht. Burgemeester Femke Halsema noemde het een gitzwarte nacht en heeft het over ‘haatdragende, antisemitische relschoppers en criminelen’. De Israëlische president Herzog, Geert Wilders en het Centraal Joods Overleg noemden het een pogrom. En volgens de Israëlische ambassade in Nederland weerspiegelen de gebeurtenissen de donkerste geschiedenis van Europa.
Dat het een gitzwarte nacht vol geweld en bedreiging was, dat is duidelijk. Maar zijn de historische vergelijkingen gepast? Een gesprek met Hilla Dayan, Isrealisch-Nederlandse politiek socioloog. En historicus Nadia Bouras, een van onze boekrecensenten en betrokken bij de gesprekken die sinds de Hamas-aanval plaatsvinden tussen Joodse en Palestijnse of pro-Palestijnse Amsterdammers bij de Amsterdamse burgemeester.

#1917 - Jan van Leiden en het einde der tijden - 2. Stormloop op de hemel

Sat, 09 Nov 2024 09:00:00 +0100

Deze podcastserie vertelt de bizarre geschiedenis van Jan van Leiden, een kroegbaas die het in twee jaar tijd tot een koning weet te schoppen.
Deze podcast productie is oorspronkelijk gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging naar aanleiding van de opera 'De Apocalyps' over Jan van Leiden eerder dit jaar.

#1905 - De rijst van Marrons vertelt een ongeschreven geschiedenis van Suriname - De rijst van Marrons vertelt een ongeschreven geschiedenis van Suriname

Sun, 03 Nov 2024 09:00:00 +0100

Wat vertellen rijstkorrels over de koloniale geschiedenis van Suriname? Veel, bleek uit een onderzoek van de Universiteit Wageningen en Naturalis dat deze week werd gepubliceerd. Al eeuwenlang verbouwen de Marrons, afstammelingen van Afrikanen die de slavernij ontvluchtten, rijst in Suriname. Nieuw DNA-onderzoek heeft aangetoond dat deze rijstvariëteiten oorspronkelijk afkomstig zijn uit West-Afrika en voormalig Nederlands-Indië.
Nicholaas Pinas, etnobotanicus en zelf afkomstig uit de Marrongemeenschap, werkte mee aan het onderzoek en is te gast.

#1904 - Verkiezingen VS: de geboorte van de kiesman - Verkiezingen VS: de geboorte van de kiesman

Sun, 03 Nov 2024 09:00:00 +0100

Het zal niemand ontgaan zijn, komende week kiezen de Verenigde Staten een nieuwe president. En over hun vreemde systeem, het Electoral College met die vreemde kiesmannen, raken we niet uitgepraat. Maar hoe is het ontstaan?
Volgens een van de bedenkers, Founding Father James Madison, was de kiesman een product van haast en vermoeidheid. Waarom bestaat het dan nog? Kenner van het Amerikaanse constitutioneel recht Kenneth Manusama, auteur van Democratie van het Wilde Westen vertelt.

#1908 - Maya-stad per toeval ontdekt - Maya-stad per toeval ontdekt

Sun, 03 Nov 2024 09:00:00 +0100

Per toeval vond een promovendus uit de Verenigde Staten een enorme Maya-stad. Dat werd deze week in het tijdschrift Antiquity bekendgemaakt. Het complex was honderden jaren onder de jungle verdwenen, maar is nu dankzij Lidar-technologie gevonden. Hoe kan dat, en wat weten we over deze stad?
Alexander Geurds, archeoloog bij de Universiteiten van Leiden en Oxford, werkt zelf met Lidar-technologie in Centraal Amerika. Hij vertelt over deze jaloersmakende ontdekking.

#1906 - Column van Sana Valiulina - Column van Sana Valiulina

Sun, 03 Nov 2024 09:00:00 +0100

#1909 - Historische boeken met Bart Funnekotter - Historische boeken met Bart Funnekotter

Sun, 03 Nov 2024 09:00:00 +0100

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin.
Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt drie historische boeken:
Sebastian Smee, Verscheurd Parijs

Bruce Gordon, De Bijbel: een wereldgeschiedenis

Rob Hartmans, Rode kameraden

#1907 - De Burgerbaron - De Burgerbaron

Sun, 03 Nov 2024 09:00:00 +0100

Het pamflet Aan het volk werd eind 18e eeuw door heel Nederland verspreid. Het leverde felle kritiek op de politieke cultuur, en in het bijzonder op stadhouder Willem V. Het bleek het startschot van de strijd tussen de patriotten en de prinsgezinden, waarmee de eerste stap richting onze democratie werd gezet. Pas een eeuw later bleek dat Joan Derk van der Capellen de schrijver was.
Wie was deze Overijsselse edelman? En hoe stuurde hij de Republiek een democratischere kant op? Luc Panhuysen schreef het boek De burgerbaron over hem en is te gast

#1910 - Jan van Leiden en het einde der tijden - 1. Een verhaal met een kop en een staart

Sat, 02 Nov 2024 09:00:00 +0100

"Jan van Leiden en het einde der tijden’ is het krankzinnige verhaal over de wederdoper die het van kroegbaas tot koning wist te schoppen. Programmamaker Max Boogaard maakte de serie voor Opera2Day en de Nederlandse Bachvereniging, naar aanleiding van de opera 'De Apocalyps' over Jan van Leiden eerder dit jaar.
Een erg mooie serie die we daarom graag herhaling in OVT.

#1898 - Column van Nelleke Noordervliet - Column van Nelleke Noordervliet