OVT Doc

Chanel Nº 5: spiegel van de tijd

Sat, 09 May 2026 10:00:00 +0200

Geen parfum is zo beroemd als Chanel Nº 5 dat deze week 105 jaar bestaat. Sinds het ontstaan in 1921 doen er veel verhalen de ronde over het parfum. Dat Marilyn Monroe 's nachts een paar druppels droeg bij wijze van onzichtbare nachtjapon, dat er wereldwijd iedere dertig seconden een fles wordt verkocht, dat Coco Chanel de geur liet maken om het verdriet over haar verongelukte minnaar te verwerken.

Samen met vier kenners probeert documentairemaker Laura Stek de ontstaansgeschiedenis te achterhalen en feit van fictie te scheiden. Zo stuit ze op verhalen over de positie van de vrouw aan het begin van de twintigste eeuw, over modernisering in de parfumindustrie, maar ook op de zwarte bladzijden van Chanels biografie. Met kunsthistoricus en geurwetenschapper Caro Verbeek, geurontwerper Frank Bloem, 'Perfume Professor' Jessica Murphy en boekontwerper en Chanel Nº 5-drager Irma Boom.

De laatste der Franciscanen

Sat, 02 May 2026 09:00:00 +0200

In de moerasjungle van de zuidkust van West Papoea leven stammen als de Asmat en de Marind. Zij waren in de koloniale tijd, toen het gebied nog Nederlands Nieuw Guinea heette, vooral bekend om hun koppensnelpraktijken en kannibalisme. En juist daar streken na de oorlog verschillende katholieke bedelordes neer. Vooral Franciscaner missionarissen waren goed vertegenwoordigd. Zij gingen een dans aan met de lokale stammen die verrassend uitpakte.

Programmamaker Jan Maarten Deurvorst ging naar West Papoea en sprak onder andere met de laatste nog overgebleven Nederlandse pater in het gebied.

Post uit Parijs

Sat, 25 Apr 2026 09:00:00 +0200

Post uit Parijs: Het kunstenaarsleven van Sanne Bruinier

Sanne Bruinier was een eigengereide kunstenares uit Den Haag die eind 19e eeuw tegen alle conventies in alleen naar Parijs reisde om daar schilderlessen te nemen. Bruinier bewoog zich in artistieke kringen waar het allemaal gebeurde. Dat ze het als vrouw in heel veel opzichten moeilijker had dan de mannen vond ze onaanvaardbaar. Waarom mocht ze niet naar naaktmodel tekenen? En waarom moesten vrouwen twee keer zoveel betalen op de kunstacademie?

Er was niet veel bekend over Sanne Bruinier, tot er recent twee intrigerende vondsten werden gedaan, een koffer vol brieven én een verzameling dagboeken.

Programmamaker Renate van der Zee maakte deze documentaire op basis van de vondsten en in gesprek met de vinders.

Montage: Jon Hille
Muzieksamenstelling: Ko Markovsky
Stem Sanne Bruinier: Beaudil Elzenga

Met dank aan Klara Laboux voor het ter beschikking stellen van haar onderzoek.

Gevaarlijke boeken!

Sun, 19 Apr 2026 10:00:00 +0200

In de historische bibliotheek van Teylers Museum staan verschillende wetenschappelijke boeken die door de eeuwen heen verboden zijn door de Kerk of de Staat. Maar de laatste jaren worden weer steeds meer boeken verboden – en niet alleen in het Amerika van Donald Trump. Wat zijn de gevolgen van het uitwissen van informatie? En welke boeken liggen onder vuur?
De tentoonstelling Gevaarlijke boeken – 500 jaar Wetenschap onder vuur in Teylers Museum gaat over de geschiedenis van censuur in Amerika en Europa.

In OVT Doc daarom de documentaire ‘Gevaarlijke boeken!’ die programmamaker Dide Vonk maakte voor het Museum.

De belofte van het zout

Sat, 11 Apr 2026 13:21:00 +0200

Dat er kolenmijnen in Limburg waren en dat er gas in de grond in Groningen zit, dat weten we. Maar dat er in Nederland ook zout wordt gewonnen, is veel minder bekend. Toch gebeurt dat al sinds vlak na de Eerste Wereldoorlog in Twente en sinds de jaren vijftig ook in Oost-Groningen.

En daar, in Oost-Groningen, ligt die zoutwinning nu onder vuur. De provincie voert een rechtszaak en bewoners komen in verzet. En dat terwijl de vondst van zout in de jaren ‘50 werd gezien als de oplossing voor de armoede en achterstand van het gebied. Zout was namelijk het witte goud.

Katinka Baehr en Jille Smilda maakten een documentaire over de zoutgeschiedenis van Oost-Groningen.

Correctie: In de documentaire wordt Jakoba Gräper Niemeijer genoemd als lid van de actiegroep ‘Stop Zoutwinning’. Dat klopt niet. Jakoba is betrokken namens de Bewonersgroep Borgercompagnie.

Over oude apparaten die niet sterven

Sat, 04 Apr 2026 09:00:00 +0200

Waren handmixers, stofzuigers en radio's vroeger beter dan nu? Iedereen heeft daar wel anekdotisch bewijs voor in huis; de elektrische boor die nog van opa was, of een cassetterecorder die al vijftig jaar rondjes draait. Maar wat zeggen de experts die heden en verleden met elkaar kunnen vergelijken? Luister naar 'Over oude apparaten die niet sterven’, een documentaire van Marten Minkema, met een glansrol voor de bijna antieke stofzuiger van Simon Vestdijk.

Het boek dat in de documentaire ter sprake komt heet: 'Waarom je nieuwe mixer kapotgaat en die van je oma het nog steeds doet' van Gabriel Yoran. En ga ook eens naar een Repair Cafe bij jou in de buurt op die oude broodrooster nog eens tot leven te wekken.

Rolschaatsen op de snelweg

Sat, 28 Mar 2026 09:00:00 +0100

Deze week debatteerde de Tweede Kamer over oplossingen voor de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog met Iran. In dat debat werd ook de link gelegd met de oliecrisis in de jaren ’70 en er werd door de SGP zelfs geopperd opnieuw autoloze zondagen in te voeren. Dat voorstel werd niet erg serieus genomen of zelfs als schrikbeeld afgeschilderd. Maar hoe ging dat in 1973 toen autoloze zondagen wel werden ingevoerd?
Hoe reageerden de Nederlanders? En was het achteraf eigenlijk wel nodig?

Michal Citroen maakte in 2013 een tweedelige documentaire waarin ze onder andere sprak met Ruud Lubbers, in 1973 minister van Economische Zaken. Programmamaker Katinka Baehr maakte deze hermontage.

Amritha Sher-Gil

Sat, 21 Mar 2026 16:00:00 +0100

'Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India behoort alleen mij toe.’ Met deze woorden beschreef Amrita Sher-Gil (1913–1941) haar positie in de kunstwereld. Ze wordt beschouwd als een van de grootste vrouwelijke avant-gardekunstenaars van het begin van de 20e eeuw. Een pionier op het gebied van moderne Indiase kunst. Uniek is haar transculturele stijl; een vermenging van Europese technieken en Indiase thema’s. Amrita betekent ‘onsterfelijkheid’, toch overleed ze op 28e jarige leeftijd. Wie was deze eigenzinnige kunstenaar? En wat moeten we weten om haar werk te begrijpen? Een portret gemaakt door Laura Stek, met Barnita Bagchi, Annemiek Rens en Laxmi Manuela.

Voor Alia

Sat, 14 Mar 2026 16:58:00 +0100

Nergens ter wereld hebben vrouwen zoveel beperkingen als in Afghanistan. ‘Genderapartheid’ heet het systeem van het tweede Talibanregime, waarin vrouwenrechten stelselmatig worden geschonden. Meisjes mogen vanaf hun twaalfde niet meer naar school; vrouwen mogen niet werken; er mag niet worden gezongen; en in het onderwijs zijn door vrouwen geschreven boeken verboden.
Hoe dat is gekomen, is te horen in de documentaire 'Voor Alia' van Maartje Duin. 'Voor Alia' is een portret van de Afghaans-Nederlandse schrijfster Forugh Karimi, en via het verhaal over Karimi’s jeugdvriendin Alia komen we dichterbij deze geschiedenis van Afghanistan.

Hondenrassen

Sun, 08 Mar 2026 12:00:00 +0100

Het blijft een thema waar veel discussie over bestaat: het fokken van rashonden. Hoe ver moeten we daarin gaan? En ten koste van wat? En wanneer ontstonden de eerste rashonden eigenlijk? Luister naar de eerder gemaakte documentaire ‘Touch of Gold - Daylight Charisma’ (door Laura Stek).

Jeugd versleten, deel 2

Sat, 28 Feb 2026 17:47:00 +0100

Wereldwijd is kinderarbeid een enorm probleem: 138 miljoen kinderen werken, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.
In Nederland is kinderarbeid uitgebannen. Althans, als je het uitbuiten van kinderen door hun eigen ouders op social media niet meetelt. Een wet die kindvloggers beter moet beschermen is in de maak.
En hoewel we dat uitbuiten op Instagram en TikTok niet moeten bagatelliseren… Wat kinderen in de eerste decennia van de 20e eeuw moesten doormaken, is van een andere orde.
In de tweedelige documentaire ‘Jeugd Versleten’ horen we de verhalen van mensen die dat zelf hebben meegemaakt.
Programmamaker Katinka Baehr maakte dit tweeluik, op basis van OVT-documentaires uit 1989, die werden gemaakt door Paul van der Gaag, Kiki Amsberg, Marnix Koolhaas en Kees Slager.

Jeugd versleten, deel 1

Sat, 21 Feb 2026 15:19:00 +0100

Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou zijn gekomen, maar dat doel is niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.
In Nederland is kinderarbeid wel uitgebannen. Maar wie denkt dat al zo is sinds het ‘Kinderwetje van Van Houten’ in 1874, zit ernaast. Nog tot ver in de 20e eeuw werd er in Nederland door kinderen gewerkt. In de tweedelige documentaire ‘Jeugd Versleten’ horen we de verhalen van mensen die dat zelf hebben meegemaakt.
Programmamaker Katinka Baehr maakte deze tweeluik, op basis van interviews uit 1989 uit de OVT-serie ‘Arbeiderslevens’.
Die interviews komen uit documentaires gemaakt door: Paul van der Gaag, Kiki Amsberg, Marnix Koolhaas en Kees Slager.

Pottenkijkers ongewenst

Sat, 14 Feb 2026 09:00:00 +0100

Een grote ruzie tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië over een tropische eilandengroep in de Indische Oceaan is begin februari met een sisser afgelopen. Het gaat om de Chagos-eilanden, die ten zuiden van de Maladiven liggen en onderdeel zijn van de Britse overzeese gebieden. Groot-Brittannië zou de eilanden overdragen aan voormalige kolonie Mauritius. Maar daar werd de VS woedend over, want op een van de eilanden ligt een grote Amerikaanse basis. ‘Een daad van grote domheid’, noemde Trump het. In alle berichtgeving wordt één groep telkens over het hoofd gezien: de voormalige bewoners van Chagos, die in de jaren ‘70 gedwongen werden hun archipel te verlaten. Programmamaker Saar Slegers was wél in hen geïnteresseerd en maakte 15 jaar geleden voor de NTR de documentaire: ‘Pottenkijkers ongewenst’.

De documentaire werd eerder uitgezonden in RadioDoc, de voorloper van de VPRO/NTR documentairepodcast DOCS. Sounddesign en techniek: Arno Peeters

Het ideale silhouet

Sat, 07 Feb 2026 09:00:00 +0100

We zijn er maar druk mee: het kneden, trainen en corrigeren van ons menselijk lichaam. Die zoektocht naar het ideale lichaam is niet nieuw. Altijd al probeerden we onze contouren te veranderen en aan te passen aan het heersende schoonheidsbeeld. Maar voor de introductie van cosmetische ingrepen en uitgebreide fitness-routines was men voornamelijk afhankelijk van ondermode: korsetten snoerden de taille in, bustles vergrootten de billen, beha’s liftten boezems omhoog, en slips en gordels maakten de buik plat. Het Design Museum in Den Bosch toont alle middelen die door de tijd heen in het leven werden geroepen om ons silhouet te vormen. Met conservator en curator Anne-Karlijn van Kesteren en fervent ondermode-verzamelaar Dirk-Jan List. Gemaakt door Laura Stek

De duiven

Sat, 31 Jan 2026 09:00:00 +0100

Het is de ‘Week van het vergeten kind’. Daarin wordt specifiek aandacht gevraagd voor de uithuisplaatsingen van kinderen, nog steeds duizenden per jaar. Vaak maakt het meer kapot dan dat het oplost. In de jaren 60 en 70 konden kinderen terecht komen in het Amsterdamse burgerweeshuis aan het IJsbaanpad. Architect Aldo van Eyck creëerde in 1960 een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. De kinderen werden er onderverdeeld in verschillende groepen: de meeuwen, de merels, de duiven en de eagles. Hoe hebben zij hun verblijf ervaren? En wat waren de idealen achter het complex? Gemaakt door Laura Stek

Van activist tot mensensmokkelaar

Sat, 24 Jan 2026 18:14:00 +0100

In de jaren ‘80 zonden we bij OVT een 11-delige serie uit met de fantastische titel en introductie: ‘De korte en nimmer vertelde geschiedenis van alternatief Nederland in de Woelige jaren zestig, in elf delen verklaard en uitgelegd voor de jeugd van de jaren tachtig en al die anderen die het ook maar van horen zeggen hebben.’

Aflevering 3 ging over de Vietnam-beweging en over hoe ver sommige activisten gingen. Het begon met demonstreren en eindigde met het naar veilig gebied smokkelen van Amerikaanse deserteurs.

De parallellen met nu zijn onmiskenbaar. Van de massale rode lijn demonstraties, het politieke ongemak hoe om te gaan met bondgenoten die volkenrechten en mensenrechten schenden tot de vraag: Wat kun je doen, als activist, maar ook als militair? Hoe ver ga je en welke risico’s ben je bereid te nemen?
Reden genoeg dus voor een hermontage van de documentaire die in december 1986 werd uitgezonden en werd gemaakt door Caroline Hanke.

Deze hermontage is gemaakt door Katinka Baehr.

De Nederlandssprekende deserteur Ralph Waver is overigens teruggegaan naar Nederland en heeft hier asiel aangevraagd. De kranten stonden er maandenlang vol van en de Nederlandse regering zat er flink mee in de maag. Bang voor een stroom aan nieuwe deserteurs en voor ruzie met de VS. Uiteindelijk mocht Waver op humanitaire gronden blijven. Een compromis.

Clasien Meursing, woningopzichteres

Sat, 17 Jan 2026 09:00:00 +0100

Historicus Mirjam Prenger ontdekte in het archief van het Amsterdams Bouwfonds de aantekenschriftjes van woningopzichteres Clasien Meursing. In haar notities komt het doen en laten van de bewoners van een woonblok in de Amsterdamse Indische Buurt in de jaren ’20, ’30 en ’40 tot leven. Meursing was de spil waar de woonblokgemeenschap om draaide. Ze haalde niet alleen wekelijks de huur op maar fungeerde daarnaast als – wat we nu zouden zeggen- case-manager, gezinscoach, schuldhulpverlener en maatschappelijk werker.

Clasien Meursing, woningopzichteres; is een radiodocumentaire van Sandra Rottenberg. Research: Mirjam Prenger. Eindmix: Berry Kamer. Eindredactie: Katinka Baehr. De citaten werden gelezen door Bertien Minco, Katinka Baehr en Joan Veldkamp. Teun Grondman en Marion von Tilzer speelden de muziek, en Mira en Linde zongen een lied uit de revue van Clasien Meursing.

Bonusaflevering: Wij waren allemaal kweekjes

Sat, 15 Nov 2025 09:00:00 +0100

Na haar podcast Kweekje, mi kwekipikin dacht Nicole Terborg haar eigen familiegeschiedenis te hebben verteld. Maar na de uitzending stroomden de reacties binnen: van mensen uit Suriname, Curaçao, Aruba en Nederland die zichzelf herkenden in haar verhaal. Hun berichten lieten Nicole niet meer los. In deze bonusaflevering gaat ze op bezoek bij vijf van hen: Cheryl, Guno, Florence, Naïra en Nzinga, allemaal kweekjes van verschillende generaties. Hun verhalen tonen hoe groot en veelzijdig deze gedeelde geschiedenis is: vol liefde en zorg, maar ook van gemis, migratie en veerkracht.

Deze bonusaflevering van Kweekje, Wij waren allemaal kweekjes is ook een co-productie van OVT en Prospektor en kwam tot stand met steun van het Fonds BJP Journalistiek+, het Cultuurfonds, het Amarte Fonds, OSCAM, de Gemeente Amsterdam en het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK).

De Pensaos. De Mythe van een Vlekkeloze Migratie

Sat, 01 Nov 2025 09:00:00 +0100

Kaapverdië is dit jaar 50 jaar onafhankelijk. Rotterdam en Kaapverdië hebben altijd een nauwe band gehad. Er wonen tussen de 20 en 30 duizend Kaapverdianen, maar toch hoor je weinig over deze migrant. De migratie, en de oorzaken ervan, hebben desalniettemin behoorlijke sporen achtergelaten. Dat veel Kaapverdianen zich toch thuis voelden en voelen in Nederland heeft veel te maken met de grote rol van de ‘pensão’s’, de pensions, waar de meeste Kaapverdianen kwamen te wonen.

Programmamaker: Jan Maarten Deurvorst

De nacht dat de luisteraars kwamen

Sat, 20 Sep 2025 10:20:00 +0200

Het was op een doordeweekse nacht in januari 1978, dat een iconisch hoorspel werd uitgezonden door de VPRO.: ‘De doodsangstescapade’ van radiomaker en fluxus-kunstenaar Willem de Ridder. De Ridder verleidde luisteraars massaal om in de nacht met de auto naar het vissersdorp Woudrichem te gaan. Voor de Woudrichemmers was de nachtelijke invasie een totale verrassing.
Programmamaker Jan Maarten Deurvorst sprak met radioluisteraars die destijds meededen én met mensen uit Woudrichem.

Het oorspronkelijke 4-uur durende hoorspel is te beluisteren in Parel Radio, de VPRO-podcast met een selectie van de mooiste documentaires en hoorspelen. En Jan Maarten Deurvorst vertelt in Parel Radio waarom hij het programma van Willem de Ridder zo inspirerend vindt.
https://pod.link/1056931611

Moeder-land

Sat, 13 Sep 2025 09:00:00 +0200

In Moeder-Land staan de brieven centraal tussen ouders in een dorp in de Sovjet-Unie en hun dochter Alexandra. Ze worden door de Tweede Wereldoorlog en later door het IJzeren Gordijn van elkaar gescheiden. De 19-jarige Alexandra werd door de Duitsers uit haar dorp in het Noorden van de Sovjet-Unie gehaald en gedwongen om in Duitsland te gaan werken. Daar ontmoet ze Piet, met wie ze na de bevrijding mee gaat naar Amsterdam. In Nederland bouwen ze een leven op. Alexandra ziet haar ouders nooit meer terug.

De brieven van Alexandra's ouders zijn er nog. Haar dochter Frieda (78) heeft ze altijd bewaard, al kan ze de teksten niet lezen want Russisch heeft ze nooit geleerd.

Programmamaker Yula Altchouler is van Russische afkomst en vertaalde de honderden verkleurde velletjes die de ouders van Alexandra schreven. In iedere brief vragen ze haar om terug te komen.

Moeder-Land is een verhaal over spanning tussen Oost en West, en over hoe oorlog families verscheurt.

Programmamaker: Yula Altchouler
Muziek en montage: Jesse Koolhaas.Erik van Woudenberg op gitaar
Brieven zijn ingelezen door Raissa Molostova en Leonid Russanovskiy
Research: Viktoria Chernukha
Productie: VPRO: Katja Sokolova
Eindredactie: Katinka Baehr en Stef Visjager

Deze documentaire is mede tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het NPO fonds.

De Vrolijke Vernietiging

Sat, 06 Sep 2025 16:00:00 +0200

In Nederland wordt veel en snel afgebroken, maar de sloop van de steenkoolindustrie ging eind jaren zeventig wel erg rap en rigoureus. In Limburg zijn in recordtempo bijna alle torenhoge schoorstenen, koeltorens en liftschachten tegen de vlakte gegooid. Zo is de voormalige mijn Oranje Nassau I in Heerlen nu een leeg veld, hoewel er sinds kort grote billboards staan die historische foto’s tonen van de afbraak onder de titel ‘De Vrolijke Vernietiging’. Dat is een project van kunstenaar Maurice Hermans, die zo wil laten zien hoe totaal en traumatisch het uitvlakken van de mijngeschiedenis was voor Zuid-Limburg. Hij spreekt over de ‘fantoompijn’ in Heerlen, omdat vertrouwde ijkpunten als de Lange Jan en de Lange Lies – de hoogste schoorstenen wijd en zijd – opeens weg waren en daarmee ook de identiteit van de stad.

Waarom is al dat industrieel erfgoed weggepoetst? Hoe kun je verder met een geschiedenis zonder tastbaar houvast? En: Wie is die man in bruinige maatpakken die zo eenzaam op al die oude foto’s staat?

Maker: Marten Minkema

Stand-up!

Sat, 30 Aug 2025 09:00:00 +0200

Een podium met een kruk, een glaasje water en een microfoon op een standaard. Een man of vrouw die verhalen vertelt en grappen maakt. Geen typetjes, geen liedjes en geen sketches. In de zaal een klein publiek dat lacht, doodstil blijft of terugpraat. Het is inmiddels een bekend beeld, maar stand-up comedy werd pas in de jaren negentig geïntroduceerd in Nederland. De wortels van deze kale podiumkunst liggen in het Amerika van de drooglegging. Programmamaker Laura Lubbers reist samen met Patrick van den Hanenberg, auteur van het boek ‘Stand up and Fight. 35 jaar stand-up comedy in Nederland van Raoul Heertje tot Sezgin Güleç’ langs de geschiedenis en ontwikkelingen van stand-up comedy in Amerika en Nederland. 

Stemactrice: Hymke de Vries
Dank aan: Wouter Monden en de Elektra Podcast

Herrijzend Nederland

Sat, 23 Aug 2025 09:00:00 +0200

Deze zomer in OVT: de beste historische documentaires uit andere programma’s en podcasts. Deze laatste aflevering: Aflevering 1 van de 10-delige podcast Herrijzend Nederland. Radio in oorlogstijd, die programmamaker Peter de Ruiter maakte voor Beeld & Geluid.

Als in september 1944 Eindhoven wordt bevrijd, treffen de geallieerden er een in het geheim gebouwde radiozender aan. Met veel improvisatietalent kan de zender al drie weken later beginnen met uitzenden onder de naam Radio Herrijzend Nederland. In de podcast horen we authentieke fragmenten van deze zender, maar ook van Radio Oranje en de genazificeerde Nederlandse Omroep in Hilversum. Een serie over radio in oorlogstijd en de strijd om de hoofden en harten van de luisteraars.

Een moskee op een ansichtkaart

Sat, 16 Aug 2025 09:00:00 +0200

Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet door ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen. 

Deze week: Een moskee op een ansichtkaart, een aflevering uit de podcast Platte Grond. Een heel erg fijne podcast over architectuur. Zoals de makers zelf zeggen: Een serie over de kracht van architectuur en over plannen voor de toekomst. Over torenhoge ambities en over het spoor soms volledig bijster zijn.
Een verhaal gemaakt door Mariëtte Heres.

Verplicht vrije seks

Sat, 09 Aug 2025 09:00:00 +0200

Deze zomer in OVT: de beste historische documentaires uit andere programma’s of podcasts. Deze aflevering: ‘Verplicht vrije seks’, een bizar verhaal over een Nederlandse maöistische commune in de jaren ‘80. Heel erg mooi gemaakt door Jan Maarten Deurvorst voor het programma Radiodoc, de voorloper van de VPRO/NTR podcast DOCS. De documentaire komt uit 2014.

Eindredactie: Jair Stein
Eindmontage: Alfred Koster

De Vrouwenflat

Sat, 02 Aug 2025 09:00:00 +0200

Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet voor ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen. Deze zondag: ‘De vrouwenflat’, een documentaire van Sandra Rottenberg die ze maakte voor DOCS (VPRO/NTR).

‘De vrouwenflat’ gaat over de flats die tussen 1940 en 1965 verrezen in Nederland, speciaal gebouwd voor alleenstaande werkende vrouwen. Vrouwenorganisaties zetten zich al sinds het begin van de 20e eeuw in om woonruimte voor alleenstaande vrouwen te realiseren. Voormalig onderwijzeres Fiet Kraamwinkel kreeg dankzij de bemoeienis van het schoolhoofd van de school waar zij werkte in 1963 eindelijk een eigen éénkamerwoning. Nu wordt haar flat grondig gerenoveerd en verhuist ze op haar 98e naar een seniorenwoning. Sandra Rottenberg zoekt haar oude schooljuf rondom de verhuizing op.

MET DANK AAN: Fiet Kraamwinkel, Laura Lubbers, Fabiola Eekhout, Veerle Leijnse, Lida van Tilburg, Anne Buitink, Anita Heijkoop, Bernie Nijenhuis, Ellen van Kessel en Sophie van Brunschot.

De stemmen van de vrouwen uit het woononderzoek zijn van:
Chiara Tissen, Hanneke Last en Hymke de Vries

De tentoonstelling Een kamer voor jezelf is onder andere te zien in: OBA Roelofhartplein (24 mei -13 juli 2025) en Museum ’t Schip (vanaf 14 augustus 2025)

Samenstelling: Sandra Rottenberg
Eindmix: Berry Kamer
Eindredactie: Remy van den Brand

Deze documentaire werd gemaakt in opdracht van VPRO DOCS.

Bouta's laatste zet

Sat, 26 Jul 2025 19:14:00 +0200

Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet voor ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen. Deze aflevering: ‘Bouta’s laatste zet’.
Oud president Bouterse werd in december 2023 definitief veroordeeld tot twintig jaar cel vanwege zijn leidende rol bij de Decembermoorden in 1982. In de podcastserie ‘Bouta’s laatste zet’ van Argos en Investico onderzoeken programmamaker Linda van der Pol en Sylvana van den Braak hoe Bouterse vervolgens een jaar lang, tot zijn dood, onder de radar kon blijven.
Voor OVT maakten we een hermontage van deel 1 en deel 2 waarin de nadruk ligt op de decembermoorden zelf waarbij vijftien tegenstanders van het militaire regime werden vermoord.
Luister de hele serie in Argos series. https://argos.vpro.nl/collecties/boutas-laatste-zet

Vrouwen Vredeskamp Volkel

Thu, 24 Jul 2025 23:20:00 +0200

Begin jaren 80 waren er verschillende protesten tegen de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten in Nederland . Het bekendst was het vredeskamp bij de militaire vliegbasis in Woensdrecht, maar ook bij de basis in Volkel werd geprotesteerd. Het was een publiek geheim dat daar al sinds 1959 kruisraketten lagen.
Begin 1984 streek er een Vrouwen Vredes Kamp neer dat in de loop der maanden op steeds meer weerstand stuitte uit de directe omgeving. Paulien Loerts sloot zich als 19-jarige aan bij het kamp. Meer dan veertig jaar later reist ze samen Chris Bajema terug naar Volkel.

De 11 stemmen van Srebrenica. Aflevering 7: Azemina. Vasthouden en nooit loslaten

Thu, 24 Jul 2025 23:00:00 +0200

Stiekem luisterde de 8-jarige Azemina mee met de volwassenen en ze merkte: er is iets mis. Maar dat haar zorgeloze leven van de ene op de andere dag veranderde in een horrorfilm, kon ze niet bevatten. Ruim drie jaar zat ze met haar familie vast in Srebrenica, dat afgesloten was van water en elektriciteit, waar bijna geen eten en medicijnen waren en de stad werd continu aangevallen.
Toen de VN-militairen kwamen werd het iets rustiger. Maar uiteindelijk werd de stad ingenomen door Bosnisch Servische troepen. Azemina werd met haar moeder, broertje en andere familieleden gedeporteerd. Haar vader vluchtte door de bossen.Tijdens de angstige momenten zei haar moeder elke keer tegen haar kinderen: vasthouden en nooit loslaten.

De 11 stemmen van Srebrenica. Aflevering 5: Esmir. Het verhaal van Višegrad

Thu, 24 Jul 2025 22:50:00 +0200

Višegrad, een oude stad met een iconische brug over de Drina. Maar na de genocide is deze prachtige plek voor altijd getekend door gruwelijke misdaden.
Esmir was 12 jaar toen hij in 1992 moest vluchten. Hij neemt ons mee naar zijn ‘mahala’, de wijk waar hij opgroeide. Het is nog hetzelfde, maar toch is alles anders. De mensen met wie hij opgroeide zijn er niet meer. Ze zijn verdreven of vermoord.
Een stad die je stad niet meer is, dat is het Višegrad van Esmir. En terwijl we daar rondlopen, proberen we woorden te vinden voor wat hier gebeurd is.

Operatie Onthechting: Aflevering 4 - Oh vrouwen

Sat, 19 Jul 2025 13:30:00 +0200

Vooral de foto’s van de Japanse bordelen blijken gevoelig liggen in Japan. Wie was verantwoordelijk, Amerika of Japan? Marianne spreekt een oude zuster, die na de oorlog slachtoffers van dwangprostitutie opving. Wat weet zij over de ervaringen? En hoe denkt ze over Bruce?
Aan het eind van de reis ontmoet Marianne een kleinzoon van een Amerikaanse soldaat en een Japanse vrouw. Hij is benieuwd of zij kan helpen zijn Amerikaanse familie te vinden. Terug in Nederland krijgt Marianne een verrassend bericht...

Operatie Onthechting: Aflevering 3 - De ander

Sat, 19 Jul 2025 13:10:00 +0200

Het is vijf jaar later. Alle Amerikaanse Iwo Jima veteranen zijn overleden. De wereld is in rap tempo veranderd. De dreiging van oorlog is terug van weggeweest. Marianne gaat op zoek naar de oude vijanden van haar opa en vindt een van de laatste Japanse Iwo Jima veteranen. In hoeverre voldoet hij aan het clichébeeld uit de oorlog?
Ook ontmoet ze de kleindochter van een gesneuvelde Japanse Iwo Jima veteraan. Hoe kijkt zij naar de omgang met de oorlog in het huidige Japan?

Operatie Onthechting: Aflevering 2 - No glamour

Sat, 19 Jul 2025 13:00:00 +0200

Operatie Onthechting, een podcast over de onverbloemde realiteit van oorlog

Marianne Ingleby erft het fotoarchief van haar opa Bruce Elkus, Amerikaans legerfotograaf. In 1944 vertrok hij naar het Japanse eiland Iwo Jima, bekend van een van de bloedigste slagen van de Tweede Wereldoorlog.

Ze stuit op expliciete oorlogsbeelden, van dood en verderf of seks in legerbordelen. De foto's blijken destijds nooit gepubliceerd: te ontluisterend. Marianne blijkt goud in handen te hebben. Ze is benieuwd naar de ervaringen van haar eigenzinnige opa, die naast honderden foto’s ook aangrijpende brieven vanaf het front naliet. Wat heeft hij meegemaakt aan het front? Waarom maakte hij foto’s buiten zijn opdracht? En welke herinneringen roepen ze op bij de Amerikaanse en Japanse veteranen?

Samen met radiomaker Laura Stek reist Marianne vanuit Nederland naar Amerika en Japan, gedreven door de vraag: hoe groot is het gat tussen wat we te zien krijgen en de realiteit van oorlog?

Aflevering 2 - No glamour

Marianne reist naar New Orleans, waar de reünie van de laatste Iwo Jima veteranen plaatsvindt. Ze spreekt af met twee stokoude mariniers, in een poging dichter bij de oorlogservaring van haar opa te komen. De mannen vertellen emotioneel over de gruwelen die ze hebben meegemaakt. Marianne toont hen ook de foto’s van de Amerikaanse soldaten in de Japanse bordelen. Hoe reageren ze daarop? En zou Bruce de foto’s hebben verstopt voor het leger, om censuur te voorkomen?

Operatie Onthechting: Aflevering 1 - Richting de duisternis

Fri, 23 May 2025 09:00:00 +0200

Samen met radiomaker Laura Stek reist Marianne vanuit Nederland naar Amerika en Japan, gedreven door de vraag: hoe groot is het gat tussen wat we te zien krijgen en de realiteit van oorlog?

Aflevering 1 - Richting de duisternis

Marianne Ingleby krijgt het foto-archief van opa Bruce in haar schoot geworpen. Ze besluit op zoek te gaan naar de betekenis van de beelden. Ze gaat langs bij verschillende experts. De beelden blijken uniek. Ze wil graag naar Iwo Jima, waar nu nog een Amerikaanse militaire basis is. Kan ze het Pentagon overtuigen haar mee te nemen? Ze vertrekt naar de VS voor meer onderzoek. Daar stuit ze op een bijzondere vondst.

Geen geld of geweld: de vergeten Bellamyaanse droom

Sat, 17 May 2025 09:00:00 +0200

Grote kans dat je er nog nooit van gehoord hebt: Bellamyanen, de aanhangers van het gedachtegoed van de Amerikaanse schrijver Edward Bellamy. En toch waren er in Nederland vanaf de jaren dertig duizenden Bellamyanen met afdelingen in het hele land. Hun ideaal: een samenleving zonder geld, zonder geweld en met gelijkheid voor iedereen.

Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire op basis van interviews uit twee VPRO-documentaires uit ons archief: de radiodocumentaire 'In de ban van Bellamy's Droom' van Geert de Vries uit 1987 en de televisiedocumentaire 'Vergeelde Toekomst' van Cherry Duyns uit 1979.

Billie Holiday – Vreemd fruit in het Concertgebouw

Sat, 10 May 2025 09:00:00 +0200

In de nacht van 23 op 24 januari 1954 treedt de dan al wereldberoemde Amerikaanse jazz-zangeres Billie Holiday op in het Concertgebouw in Amsterdam. Als ze het lied ‘Strange fruit’ zingt, over de lynchpartijen in haar thuisland, breekt er in de zaal gelach uit. Holiday verlaat woedend het podium. Het is een dramatisch einde van een toch al dramatisch verlopen dag, waar zij in haar biografie met geen woord over rept.

Programmamakers: Hans Hylkema en Rudie Kagie
Montage: Jelle Redeker
Geluid: Erik Langhout

De stemmen zijn van:
Gijs Scholten van Aschat
Tim de Wit
Chris Kijne
Atze de Vries en
Abdou Bouzerda

Eindredactie: Katinka Baehr

De Strijd om het Herdenken

Sat, 03 May 2025 18:00:00 +0200

Negen op de tien Nederlanders staat op 4 mei op de een of andere manier stil bij Dodenherdenking. Dat blijkt uit het jaarlijkse vrijheidsonderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Tegelijkertijd lijkt de discussie over wat en wie te herdenken dit jaar heviger dan ooit. Denk aan de alternatieve herdenking in Den Haag, waar ook aandacht zal zijn voor de genocide in Gaza. Daar is de hele week al discussie over.

Maar strijd om het herdenken is allesbehalve nieuw. Programmamaker Laura Lubbers onderzocht de geschiedenis van die strijd aan de hand van oorlogsmonumenten in Amsterdam. De stad is er mee bezaaid. En ieder oorlogsmonument verbeeldt een ander perspectief op de oorlog.

Kunnen we ‘samen’ herdenken of is dat altijd al een illusie geweest?

De strijd om het herdenken is een documentaire van Laura Lubbers en een co-productie van de VPRO en Prospektor.
De documentaire is mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams 4 en 5 mei Comité.

Creatief producent: Eefje Blankevoort
Muziek: Rory Ronde
Eindmix: Alfred Koster
Eindredactie: Katinka Baehr

Liefste Lies - Bonus

Tue, 29 Apr 2025 08:24:00 +0200

De podcast is nog maar net af als er een mail komt van Ineke uit Sittard:
“Toen ik recent hoorde over deze podcast, wist ik dat ik nog extra informatie voor u heb.”
En wat voor informatie! Een vondst. Programmamaker Heleen Hummelen reisde met verteller Lies Schouten af naar Sittard om te gaan kijken. Luister in deze Bonus wat er boven water is gekomen.

Zie ook www.vpro.nl/liefstelies

Lebensborn – Een Kind voor de Führer

Sat, 26 Apr 2025 08:00:00 +0200

Op 12 december 1935 richtte het naziregime Lebensborn op, een geboorteproject dat moest zorgen voor de toename van het ‘Arische ras’. Vijf jaar lang volgde fotograaf Angeniet Berkers de sporen van dit beladen verleden en sprak de kinderen die er ongevraagd deel vanuit hebben gemaakt. Hoe zag dat programma eruit? En wat betekende het voor de levens van deze mensen? Programmamaker Jakob Koolschijn maakte een documentaire over Lebensborn, gebaseerd op het werk van Berkers.

Liefste Lies deel 6 - LAATSTE BRIEVEN

Fri, 18 Apr 2025 22:00:00 +0200

In 1952 blijkt uit de laatste brieven dat Lies nu eindelijk heeft gekozen. Was dit dan echt de juiste keuze? Was het ‘voor altijd’? Werd Lies gelukkig? Transcribente Lies Schouten-Vossen hoort hoe het verder ging met Lies. En de kinderen van de mannen die ooit zo verliefd waren op Lies ontdekken de brieven van hun vaders. Hoe kijken zij daar tegenaan?

Bronnen:

Een koffer vol liefde, het geheim van mijn vader, boek van Hella Sloksoede over de brieven van haar vader Joop (Frankie) aan Lies.

Liefste Lies deel 5 - KLEM

Fri, 18 Apr 2025 17:40:00 +0200

Lies’ contract bij het Vrouwen Hulp Korps loopt af in 1949. Een andere plek waar Lies zoveel vrijheid kan krijgen, is moeilijk te vinden. Er is sprake van een verloofde, maar kan hij haar geven wat zij zoekt? Haar Engelse vriendin Kathleen biedt intussen een nieuwe kans op een ander leven. Maar een nare ervaring in de liefde maakt een veilige keuze weer aantrekkelijk. Geeft ze het ja-woord? Wie houdt ze aan het lijntje? En hoe ver zal ze daarin gaan? Millie leeft zich in de brieven van Kathleen in, Milou in die van Riet. Ze verbazen zich over Lies, maar snappen ook hoe moeilijk het is om je eigen weg te gaan.

Bronnen:

Krabben (2020). Nijgh en van Ditmar, Daan Borrel en Milou Deelen

Liefste Lies deel 4 - HARTSTOCHT

Fri, 18 Apr 2025 17:25:00 +0200

En weer zijn er nieuwe mannen in het leven van Lies. Ze schrijven gepassioneerde brieven, waarin ze dromen van onvergetelijke liefdesnachten. Er worden logeerpartijtjes gepland. Niet alleen met militair Leendert, maar ook met kunstenaar Dick en boekhouder Theo. De voorlezers van de brieven kunnen zich niet voorstellen dat er geen sprake is van seks. Maar naar wie verlangt Lies? Er moet een knoop doorgehakt, ze kan immers niet eeuwig in het Vrouwen Hulp Korps blijven. Van een keurig Limburgs meisje wordt iets anders verwacht.

Bronnen:

Brieven (1946). PenGun, Lies V. collectie RegioArchief Gemeente Sittard-Geleen

Sporen, Veteranen na hun missie (2023). Volt, Olof van Joolen en Niels Roelen

www.dordrechtindeoorlog.nl

Liefste Lies deel 3 - ONTSNAPPING

Fri, 18 Apr 2025 17:20:00 +0200

Bij de bevrijding van Sittard in 1944 maakt Lies kennis met een Engelse én een Amerikaanse soldaat. Ze willen allebei met haar trouwen. Maar na de oorlog gaat Lies niet naar Londen of de Verenigde Staten. Ze sluit zich aan bij het Vrouwen Hulp Korps, de voorloper van het eerste Nederlandse vrouwenleger. Van daaruit lonkt een avontuur met Frankie, soldaat in ‘de Oost’. Of kiest ze toch voor een liefde dichterbij? En wat speelt er met Pam, die veel meer voor Lies lijkt te willen zijn dan alleen een goede vriendin? Miriam leest Pam’s brieven en kan zich inleven in de benauwenis van haar geheim.

Bronnen:
Vrouwen voor het vaderland. Een gendergeschiedenis van het Vrouwen Hulpkorps en Marine- Vrouwenafdeling (1940-1946) (2018.) Afstudeerscriptie Kim Bootsma

Liefste Lies deel 2 - TUSSEN TWEE VUREN

Fri, 18 Apr 2025 17:04:23 +0200

Lies wil weg uit Sittard, maar de oorlog dendert haar leven binnen. In 1942 komt ze in contact met Max en Mia, die in Maastricht in het verzet zitten. Ze zien in haar een zielsverwant en brengen haar in aanraking met boeken, kunst en muziek. Maar Lies krijgt ook hartstochtelijke liefdesbrieven met Duitse poststempels. Hoe valt dat te rijmen? Emile leest de brieven voor en begrijpt het allemaal wel, denkt hij. Martine leest de brieven van Mia en schrikt van wat zij heeft moeten meemaken.

Liefste Lies deel 1 - EERSTE BRIEVEN

Fri, 18 Apr 2025 16:50:00 +0200

In Sittard is een koffer opgedoken met honderden liefdesbrieven, gericht aan een zekere Lies. Transcribent Lies Schouten-Vossen raakt geïntrigeerd door haar naamgenoot en hoopt meer over haar te weten te komen. In 1940 is Lies 16 jaar en doet ze eindexamen op een door nonnen bestierde MULO in Sittard. Ze schrijft met vriendinnen en experimenteert stiekem met jongens. Haar toekomstperspectief is een kantoorbaantje tot er een man is gevonden om mee te trouwen en kinderen te krijgen. Julia leest de brieven van Lies’ vriendin Corrie voor, Flip die van een vriendje. Hoe is het nu om net van school te komen en je eerste ervaringen in de liefde op te doen?

Bronnen:
Toon, de biografie (2011). Nijgh & van Ditmar, Jacques Klöters.

Verloren zoon

Sun, 09 Mar 2025 11:22:00 +0100

Op het Sovjet Ereveld in Leusden liggen 865 gesneuvelde Sovjet-soldaten. Decennia lang waren de soldaten identiteitsloos; de familie verkeerde in onwetendheid over hun lot. Totdat een jonge journalist zich het lot van de vergeten Sovjet-soldaten aantrok: gedurende 26 jaar identificeerde Remco Reiding zo’n 250 soldaten. Het bracht hem naar talloze families, verspreid over de voormalige Sovjet-Unie, waar hij werd hij ontvangen als een verloren zoon.
Hoe ging die zoektocht in z’n werk? Hoe kwamen deze soldaten destijds in Nederland terecht? En is er nog wel ruimte voor gesneuvelde Sovjet-soldaten in het huidige politieke klimaat? Een verhaal gemaakt door Laura Stek.

Foto: Dirk-Jan Visser

Slot op de mond

Sat, 01 Mar 2025 13:30:00 +0100

Ket van Blokland (83) is geboren als intersekse: haar lichaam heeft mannelijke én vrouwelijke kenmerken. Haar hele leven had ze naar eigen zeggen ‘een slot op de mond’. Ket is niet de enige: van de 200.000 intersekse personen in Nederland treden 50 daarvan daarmee naar buiten. Dat verplichte zwijgen was sinds halverwege de vorige eeuw onderdeel van de medische aanpak ten aanzien van intersekse personen. Na het kiezen van een geslacht en een eventuele operatieve ingreep mocht er nooit meer over worden gepraat. Hoe kijkt Ket van Blokland terug op een leven lang zwijgen? En welke rol speelt haar dagboek in dit verhaal?

Research, regie en montage: Lara Aerts, story coach: Eefje Blankevoort, sounddesign en mixage: Huibert Boon, voice over coaching: Katja Prins, original score: Darius Timmer, eindredactie OVT: Laura Stek. Met speciale dank aan Ket van Blokland, Margriet van Heesch, Birgit Reissland (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed), Miriam van der Have (NNID). Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

De Nederlandse Dandy

Sat, 22 Feb 2025 10:45:00 +0100

Nederland is geen land van dandy’s, je ziet ze hier weinig. Vroeger iets vaker, Louis Couperus was een dandy, en Lodewijk van Deyssel. Die flaneerden onberispelijk gekleed over straat, spraken in volzinnen en deden alsof dat vanzelf ging. Natuurlijk was dat schijn, het was hard werken.
En waarvoor? Voor de Bühne! Een dandy wil schijnen en schitteren. Maar heeft tegelijk een voorbeeldfunctie. Ook nu nog. Dus: wie zijn de dandy’s van vandaag?
Luister naar ‘De Nederlandse Dandy’, een geschiedenis waarvan Marten Minkema verslag doet en waarvan de oorsprong ligt in Londen en Parijs.

Amsterdam, de stad van Olie

Sat, 15 Feb 2025 15:43:00 +0100

Jacob Olie, pionier op het gebied van fotografie en timmerman, legde van 1860 tot 1905 het snelgroeiende Amsterdam vast. Zijn omvangrijke foto-archief is nog altijd van groot belang voor de kennis over de stad. Hoe ging hij te werk met zijn zelfgebouwde camera en wat kwam hij onderweg tegen?
Programmamaker Joan Veldkamp maakte de documentaire ‘Amsterdam, de stad van olie’ over haar betovergrootvader Jacob Olie.
Enkele nummers in de documentaire komen van de elpee Traveller van het Jacob Olie Trio. De violiste woonde in het huis van Olie en het trio zegt over zichzelf dat ze spelen zoals Jacob Olie fotografeerde.

De geschiedenis van de spits: Martelwerktuig en heiligdom

Sun, 09 Feb 2025 12:27:00 +0100

Vanaf 12 februari gaat bij Het Nationale Ballet het programma ‘Jewels’ in premiere, met stukken van de Amerikaans-Russische choreograaf George Balanchine. Balanchine staat bekend als de choreograaf die de fysieke grenzen van de danseres tot in het extreme oprekte. Vooral door middel van de inzet van de spits: de balletschoen met harde neus die ballerina's tot feeërieke opperwezens maakte.
Maar wanneer zag de spits het levenslicht? Wat betekende dat voor de balletkunst en voor de positie van de ballerina? Laura Stek volgde het spoor van het martelschoentje in ‘Martelwerktuig en heiligdom’, eerder uitgezonden in 2019.

De vergeten watersnoodramp van 1825

Sat, 01 Feb 2025 17:51:06 +0100

Op 1 februari is de nationale herdenking van de watersnoodramp van 1953. Maar dezer dagen wordt ook een andere, lang vergeten watersnoodramp herdacht: De watervloed van februari 1825 waarbij de -toen nog – Zuiderzee door de dijken brak.
Nu zijn er wel meer watersnoodrampen geweest, de geschiedenis van Nederland is een opeenvolging van overstromingen... Maar juist de ramp van 1825, komende dinsdag precies tweehonderd jaar geleden is het herinneren waard.

Luister maar naar de documentaire ‘De vergeten watersnoodramp van 1825’ van programmamaker Katinka Baehr.

Meer informatie over activiteiten in Friesland zijn hier te vinden: https://nationaallandschap.frl/watersnood1825/
En over activiteiten in Overijssel hier: https://hetoversticht.nl/actueel/nieuws/379/herdenking-stormvloed-1825

De Betere Bajes deel 2

Fri, 24 Jan 2025 23:00:00 +0100

In deel twee van de documentaire ‘De betere bajes’ over de Bijlmerbajes horen we mensen die er vast hebben gezeten. De bedoeling van de Bijlmerbajes was dat het menselijker en moderner zou worden dan de bestaande Huizen van Bewaring. Maar niet alle gedetineerden vonden het er prettig. Zelfs de ramen zonder tralies vonden sommige mensen ingewikkeld. En waarom werd de Bijlmerbajes ‘de gaten van Amsterdam’ genoemd?
‘De Betere bajes’ is gemaakt door Katinka Baehr en eerder uitgezonden in 2003 bij het 25-jarig bestaan van de Bijlmerbajes.
De voice-overs werden ingesproken door Astrid Nauta.

De Bijlmerbajes bestaat inmiddels niet meer. In 2016 sloten de deuren en twee jaar later werden de torens, op één na, gesloopt. En nu is die plek volop in ontwikkeling. Er komt een woonwijk, veel groen, met creatieve bedrijven en een middelbare school. De naam van de wijk: Bijlmerkwartier.
En de’Kalverstraat’ waar André van Bolderik het over had, die lange gang waar gedetineerden elkaar tegenkwamen en in drugs handelden... Daar wordt in de keurige wijk ook naar verwezen, want de weg die door de wijk loopt gaat ‘de Verlengde Kalverstraat’ heten. (Niet de Kalverstraat, want die hadden ze al in Amsterdam.)

De Betere Bajes deel 1

Fri, 17 Jan 2025 23:00:00 +0100

Het was verrassend nieuws: onze gevangenissen zitten zo vol dat gedetineerden een paar dagen eerder naar huis mogen. Er is sprake van code zwart. Er staat geen cel meer leeg.
Dat deed ons denken aan hoe er in de jaren zeventig werd gedacht over gevangenissen. Een tijd waarin er vragen werden gesteld bij het hele concept van gevangenissen en Huizen van Bewaring.
De Bijlmerbajes in Amsterdam moest de eerste worden van een heel nieuwe manier om mensen op te sluiten: beter, menselijker en moderner.
In 1978 werd de Bijlmerbajes geopend. Programmamaker Katinka Baehr maakte in 2003 bij het 25-jarige bestaan een tweeluik over de Bijlmerbajes.
Voice-overs: Astrid Nauta

De bezielde bruine kroeg

Sat, 11 Jan 2025 12:52:29 +0100

Het Bruine Café: ooit had je ze voor het uitkiezen in elke stad, ieder dorp, tot in het kleinste gehucht; met Perzische kleedjes, biljart en veel donker hout.
Die Bruine Kroeg zit nu in de verdrukking, en dat al decennia. Hun aantal slinkt ieder jaar, niet alleen tot verdriet van kroegtijgers met een alcohol-uitdaging, maar van de hele buurt die hun oude vertrouwde ontmoetingsplek met redelijke prijzen plaats ziet maken voor een hippe sappenbar. Wat is het nou precies wat het Bruin Café zo bijzonder maakt? En zijn ze nog te redden? En hoe dan?
Daarover in de Spoordocumentaire ‘De Bezielde Bruine Kroeg’, waarin Marten Minkema praat met kroegenkenners als Midas Dekkers en met Bruine Kroeg-beschermers die het tij willen keren.
Een langere versie van deze documentaire is te vinden in de podcast DOCS.

Strijd om de Droompolder

Sat, 04 Jan 2025 09:00:00 +0100

In de Wieringermeerpolder is in de jaren dertig een poging gedaan een modelsamenleving te creëren zonder zuilen en zo egalitair mogelijk. Misschien was deze egalitaire samenleving de reden dat het verzet er tijdens de bezetting erg actief was en dat er veel onderduikers zaten.
In de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog, op 17 april 1945, kwam een voorlopig einde aan deze samenleving toen de Duitsers een stuk dijk opbliezen en de polder vier meter onder water zetten. De bewoners spanden in allerijl het paard voor de wagen en vluchtten met hun belangrijkste spullen en het vee uit de polder. Er viel één dode: verzetsman en boer Adriaan de Graaf. Maar wat gebeurde er met de onderduikers na de overstroming? En wat bleef er na de oorlog over van de idealen van de polder?
In 'Strijd om de droompolder' komen ooggetuigen, allemaal in de tachtig, aan het woord. Verschillende boeren die onderduikers hadden. Een joodse vrouw die als peuter relatief vrij door de polder kon bewegen en de dochter van de verzetsstrijder die als enige de Inundatie niet overleefde.

Friese stilte

Fri, 20 Dec 2024 23:00:00 +0100

Waarom praten Friezen zo moeilijk over hun gevoelens? Daar moet een historische verklaring voor zijn. Dat is de premisse van het recent verschenen boek De laatste dagen van de dorpsgek, geschreven door Anne-Goaitske Breteler, cultuurhistorica, antropologe en Friezin. Programmamaker Christianne Alvarado dook in deze geschiedenis van geestelijke gezondheid op het platteland in deze audiodocumentaire, genaamd De Friese Stilte.

In deze documentaire wordt gepraat over zelfdoding. Luisteraars die daarover in gesprek willen kunnen anoniem bellen naar 113 of chatten via 113.nl.

Kereta Buku – de Boekentrein van Bas

Sun, 15 Dec 2024 09:00:00 +0100

In Het Spoor Terug het verhaal van Klaas Jan Bas, drijvende kracht achter de Kereta Buku, de Javaanse boekentrein die begin jaren vijftig het eiland rondreed om boeken tot in de kleinste dorpen te brengen.

Bas had kind noch kraai toen hij in 1935 de boot nam naar Batavia, om daar in een boekwinkel te werken voor bijna uitsluitend koloniale, witte clientèle. Dat vond hij niks, de idealistische Bas had veel meer met de Indonesiërs en hun verlangen naar onafhankelijkheid. Hij probeerde te helpen door zoveel mogelijk les- en studieboeken over Java te verspreiden. Eerst met een auto, later met een boekentrein die in een jaar tijd over het hele eiland reed en overal stopte.

Of er veel werd verkocht van de boeken in het Engels, Indonesisch en Nederlands is de vraag, want het analfabetisme was groot. Door het Nederlandse koloniale onderwijssysteem kon tachtig procent van de bevolking in 1950 niet lezen of schrijven. Maar de glimmende Kereta Buku met moderne boekhandel aan boord was een symbool van vooruitgang in de jonge Indonesische republiek.

De boekentrein van Bas reed drie jaar en is sindsdien vergeten. Maar door het opduiken van een oud fotoalbum en onderzoek van boekhistoricus Eline Kortekaas herleeft deze geschiedenis. Waarvan ook verslag in de Spoor-documentaire Kereta Buku – de Boekentrein van Bas van Marten Minkema in samenwerking met Wilbert van der Heijden. Met medewerking van Mat Wijn en Gerard Walhof. Eindredactie: Laura Stek en Katinka Baehr. Eindmix: Alfred Koster.

Een ongemeen stoere vrouw

Sat, 07 Dec 2024 10:00:00 +0100

Volgend jaar is het 100 jaar geleden dat Jo Van Gogh-Bonger stierf. Weinig mensen kennen haar naam, en dat terwijl zij heeft gezorgd voor de grote bekendheid van Vincent van Gogh.
Hoe kreeg Jo Bonger voor elkaar dat deze tot dan toe onbegrepen schilder uiteindelijk wereldfaam genoot. En waarom heeft ze zich haar hele leven ingezet om dit doel te bereiken?
“Een ongemeen stoere vrouw” is een documentaire van Stef Visjager van Radiomakers Desmet.

Zomer 2025 is de tentoonstelling “Kiezen voor Vincent “ te zien in Het van Gogh museum Amsterdam: een tentoonstelling over Theo, Jo en hun zoon: de Ingenieur
De dagboeken van Jo Bonger staan online, evenals alle brieven van Vincent:
https://vangoghletters.org/vg/by_period.html
https://bongerdiaries.org/introduction

De biografie over Jo Bonger van Hans Luijten heet: 'Alles voor Vincent'.

Horizontaal Leven

Sat, 30 Nov 2024 23:16:00 +0100

Kees woonde vanaf zijn tweede in een Zeeuws sanatorium vanwege bot-tuberculose. Bijna 5 jaar lag hij daar in een gipsbed en kon hij nauwelijks bewegen.
Kees is de oom van programmamaker Jacomien Kodde. Zij maakte de documentaire ‘Horizontaal Leven’ waarin ze met Kees teruggaat naar de plek waar als kind zo lang weinig anders mocht doen dan liggen.
Deze documentaire is gemaakt tijdens de Oorzaken Podcast Academy, met steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
Eindredactie van de Podcast Academy: Tjitske Mussche
Eindredactie OVT: Katinka Baehr
Muziek: Peter Akkerman
Eindmix: Tymen Bergman en Alfred Koster

Jan van Leiden en het einde der tijden - 4. De koning en de torenwachter

Sat, 23 Nov 2024 09:00:00 +0100

In de laatste aflevering van deze serie over wederdoper Jan van Leiden horen we hoe hij het tot koning weet te schoppen én hoe hij aan zijn einde kwam.
In hoeverre kunnen we Jan van Leiden vergelijken met extremisten uit onze eigen tijd?
Deze serie is gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging nav de opera ‘De Apocalyps’ over Jan van Leiden eerder dit jaar.

Jan van Leiden en het einde der tijden - 3. Het nieuwe Jeruzalem

Sat, 16 Nov 2024 15:30:00 +0100

Dit is het bizarre, waargebeurde verhaal van wederdoper Jan van Leiden die het van kroegbaas to koning schopte.

In deze derde aflevering duiken we verder in het verhaal van Jan van Leiden en de wederdopers van Münster. De wederdopers grijpen de macht in de stad. Nu is het zaak om de stad zo snel mogelijk te zuiveren; iedereen wordt gedoopt. Jan Matthijs bereidt ondertussen een uitval op het leger van de bisschop voor. Want de eindtijd zal op Pasen 1534 aanbreken – of toch niet?

Deze podcastserie is gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging nav de opera ‘De Apocalyps’ over Jan van Leiden eerder dit jaar.

Jan van Leiden en het einde der tijden - 2. Stormloop op de hemel

Sat, 09 Nov 2024 09:00:00 +0100

Deze podcastserie vertelt de bizarre geschiedenis van Jan van Leiden, een kroegbaas die het in twee jaar tijd tot een koning weet te schoppen.
Deze podcast productie is oorspronkelijk gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging naar aanleiding van de opera 'De Apocalyps' over Jan van Leiden eerder dit jaar.

Jan van Leiden en het einde der tijden - 1. Een verhaal met een kop en een staart

Sat, 02 Nov 2024 09:00:00 +0100

"Jan van Leiden en het einde der tijden’ is het krankzinnige verhaal over de wederdoper die het van kroegbaas tot koning wist te schoppen. Programmamaker Max Boogaard maakte de serie voor Opera2Day en de Nederlandse Bachvereniging, naar aanleiding van de opera 'De Apocalyps' over Jan van Leiden eerder dit jaar.
Een erg mooie serie die we daarom graag herhaling in OVT.

Poème Électronique

Sun, 22 Sep 2024 09:00:00 +0200

'Poème Électronique' gaat over de ontstaansgeschiedenis van de elektronische muziek. Die geschiedenis gaat een stuk verder terug dan de meeste mensen weten. Ruim tien jaar voordat Otis Redding zong dat hij on the dock of the bay zat, werd er in het Eindhovense Natuurkundig Laboratorium al volledig elektronische muziek gecomponeerd en opgenomen. De luisteraar wordt in deze documentaire meegenomen naar de jaren '50 van de vorige eeuw, waarin componisten een nieuw hoofdstuk van de muziekgeschiedenis konden openen.

De nieuwe machines, die in eerste instantie niet eens waren ontworpen om muziek mee te maken, stelden gerenommeerde componisten in staat om op een helemaal nieuwe manier met geluid en toonopbouw aan de slag te gaan. Het mondde uit in een multimediaspektakel in het Philipspaviljoen op de Wereldtentoonstelling in Brussel in 1958: Het Poème Électronique.

Maker: Wisse Beets
Eindredactie: Katinka Baehr
Editing: Alfred Koster

De muziek die in de documentaire te horen is:
Edgard Varèse - Poème Électronique
Henk Badings - Kaïn En Abel
Kid Baltan - Song of the Second Moon
Richard Wagner - Ride of the Valkyries
Gottfried Michael Koenig - Klangfiguren II
Tom Dissevelt - Vibration
Pierre Schaeffer - Étude violette
Pierre Schaeffer - Études de bruits
Pierre Schaeffer - Étude aux objets
Beethoven - Cello Sonata No. 3 in A major
Karlheinz Stockhausen - Studie I
Kid Baltan - Song of the Second Moon
Tom Dissevelt - Syncopation
Joop De Knegt - Ik sta op wacht
Benjamin Britten - The Young Person's Guide to the Orchestra
Edgard Varèse - Deserts
Gottfried Michael Koenig - Klangfiguren II

Vrouw, leven, vrijheid

Fri, 13 Sep 2024 22:00:00 +0200

Twee jaar geleden kwam de 22-jarige Iraanse Mahsa Amini om het leven door geweld van de Iraanse zedenpolitie. Het ketende een ongekend protest los, geleid door vrouwen. De wereld keek er met ontzag naar, maar ook met enige verbazing. Want dat Iran een historisch sterke vrouwenbeweging heeft is niet breed bekend. Daar willen twee Iraans-Nederlandse vrouwen verandering in brengen: hoogleraar sociologie aan de VU Halleh Gorashi en universitair docent Internationale Betrekkingen Donya Ahmadi. ‘Vrouw Leven Vrijheid: een Iraanse vrouwengeschiedenis’ is gemaakt door Laura Stek.

Het boek van Donya Ahmadi heet ‘A history of the iranian women’s rights movement’.

Tussen voet en aarde

Sun, 08 Sep 2024 07:31:37 +0200

Bij de geschiedenis van de straatbedekking staat zelden iemand stil. Maar nu is daarover en uniek boek verschenen: ‘The Thinking Foot – A Pedestrian Study of Paving’ van kunst- en architectuurhistoricus Thomas A.P. van Leeuwen. Het is een unieke studie, omdat Van Leeuwen sporen volgt die anderen niet zien. Bijvoorbeeld het verband tussen de eerste rotondes en hoepeljurken en de gelijkenis van boomzwammen met anti-plasplaten in de stad tegen wildplassers, tot de functie van het plaveisel als tafellaken voor de beschaving.

Amsterdam was de eerste geplaveide stad, lange tijd voor Londen en Parijs. En daar hoorde van alles bij, van duizenden lantaarns die de stad vanaf eind zeventiende eeuw verlichtten met een uitgekiend lichtplan en goed georganiseerde brandweer die overal tijdig kon komen, zodat de stad nooit is afgebrand. Van Leeuwen loopt met radiomaker Marten Minkema door de hoofdstad in de Spoor-documentaire ‘Tussen Voet en Aarde’. Ook wandelen ze door Londen, waar Jack de Ripper in de duistere stegen zijn gang kon gaan en het een hele toer was om de modderige en drukke straten over te steken.

Bovenal ziet Van Leeuwen bestrating als een graadmeter van de civilisatie: ‘Kijk naar de straat en je weet hoe een maatschappij ervoor staat.’

Programmamaker: Marten Minkema

Het Staphorster Boertje of: Hoe de strijd tegen de kwakzalverij begon

Sat, 31 Aug 2024 16:51:26 +0200

In deze aflevering van het Spoor Terug een documentaire over het begin van de strijd tegen kwakzalvers. Lang was het onderscheid tussen kwakzalvers en echte artsen helemaal niet scherp. Halverwege de 19e eeuw veranderde dat langzaam.
In 1881 werd De Vereniging tegen de Kwakzalverij opgericht door de broers Gerard en Vitus Bruinsma. Een van de mensen tegen wie de vereniging zich keerde was Peter Stegeman, beter bekend als ‘Het Staphorster Boertje’. Een man voor wie mensen uit het hele land kwamen om genezen te worden.
In de documentaire horen we on der meer de achterachterkleinzoon van het Staphorster Boertje en de ere-voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij.
Programmamaker: Katinka Baehr

Met dank aan Nicoline Tania en Eric Arends.

Tussen Tent en Villa: Het vakantiepark in Nederland

Sat, 24 Aug 2024 08:00:00 +0200

De eerste campings begonnen een eeuw geleden uit idealisme. Al snel verschenen er huisjes bij, zodat ook gezinnen mee konden doen zonder dure kampeeruitrusting. Het waren basale onderkomens, met een waterpomp ernaast als toppunt van luxe. Het contrast met het uitgekookte comfort bij het huidige Center Parcs, Landal en Bosrijk van de Efteling is enorm. Daar is het gerief minstens zo groot als thuis, dus wat valt er nog te wensen? Zijn we aangekomen bij het einde van de geschiedenis van het vakantiepark? Met onder anderen Frans Hooykaas van architectenbureau Van den Broek en Bakema - die de typische Sporthuis Centrum-bungalows ontwierp - en Mieke Dings, auteur van 'Tussen Tent en Villa - Het vakantiepark in Nederland 1920-nu'.

Samenstelling: Marten Minkema.

Deze documentaire is eerder uitgezonden in 2015.

Alles voor de Wetenschap afl 4 Antonia Korvezee

Sat, 17 Aug 2024 08:00:00 +0200

Deze zomer in het Spoor Terug: historische documentaires die niet voor OVT zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze ook graag willen laten horen. De eerste is een aflevering van ‘Alles voor de wetenschap’, een podcastserie over vergeten vrouwelijke wetenschappers, gemaakt door Edda Heinsman voor de NTR.
We hebben gekozen voor afl 3 over Antonia Korvezee, geboren in 1899. Ze was scheikundige en hield zich bezig met een heel nieuw vakgebied: radioactiviteit.
Korvezee was zo geniaal dat ze zelfs in het laboratorium van Marie Curie in Parijs mocht komen werken. Maar carrières van vrouwelijke wetenschappers gingen niet over rozen. Dat wordt wel duidelijk uit deze podcastserie en het gold zeker ook voor Antonia Korvezee.

En niemand bleef onaangeraakt (trailer)

Tue, 23 Jul 2024 10:37:00 +0200

Tip van de redactie:

In de vijfdelige podcastserie En niemand bleef onaangeraakt vertellen schrijver Maurits de Bruijn en podcastmaker Randy Vermeulen het liefdesverhaal van Jan en Martin, dat zich afspeelt tijdens de aidscrisis van de jaren 90. De makers zoomen in op het aangrijpende leven van deze twee mannen én vertellen verhalen van anderen waarvan de levens zijn getekend door hiv en aids. Ook onderzoeken ze vanuit hun eigen queer perspectief hoe het stigma en de vooroordelen zich zo hardnekkig hebben kunnen nestelen in de hoofden en harten van de generaties queer mensen die opgroeiden in de schaduw van de epidemie.

En niemand bleef onaangeraakt is een productie van Slowpony en de VPRO voor NPO Radio 1, naar een idee van Maurits de Bruijn, Randy Vermeulen en Anna Peeters. De podcast is tot stand gekomen met steun van het NPO-fonds, het Amsterdams Fonds voor de Kunsten, Gemeente Utrecht en Het Blauwe Fonds.

Beluister nu de hele serie: https://www.vpro.nl/programmas/en-niemand-bleef-onaangeraakt.html

Luciana, huisvrouw in het verzet

Sat, 20 Jul 2024 08:00:00 +0200

Voor de familie was het duidelijk: Jan Bokma was de verzetsheld en echtgenote Luciana de huisvrouw. Of zoals hun kleindochter het verwoordt: “Jan was de intellectueel. Hij las de boeken en zij stofte ze af.” Een onverwachte e-mail van de Italiaanse journalist Daniela Tasca, gericht aan de Noémi Prent, achterkleindochter van Jan en Luciana, veroorzaakt een eerste barst in dat beeld.

Een documentaire van Noémi Prent en Daniela Tasca. Montage en advies: Sylvana van den Braak. Eindmix en souddesign: Pepijn Buitenhuis. Stemregie: Tom Klaassen en Remy van den Brand. Productie: Marleen Nieuwenhuijse. Eindredactie: Remy van den Brand. Presentatie: Mina Etemad.

Deze documentaire werd oorspronkelijk gemaakt voor DOCS, de documentaire-podcast van de publieke omroep onder eindredactie van NTR en VPRO. Met dank aan het Vfonds, het Noord-Hollands Archief & stichting Culturissima.

Het Spoor Terug: Ongesigneerd - Het paspoort

Sun, 14 Jul 2024 10:55:42 +0200

Het is een van de belangrijkste papiertjes uit ons leven. Als je het niet hebt, ben je onvrij, en sommige zijn meer waard dan anderen. Ik heb het over het paspoort, dat we in de zomer vaak weer gretig uit onze laadjes trekken om op vakantie te kunnen gaan. Naar de zon bijvoorbeeld, als die hier ontbreekt. Het is ook een van de meest geavanceerde ontwerpen in ons dagelijks bestaan.

Vandaag herhalen we een aflevering uit de serie Ongesigneerd uit 2018, een podcast over onopvallend design. Ontwerpen waar je vaak niet bij stil staat. Zoals de lantaarnpaal, de stoeptegel, het urinoir, maar ook: het paspoort. Een verhaal met een dubieuze glansrol voor de ambtenaar en collaborateur Jacob Lentz, de bedenker van het bevolkingsregister en het persoonsbewijs. Ongesigneerd werd gemaakt door Tjitske Mussche en Laura Stek

Verzonnen verleden #1: 'Ik, Claudius'

Sun, 07 Jul 2024 08:00:00 +0200

Een epische historische roman vol seks, moordpartijen en machtspolitiek over het leven van een historicus. Kan dat? Ja, als die historicus Claudius heet: de man die in 41 na Christus, na de moord op Caligula, trillend vanachter een gordijn geplukt werd, en tot keizer van het Romeinse Rijk werd gekroond.

De Britse schrijver Robert Graves schreef met de fictieve autobiografie Ik, Claudius in 1934 misschien wel de bekendste historische roman aller tijden. Te gast over dit boek zijn hoogleraar Oude Geschiedenis Olivier Hekster en oudheidkundige Willemijn van Dijk, die ook historische romans schrijft over de keizertijd, zoals Het wit en het purper.

De uitvinder van Twijfelachtig deel 2

Sat, 06 Jul 2024 08:00:00 +0200

Jan Ernst Matzeliger werd in 1852 als tot slaaf gemaakte geboren op plantage Twijfelachtig aan de Cotticarivier in Suriname. En hij eindigde als uitvinder in de Verenigde Staten. Zijn belangrijkste uitvinding: de zwikmachine, een apparaat in de schoenenindustrie waarmee de bovenkant van de schoen aan de zool wordt vastgespijkerd.
Twintig jaar geleden maakte programmamaker Katinka Baehr een tweedelige documentaire over Matzeliger: ‘De uitvinder van Twijfelachtig’.
Goed te weten: Dat het programma twintig jaar geleden is gemaakt kun je horen aan het taalgebruik. Er zitten woorden in die we nu niet meer zouden gebruiken.
Na de documentaire is een interview te horen van Christianne Alvarado met kinderboekenschrijver en uitgever Gerrit Barron. Is er inmiddels meer aandacht voor Matzeliger in Suriname?

De uitvinder van Twijfelachtig deel 1

Sat, 29 Jun 2024 08:00:00 +0200

In het weekend voor Keti Koti herhalen wij een tweedelige documentaire die programmamaker Katinka Baehr twintig jaar geleden maakte: ‘De uitvinder van Twijfelachtig’.
Een verhaal over het opmerkelijke leven van een man die als tot slaaf gemaakte werd geboren op een plantage in Suriname en uiteindelijk uitvinder werd in de Verenigde Staten: Jan Ernst Matzeliger.
Zijn belangrijkste uitvinding: De zwikmachine

Let op: Omdat deze documentaire twintig jaar geleden werd gemaakt zitten er woorden in die we nu niet meer zouden gebruiken.

Verborgen Verbanden deel 3 - Een onbekende koloniale erfenis

Sat, 22 Jun 2024 08:00:00 +0200

De geschiedenis van Deli en de contractarbeiders is een gruwelijke en Reggie merkt dat hij moeite heeft om zich daartoe te verhouden. Hoe gaan andere kleinkinderen van contractarbeiders daarmee om? Reggie spreekt onder andere met Michiel Eduard Donkersloot, die al jarenlang bijna obsessief de geschiedenis van zijn oma probeert te ontrafelen. Ook komen nazaten prof. Supandi en Bunga Siagian aan het woord en reist Reggie zelf naar Indonesië om de plantages of wat daarvan over is met eigen ogen te zien.
Verborgen Verbanden is een driedelige podcast van Reggie Baay en Emmie Kollau, gemaakt in samenwerking met het Van Abbemuseum Eindhoven. Productie door Aldus’ producties, de muziek was van Yariv Vroom, mixage Arno Peeters. De serie is mede mogelijk gemaakt door Cultuurfonds en Mondriaan Fonds. In het Van Abbemuseum Eindhoven is tot en met voorjaar 2026 de tentoonstelling Verborgen Verbanden te zien waarin het museum zijn eigen koloniale verleden ontrafelt.

Verborgen Verbanden deel 2 - Een onbekende koloniale erfenis

Sat, 15 Jun 2024 08:00:00 +0200

Reggie Baay spreekt met emeritus-hoogleraar Jan Breman over het systeem van contractarbeid. Breman schetst een duister beeld en vertelt dat de regering begin twintigste eeuw wel degelijk wist wat er zich afspeelde op de plantages in Deli. Waarom werd er niks met die informatie gedaan? En hoe kan het dat Breman een belangrijk rapport pas in 1987 terugvond in notabene het archief van Koningin Wilhelmina? Ook zoekt Reggie verder naar een spoor van zijn grootmoeder in het Nationaal Archief in Den Haag, waar hij spreekt met Jeftha Pattikawa.

"Verborgen Verbanden" is een documentaireserie gemaakt door Reggie Baay en Emmie Kolau in samenwerking met het Van Abbemuseum in Eindhoven. Deze serie werd mede mogelijk gemaakt door het Cultuurfonds en het Mondriaan Fonds. In het Van Abbemuseum Eindhoven is tot en met het voorjaar van 2026 de tentoonstelling "Verborgen Verbanden" te zien, waarin het museum zijn eigen koloniale verleden ontrafelt.

Verborgen Verbanden deel 1 - Een onbekende koloniale erfenis

Sat, 08 Jun 2024 08:00:00 +0200

De grootmoeder van schrijver Reggie Baay werkte begin twintigste eeuw als contractarbeider in Deli op Sumatra. Contractarbeid klinkt vrijwillig, maar blijkt een voortzetting van de slavernij in de toenmalige kolonie Nederlands-Indië. In Verborgen Verbanden; een onbekende koloniale erfenis probeert Reggie meer over zijn oma en haar dagelijks leven te weten te komen. Waarom stuit hij daarbij op muren? Is haar verhaal en dat van de contractarbeiders bewust onder het tapijt geschoven? En wat heeft het Van Abbemuseum te maken met deze geschiedenis?

Een podcast van Reggie Baay, Emmie Kollau en Aldus’ producties in samenwerking met het Van Abbemuseum Eindhoven. Regie en productie door Aldus’ producties. In het Van Abbemuseum Eindhoven is tot en met voorjaar 2026 de bijbehorende tentoonstelling Verborgen Verbanden te zien. Daarin ontrafelt het museum zijn eigen koloniale verleden en de rol die naamgever en oprichter van het museum Henri van Abbe daarin speelde.

Het probleem de wereld in. 50 jaar Blijf van m’n lijf

Sat, 01 Jun 2024 08:00:00 +0200

'Mishandeld door man of vriend.. je kunt weg, als je wilt'. Die tekst stond op het eerste affiche waarmee de gloednieuwe stichting Blijf van m’n lijf zich 50 jaar geleden bekend maakte. Zes vrijwilligsters, waaronder drie studenten, zagen een probleem dat niet erkend werd: geweld tegen vrouwen. Ze kraakten een pand op een geheim adres en openden de deuren. Binnen enkele weken zat het pand vol met vrouwen en kinderen die leden aan dat ‘niet-bestaande’ probleem, en in de jaren die volgden openden tientallen Blijf van m’n lijf-huizen de deuren. Tegenwoordig zijn er tientallen huizen waar vrouwen en mannen die mishandeld worden heen kunnen vluchten.

Programmamaker Christianne Alvarado reconstrueert het begin van dit instituut in de radiodocumentaire ‘Het probleem de wereld in. 50 jaar Blijf van m’n lijf’. Te horen zijn Anita Aerts, Marga van Rijen, Noor van Crevel en Winifred Krekel, en ooggetuiges van het eerste uur; Jolanda Vader en Sylvia van de Blijf Groep.

Het interview met Noor van Crevel uit het archief van Atria is gedaan door Josien Pieterse. Met dank aan Flora Vallenduuk van Atria, archief voor vrouwengeschiedenis, en Renée Römkens, emeritus hoogleraar gender-gerelateerd geweld.

Missie Madurai

Sat, 25 May 2024 08:00:00 +0200

Verspreid in archieven over de hele wereld liggen honderden pagina’s aan vooralsnog onontcijferde VOC-verslagen. Ze vertellen de verhalen van mensen in dienst van de VOC die de opdracht kregen tot zogenaamde ‘hofreizen’. Hun missie was om af te reizen naar ver gelegen vorstelijke hoven en daar op diplomatieke wijze verdragen te sluiten met lokale machthebbers. Dit gold ook voor de missie van Hendrik van Reede van Drakesteijn. Hij trok in 1668 beladen met geschenken het binnenland van India in om in Madurai audiëntie te zoeken bij de lokale machthebber.

Een documentaire over een moeizame tocht met opstandige olifanten, diplomatieke schofferingen en sluikse hovelingen in het spoor terug: Missie Madurai. Gemaakt door Joris Oosterbeek en Mathijs Deen. Met dank aan historicus Lennart Bes en Markus Vink, die het verslag van Van Rheede ontcijferde en annoteerde.

Het Spoor Terug: Strak & wild: portret van Mien Ruys

Sun, 19 May 2024 08:00:00 +0200

Tuinarchitect Mien Ruys (1904-1999) is voor sommigen een onbekende, voor anderen een legende. Volgens liefhebbers hoort ze thuis in het rijtje Le Corbusier, Mondriaan en Rietveld, vanwege haar strakke vormgeving en haar vooruitstrevende ontwerpideeën. Ze werkte nauw samen met architecten en had socialistische idealen over de kracht van een goed aangelegde tuin. Met haar doe-het-zelf-pakketten en talrijke publieksboeken maakte ze tuinieren bovendien voor iedereen toegankelijk. Ze was de enige vrouwelijke tuinarchitect van haar tijd en inspireerde mensen binnen en buiten haar eigen vakgebied: de internationaal vermaarde tuinarchitect Piet Oudolf bijvoorbeeld, maar ook de aanstormende modeontwerper Bonne Reijn, haar achterneef.

Deze documentaire is in samenwerking met biograaf Leo den Dulk, modeontwerper Bonne Reijn en tuinarchitect Piet Oudolf. Gemaakt door Laura Stek & Ella Meng, naar aanleiding van het 100-jarige jubileum van ‘De tuinen van Mien Ruys’ en het bijbehorende boek ‘De tuin is een proces’ van Conny Den Hollander.

Terug naar de Molukken

Sun, 12 May 2024 23:15:00 +0200

In de jaren ’50 kwamen er duizenden Molukkers naar Nederland. Veel waren in de veronderstelling terug te keren naar hun thuisland, maar voor de meesten zat dat er nooit in. Nog altijd woont het merendeel in Nederland. Hoe is het diegenen vergaan die wél terug zijn gegaan? Met die vraag ging programmamaker Jakob Koolschijn naar de Molukken.

Deze documentaire is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het Lira Fonds. En met medewerking van Lotte Geukes en advies van historicus Ron Habiboe en journalist Victor Joseph.

Op het Dropspoor

Sun, 12 May 2024 17:00:00 +0200

Dit Spoor Terug gaat over eetbaar erfgoed. Namelijk: drop.
Dat hoort bij Nederland als tulpen en klompen – toch?
Nou.. Zó uniek Nederlands ís drop helemaal niet, zo blijkt uit ‘Het Grote Dropboek’ dat vorige maand verscheen. Sterker nog, zegt auteur Marieke Hendriksen: vóór de oorlog was Nederland niet meer dan een dropland onder vele andere droplanden.
Maar na de oorlog begon de grote ‘vererfgoedisering’. Dat wil zeggen: de nationale toeëigening van drop. Want Nederland zocht nieuwe verhalen, een nieuwe identiteit, en de drop-industrie zocht groeikansen.
Luister naar ‘Op het Dropspoor’, gemaakt door Marten Minkema.

De witte weldoeners van African Parks #2: 'Ons' Afrika

Sun, 28 Apr 2024 08:00:00 +0200

African Parks is een relatief onbekende maar machtige organisatie die de volledige zeggenschap heeft over meer dan twintig nationale parken en reservaten in twaalf Afrikaanse landen. African Parks is gevestigd in Zuid-Afrika maar onderhoudt ook nauwe banden met Nederland. Niet alleen is de Postcode Loterij een van de trouwste donoren, de organisatie werd ruim twintig jaar geleden mede-opgericht door de Nederlandse zakenman Paul Fentener van Vlissingen die in de nadagen van zijn carrière iets goeds wilde doen voor de planeet.

Of hij daarin geslaagd is? Journalist Olivier van Beemen deed onderzoek naar het heden en verleden van African Parks. Hij schreef het boek ‘Ondernemers in het wild’, dat deze week verscheen en maakte samen met Katinka Baehr een tweedelige documentaire voor ons: De witte weldoeners van African Parks.

De witte weldoeners van African Parks #1: van olie naar olifanten

Sun, 21 Apr 2024 08:00:00 +0200

De meisjes van de sigarenfabriek

Sun, 14 Apr 2024 08:00:00 +0200

Je kan het je tegenwoordig moeilijk voorstellen: aparte loonschalen voor vrouwen en mannen, waarbij vrouwen officieel minder verdienen voor hetzelfde werk. Tegenwoordig is er wel een enorme loonkloof die alleen maar groter wordt, maar wettelijk is het goed geregeld sinds de 'Wet gelijk loon voor mannen en vrouwen' in 1975 in werking trad.

Wie vóór die tijd klaagde over verschillen in beloning had het zwaar. Maar er waren vrouwen die voor zichzelf opkwamen. Zoals de vrouwen die in 1969 het werk neerlegden in Sigarenfabriek Champ Clark in Nieuwe Pekela, Oost-Groningen.

In Het Spoor Terug de documentaire van Katinka Baehr.

De geschiedenis van regen en wind

Sun, 07 Apr 2024 08:00:00 +0200

Ook een weerman of weervrouw is een soort historicus. Want alle weersverwachtingen over korte of langere termijn zijn uiteindelijk afgeleid van weerpatronen uit het verleden. Voorspelt de metereoloog, vanwege klimaatverandering, heftiger weersextremen, hogere temperaturen, heviger regen, hardere wind... dan hebben ze daarvoor diep in het verleden van onze aarde gekeken.

Mathijs Deen zocht de klimaatwetenschappers op en keek met ze mee naar het diepe, diepe verleden van onze planeet. Luistert u naar: de geschiedenis van regen en wind.

Het Spoor Terug: Mina & Mevrouw #7: Eiland op een eiland

Sun, 17 Mar 2024 09:00:00 +0100

De jaren ‘60 en ‘70 luidden verandering in. Voor Mevrouw, die haar man verloor en daarmee een deel van haar sociale status. Voor Mina, die de beschikking kreeg over een stofzuiger en een wasmachine. En voor Nederland, waar socialisme en feminisme oude verhoudingen deden wankelen.

Aan Berkenbosch gingen deze maatschappelijke ontwikkelingen grotendeels voorbij. Toch werden zelfs bij de brave Christelijke Vrouwen Bond de eerste scheurtjes in het patriarchaat zichtbaar. En voor Maartje’s overgrootmoeder bood het weduwschap ook vrijheid. In hoeverre genoot Mina daarvan mee?

Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik #1: cassettebandjes

Sun, 07 Jan 2024 09:00:00 +0100

Laura ontdekt tijdens een saaie coronawinter in het archief van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis een enorme collectie cassettebandjes. Op die cassettebandjes staan de stemmen van ‘Spanjestrijders’: Nederlandse mannen en vrouwen die in de jaren dertig naar Spanje vertrokken om daar in tijdens burgeroorlog tegen het fascisme te vechten.

Wie waren deze mensen? En waarom deden ze mee aan een oorlog zo ver van huis? Twee stemmen blijven het meest in Laura’s hoofd hangen: de stemmen van Jaap Gons en Jenny Schaddelee. Ze leert ze steeds beter kennen, en Jaap en Jenny laten Laura ook nadenken over haar eigen idealen. Wat doet zij eigenlijk voor de dingen waar ze in gelooft?

Het Spoor Terug: Manusama, vriend of vijand

Sun, 17 Dec 2023 09:00:00 +0100

Bijna veertig jaar lang hield de Binnenlandse Veiligheidsdienst ir. Johan Alvarez Manusama in de gaten. Hij was president in ballingschap van de RMS, de Republiek der Zuid Molukken. De Zuid-Molukkers die vooral bekend werden door de gewelddadige treinkapingen midden jaren ’70. Manusama is één van de ruim 70.000 mensen van wie het persoonsdossier eind 2022 openbaar is gemaakt.

De door de dienst verzamelde berichten lezen als een dagboek en schetsen een beeld van een man die naar de buitenwereld vooral de dialoog zocht, maar intern de jonge activisten - die niet terugdeinsde voor geweld - nauwelijks de baas was. Olaf Oudheusden las de berichten en ziet dat de BVD het geweld nauwelijks kon voorkomen. Toch bleef de dienst Manusama volgen. Was hij nou een vriend of vijand van Nederland?

Dit Spoor Terug is een co-productie met Argos: https://www.vpro.nl/argos/media/luister/argos-radio/onderwerpen/2023/bvd-dossier-manusama-veertig-jaar-gezocht-naar-een-speld-in-de-hooiberg.html#

Het Spoor Terug: Kweekje #6: Herschikken

Sun, 10 Dec 2023 09:00:00 +0100

Nicole is terug in Nederland. Door haar reis naar Suriname is ze kweekjes als iets positiefs gaan zien. Maar er is ook een schaduwkant, zo vertelt bijvoorbeeld cultureel-antropoloog Gloria Wekker. Kweekjes die als hulp in de huishouding werden gebruikt bijvoorbeeld. Voor Nicole werd goed gezorgd door haar kweekmoeder Sonja. Toch wil ze nu echt weten: waarom ik? Voor antwoorden op die vraag gaat Nicole langs bij haar vader en kweekmoeder Sonja. Zal haar vader willen praten over waarom ze een kweekje werd? En waarom nam Sonja haar eigenlijk in huis?

Met alles wat ze heeft geleerd en gehoord keert Nicole terug naar socioloog Aspha Bijnaar. Welke lessen uit de Afro-Surinaamse geschiedenis over kweekjes neemt ze mee? Tot slot komt het tot een confrontatie met haar moeder Jetty. Ze hebben ieder hun eigen perspectief op het verleden. Kunnen ze zich met elkaar verzoenen?

Het Spoor Terug: Kweekje #5: Gekweekt in Suriname

Sun, 03 Dec 2023 09:00:00 +0100

Ruim 22 jaar is Nicole niet in Suriname geweest. Om nog dieper het verleden van kweekjes in te duiken en haar Surinaamse kant te onderzoeken, gaat Nicole terug naar het geboorteland van haar ouders. Ze treft een onrustig land in economische crisis waar veel mensen in de overlevingsstand zitten. Kort na haar aankomst bereikt de onrust een kookpunt. In de binnenstad zijn demonstraties tegen het regeringsbeleid uitgemond in onlusten.

Nicole vraagt zich af hoe het zit met Kweekjes in het Suriname van nu? En hoe ver terug gaat deze informele pleegzorg in haar familiegeschiedenis? Samen met historicus Mildred Caprino doet Nicole belangrijke ontdekkingen in de archieven. Op plantage Berlijn, waar haar voorouders hebben geleefd, leert ze over winti en de Afrikaans Surinaamse cultuur en komt ze tot belangrijke inzichten over waarom juist zij een Kweekje werd. Nicole keert terug naar Nederland met een gevoel dat Suriname ook haar thuis is, maar ook met meer vragen. Zullen haar ouders deze nu eindelijk kunnen beantwoorden?

Het Spoor Terug: Kweekje #4: Wortel schieten

Sun, 26 Nov 2023 09:00:00 +0100

Samen met haar broer en zus keert Nicole terug naar haar wortels in het Brabantse Cuijk. Weten zij waarom zij weg moest? Eindelijk vindt ze de cassettebandjes die haar familie naar elkaar stuurde. Luisterend naar de bandjes die zij vanuit Nederland opstuurden doet Nicole een belangrijke ontdekking over haar moeder. Op de bandjes uit Suriname klinken ook verhalen over de onafhankelijkheid, de slechte economische situatie en censuur. De coup slaat nieuwe wonden, veroorzaakt verscheurde families en nieuwe kweekjes.

Er ontstaat spanning in families. Mensen die achterblijven in Suriname en mensen die naar Nederland trekken, maken een andere ontwikkeling door. Men neemt elkaar de maat: wie is de ‘echte’ Surinamer? Daar moeten we mee stoppen, zegt haar goede vriendin Seada, we zijn hier allemaal door de loop van de geschiedenis. Om echt te begrijpen wat dat betekent, zal Nicole haar weerstand moeten overwinnen en diep het verleden in moeten duiken.

Het Spoor Terug: Kweekje #3: Ontworteld

Sun, 19 Nov 2023 09:00:00 +0100

De geschiedenis van kweekjes blijkt ook een verhaal van ontworteling te zijn. Om iets te bereiken in het leven, te studeren of te werken, moesten Surinamers naar ‘het moederland’. Maar hoe welkom was Nederland voor haar overzeese kinderen? Elke nieuwe migratiegolf bracht nieuwe kweekjes voort. Ze werden kweekjes in een land waar het moeilijk wortel schieten is. Het verlangen naar Suriname en gemis van famiri klinkt door op de cassettepost die families elkaar stuurden.

Nicole’s moeder Jetty kent het gevoel als geen ander. Om verder te studeren moest ze haar baby Glynis - Nicole's oudere zus - achterlaten in Suriname. Nicole kan het zich niet voorstellen. Maar, ontdekt ze in gesprekken met andere kweekjes, misschien is de traditie van kweekjes ook een kracht? Socioloog Aspha Bijnaar wijst op de oorsprong van kweekjes: de trans-Atlantische slavernij. Was het systeem van kweekjes een overlevingsstrategie? Ondertussen probeert Nicole de keuze van haar moeder om haar achter te laten, te begrijpen.

Het Spoor Terug: Kweekje #2: We praten niet

Sun, 12 Nov 2023 09:00:00 +0100

Om meer te weten te komen over de oorsprong van kweekjes duikt Nicole in de migratiegeschiedenis van Afro-Surinamers in Nederland. Hoe hielden families, gescheiden door een oceaan, contact met elkaar? Nicole gaat op zoek naar de cassettebandjes die haar familieleden aan weerszijden van de oceaan voor elkaar inspraken. Ondertussen groeit bij Nicole een onbestemd gevoel. Het is een stille regel: In bere tories, verhalen die in je buik moeten blijven, zaken die binnen de familie opgelost moeten worden, daar praat je niet over. En dat is nou precies wat Nicole wel wil doen: het gesprek openen. Haar zoektocht zorgt voor weerstand. “Een Bounty,” wordt ze zelfs genoemd.

Is ze Surinaams of Nederlands? Bij haar moeder, die in het theater ook persoonlijke verhalen deelt, vindt ze steun. Tegelijkertijd staat hun eigen geschiedenis tussen hen in. Want waarom liet haar moeder haar achter? Moest Jetty weg om zichzelf te ontwikkelen?

Het Spoor Terug: De as van Multatuli

Sun, 24 Sep 2023 08:00:00 +0200

Het is dit jaar 75 jaar geleden dat de as van de grote schrijver Multatuli werd bijgezet in een monument op begraafplaats Westerveld. Hij was de eerste Nederlander die zich liet cremeren. In Nederland was dat in die tijd nog verboden. Waarom koos hij daar dan toch voor? En wat is er waar van het gerucht dat er sigarenas in het monument is bijgezet? Luister in Het Spoor Terug: De as van Multatuli.

Het Spoor Terug: De Open Wonden van Chili

Sun, 17 Sep 2023 08:00:00 +0200

Chili staat dit jaar stil bij de staatsgreep, die plaatsvond op 11 september 1973. De socialistische president Salvador Allende kwam daarbij om het leven en de rechtse Augusto Pinochet greep de macht. Hoewel Pinochet al sinds 2006 dood is, zorgt zijn dictatuur nog steeds voor verdeeldheid in het land; arm versus rijk, links versus rechts, martelaar versus beul. Voor correspondent Boris van der Spek is het een thema dat in alle gesprekken en reportages terugkomt. Hij maakte de documentaire De open wonden van Chili – en stuitte daarbij op een onwaarschijnlijke vriendschap .

Het Spoor Terug: Flessenpost

Sun, 10 Sep 2023 08:00:00 +0200

Stel je voor; je bent een aangespoelde drenkeling en verlangt naar contact. Dan grijp je naar een eeuwenoude traditie, namelijk: de flessenpost. Een papiertje in een fles die wordt meegenomen door de zee, afzender en ontvanger onbekend.

De traditie heeft een recentere oorsprong dan je zou vermoeden, zo valt te lezen in het in Duitsland verschenen boek Flaschenpost van de letterkundige Wolfgang Struck. Mathijs Deen zocht Struck op in Hamburg, waar in een bibliotheek een verzameling van meer dan 600 aangespoelde berichten als een schat wordt bewaard.

Het Spoor Terug: Vrij, blij en bloot

Sun, 03 Sep 2023 08:00:00 +0200

Het eerste officiële naaktstrand in Nederland bestaat dit jaar vijftig jaar. Het is het naaktstrand van Callantsoog.

In de documentaire 'Vrij, blij en bloot' horen we de geschiedenis van dat eerste officiële naaktstrand én alles wat eraan vooraf ging. Wanneer en waar begonnen mensen gezamenlijk bloot te recreëren? En wat willen en wilden de blootlopers?

Luister naar een programma van Katinka Baehr.

Het Spoor Terug: de Ramp met de Phoenix

Sun, 27 Aug 2023 08:00:00 +0200

Deze zomer zijn we voor het Spoor Terug op zoek gegaan naar bijzondere geschiedenisdocumentaires die elders zijn uitgezonden en die we zo mooi vinden dat we ze ook graag in OVT laten horen.

Vandaag de laatste: Deel 1 van een prachtige serie die Joske Meerdink maakte voor Omroep Gelderland: De ramp met de Phoenix.

Het is een verhaal over een grote groep Achterhoekers die in 1847 naar Amerika vertrok in de hoop op een beter leven. Tijdens de laatste kilometers van de reis vloog hun schip, de Phoenix,in brand. Een ramp in het zicht van de haven. Het schip verging in het ijskoude water en overlevenden waren er nauwelijks. Luister naar deze documentaire over een vergeten ramp.

Het Spoor Terug: De Ranchi Baby's, deel 1

Sun, 20 Aug 2023 08:00:00 +0200

Onderweg van Indonesië naar Nederland werden op stoomschip Ranchi 37 baby’s geboren. Het was 1950: Nederland had net de Indonesische onafhankelijkheid erkend. KNIL-militairen en hun families moesten het land in allerijl verlaten. In het nieuwe ‘thuisland’ Nederland waren de meeste opvarenden nog nooit geweest. Documentairemaker Joost Wilgenhof spoorde alle baby’s op; inmiddels zijn ze 72 jaar oud. Vandaag deel 1 van deze podcastserie

De Ranchi Baby’s is een Stichting Autres Directions en Aldus’ productie voor NTR en NPO Radio 1. Mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Het Spoor Terug: Rob Touber, Octopus van de liedkunst

Sun, 13 Aug 2023 08:00:00 +0200

Het afgelopen jaar stuitten Frank Jochemsen en Jim Immig (volgens Frank en Jim) op iets groots. Groter dan zij zelf doorhadden. Een oeuvre van prachtige liedjes, dat diep in de vergetelheid was geraakt. Gezongen door artiesten zoals Jenny Arean, Gerard Cox, Willem Nijholt en Boudewijn de Groot. Frank en Jim volgden een wonderlijk spoor van muzikale broodkruimels die kriskras verspreid lagen in archieven. Elke vondst leidde tot een nieuwe. En zo ontrafelden Frank en Jim een onvoltooid levenswerk. Ze ontdekten het verloren gewaande oeuvre van producer Rob Touber. Een maniakaal wonderkind dat jong stierf, op de top van zijn kunnen.

Het Spoor Terug: Wat weet jij eigenlijk van mij

Sun, 06 Aug 2023 08:00:00 +0200

Bij het uitruimen van het huis van haar overleden moeder vindt programmamaker Pam van der Veen een doos met honderden luchtpostenveloppen. Het zijn brieven van haar moeder aan haar vader uit de roerige jaren 60 en 70. Op de doos staat met grote letters: ‘Voor Pam’. De brieven beslaan een cruciale periode in het leven van haar moeder. In Wat weet jij eigenlijk van mij? volgen we een vrouw die zich bevrijdt van het knellende huisvrouwenbestaan: een portret van een huwelijk tegen de achtergrond van een snel veranderende tijd.
Marjan schreef van 1966 tot 1976 brieven aan haar echtgenoot, stuurman op de grote vaart. Minutieus doet ze verslag van haar dagelijks leven aan de man die ze maar drie maanden per jaar ziet.
Deze documentaire was eerder te beluisteren in de podcast DOCS

Het Spoor Terug: Terug naar de Grote Wetering

Sun, 30 Jul 2023 08:00:00 +0200

Deze zomer in het Spoor Terug: mooie historische documentaires die eerder zijn uitgezonden in andere programma's. In deze aflevering: Terug naar de Grote Wetering, een documentaire die Sandra Rottenberg en fotograaf Servaas Tullemans eerder maakten voor de VPRO en NTR-podcast DOCS.

In 1978 werd De Grote Wetering gekraakt, een karakteristiek pand aan de Weteringschans in Amsterdam, recht tegenover het Rijksmuseum. Overal in Nederland stonden kantoorgebouwen en huizen leeg, terwijl betaalbare woonruimte nauwelijks voorhanden was. Een herkenbaar probleem ook nu.

De Grote Wetering zou in 1980 worden ontruimd, na eindeloos actievoeren en protesteren. Ervoor in de plaats kwamen kantoren en luxe appartementen.
Makers Rottenberg en Tullemans woonden zelf als kraker in de Grote Wetering en gingen terug in de tijd.

Samenstelling: Sandra Rottenberg. Techniek: Berry Kamer. Eindredactie: Remy van den Brand. Met dank aan alle voormalige bewoners van De Grote Wetering die hun medewerking verleenden aan deze documentaire.

Het Spoor Terug, Scharrelmens met vrije uitloop

Sun, 16 Jul 2023 08:00:00 +0200

Ruigoord bestaat 50 jaar! Het kunstenaarsdorp groeide uit tot een plek voor de zogenaamde 'scharrelmens met vrije uitloop’. In juli 1973 kraakten kunstenaars het gebied vlakbij Amsterdam, voor mensen die leven voor kunst en natuur. Ze vormen een hechte gemeenschap die een groot publiek ontvangt tijdens festivals als Landjuweel of Vurige Tongen.

Steeds opnieuw staat het voortbestaan van Ruigoord onder druk door dreiging van buitenaf. Wat is er vijftig jaar later over van de kunstenaarskolonie en haar idealen? Deze radiodocumentaire is gemaakt door Tjitske Mussche.

Het Spoor Terug, Een verborgen Surinaamse schat, #4: Naar Suriname

Sun, 09 Jul 2023 08:00:00 +0200

In de laatste aflevering van de vierdelige podcast Een verborgen Surinaamse schat reist theatermaker Mathieu Wijdeven af naar de geboortegrond van zijn betovergrootvader. Wat is er over van het gedachtengoed van G.G.T. Rustwijk in het hedendaagse Suriname?

Tijdens zijn onderzoek komt Mathieu te staan in het Thaliatheater waar zijn betovergrootvader zijn onemanshow opvoerde, en spreekt hij met Surinamers over Rustwijk én over hun land toen en nu. Rustwijk blijkt in zijn tijd, meer dan honderd jaar geleden, al voor viering van de afschaffing van de slavernij te hebben gepleit. Hoewel Mathieu voor zijn zoektocht niet van het bestaan van G.G.T. Rustwijk wist, krijgt zijn betovergrootvader een steeds prominenter gezicht.

Het Spoor Terug, Een verborgen Surinaamse schat, #3: Het wee ontsluierd

Sun, 02 Jul 2023 08:00:00 +0200

Waarom wist theatermaker Mathieu Wijdeven tot voor kort niet van het bestaan van zijn betovergrootvader G.G.T. Rustwijk? In de vierdelige podcast Een verborgen Surinaamse schat onderzoekt Mathieu het leven en werk van G.G.T. Rustwijk; schrijver, dichter, theatermaker, schilder en agitator tegen het koloniale bewind in Suriname.

In deel drie vindt Mathieu een 5-uur durende onemanshow die Rustwijk opvoerde in 1911. Hij schreef het speciaal voor een commissie uit Nederland die naar Suriname kwam om te kijken hoe er na de afschaffing van de slavernij nog geld kon worden verdiend met de kolonie. Mathieu is onder de indruk, wil er alles over weten én besluit het stuk zelf op toneel te brengen.

Het Spoor Terug, Een verborgen Surinaamse schat, #2: Missende puzzelstukjes

Sun, 25 Jun 2023 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug: Een Surinaamse schat #2: Missende puzzelstukjes

Waarom wist theatermaker Mathieu Wijdeven tot voor kort niet van het bestaan van zijn betovergrootvader G.G.T. Rustwijk? In de vierdelige podcast Een verborgen Surinaamse schat onderzoekt Mathieu het leven en werk van G.G.T. Rustwijk; schrijver, dichter, theatermaker, schilder en agitator tegen het koloniale bewind in Suriname. Wie was hij? Wat is zijn betekenis in deze tijd?

In deel twee onderzoekt Mathieu hoe het leven van zijn betovergrootvader eruitzag. Over de periode vlak na de afschaffing van de slavernij horen we zelden en waren Zwarte mensen bij lange na niet vrij. Mathieu leert zijn betovergrootvader steeds beter kennen. Maar er zijn nog steeds missende puzzelstukjes. En dus probeert hij hem dichterbij te halen, de 21e eeuw in.

Het Spoor Terug, Een verborgen Surinaamse schat, #1: Matrozenrozen

Sun, 18 Jun 2023 08:00:00 +0200

Waarom wist theatermaker Mathieu Wijdeven tot voor kort niet van het bestaan van zijn betovergrootvader G.G.T. Rustwijk? In de vierdelige podcast Een verborgen Surinaamse schat onderzoekt Mathieu het leven en werk van G.G.T. Rustwijk; schrijver, dichter, theatermaker, schilder en agitator tegen het koloniale bewind in Suriname. Wie was hij? Wat is zijn betekenis in deze tijd?

In deze eerste aflevering ontdekt Mathieu dat hij een betovergrootvader heeft die dichter, kunstenaar en theatermaker was, G.G.T. Rustwijk. De eerste Surinaamse dichter die werk publiceerde: de dichtbundel Matrozenrozen. Maar hij schilderde ook, maakte theater en sprak zich kritisch uit over het koloniale bewind. Mathieu weet weinig over Suriname en heeft zich nooit verdiept in zijn achtergrond. Maar nu hij een voorvader heeft gevonden die zich dapper weerde tegen de zittende macht en die ook nog eens kunstenaar was, net als hij, ontsteekt er een nieuw vuur in hem.

Het Spoor Terug, Boekenmarkt

Sun, 11 Jun 2023 08:00:00 +0200

Het is zowat zomer en tijd voor de grote tweedehands boekenmarkten. Terwijl je langs honderden meters kraampjes schuifelt denk je misschien dat je deelneemt aan een oude ontspannen traditie, maar het echte begin van de boekverkoop op straat is een eeuwenoud verhaal van armoede en afzien.

Rond 1600 was de handel in tweedehands boeken vooral van Joodse handelaren die niet bij het boekverkopersgilde mochten komen, maar wel door dat gilde werden ingezet om populaire lectuur voor het volk te verkopen. Dat waren geïllustreerde verhalen en liedjes, maar ook drukwerk dat te link was om in de eigen winkel te leggen, zoals politieke pamfletten en pornografie. Tegelijk reisden marskramers in weer en wind stad en land af met almanakken, waarvan jaarlijks wel honderdduizend werden gedrukt.

Marten Minkema duikt in Het Spoor Terug: de Boekenmarkt in de geschiedenis van de straathandel in boeken. Hij portretteert oude en moderne boekenmarkten als op het Spui, die in gevaar zijn door de opkomst van de e-reader, de ontlezing en de verkoop van boeken via internet.

Eindredactie: Katinka Baehr, productie: Dini Bangma, eindmix: Alfred Koster

Het Spoor Terug, Moeder der Geuzen

Sun, 04 Jun 2023 08:00:00 +0200

Ze gaf leiding aan een beeldenstorm en was de moeder van geuzenleiders; we hebben het over de opstandige edelvrouwe Petronella van Praet. Toen ze ter wereld kwam als dochter van een Vlaamse edelman in 1501 was Calvijn nog niet geboren. 93 jaar later overleed de kasteelvrouwe als overtuigd calvinist. Een van haar vijf dochters leidde een opstand in Hasselt, haar vier zonen en een schoonzoon werden als geuzenleiders terechtgesteld of kwamen om in de strijd tegen Spanje. Nadat de landvoogdes Petronella van Praet op het matje riep maakte ze ondubbelzinnig duidelijk dat ze kon doen en laten wat ze wilde.

Petronella van Praet hield de touwtjes stevig in handen. In zijn boek In Opstand noemt de Vlaamse historicus haar de Moeder der Geuzen. In het gelijknamige Spoor reconstrueert Mathijs Deen met Pieter Serrien en Violet Soen het opstandige leven van de Geuzenleidster.

Het Spoor Terug: Vissersvrouwen op Scheveningen

Sun, 28 May 2023 08:00:00 +0200

In het oude Scheveningen namen de vissersvrouwen een heel belangrijke plaats in. De micromaatschappij die eeuwenlang maar weinig veranderde bestaat nu niet meer. Wat weten we over de vissersvrouwen? Wat is er over hun levens bewaard gebleven?

Deze radiodocumentaire is gemaakt door Katinka Baehr.

Het Spoor Terug: de Jurk en het Scheepswrak #4

Sun, 14 May 2023 08:00:00 +0200

In deel 4 van de vierdelige podcastserie De Jurk en het Scheepswrak is er weer een nieuwe theorie! Op de boekomslagen uit het wrak is namelijk een familiewapen gevonden van de adellijke familie Ostrogski uit het 17e-eeuwse deel van Pools-Litouwen, dat nu Oekraïne heet.

Tjitske Mussche en Arnold van Bruggen vinden een portret waar precies zo’n kaftan op voorkomt als het schip gevonden is. In Polen moet het antwoord gevonden worden. Is de jurk dan van een Oekraïense prinses geweest?

Deze radiodocumentaire is gemaakt door historicus Arnold van Bruggen en podcastmaker Tjitske Mussche.

Het Spoor Terug: de Jurk en het Scheepswrak #3

Sun, 07 May 2023 08:00:00 +0200

In deel 3 van de vierdelige documentaire De Jurk en het Scheepswrak vinden Tjitske Mussche en Arnold van Bruggen een leren boekomslag, ook afkomstig uit het scheepswrak. Op het omslag staan initialen die wellicht afkomstig zouden kunnen zijn van de ambassadeur uit Constantinopel. Is de jurk aan boord van het schip van zijn echtgenote geweest?

Deze radiodocumentaire is gemaakt door historicus Arnold van Bruggen en podcastmaker Tjitske Mussche.

Het Spoor Terug: de Jurk en het Scheepswrak #2

Sun, 30 Apr 2023 08:00:00 +0200

In deel 2 van de vierdelige documentaire De Jurk en het Scheepswrak krijgt historicus Arnold van Bruggen een nieuwe tip van een van de wetenschappers uit het onderzoek rondom de jurk. Het zou heel goed een jurk uit een theatergarderobe kunnen zijn. Halverwege de 17eeeuw waren er namelijk veel Engelse theatergezelschappen op de vlucht. Een Duitse textielexpert onthult het postuur en de leeftijd van de draagster. Zijn we een stap dichterbij de vrouw die ‘m heeft gedragen?

Deze radiodocumentaire is gemaakt door historicus Arnold van Bruggen en podcastmaker Tjitske Mussche.

Het Spoor Terug: de Jurk en het Scheepswrak #1

Sun, 23 Apr 2023 08:00:00 +0200

Texelse sportduikers haalden in 2014 honderden kostbare voorwerpen uit een scheepswrak in de Waddenzee. Leren boekbanden, gouden gebruiksvoorwerpen en als klapstuk een unieke 17e-eeuwse gouden jurk in wonderbaarlijk goede staat. Ze plaatsten de wetenschap voor grote raadsels en de betrokkenen voor moeilijke keuzes. Wie heeft recht op de vondsten: de sportduikers, een lokaal museum of het Rijk? En wat gaat er met de rest van de schatten in het Palmhoutwrak gebeuren, nu die dreigen weg te spoelen?

Dit is deel 1 van de vierdelige documentaire De Jurk en het Scheepswrak, gemaakt door historicus en Texelaar Arnold van Bruggen en podcastmaker Tjitske Mussche. Van Bruggen was eerder al met de Texelse duiker Teunis van den Bor te gast bij OVT. Luister hier het gesprek terug.

Het Spoor Terug: Boerenpartij #2

Sun, 16 Apr 2023 08:00:00 +0200

Boeren die boos zijn op het beleid uit Den Haag, wegen blokkeren, en vervolgens massaal op een boerenpartij stemmen. Klinkt dat bekend? Het gebeurde niet alleen heel recentelijk, maar ook al in de jaren '60 toen de Boerenpartij van Boer Koekoek furore maakte.

Luister naar deel 2 van de tweedelige radiodocumentaire: Boerenpartij, gemaakt door Gerard Leenders en Katinka Baehr.

Het Spoor Terug: Boerenpartij #1

Sun, 09 Apr 2023 08:00:00 +0200

Den Haag is in crisisstand sinds de monsteroverwinning van de BBB: de grootste partij in alle provincies en in alle waterschappen. De gevestigde partijen lijken zich geen raad te weten met deze tegenstander.

Hadden ze wat kunnen leren van de vorige Boerenpartij? De Boerenpartij van Boer Koekoek, die in de jaren ‘60 – even - heel populair was? Luister naar deel 1 van de tweedelige radiodocumentaire: De Boerenpartij, gemaakt door Gerard Leenders (2008), hermontage door Katinka Baehr.

Het Spoor Terug: de Matroos en het Meisje

Sun, 02 Apr 2023 08:00:00 +0200

Adriana, een 16-jarig meisje staat bij een tramhalte in Rotterdam. Het is het late voorjaar van 1944. Dan stapt Karl, een jonge Duitse matroos uit de tram. Zij kijkt naar hem, hij kijkt naar haar: liefde op het eerste gezicht. Adriana wordt al snel onbedoeld zwanger. Eind 1944 vertrekt ze naar de woonplaats van Karl, Bad Waldsee (Zuid-Duitsland). Daar wordt in maart 1945 hun eerste kind Heinz geboren. Adriana is dan net zeventien.

Twee maanden later, als de oorlog is afgelopen, wordt ze gedwongen teruggestuurd naar Nederland. Adriana en Karl zien elkaar pas ruim twee jaar later terug en trouwen in 1947 in Bad Waldsee. Dan pas vertelt Adriana aan Karl haar grote geheim.

Deze radiodocumentaire is samengesteld door Gerard Leenders en Erik Willems.

Leer hier alvast dit artikel uit de VPRO-gids.

Het Spoor Terug: Oermens in de polder

Sun, 19 Mar 2023 09:00:00 +0100

In onze tijd waarin we van alle gemakken zijn voorzien, kunnen we ons er moeilijk een voorstelling van maken hoe mensen leefden in de oertijd. Ze hadden geen kleding, gereedschap of andere spullen en moesten alles eigenhandig maken en bedenken: van een beker, tot een plek om te wonen.

Uit nieuwsgierigheid hoe het leven 5000 jaar geleden geleefd werd, nam een groep mensen in de zomer van 1976 het initiatief tot een oertijd-experiment. Ruim een maand leefden ze als in de prehistorie.

Luister naar Oermens in de polder, een radiodocumentaire van Wim Eikelboom.

Het Spoor Terug: Op de fiets #2

Sun, 12 Mar 2023 09:00:00 +0100

Overal ter wereld fietst de mens, maar nergens zoveel als hier. Nederlanders peddelen massaal door hun polders, duinen, bossen en in drommen door de steden, er zijn zelfs meer fietsen dan mensen. Hoe komt dat? Is het vanwege ons vlakke land?

Dat kan niet de hele verklaring zijn, want Mannheim, Londen en Parijs zijn ook plat. Toch zie je daar veel minder fietsers. En dat terwijl het rijwiel is uitgevonden door Duitsers, Engelsen en Fransen, zeg maar gerust door iedereen behalve door Nederlanders. Hoewel, de bagagedrager schijnt hier te zijn toegevoegd. Hoe dan ook, enkel in Nederland is de fiets volledig opgenomen in het dagelijks leven en totaal vergroeid met het straatmeubilair, een cultureel fenomeen waar het buitenland met verbazing naar kijkt.

Maar wat is dat eigenlijk; die Nederlandse fietscultuur? In het tweede deel van 'Op de Fiets' gaat Martin Minkema op zoek naar de oorsprong van de oma-fiets, een oer-Nederlands fenomeen. En: overleeft de Nederlandse fietscultuur de e-bike revolutie? Deze documentaire is gemaakt met dank aan Mat Wijn.

Het Spoor Terug: Op de fiets #1

Sun, 05 Mar 2023 09:00:00 +0100

Overal ter wereld fietst de mens, maar nergens zoveel als hier. Nederlanders peddelen massaal door hun polders, duinen, bossen en in drommen door de steden, er zijn zelfs meer fietsen dan mensen. Hoe komt dat? Is het vanwege ons vlakke land?

Dat kan niet de hele verklaring zijn, want Mannheim, Londen en Parijs zijn ook plat. Toch zie je daar veel minder fietsers. En dat terwijl het rijwiel is uitgevonden door Duitsers, Engelsen en Fransen, zeg maar gerust door iedereen behalve door Nederlanders. Hoewel, de bagagedrager schijnt hier te zijn toegevoegd. Hoe dan ook, enkel in Nederland is de fiets volledig opgenomen in het dagelijks leven en totaal vergroeid met het straatmeubilair, een cultureel fenomeen waar het buitenland met verbazing naar kijkt.

Maar wat is dat eigenlijk; die Nederlandse fietscultuur? Voor antwoorden reist Marten Minkema naar de Duitse geboorteplaats van de allereerste loopfiets, naar Deventer waar de Nederlandse fietsgeschiedenis is begonnen en naar Utrecht waar 's lands oudste fietspad ligt langs de Maliebaan. Daar is in 1883 de Nederlandsche Vélocipèdisten Bond opgericht, de latere A.N.W.B. die Nederlanders maande om vooral netjes rechtop te fietsen - wat velen tot op de dag van vandaag doen. Dit is het eerste deel van een tweeluik, gemaakt door Marten Minkema.

Het Spoor Terug: Sankara, de Che van Afrika

Sun, 26 Feb 2023 09:00:00 +0100

In 1987 wordt de president van Burkina Faso, Thomas Sankara, vermoord. Hij staat dan al bekend als de ‘Che van Afrika'. Na zijn dood op 37-jarige leeftijd krijgt hij een ware heldenstatus. Waarom klinkt in Afrika nog altijd de roep om een leider als Sankara?

Sankara regeerde van 1983 tot 1987. Hij pakte corruptie aan, pleitte voor vrouwenemancipatie en hij nam maatregelen ter bestrijding van armoede en werkeloosheid. Zijn regime leek in de korte tijd die het had, vruchten af te werpen. Maar in hoeverre klopt dit bijna Messianistische beeld van Sankara? Hij kwam via een staatsgreep aan de macht en onder zijn regime zijn ook mensen verbannen.

In Sankara, de Che van Afrika onderzoekt radiomaker Jan Maarten Deurvorst de populariteit van Sankara. Dit is een verkorte versie van de documentaire die Jan Maarten Deurvorst maakte voor de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: Naar het hart van de Donbas

Sun, 19 Feb 2023 09:00:00 +0100

Tien jaar geleden besluit fotograaf Karine Zenja Versluis op zoek te gaan naar haar Oekraïense familiegeschiedenis. Ze weet dat haar oma in de de stad Debaltsevo* in de Donbas was opgegroeid. En dat ze via Duitsland naar Nederland was gekomen. Maar waarom en onder welke omstandigheden? En hoe had haar leven eruitgezien in Oekraïne? Karine staat op het punt naar Debaltsevo te vertrekken. Maar dan breekt de oorlog uit.

Een documentaire van Laura Stek over een zoektocht waarin alles anders liep dan verwacht. Met Karine Zenja Versluis en oud-profvoetballer Evgeniy Levchenko, geboren in de Donbas.

*Hier wordt de Russische spelling voor Debaltsevo gebruikt, want zo noemde Karines grootmoeder het. In het Oekraïens wordt het gespeld als Debaltseve.

Het Spoor Terug: De Hongaartjes

Sun, 12 Feb 2023 09:00:00 +0100

Duizenden Hongaarse kinderen kwamen na de Eerste Wereldoorlog met de trein naar Nederland en België om hier in gastgezinnen aan te sterken. Een unieke hulpactie. Nadat Hongarije aan de verliezende kant van de oorlog was beland, was het land namelijk totaal geïsoleerd binnen Europa geraakt. Niemand wilde helpen, toen een hongersnood uitbrak. Alleen Nederland en België hielpen, toen ze in 1920 een hulpactie opzetten: de kindertreinenactie, die officieel tot 1927 zou voortduren.

Het was eigenlijk de bedoeling dat de kinderen tijdelijk bleven, maar sommige van hen bleven voor altijd in Nederland en België. Voordat deze Hongaarse kinderen hun plek vonden in hun nieuwe land, hadden ze nog een lange weg te gaan. Hoe verging het hen? Tegen welke obstakels liepen zij aan? De families van de Hongaarse kinderen uit de trein vertellen hun verhaal in deze documentaire van Marian van der Pluijm.

Wil je meer weten over de Hongaarse kindertreinen? In juni komt de tentoonstelling ‘Hoop’ naar het Van ’t Lindenhoutmuseum in Nijmegen.

Het Spoor Terug: De geur van geschiedenis

Sun, 05 Feb 2023 09:00:00 +0100

Is het tijd voor een geurenmuseum? Niets brengt het verleden zo dichtbij als de neus. 'Geurlandschappen' zijn steeds beter na te maken, van de Slag bij Waterloo - met buskruit, angstzweet en de eau de cologne van Napoleon - tot de straten van Amsterdam rond 1900 - met paardenvijgen, Boldoot en grachtenstank.

Sommige geuren zijn nog niet weg, maar wel ernstig bedreigd. Bijvoorbeeld die van de fabrieken langs de Zaan voor zetmeel, biscuit en chocolade, die je steeds minder ruikt vanwege strengere regelgeving. Een groep Zaankanters wil nu een plaatselijk geurenmuseum oprichten, zodat hun jeugdherinneringen niet vervliegen.

In De geur van geschiedenis onderzoekt documentairemaker Marten Minkema de mogelijkheden voor dit soort musea. Dit is een verkorte versie van de documentaire die Minkema maakte voor de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: De verschrikkelijk mooie migratie #4 Een nieuwe generatie

Sun, 29 Jan 2023 09:00:00 +0100

Zoals Gabriella Adèr zijn er in Nederland nog veel meer tweede, derde en inmiddels zelfs vierde generatie gastarbeiders. Welke invloed heeft de migratie nu nog op hen? En is dat iets vervelends of levert die achtergrond juist iets extra’s op?

In deze aflevering onderzoekt Gabriella welke impact de migratie van haar moeder nog heeft in haar eigen leven, maar ook in dat van haar zussen en nichten. Ze ontdekt dat de zwaarte, die ze in haar familie voelt, meer is dan alleen de migratie.

In De verschrikkelijk mooie migratie (en alles wat erna kwam) gaat Gabriella in vier afleveringen op zoek naar het migratieverhaal van haar familie. Deze serie van OVT is elke week te horen in Het Spoor Terug op NPO Radio 1, en ook in de podcast van De verschrikkelijk mooie migratie. Alle info vind je op www.vpro.nl/deverschrikkelijkmooiemigratie.

Het Spoor Terug: De verschrikkelijk mooie migratie #3 Het dorp

Sun, 22 Jan 2023 09:00:00 +0100

Gabriella Adèr ging bijna elke zomer naar Sicilië, waar ze logeerde in het ouderlijk huis van haar moeder. De zomers in het dorp, in het huis, voelen vertrouwd, maar tegelijkertijd ook beladen. Waar komt dit gevoel vandaan? Heeft het iets met de migratie te maken?

In deze aflevering onderzoekt Gabriella in het Siciliaanse dorp van haar familie welke ontwrichting de migratie met zich heeft meegebracht. Niet alleen voor het vertrekkende gezin, maar ook voor de achterblijvers. Welke sporen zijn daar in het dorp nog van te vinden?

In De verschrikkelijk mooie migratie (en alles wat erna kwam) gaat Gabriella in vier afleveringen op zoek naar het migratieverhaal van haar familie. Deze serie van OVT is elke week te horen in Het Spoor Terug op NPO Radio 1, en ook in de podcast van De verschrikkelijk mooie migratie. Alle info vind je op www.vpro.nl/deverschrikkelijkmooiemigratie.

Het Spoor Terug: De verschrikkelijk mooie migratie #2 Het Italiaanse centrum

Sun, 15 Jan 2023 09:00:00 +0100

De Siciliaanse familieleden van Gabriella Adèr vinden al snel hun weg in Rotterdam, waar ze belanden in een biotoop van Italiaanse migranten. Het zijn jaren van nieuwe vrienden, feestjes in het Italiaanse centrum en optredens van Italiaanse bands in de Rotterdamse disco.

Toch brengt de migratie ook spanningen in het gezin met zich mee: tussen de ouders en de kinderen, maar ook tussen de kinderen onderling. Gabriella zoekt uit waar die spanningen vandaan komen en waarom ze ruim veertig jaar later zorgden voor een breuk in het gezin.

In De verschrikkelijk mooie migratie (en alles wat erna kwam) gaat Gabriella in vier afleveringen op zoek naar het migratieverhaal van haar familie. Deze serie van OVT is elke week te horen in Het Spoor Terug op NPO Radio 1, en ook in de podcast van De verschrikkelijk mooie migratie. Alle info vind je op www.vpro.nl/deverschrikkelijkmooiemigratie.

Het Spoor Terug: De verschrikkelijk mooie migratie #1. De fabriek

Sun, 08 Jan 2023 09:00:00 +0100

Podcastmaker Gabriella Adèr herinnert zich haar moeders familie als een warme, hechte familie, maar na een conflict is er iets veranderd. Ze beseft dat ze altijd een kleine, donkere wolk boven haar familie heeft gevoeld. In de eerste aflevering van de podcast De verschrikkelijk mooie migratieduikt ze daarom in de oorsprong van de ruzie, die te vinden is in de migratie naar Nederland in 1969. Hoe zag die migratie eruit? En waar kwam de familie terecht?

In De verschrikkelijk mooie migratie (en alles wat erna kwam) gaat Gabriella in vier afleveringen op zoek naar het migratieverhaal van haar familie. Deze serie van OVT is elke week te horen in Het Spoor Terug op NPO Radio 1, en ook in de podcast van De verschrikkelijk mooie migratie. Alle info vind je op www.vpro.nl/deverschrikkelijkmooiemigratie.

Het Spoor Terug: Op de vlucht voor de geuzen

Sun, 25 Dec 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van David de Boer en Mathijs Deen

1572, dit jaar 450 jaar geleden, namen de geuzen Den Briel in. De ene stad na de andere koos daarop de kant van de opstand tegen Spanje. Katholieke geestelijken voelden zich onveilig. Velen vluchtten het land uit, of naar Amsterdam, de stad die nog steeds de kant van de opstand niet gekozen had. Een van die geestelijken was de augustijner monnik Wouter Jacobsz. Hij zocht zijn toevlucht in Amsterdam en hield daar een dagboek bij, waarin hij een beeld schetst van een overvolle stad vol wanhopige vluchtelingen.

Mathijs Deen maakte in samenwerking met historicus David de Boer, mede-auteur van De vluchtelingenrepubliek de radiodocumentaire 'Op de vlucht voor de geuzen'. Met de stem van Frits Lambrechts als Wouter Jacobsz.

Het Spoor Terug: Nooit meer vissen

Sun, 18 Dec 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Mathijs Deen

Vier van de zeven Noordzeevissers van Texel hebben de moeilijke beslissing genomen op te houden met vissen. Met de komst van Brexit en windmolenparken op zee zijn de visgronden sterk gekrompen. En omdat de energiezuinige manier van vissen met zwevende puls-netten op aandringen van de Fransen is verboden en de prijs van brandstof is gestegen, is het zo ingewikkeld om nog winst te maken dat ze de handdoek in de ring gooienen de overheid hebben gevraagd om hen uit te kopen.

Maar voor families die al generaties lang het grootste deel van het leven op zee doorgebracht hebben, is dat een zure beslissing. Mathijs Deen zocht de vissers op en sprak met hen over de tradities waarin ze zijn opgegroeid en het rusteloze bestaan van jager op zee, waar nu een eind aan komt.

Het Spoor Terug: Het Waterloopbos

Sun, 11 Dec 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Marten Minkema

In het Waterloopbos verraden muurtjes, sleuven en metalen resten de geschiedenis van het bos, wat vroeger ‘De Voorst’ heette. Het diende jarenlang als proeflab van het Waterloopkundig Laboratorium in Delft. Nog steeds ligt het bos vol met schaalmodellen van havens, rivieren en waterwerken over de hele wereld: van IJmuiden en de Maasvlakte tot havens in Thailand en Nigeria. Bos en cultuur gaan hier hand in hand.

In de radiodocumentaire Het Waterloopbos spreekt Marten Minkema oud-medewerkers over dit buitenlab. Ook gaat hij naar Deltares in Delft, waar nog steeds met schaalmodellen wordt gewerkt.

Het Spoor Terug: Het bloedbad van Rawagede

Sun, 04 Dec 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Jeroen Wielaert

Op 9 december is het 75 jaar geleden dat Nederlandse militairen een bloedbad aanrichtten in het Indonesische dorp Rawagede, even ten noord-oosten van Jakarta. Er vielen 431 slachtoffers in wat eigenlijk een terreuractie was. Een VN-commissie concludeerde al in 1948 dat de actie 'welbewust en meedogenloos' was. In Nederland werd de kwestie geseponeerd en voor de geschiedenis weggemoffeld.

Jeroen Wielaert bezocht het getroffen dorp met de Indonesische historicus Rushdie Hoesein en ontmoette er een overlevende. In Nederland ging hij de inspanningen na voor het inlossen van de ereschuld, het zwijgen voorbij. Toen deze radiodocumentaire in 2007 werd uitgezonden waren er nog geen officieele excuses gemaakt voor dit drama, en deed het veel stof opwaaien. Nu, 75 jaar na dato, is het tijd voor een herhaling van deze inktzwarte geschiedenis. Na de documentaire een gesprek met historica Nicole Immler.

Het Spoor Terug: Zuur Amsterdam

Sun, 27 Nov 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Christianne Alvarado

Bij een portie kaas of ossenworst komt in een goed Amsterdams bruin caféook tafelzuur: een ‘augurkie’, of een paar zilveruitjes. Typisch Amsterdams. De stad is namelijk het epicentrum van het Nederlandse zuur, tonen Paul van Ravestein en Monique Mulder in het recent verschenen boek De zure stad.

De augurk blijkt een perspectief te bieden op een verdwenen wereld: die van Joods Amsterdam. Ies en Dick Zwaaf, kinderen van een Joods zuurgeslacht; de laatste zuurfabrikant van Amsterdam Oos Kesbeke met zijn zoon Camiel; en de auteurs van De zure stad vertellen Christianne Alvarado over de geschiedenis van Amsterdam door de ogen van een augurk.

Het Spoor Terug: Terug naar de Goeverneurstraat

Sun, 20 Nov 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Cecile Elffers

Wat als je een jaar lang radio maakt in één straat? VPRO-journalisten Roel van Broekhoven, Katrien de Klein en Kees Slager deden dit in 1976 in een volksbuurt in Dordrecht. In De straat hoorde je gewone mensen recht voor z’n raap vertellen wat hen bezighield. De stem des volks in stereo, aldus de drie idealistische radiomakers. En die stem des volks kreeg destijds veel minder media-aandacht dan nu. 46 jaar later keren we terug naar die zo gewone en toch zo bijzondere straat: de J.J.A. Goeverneurstraat in Dordrecht.

Hoe is het daar nu, en hoe kijken de journalisten en de straatbewoners terug op hun radio-avontuur? Je hoort het in deze audiodocumentaire van Cecile Elffers.

Het Spoor Terug: De fossielen van Dubois #2

Sun, 13 Nov 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Olaf Oudheusden

De meeste fossielen vangen stof in musea en archieven, de fossielen van de homo erectus niet. In 1892 werden deze gevonden door de Nederlandse paleoantropoloog Eugène Dubois op Java. Zij zijn wereldberoemd geworden. De fossielen zijn als de Nachtwacht voor het Naturalis in Leiden, een pronkstuk dus. Dubois bewees met het schedelkapje, dijbeen en kies dat de mens de aap als gemeenschappelijke voorouder heeft.

In het tweeluik De fossielen van Dubois zoeken we antwoord op twee belangrijke vragen; hoe speelt zijn collectie vandaag de dag nog een rol in het wetenschappelijk onderzoek en waar hoort de collectie thuis? In OVT het historische verhaal waarom Indonesië de homo erectus al zolang wil terughebben en Nederland de fossielen maar niet los kan laten. Deze week deel 2.

Het Spoor Terug: De fossielen van Dubois #1

Sun, 06 Nov 2022 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Rampjaar #4, De uittocht

Sun, 25 Sep 2022 08:00:00 +0200

Het is dit jaar 350 jaar geleden dat ons land werd aangevallen door Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen. Dit rampjaar betekende het einde van het regime van Johan de Witt en het herstel van het stadhouderschap van de Oranjes. In zijn boek het Rampjaar 1672 beschrijft historicus Luc Panhuysen de tragedie door de ogen van het gezin van Reede van kasteel Amerongen.

In een vierdelige documentaire gemaakt door Mathijs Deen, kunt u de lotgevallen van onze landgenoten volgen door de ogen van tijdgenoten. Deze week deel 4.

Het Spoor Terug: Rampjaar #2, De val van De Witt

Sun, 11 Sep 2022 08:00:00 +0200

Het is dit jaar 350 jaar geleden dat ons land werd aangevallen door Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen. Dit rampjaar betekende het einde van het regime van Johan de Witt en het herstel van het stadhouderschap van de Oranjes. In zijn boek het Rampjaar 1672 beschrijft historicus Luc Panhuysen de tragedie door de ogen van het gezin van Reede van kasteel Amerongen.

In een vierdelige documentaire, in 2009 gemaakt door Mathijs Deen, kunt u de lotgevallen van onze landgenoten volgen door de ogen van tijdgenoten. Deze week deel 2.

Het Spoor Terug: Rampjaar #1, De inval

Sun, 04 Sep 2022 08:00:00 +0200

Een documentaire van Mathijs Deen

Het is dit jaar 350 jaar geleden dat ons land werd aangevallen door Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen. Dit rampjaar betekende het einde van het regime van Johan de Witt en het herstel van het stadhouderschap van de Oranjes. In zijn boek het Rampjaar 1672 beschrijft historicus Luc Panhuysen de tragedie door de ogen van het gezin van Reede van kasteel Amerongen.

In een vierdelige documentaire, in 2009 gemaakt door Mathijs Deen, kunt u de lotgevallen van onze landgenoten volgen door de ogen van tijdgenoten.

Het Spoor Terug: 'Mijn route volgt niet de paden' van Anton de Goede

Sun, 28 Aug 2022 08:00:00 +0200

De in Heerlen geboren schrijver-dichter Anton Dautzenberg zette een wandeling uit in het Zuid-Limburgse Gulpdal en besloot die te verbeelden in een gedicht. Het werd een ode aan het landschap, aan zijn jeugd en bovenal aan de verbeelding.

Anton de Goede zocht de dichter op in Schaesberg, het dorp waar Dautzenberg opgroeide, in de Oostelijke Mijnstreek. Samen togen zij daarna naar het Gulpdal, verder wandelend door de natuur, waarbij riskante plekken niet werden gemeden.

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van 11 mei 2022. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: 'De geplande commune' van Veerle van Dieren

Sun, 21 Aug 2022 08:00:00 +0200

In de jaren 70 van de vorige eeuw laat de gemeente Utrecht een tiental flats bouwen in de wijk Overvecht. Flats die niet alleen meer ruimte en comfort moeten bieden aan de bewoners, maar die ook een harmonieuzer gezinsleven moeten stimuleren, contactstoornissen moeten tegengaan en een liefdesgemeenschap mogelijk moeten maken. Idealen die zelfs voor die tijd hoog gegrepen lijken.

Bewoner en programmamaker Veerle van Dieren dook in het rijke verleden van de Experimentele Flats. Hoe was het daar toen en wat is daar nu nog van over?

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van september 2021. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: 'De perfecte amateur' van Marten Minkema

Sun, 14 Aug 2022 08:00:00 +0200

Veelzijdig surrealist Louis Lehmann (1920-2012) is bijna tien jaar dood en daar nog altijd tegen. Hij kon alles - maar alleen op zijn eigen manier.

Louis was danser, tekenaar, vertaler, recensent, musicus, componist en bovendien internationaal erkend scheepsarcheoloog. Maar het meest beroemd is hij als dichter. Al voor de oorlog gold Lehmann als aanstormend poët en wonderkind, bejubeld door Menno ter Braak en Hendrik Marsman.

Zelf zag Louis zijn dichterschap vooral als grote sta-in-de-weg voor een echte baan, die hij inderdaad nooit kreeg. Mensen die dat wel lukte, waren voor hem grote tovenaars die hij benijdde.

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van 5 januari 2022. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: 'Ik zag hoe zwart ik was' van Sandra Rottenberg

Sun, 07 Aug 2022 08:00:00 +0200

Het leven van Rosey Pool, geboren in 1905 in Amsterdam en gestorven in 1971 in London, raakte aan vrijwel alle grote gebeurtenissen in de 20e eeuw. Ze bevond zich vaak in het oog van de storm. Als activist, socialist, vervolgde Jodin en lesbische vrouw kwam ze op voor Afro-Amerikaanse dichters en schrijvers. Haar bloemlezingen met door haar vertaalde gedichten vonden een gretig publiek in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw. Ze leek vergeten en verdwenen, tot Lonneke Geerlings in 2020 promoveerde op haar biografie.

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van december 2021. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: 'Naar zee!' van Mathijs Deen

Sun, 31 Jul 2022 08:00:00 +0200

Ze gingen soms al voor hun vijftiende naar zee, de matrozen, machinisten, vissers die nu met pensioen zijn. De landrotten die hun dagen op de vaste wal hebben gesleten kunnen zich maar moeilijk voorstellen hoe het voor hun generatiegenoten was om altijd maar op zee te zijn.

In deze documentaire kijken zeevarenden terug op hun werkende leven. Als jonge, vaak rebelse jongens lieten ze het vertrouwde leven achter zich. Kleine drijvende gemeenschappen, strikte discipline, verre havens, ruzies en vriendschap, stormen en schipbreuk, orde, regelmaat, doodsangst en verveling. De zee kreeg ze in haar greep en liet ze nooit meer los.

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van 26 januari 2022. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: 'De Mallemolen' van Jan Maarten Deurvorst

Sun, 24 Jul 2022 08:00:00 +0200

Op een autovrij hofje in Den Haag met piepkleine huurwoningen werden talloze grootheden geboren. Jonge kunstenaars in alle disciplines kwamen vanaf de jaren vijftig op de Mallemolen wonen en bouwden er een gemeenschap zonder regels, waar woest werd gedronken en wild gevochten en waar de creativiteit moest ontstaan uit totale vrijheid.

De Mallemolen. Hier leefden schrijvers als Jan Cremer en Helga Ruebsamen, beeldend kunstenaar Lotti van der Gaag, cabaretier Paul van Vliet en F.B. Hotz, die later de P.C. Hooftprijs zou winnen, te midden van inbrekers en ander gajes, om zich volledig te wijden aan de kunst. Sommigen van hen waren van goede komaf, maar daar wilden ze niets meer van weten, want ook rijkdom werd gezien als beknellend voor de vrije geest. Jan Maarten Deurvorst maakte een portret van dit hofje.

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van januari 2021. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: 'Nagekomen verhalen' van Sandra Rottenberg

Sun, 17 Jul 2022 08:00:00 +0200

Van de razzia’s van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam hebben veel mensen wel eens gehoord. Ze vormden de aanleiding voor de Februaristaking, een moedig protest tegen de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Maar wie waren die 400 mannen die toen zijn opgepakt en van wie slechts een handvol de naziterreur overleefde? Historica Wally de Lang begon een intensieve speurtocht en heeft de levens van bijna al deze mannen en hun familie kunnen reconstrueren in een boek en een tentoonstelling.

Tot haar verrassingmeldden zich talloze nabestaanden met nieuwe foto’s, brieven en verhalen. Aan de hand van deze geschiedenissen en ander uniek bronnenmateriaal maakte Sandra Rottenberg deze documentaire.

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van 9 februari 2022. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: 'Sporen van drugs' van Emmie Kollau

Sun, 10 Jul 2022 08:00:00 +0200

Iedereen doet wel eens wat stoms in zijn jeugd, maar wat als je daden uit het verleden je je hele leven blijven achtervolgen? In Sporen van Drugs zoekt Emmie Kollau drie overlevers op van de heroïne-epidemie van de jaren zeventig en tachtig.

Toen heroïne in 1972 in Nederland op de markt kwam, volgde in razend tempo een explosie van gebruik. Na krap tien jaar later waren er naar schatting dertigduizend mensen zwaar verslaafd, de zogenoemde 'junks' hingen rond op inmiddels berucht geworden plekken als de Amsterdamse Zeedijk en de Rotterdamse Kruiskade - straten waar weinig anderen zich nog waagden.

Dit is de ingekorte versie van de Radio Doc van 6 april 2022. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: Een halve eeuw interrail

Sun, 03 Jul 2022 08:00:00 +0200

Interrail viert dit jaar zijn vijftigjarig bestaan. Het kleine boekje dat de bezitter een maand lang vrij reizen gaf over het Europese spoorwegennet, heeft in die halve eeuw honderdduizenden jonge Europeanen laten kennismaken met alle uithoeken van het continent. Zijn dit ook allemaal overtuigde Europeanen geworden? Mathijs Deen, die zelf drie keer op interrail ging, kijkt terug.

Het Spoor Terug: de Hunebedbouwer

Sun, 26 Jun 2022 08:00:00 +0200

Toen Hendrik Gommer voor de zoveelste keer werd afgewezen voor een vaste aanstelling op de universiteit, gooide hij het roer om. Hij reisde in Ierland langs de talrijke neolithische grafkamers die wij kennen als hunebedden, zette zijn universitaire ambities overboord en deed gewoon waar hij zin in had: hunebedden bestuderen.

De enorme stenen gaven Gommer niet alleen nieuwe energie, maar ook inzicht in hoe mensen 7000 jaar geleden Europa binnentrokken, het land in cultuur brachten, vee gingen houden en hun doden bijzetten in onwrikbare bouwwerken van zwerfkeien. Een radiodocumentaire van Mathijs Deen.

Het Spoor Terug: Schoremstad

Sun, 19 Jun 2022 08:00:00 +0200

Op een industrieterrein in Amsterdam-Noord staat een oud, wit poortgebouw. Het is de enige herinnering aan Asterdorp, de woonschooldie in 1927 opende om 'ontoelaatbare' en 'onmaatschappelijke' gezinnen te huisvesten en op te voeden.

Wat bezielde de gemeente om mensen weg te stoppen in een ommuurd dorp? Ignace Schoot en Mandula van den Berg duiken in de geschiedenis van dit vergeten dorp en zien de gevolgen van het doorgeslagen maakbaarheidsideaal. Wat gebeurt er als beleidsmakers huisvesting gebruiken om goede burgers te kneden?

Het Spoor Terug: Dr. Rat - Het korte leven van een graffiti artiest

Sun, 12 Jun 2022 08:00:00 +0200

Op 6 mei j.l. werd een gerestaureerd stukje graffiti uit 1978 van Dr. Rat onthuld. OVT maakte een portret van Dr. Rat, ofwel Ivar Vics, in 2012, dat nu wordt herhaald.

Vics werd in 1960 geboren en behoorde daarmee tot de lost generation. Hij groeide op in de jaren 70: de overgangstijd van softe hippiemuziek naar rauwe punk, van wiet naar harddrugs. Vanaf de opkomst van de punk ging hij helemaal op in de nieuwe tegencultuur, met niet alleen eigen muziek, maar bijvoorbeeld ook eigen cafés in kraakpanden en eigen media. Ivar legde zich al snel toe op vormgeving en graffiti, en zijn signatuur werd Dr. Rat. In de zomer van 1981 overleed hij aan een overdosis. Samenstelling: Paul van der Gaag.

Het Spoor Terug: Hekserij op het platteland

Sun, 05 Jun 2022 08:00:00 +0200

De betovergrootmoeder van journalist Nienke Zoetbrood was een heks. Ze vloog op een bezemsteel en kon in een kat veranderen, dat wist iedereen in het dorp. Als je appels uit haar boomgaardje probeerde te stelen, bevroren je voeten op de grond. Althans, dat zijn de anekdotes die verzamelaar Dam Jaarsma (1914-1991) over haar optekende.

Hoe groot was het geloof in hekserij, eind 19e eeuw? En waarom werd juist Nienkes betovergrootmoeder als heks gezien?

Het Spoor Terug: De zaak Eibert Meester

Sun, 29 May 2022 08:00:00 +0200

Een radiodocumentaire van René Oomen

Eibert Meester, senator voor de PvdA, komt in 1973 op de sofa van professor Bastiaans in Oegstgeest terecht om zich onder invloed van LSD te laten behandelen voor zijn oorlogstrauma’s. Als oud-verzetsman heeft hij dan ook nogal wat voor zijn kiezen gekregen.

Opsluiting in de koepelgevangenis in Arnhem, ontsnapping aan het vuurpeloton van kamp Amersfoort, en gewelddadige ondervragingen bij de SD in Amsterdam, om maar wat te noemen. Journalist Wim Wennekes, zelf aanwezig bij de LSD-sessies, schrijft er het boekje Allemaal rottigheid allemaal ellende over. Maar kloppen de fantastische verhalen van Meester wel? Ondertussen ontvangt hij een verzetspensioen van 3000 gulden per maand.

Als zijn rancuneuze ex-echtgenote het boekje onder ogen krijgt en weekblad Panorama een onthullend artikel publiceert, sluit zich langzaam het net.

'Moslima' #2, Wie lost het op?

Sun, 22 May 2022 11:15:00 +0200

Beeldvorming is hardnekkig, leert Cigdem, en moeilijk te veranderen. Ze begint met het fotograferen van de eerste generatie Turkse migrantenvrouwen. En ze verzamelt hun familie albums om ons visueel archief te verrijken.

Maar een systeem verander je niet alleen, dus gaat ze op zoek naar bondgenoten onder collega-fotografen en beeldredacteuren. Een ongemakkelijke confrontatie met de hoofdredacteur van het ANP maakt duidelijk dat dit een proces van lange adem is. Lees meer over ‘Moslima’ op vpro.nl/moslima.

Het Spoor Terug: 'Moslima' #2, Wie lost het op?

Sun, 22 May 2022 08:00:00 +0200

Een vormeloze jas, bloemetjeshoofddoek, lopend op de markt met een boodschappenwagentje, op de rug van afstand met lange lens geschoten. Het is een bekend beeld van ‘de moslimvrouw’ in de Nederlandse media. Prijswinnend fotograaf Cigdem Yuksel, die zelf Turkse roots heeft, stoort zich al jaren aan dit stereotype en trekt ten strijde. Maar hoe versla je als eenling een systeem dat al decennia bestaat?

In het tweeluik 'Moslima' onderzoekt Cigdem Yuksel samen met podcastmaker Maartje Duin hoe de beeldvorming van ‘de moslima’ door de jaren heen is ontstaan, en welk beeld een nieuwe generatie makers hier tegenover wil zetten.

In deel twee leert Cigdem dat beeldvorming hardnekkig is, en moeilijk te veranderen. Ze begint met het fotograferen van de eerste generatie Turkse migrantenvrouwen. Ze verzamelt hun familiealbums om ons visueel archief te verrijken. Maar een systeem verander je niet alleen, dus gaat ze op zoek naar bondgenoten onder collega-fotografen en beeldredacteuren. Een ongemakkelijke confrontatie met de hoofdredacteur van het ANP maakt duidelijk dat dit een proces van lange adem is.

Lees hier meer over het tweeluik.

Bonus 3 bij ‘Moslima’: Muzeyyen Colak Uysal

Sun, 15 May 2022 21:02:00 +0200

Bij het radiodocumentaire-tweeluik ‘Moslima’ van Cigdem Yuksel en Maartje Duin horen 3 bonusafleveringen. Dit is daar 1 van. Meer weten? Ga naar vpro.nl/moslima

Bonus 2 bij ‘Moslima’: Berna Toprak

Sun, 15 May 2022 21:01:00 +0200

Bij het radiodocumentaire-tweeluik ‘Moslima’ van Cigdem Yuksel en Maartje Duin horen 3 bonusafleveringen. Dit is daar 1 van. Meer weten? Ga naar vpro.nl/moslima

Bonus 1 bij ‘Moslima’: Kubra Dogan

Sun, 15 May 2022 20:59:00 +0200

Bij het radiodocumentaire-tweeluik ‘Moslima’ van Cigdem Yuksel en Maartje Duin horen 3 bonusafleveringen. Dit is daar 1 van. Meer weten? Ga naar vpro.nl/moslima

'Moslima' #1, We hebben een probleem

Sun, 15 May 2022 11:00:00 +0200

In het tweeluik 'Moslima' onderzoekt Cigdem Yuksel samen met podcastmaker Maartje Duin hoe de beeldvorming van ‘de moslima’ door de jaren heen is ontstaan, en welk beeld een nieuwe generatie makers hier tegenover wil zetten.

In deel één gaan Cigdem en Maartje langs bij collega-fotografen, beeldbank ANP en beeldredacteuren van kranten om te kijken hoe het beeld van de moslima minder eenzijdig kan worden. Beeldvorming, zo wordt duidelijk, is een gelaagd systeem waarin alle spelers verantwoordelijkheid hebben. Lukt het Cigdem om anderen daarvan te overtuigen? Meer info over ‘Moslima’ op vpro.nl.moslima.

'Moslima’, vanaf 15 mei te beluisteren

Thu, 12 May 2022 11:42:00 +0200

Hoe is de beeldvorming van 'de moslima' ontstaan? En hoe kan dat beeld veranderen? Dat onderzoekt beeldmaker Cigdem Yuksel met radiomaker Maartje Duin in het radiodocumentaire-tweeluik ‘Moslima’. Vanaf 15 mei te horen in OVT en deze podcastfeed. Meer info: www.vpro.nl/moslima

Het Spoor Terug: PTSS #2. Over de paradoxale combinatie van oorlogstrauma en vredesmissies

Sun, 08 May 2022 08:00:00 +0200

De oorlog in Oekraïne duurt voort. In Het Spoor Terug herhalen we een tweeluik uit 2013 over psychische trauma’s na oorlog.

De Griekse held Ajax pleegde zelfmoord nadat hij in een flashback aan de oorlog een kudde schapen had aangevallen. Tegenwoordig had hij wellicht gediagnosticeerd kunnen worden met PTSS: posttraumatisch stresssyndroom. Eeuwenlang werd er geen enkele aandacht besteed aan oorlogstrauma's. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog verschenen de eerste medische teksten over het zogenaamde soldier’s heart en in de eerste wereldoorlog werd de term shellshock gebruikt; maar van een redelijke behandeling was nog lang geen sprake. Pas in 1980 werd de nieuwe term PTSS opgenomen in het DSM.

Deel 2 van een tweeluik over oorlogstrauma's en de behandeling daarvan.
In samenwerking met productiebureau Prospektor, maker van de interactieve videoclip Hidden Wounds met de Vlaamse band dEUS.
Samenstelling: Laura Stek en Eefje Blankevoort.

Het Spoor Terug: PTSS #1, Mannen huilen niet

Sun, 01 May 2022 08:00:00 +0200

De Griekse held Ajax pleegde zelfmoord nadat hij in een flashback aan de oorlog een kudde schapen had aangevallen. Tegenwoordig had hij wellicht gediagnosticeerd kunnen worden met PTSS: posttraumatisch stresssyndroom. Eeuwenlang werd er geen enkele aandacht besteed aan oorlogstrauma's. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog verschenen de eerste medische teksten over het zogenaamde soldier’s heart en in de eerste wereldoorlog werd de term shellshock gebruikt; maar van een redelijke behandeling was nog lang geen sprake. Pas in 1980 werd de nieuwe term PTSS opgenomen in het DSM.

Herhaling van een tweeluik uit 2013, over oorlogstrauma's en de behandeling daarvan.
In samenwerking met productiebureau Prospektor, maker van de interactieve videoclip Hidden Wounds met de Vlaamse band dEUS.
Samenstelling: Laura Stek en Eefje Blankevoort.

Het Spoor Terug: De man met de rammelaars #2

Sun, 24 Apr 2022 08:00:00 +0200

Wat beweegt een volwassen man om een verzameling van bijna duizend rammelaars aan te leggen? Als podcastmaker Lotte van Gaalen op zoek gaat naar het antwoord op deze vraag, stuit ze op het wonderlijke levensverhaal van Heinz Keijser: de man met de rammelaars. Deel twee van dit verhaal begint na de bevrijding. Heinz en zijn geliefde hebben de oorlog overleefd maar zijn er niet ongeschonden uit gekomen. Ook speelt zich in hun persoonlijk leven een tragedie af. Heinz vindt houvast in onverwachte hoek. Een hobby die een obsessie lijkt te worden en een manier om het leven weer zin te geven.

Het Spoor Terug: De man met de rammelaars #1

Sun, 17 Apr 2022 08:00:00 +0200

Wat beweegt een volwassen man om een verzameling van bijna duizend rammelaars aan te leggen? Als podcastmaker Lotte van Gaalen op zoek gaat naar het antwoord op deze vraag, stuit ze op het wonderlijke levensverhaal van Heinz Keijser: de man met de rammelaars. Een verhaal dat begint in het Duitsland van de jaren '20 en eindigt in een naoorlogs Nederland, in een huis dat tot aan het plafond is gevuld met rammelaars

Het Spoor Terug, Roermond als epicentrum

Sun, 10 Apr 2022 10:09:00 +0200

Roermond als epicentrum
Een documentaire van Pieter-Bas van Wiechen

Pieter-Bas van Wiechen gaat op zoek naar de aardbeving die hem dertig jaar geleden uit zijn bed in Roermond schudde. Op 13 april 1992 werd Nederland opgeschrikt door de zwaarste aardbeving uit de nationale geschiedenis: 5,8 op de schaal van Richter met Roermond als epicentrum.

In deze radiodocumentaire hoor je verhalen over de aardbeving en over de bijzondere manier waarop lokale ondernemers de schadeafwikkeling zelf ter hand namen omdat de overheid veel te traag zou zijn.

Het Spoor Terug, Revolutie in de muziek

Sat, 02 Apr 2022 22:00:00 +0200

Het Spoor Terug: Oude Muziek
Een documentaire van Michal Citroen

Vanaf de jaren 50 van de vorige eeuw vond er een revolutie plaats in de uitvoeringspraktijk van barokmuziek. Pioniers bliezen de muziek nieuw leven in met oude instrumenten en aangepaste bezettingen. De revolutionairen deelden de wens om te weten hoe het ooit had geklonken: hoe had bijvoorbeeld Bach zijn Matthäus Passion zelf willen horen, en hoe werd het toen uitgevoerd?

In 2018 klonk de ongekend populaire Matthäus rond Pasen in Nederland wel 187 keer. Een traditie die in gang werd gezet door dirigent Willem Mengelberg, elk jaar in het Concertgebouw en rechtstreeks op de radio. Ook dit jaar, op zondag 3 april, wordt het stuk in het Concertgebouw uitgevoerd door La Petite Bande en Sigiswald Kuijken. Mengelberg gebruikte op zijn hoogtepunt 1650 musici en zangers. In plaats daarvan is de Matthäus van Sigiswald Kuijken van het andere uiterste. Een minimaal aantal musici, geen dirigent en de acht solozangers zijn ook het koor. Wellicht voor sommigen even wennen, maar wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat dit dichtbij de praktijk van de 18e eeuw komt.

Michal Citroen maakte voor Het Spoor Terug deze documentaire met onder andere Sigiswald Kuijken, zijn ensemble, en Leo Samama en Govert Jan Bach.

Het Spoor Terug: de Hovenier

Sun, 27 Mar 2022 08:00:00 +0200

Ze deden meer dan alleen grasmaaien, bomen snoeien en onkruid schoffelen: de tuinbazen die in dienst van de adel de parken, moestuinen, kassen, kwekerijen en bossen van de Nederlandse landgoederen beheerden. Ze bouwden vanaf de 17e eeuw een indrukwekkend vakmanschap op.

Tuinhistorica Lenneke Berkhout onderzocht voor haar boek over de geschiedenis van het tuinieren in Nederland drie generaties Gussekloo, die vanaf de jaren 30 van de 19e eeuw tot halverwege de 20e eeuw als tuinbaas de tuinen, parken en bossen van landgoed Duivenvoorde beheerden. Het is een verhaal van vakmanschap, bloei en uiteindelijke teloorgang. Een documentaire van Mathijs Deen.

Het Spoor Terug: Het gezicht van de trein

Sun, 20 Mar 2022 09:00:00 +0100

Thuis kan je alles naar eigen smaak inrichten. Maar reis je met de trein, dan zit je in het interieur van Niels Greif en zijn team. Greif was bijna een halve eeuw designer bij de Nederlandse Spoorwegen en schreef daarover het boek Treinen ontwerpen. Radiomaker Marten Minkema spreekt Greif en wil alles weten over de perfecte treinstoel, kunst in de trein en de eeuwige strijd tussen design en techniek.

Over de trein valt veel te vertellen! Via deze link vindt u drie interviews ter aanvulling op de radiodocumentaire: www.vpro.nl/vpronl/programmas/ovt/lees/nieuws/2022/Het-Spoor-Terug--treindesign.html.

Het Spoor Terug: Independence: een eigen gasinstallatie voor Litouwen

Sun, 06 Mar 2022 09:00:00 +0100

In Het Spoor Terug herhalen we deze week de reportage ‘Independence: een eigen gasinstallatie voor Litouwen.’

Sinds de oorlog in Oekraïne maken veel Europese landen zich grote zorgen over de afhankelijkheid van Russisch gas. Diezelfde ongerustheid was er in 2014 al, na de annexatie van de Krim. Litouwen leek toen als eerste met een eigen drijvende LNG-terminal het energie-monopolie van Moskou te doorbreken. Met de terminal, niet toevallig tot 'Independence' gedoopt, kan Litouwen zelf vloeibaar aardgas importeren uit Noorwegen en het bovendien doorverkopen aan de andere Baltische landen en Finland. Een reportage uit 2014 van Laura Stek i.s.m. Ligita Pucetaite voor Bureau Buitenland; over energie onafhankelijkheid en de trauma’s uit het Sovjet-verleden.

Het Spoor Terug: Lemberg, Lvov, Lwow, Lviv. Eén stad, vele gezichten

Sun, 27 Feb 2022 09:00:00 +0100

'Lemberg, Lvov, Lwow, Lviv. Eén stad, vele gezichten'. Lviv, de meest westelijke stad van Oekraïne, zit ingeklemd tussen Oost- en West-Europa en heeft daarvan de gevolgen ondervonden. Alleen al in de afgelopen eeuw veranderde Lviv negen keer van bewind. Habsburgers, Polen, Russen en Oekraïners zwaaiden er de scepter. De oude binnenstad staat als uniek cultuurgoed niet voor niets op de monumentenlijst van de Unesco. Samenstelling: Hans Olink en Michiel Driebergen.

Deze week herhalen we deze documentaire, die in 2012 in Het Spoor Terug te horen was, over de stad Lviv in Oost-Oekraïne. In de huidige situatie luisteren we met hernieuwde aandacht naar deze roerige geschiedenis.

Als geschiedenis in je opstaat, #3, De Nachtzeereis

Sun, 27 Feb 2022 09:00:00 +0100

Iris heeft het gevoel steeds beter te begrijpen waarom en hoe de geschiedenis in haar opstond. Maar er is één ding dat ze nog niet begrijpt: Die angst die ze voelde toen ze maanden geleden bij een lichaamscoach was en die ze zonder erbij na te denken verbond met haar oma en haar vader. Alsof het een herinnering van hen was die op de een of andere manier bij haar terecht kwam. Kun je je iets van een ander herinneren? En zo ja, hoe werkt dat dan?

Het Spoor Terug: Als geschiedenis in je opstaat #2

Sun, 20 Feb 2022 09:00:00 +0100

Hoe werken trauma's uit het koloniale verleden door in het heden? Marjolein van Heemstra maakte daar met Iris van Santen in het kader van de tentoonstelling 'Revolusi!, Indonesië onafhankelijk' in het Rijksmuseum (t/m 5 juni 2022) een driedelige podcast over. In Het Spoor Terug de tweede aflevering.

Het Spoor Terug: Als geschiedenis in je opstaat #1

Sun, 13 Feb 2022 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Russische Avant-garde en de Revolutie

Sun, 30 Jan 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Michal Citroen. 29 januari opent de Hermitage Amsterdam haar deuren voor Russische avant-garde - Revolutie in de kunst. Documentairemaker Michal Citroen was ter voorbereiding van deze tentoonstelling in St. Petersburg. Daar gebeurde in 1917 iets heel opmerkelijks: een groep zeer radicale kunstenaars - onder wie Kandinsky, Malevitsj en Tatlin - brak met elke gangbare opvatting over de kunst en het leven. Deze kunstenaars kregen een centrale rol toebedeeld in de frontlinie van de revolutionaire beweging. Een documentaire over hoe boodschappen van bolsjewieken door de avant-garde werden vormgegeven op materiaal van de tsaren, zoals de volksvijandige theepot van Kazimir Malevitsj.

Russische Avant-garde en de Revolutie is een documentaire
van Michal Citroen met de stemmen van Mathijs Deen, Gerard Leenders en
Eric Arends. Berry Kamer verzorgde de montage. De tentoonstelling in de
Hermitage, Russische Avant-garde, Revolutie in de Kunst is tot januari 2023 te zien.

Het Spoor Terug: Bloody Sunday in Roermond #4 De brief

Sun, 23 Jan 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Frans Pollux. In 1990 vond een IRA-aanslag in Roermond plaats, een nooit opgehelderde vergismoord waarbij twee jonge Australische toeristen midden op de Markt werden doodgeschoten. Vier verdachten werden aangehouden, maar ondanks overweldigend bewijs ook weer vrijgesproken. De Limburgse podcastmaker Frans Pollux spreekt betrokkenen van toen, brengt de verdachten in beeld en duikt in de rafelranden van het verhaal. In Het Spoor Terug deze week de vierde en laatste aflevering: De brief. Online gaat de zoektocht van Frans Pollux verder. Aflevering 5 Kat in 't bakkie? verschijnt binnenkort en is te beluisteren in de podcast.

Bloody Sunday in Roermond is een productie van de VPRO en De Limburger, in samenwerking met filmproducent (Pupkin) Pieter Kuijpers van The Spectacular. De podcastserie bestaat uit vier afleveringen. Deze zijn wekelijks te horen in OVT op NPOradio1 en in de OVT-podcast.

Het Spoor Terug: Bloody Sunday in Roermond #3 Domme terroristen

Sun, 16 Jan 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Frans Pollux. In 1990 vond een IRA-aanslag in Roermond plaats, een nooit opgehelderde vergismoord waarbij twee jonge Australische toeristen midden op de Markt werden doodgeschoten. Vier verdachten werden aangehouden, maar ondanks overweldigend bewijs ook weer vrijgesproken. De Limburgse podcastmaker Frans Pollux spreekt betrokkenen van toen, brengt de verdachten in beeld en duikt in de rafelranden van het verhaal. In Het Spoor Terug deze week de derde aflevering: Domme terroristen.Bloody Sunday in Roermond is een productie van de VPRO en De Limburger, in samenwerking met filmproducent (Pupkin) Pieter Kuijpers van The Spectacular. De podcastserie bestaat uit vier afleveringen. Deze zijn wekelijks te horen in OVT op NPOradio1 en in de OVT-podcast.Beluister hier de bonusaflevering waarin de geschiedenis van de IRA besproken wordt met historicus Joost Augusteijn.

Het Spoor Terug: Bloody Sunday in Roermond #2 Dood spoor

Sun, 09 Jan 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Frans Pollux. In 1990 vond een IRA-aanslag in Roermond plaats, een nooit opgehelderde vergismoord waarbij twee jonge Australische toeristen midden op de Markt werden doodgeschoten. Vier verdachten werden aangehouden, maar ondanks overweldigend bewijs ook weer vrijgesproken. De Limburgse podcastmaker Frans Pollux spreekt betrokkenen van toen, brengt de verdachten in beeld en duikt in de rafelranden van het verhaal. In Het Spoor Terug deze week de tweede aflevering Dood spoor.

Bloody Sunday in Roermond is een productie van de VPRO en De Limburger, in samenwerking met filmproducent (Pupkin) Pieter Kuijpers van The Spectacular. De podcastserie bestaat uit vier afleveringen. Deze zijn wekelijks te horen in OVT op NPOradio1 en in de OVT-podcast.

Het Spoor Terug: Bloody Sunday in Roermond #1: Ratatata in Roermond

Sun, 02 Jan 2022 09:00:00 +0100

Een documentaire van Frans Pollux. In 1990 vond een IRA-aanslag in Roermond plaats, een nooit opgehelderde vergismoord waarbij twee jonge Australische toeristen midden op de Markt werden doodgeschoten. Vier verdachten werden aangehouden, maar ondanks overweldigend bewijs ook weer vrijgesproken. De Limburgse podcastmaker Frans Pollux spreekt betrokkenen van toen, brengt de verdachten in beeld en duikt in de rafelranden van het verhaal. In Het Spoor Terug deze week de eerste aflevering: Ratatata in Roermond.

Bloody Sunday in Roermond is een productie van de VPRO en De Limburger, in samenwerking met filmproducent (Pupkin) Pieter Kuijpers van The Spectacular. De podcastserie bestaat uit vier afleveringen. Deze zijn wekelijks te horen in OVT op NPOradio1 en in de OVT-podcast.

Het Spoor Terug, Bloody Sunday in Roermond #1 Ratatata in Roermond

Sun, 26 Dec 2021 11:26:02 +0100

In 1990 vond een IRA-aanslag in Roermond plaats, een nooit opgehelderde vergismoord waarbij twee jonge Australische toeristen midden op de Markt werden doodgeschoten. Vier verdachten werden aangehouden, maar ondanks overweldigend bewijs ook weer vrijgesproken. De Limburgse podcastmaker Frans Pollux spreekt betrokkenen van toen, brengt de verdachten in beeld en duikt in de rafelranden van het verhaal.

Bloody Sunday in Roermond is een productie van de VPRO en De Limburger, in samenwerking met filmproducent (Pupkin) Pieter Kuijpers van The Spectacular. De podcastserie bestaat uit vier afleveringen. Deze zijn wekelijks te horen in OVT vanaf zondag 26 december op NPOradio1 en in de OVT-podcast en te vinden in uw favoriete podcastapp.

Aflevering 1: De aanslag. Van verschillende ooggetuigen en met archiefmateriaal horen we gedetailleerd wat er op die zondagavond in Roermond gebeurde. Voor de ooggetuigenverslagen brengen de aanslag van toen naar vandaag - zij lopen nog steeds rond met wat ze die avond hebben meegemaakt. En we maken kennis met onderzoeksjournalist Paul van Gageldonk van dagblad De Limburger, schrijver van het boek over de aanslag, De IRA in Limburg.

Het Spoor Terug: 'Chanel Nº 5: spiegel van de tijd'

Sun, 19 Dec 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Laura Stek.

Geen parfum is zo beroemd als Chanel Nº 5. Sinds het ontstaan in 1921 doen er veel verhalen de ronde over het parfum. Dat Marilyn Monroe 's nachts een paar druppels droeg bij wijze van onzichtbare nachtjapon, dat er wereldwijd iedere 30 seconden een fles wordt verkocht, dat Coco Chanel de geur liet maken om het verdriet over haar verongelukte minnaar te verwerken.

Samen met vier kenners probeert documentairemaker Laura Stek de ontstaansgeschiedenis te achterhalen en feit van fictie te scheiden. Zo stuit ze op verhalen over de positie van de vrouw aan het begin van de twintigste eeuw, over modernisering in de parfumindustrie, maar ook op de zwarte bladzijden van Chanels biografie. Met kunsthistoricus en geurwetenschapper Caro Verbeek, geurontwerper Frank Bloem, 'Perfume Professor' Jessica Murphy en boekontwerper en Chanel Nº 5-drager Irma Boom.

Het Spoor Terug: Gedwongen - Op weg, maar waarheen?

Sun, 12 Dec 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Tjitske Mussche.

In de podcastserie Gedwongen vertellen de laatste getuigen over de Arbeitseinsatz tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zondag 12 december de Aflevering Op weg, maar waarheen? De vijf jongens zijn verspreid over Duitsland terecht gekomen en worden tewerkgesteld. Hoe gaan ze om met de dwang? Werken ze mee of tegen? Intussen rukken de geallieerden op en hoewel dat goed nieuws is, betekent het ook eindeloze bombardementen.

Gedwongen- tewerkgesteld in Duitsland is een podcast van het Nationaal Comité 4 en 5 Mei, het NIOD en Aldus’ producties, geregisseerd door Tjitske Mussche met muziek van Darius Timmer. Alle afleveringen en meer info hier.

Het Spoor Terug: Gedwongen

Sun, 05 Dec 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Tjitske Mussche.
Bevel! Miljoenen Europese mannen moesten zich tijdens de Tweede Wereldoorlog melden om dwangarbeid te doen voor Duitsland. Na thuiskomst werd er vaak nauwelijks nog over gesproken. In de serie Gedwongen vertellen de laatste getuigen over de Arbeitseinsatz. In de negentig zijn ze inmiddels. Ze vertrokken als tiener en werden maanden-, soms jarenlang tewerkgesteld. Zo werden ze volwassen in de snelkookpan van de oorlog. Voor welke dilemma’s kwamen ze te staan? En wat doet dwang met een mens?

Gedwongen- tewerkgesteld in Duitsland is een podcast van het Nationaal Comité 4 en 5 Mei, het NIOD en Aldus’ producties, geregisseerd door Tjitske Mussche met muziek van Darius Timmer. Alle afleveringen en meer info hier.

Het Spoor Terug: Mayflower

Sun, 28 Nov 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Remy van den Brand

De Pilgrims die in 1620 met het befaamde schip 'The Mayflower' in Amerika arriveerden, worden gezien als de grondleggers van de Amerikaanse democratie. Thanksgiving voert terug op hun eerste oogstfeest, dat ze vierden met inheemse bewoners, deze maand 400 jaar geleden.

De inheemse bevolking ziet de komst van de Pilgrims als begin van het einde, in de vorm van genocide en verlies van land. Thanksgiving noemen zij daarom een ‘national day of mourning’. In Het Spoor Terug meer over deze Pilgrims, hun tijd in Nederland en de overgang van nationale trots naar schaamte en afkeer. Een documentaire van Remy van den Brand.

Het Spoor Terug: De Sint-Elisabethsvloed

Sun, 21 Nov 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Michal Citroen.

Deze week zeshonderd jaar geleden, in de nacht van 18 op 19 november 1421, tijdens een heftige storm, brak in de buurt van Dordrecht een van dijken van de Grote Waard door. De 'graanschuur van Holland' kwam van zee tot aan Brabant onder water te staan. De middeleeuwers waren niet in staat de boel te redden en veel van het land ging voor lange tijd verloren en werd een uitstekend visgebied.

In de overlevering kreeg de Sint-Elisabethsvloed mythische proporties. Door deskundigen wordt deze vreselijke overstroming vergeleken met wat ons in de toekomst mogelijk te wachten staat. Over de mythe en het ware verhaal van de Elisabethsvloed maakte Michal Citroen deze aflevering van Het Spoor Terug.

Het Spoor Terug: De wereld van Petrus Camper

Sun, 14 Nov 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Katz Laszlo
Het denken over ras en de betekenis van ras voor de wetenschap is diep in de Nederlandse geschiedenis geworteld. Maar hoe is het concept van ras binnen de biologie eigenlijk ontstaan? En wat voor invloed heeft die 18e -eeuwse wetenschap op hoe wij de wereld nú begrijpen? Met historica Jennifer Tosch duikt radiomaker Katz Laszlo de geschiedenis van ras in de biologie in, via het werk van vergeten wetenschapper Petrus Camper.

Het Spoor Terug: Het schriftje uit Bor

Sun, 07 Nov 2021 09:00:00 +0100

Wanneer Hongaarse dorpelingen in 1946 een massagraf delven, vinden ze tot hun verbazing een schriftje in de binnenzak van een vergane jas. Op het schutblad schreef de eigenaar zijn naam: 'Dit schriftje bevat de gedichten van de Hongaarse dichter Miklós Radnóti'. In het geheim droeg Radnóti het schriftje bij zich. Eerst als Joodse gevangene in een werkkamp in de Servische stad Bor en vervolgens tijdens een lange dwangmars richting Hongarije. ’s Nachts noteerde hij er zijn laatste gedichten in.

Nu het Schriftje uit Bor voor het eerst in het Nederlands vertaald is, reist Marian van der Pluijm naar Boedapest om te begrijpen wat er met Radnóti is gebeurd. Hoe het kan dat een man, tijdens zijn leven vervolgd en gemarginaliseerd, na zijn dood uitgroeide tot een van Hongarijes allergrootste dichters.

Met dank aan het Nederlands Letterenfonds en Radnóti’s vertalers Orsolya Réthelyi en Arjaan van Nimwegen.

Het Spoor Terug: Jammerlijke rijmelarij?

Sun, 26 Sep 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Michal Citroen.
230 jaar geleden op 30 september 1791 was de première van de populairste opera ooit: Die Zauberflöte van W.A. Mozart. Mozart was dolgelukkig met de volle zalen voor z’n, zou later blijken, laatste opera. Maar de ontvangst was gemengd: schitterende muziek; waardeloos en onbegrijpelijk sprookje. Er volgden meer dan 2 eeuwen vol verbazing, ongeloof en onbegrip voor het libretto, de tekst, van Mozarts librettist Schikaneder. Maar dankzij het levenswerk van geesteswetenschapper Tjeu van den Berk is het raadsel van het ‘sprookje’ nu ontsluierd.

In het Spoor Terug volgt Michal Citroen een verhaal over symbolen, rituelen, geheime boodschappen en verboden gezelschappen in Wenen in de tijd vlak na de Franse Revolutie.

Het Spoor Terug: Vreemde klanken

Sun, 19 Sep 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Laura Stek Dichteres en vertaalster Jana Beranová (1932) ontvluchtte in 1948 het communistische Tsjechoslowakije. Ze maakte naam als vertaalster van onder andere Milan Kundera en was in 2009-2010 stadsdichter van Rotterdam. Afgelopen week verschenen twee van haar gedichten in de Rotterdamse publieke ruimte. Laura Stek sprak met haar over gemis en ontworteling, de rode draad in haar werk.

Het Spoor Terug: Het oor van miljoenen

Sun, 12 Sep 2021 08:00:00 +0200

'Het Oor van Miljoenen', over de geschiedenis van de microfoon. Radiomaker Marten Minkema trok een tijdje op met microfoon-expert Marco C. van der Hoeven, die één van de mooiste microfoon-verzamelingen ter wereld bezit. Sommige microfoons zijn wel een eeuw oud, veel doen het nog en ze klinken allemaal anders. Maar bovenal: ze hebben allemaal een verhaal: ze vertellen de geschiedenis van de twintigste eeuw. Van der Hoeven maakte een opstelling van een aantal exemplaren, waaronder de legendarische Reisz-microfoon en microfoons gebruikt door Hitler en koningin Wilhelmina. Ook reisden Minkema en Van der Hoeven naar Duitsland, op zoek naar de historie van de microfoon. Techniek: Alfred Koster. Wilt u nog meer microfoongeschiedenis horen: bij dit Spoor hoort ook een 'Spoor Terug extra' podcast, met een wandeling langs de microfoonverzameling van Beeld en Geluid in Hilversum.

Het Spoor Terug extra bij 'Het oor van miljoenen': wandeling Beeld en Geluid

Sat, 11 Sep 2021 15:22:30 +0200

Het Spoor Terug extra, een wandeling langs de microfoonverzameling van Beeld en Geluid in Hilversum, met Rob de Bie van Beeld en Geluid en Marco C. van der Hoeven.

Het Spoor Terug: De man die de keizer een hand gaf

Sun, 05 Sep 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Mathijs Deen

Iedere familie kent haar eigen geheimen en geruchten. De vraag, 'hoe zat het nou precies?', door elke generatie opnieuw gesteld, komt bijna altijd te laat. Maar moeten familiegeheimen eigenlijk wel onthuld worden? Misschien is het beter om een mythe intact te laten want onder de oppervlakte kunnen zich pijnlijke of beschamende herinneringen bevinden.

In deze radiodocumentaire gaat Mathijs Deen op zoek naar de waarheid over Lambert Deen, de broer van zijn grootvader. Lambert zou als jongeman in Wilhelmshaven de keizer hebben ontmoet, maar niemand weet er het fijne van.

De man die de keizer een hand gaf werd oorspronkelijk uitgezonden door DOCS op 7 april 2021. Benieuwd naar meer documentaires? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: Coby

Sun, 29 Aug 2021 08:00:00 +0200

Wisse Beets was in een kringloopwinkel op zoek naar leuke muziekcassettes om te draaien in zijn oude Fiat Panda. Naast klappers als 'het beste van de top 40 van 1987' vond hij ook een heel persoonlijk bandje met gedichten van Coby uit de Jordaan.

De gedichten zijn aangrijpend en laten Wisse niet meer los. Hij besluit om het Verhaal van Coby uit te zoeken en gaat op pad. Als een amateur-detective loopt hij wekenlang met een microfoon door de Jordaan en bezoekt kroegen, bejaardenhuizen, archieven en de lokale media. Hij verdwaalt compleet maar maakt intussen wel een warm portret van de Jordaan, vervlogen tijden, nieuwe inzichten en natuurlijk het leven van Coby. Een documentaire van Wisse Beets.

Dit is een herhaling van de Radio Doc van 14 november 2019. Benieuwd naar meer documentaires van DOCS? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: De laatste woorden van Anton Mussert

Sun, 22 Aug 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Djuna Kramer en Misha Melita.

Julius Caesar kon nog net uitbrengen “Ook gij Brutus?”, voor hij stierf. En Willem de Zwijger zei: “Mijn god heb medelijden met dit arme volk”. Ook Anton Mussert, leider van de NSB, schijnt nog iets gezegd te hebben voordat hij in mei 1946 werd geëxecuteerd. Iets dat nu, 75 jaar later, pas openbaar wordt. Wat zou hij de wereld nog hebben willen meegeven? Kunnen we zijn daden door die woorden beter begrijpen?

In de documentaire De laatste woorden van Anton Mussert gaan journalisten Djuna Kramer en Misha Melita op zoek naar de laatste woorden van de NSB-leider. En dat verloopt heel anders dan ze hadden verwacht.

Dit is een herhaling van DOCS van 19 mei. Benieuwd naar meer documentaires? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: De boerenkinderen uit de klas

Sun, 15 Aug 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Mathijs Deen.

Toen Mathijs Deen afgelopen jaar de beelden zag van protesterende boeren en de boze reacties in de media, moest hij denken aan de boerenkinderen in de klas waar hij zelf in gezeten heeft, op de dorpsschool in Twente, eind jaren 60, begin jaren 70. Die boze boeren in het nieuws: zijn dat de kinderen van zijn oude schoolvrienden, daar op die traktoren?

Deen ging terug naar Boekelo en zocht ze op: de klasgenoten die boer waren geworden. Hoe is het ze vergaan?

De boerenkinderen uit de klas is een documentaire over een wereld die veranderde en over een zoektocht van mensen die willen blijven doen waar ze met hart en ziel van houden: boer zijn.

Dit is een herhaling van de Radio Doc van 20 december 2020. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Leven volgens K. Schippers

Thu, 15 Jul 2021 10:37:52 +0200

Absurdist Ronald Snijders (1975) in gesprek met zijn vriend en voorbeeld schrijver K. Schippers (1936) over diens ziekte, Laurel & Hardy, toeval, de geluiden in zijn hoofd en zijn misschien wel op handen zijnde verdwijning. Een licht-ontregelend, filosofisch, vrolijk-ernstig portret vol jazz en dada.

Het Spoor Terug: Wat ervan overbleef

Sun, 11 Jul 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Lara Nuberg

Na het uitroepen van de Indonesische onafhankelijkheid op 17 augustus 1945, kwamen tot eind jaren zestig zo'n 350.000 mensen uit de voormalige kolonie Nederlands-Indië naar Nederland. Onder hen bevond zich ook de grootmoeder van Lara Nuberg. Zij was gemengd, Indo-Europees, maar opgevoed in een Europees georiënteerde familie.

In deze documentaire onderzoekt Lara waarom zoveel Indo-Europeanen eigenlijk voor Nederland kozen. Hoe zien betrokkenen met een achtergrond in voormalig Nederlands-Indië verleden, heden en toekomst van Indisch Nederland?

Dit is een herhaling van de Radio Doc van 12 juli 2020. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Het Spoor Terug: Kassiewijle #6 Het leven is een sigaret, de epiloog

Sun, 04 Jul 2021 08:00:00 +0200

Een 6-delige podcast van Laura Stek en Babs Bakels.

Deze week de zesde en laatste aflevering van de podcastserie Kassiewijle.

Kunstenaar en funerair specialist Babs Bakels is van jongs af aan mateloos gefascineerd door de dood. Radiomaker Laura Stek, die haar sterfelijkheid juist graag negeert, raakte geïntrigeerd: waarom omringt iemand zich constant met eindigheid en verval? Kan zij ons iets leren over onze complexe verhouding met de dood?

Aflevering 6, 'Het leven is een sigaret, de epiloog', eindigt zoals alles uiteindelijk eindigt: met de dood.

Het Spoor Terug: Kassiewijle #5 Doorleven

Sun, 27 Jun 2021 08:00:00 +0200

Een 6-delige podcast van Laura Stek en Babs Bakels

Deze week de vijfde aflevering van de podcastserie Kassiewijle.

Kunstenaar en funerair specialist Babs Bakels is van jongs af aan mateloos gefascineerd door de dood. Radiomaker Laura Stek, die haar sterfelijkheid juist graag negeert, raakte geïntrigeerd: waarom omringt iemand zich constant met eindigheid en verval? Kan zij ons iets leren over onze complexe verhouding met de dood?

Aflevering 5, 'Doorleven', gaat over onze groeiende drang naar oneindigheid. We willen graag voortleven in de herinnering van nabestaanden, maar inmiddels kun je ook het sperma van een overledene invriezen voor nageslacht. Wanneer durven we de levenslijn dan nog echt door te knippen? Babs viert nieuwjaar met haar oma, die vanuit haar bed het vuurwerk bekijkt.

Het Spoor Terug: Kassiewijle #4 Het Afscheid

Tue, 22 Jun 2021 12:39:14 +0200

Een 6-delige podcast van Laura Stek en Babs Bakels. Deze week de vierde aflevering van de podcastserie Kassiewijle: https://www.vpro.nl/programmas/kassiewijle.html Kunstenaar en funerair specialist Babs Bakels is van jongs af aan mateloos gefascineerd door de dood. Radiomaker Laura Stek, die haar sterfelijkheid juist graag negeert, raakte geïntrigeerd: waarom omringt iemand zich constant met eindigheid en verval? Kan zij ons iets leren over onze complexe verhouding met de dood? In aflevering 4, 'Het afscheid', kijken Babs en Laura naar onze veranderende afscheidsrituelen. De koffie en cake worden vervangen voor wraps en bubbels en de aula voor het partycentrum: de uitvaart als spectaculair evenement is in opkomst. Maar werken nieuwe rituelen wel als niet iedereen ze begrijpt? Babs is druk in de weer met oma Jel, die wordt opgenomen in het ziekenhuis vanwege gezondheidsklachten.

Kassiewijle - Aflevering 3: Het dode lichaam

Thu, 10 Jun 2021 03:00:00 +0200

Laura en Babs onderzoeken de complexe positie van het lijk. Wat moeten en wat mogen we ermee? Babs presenteert het kunstwerk This Body that once was you, waarin de bezoeker zijn eigen verval visualiseert. Van koud lichaam tot botstof. Ondertussen helpt Babs haar oma met het opstellen van een euthanasieverklaring, mocht het ooit zover komen.

Het Spoor Terug: Kassiewijle #2 De laatste adem

Sun, 06 Jun 2021 08:00:00 +0200

Een 6-delige podcast van Laura Stek en Babs Bakels

Deze week de eerste aflevering van de nieuwe podcastserie Kassiewijle.

Kunstenaar en funerair specialist Babs Bakels is van jongs af aan mateloos gefascineerd door de dood. Radiomaker Laura Stek, die haar sterfelijkheid juist graag negeert, raakte geïntrigeerd: waarom omringt iemand zich constant met eindigheid en verval? Kan zij ons iets leren over onze complexe verhouding met de dood?

Aflevering 2, 'De laatste adem', gaat over het moment tussen leven en dood. Voor de stervende is de laatste adem een gebeurtenis van niks, maar op de achterblijvers heeft het een enorme impact.

Wat doen we om het sterfproces voor de nabestaanden zo prettig mogelijk te laten verlopen? En zitten er ook grenzen aan hoe clean de dood mag zijn? In deze aflevering vertelt Babs over een gebeurtenis uit haar jeugd, die leidde tot haar fascinatie voor de dood.

Het Spoor Terug: Kassiewijle #1 Doodsangst

Sun, 30 May 2021 08:00:00 +0200

Kunstenaar en funerair specialist Babs Bakels is van jongs af aan mateloos gefascineerd door de dood. Radiomaker Laura Stek, die haar sterfelijkheid juist graag negeert, raakte geïntrigeerd: waarom omringt iemand zich constant met eindigheid en verval? Kan zij ons iets leren over onze complexe verhouding met de dood?

In aflevering 1 'Doodsangst' ontmoet Laura Stek de eigenzinnige Babs Bakels, die al sinds haar jeugd bang is voor de dood. Samen besluiten ze onze relatie met de dood onder de loep te nemen. De dood is steeds minder zichtbaar geworden in onze maatschappij, maar is onze doodsangst daardoor ook minder groot? En heeft de coronaepidemie iets veranderd? We maken ook kennis met Jel, de 88-jarige oma van Babs. Jel speelt een bijzondere rol in Babs’ leven.

Benieuwd naar de volgende aflevering van Kassiewijle? Abonneer je op de podcast, dan krijg je elke donderdag al een nieuwe, langere aflevering. Vind het op www.vpro.nl/kassiewijle of in je eigen podcastapp.

Het Spoor Terug: De geschiedenis van het vrouwelijk orgasme

Sun, 23 May 2021 09:00:00 +0200

Een documentaire van Lotte van Gaalen.

Rond de anatomie en de seksualiteit van de vrouw hebben altijd misverstanden en mysteries bestaan. Is de clitoris een normaal orgaan, of is de clitoris gecreëerd door de duivel? Zijn vrouwen ten diepste seksloze wezens of zijn ze juist slaaf van hun driften?

Radiomaker Lotte van Gaalen vroeg zich af hoe het eigenlijk komt dat kennis over de anatomie van de vrouw zo lang vaag en incorrect is gebleven. Ze belandde in een wirwar van ongelofelijke mythes en misverstanden over het vrouwenlijf.

In de documentaire worden fragmenten gebruikt uit de film Hysteria (2011) van Tanya Wexler.

Het Spoor Terug: De laatste overval

Sun, 16 May 2021 08:00:00 +0200

“Een vreemd bericht komt uit het land van waar alle vreemde berichten komen – Amerika. Holzhay, bijgenaamd ‘Zwarte Bart’, een roover van een zekere vermaardheid, die de staten van Wisconsin en Michigan in voortdurende benauwdheid hield door zijn verbazende struikrooverscapaciteiten, is door een operatie van zijn misdadige neigingen genezen.”

Dat meldt de Rotterdamsche Courant in 1906. Deze "roover van een zekere vermaardheid" blijkt familie van Tanja Holzhey. Samen met Gabri van Tussenbroek schreef ze een boek: De laatste overval. Het onwaarschijnlijke leven van Reimund Holzhey. Daarin gaan ze op zoek naar het verhaal van deze laatste postkoetsovervaller van Michigan, die van zijn criminaliteit genezen werd.

Een radiodocumentaire van Christianne Alvarado.

Het Spoor Terug: Napoleons laatste eiland

Sun, 09 May 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Marian van der Pluijm en Mathijs Deen

Dat het laatste kanonschot van Waterloo het begin van de Napoleon-mythe zou inluiden, dat hadden de overwinnaars niet verwacht. Ja, Napoleon had de slag verloren, en werd verbannen naar het afgelegen eiland St. Helena, maar die plek zou hij benutten om zijn memoires te schrijven. Zorgvuldig dicteerde hij hoe hij herinnerd wilde worden: als de held die de idealen van de Franse Revolutie redde.

Naar aanleiding van Napoleons 200ste sterfdag maakte Mathijs Deen met Napoleonkenners Lotte Jensen, Bart Funnekotter en Bart van Loo een Spoor Terug. Over het laatste eiland van de keizer.

Het Spoor Terug: Eva Schloss over het ‘mirakel’ van Auschwitz overleven #1

Sun, 25 Apr 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Julie Blussé

Eva Schloss en Anne Frank werden allebei in 1929 geboren. Beide zijn Joods, en beide vluchtten met hun familie naar Nederland. Allebei werden gedeporteerd naar de concentratiekampen. Anne Frank naar Bergen-Belsen, Eva Schloss naar Auschwitz.

Ze hebben kortom veel met elkaar gemeen. Maar er is één letterlijk levensgroot verschil: Eva overleefde, en Anne niet. Julie Blussé sprak met Eva Schloss voor een tweedelige radioserie.

Deze week deel 1: hoe Eva op miraculeuze wijze Auschwitz overleefde. Volgende week deel 2: een gesprek over het leven ná Auschwitz. Daarin zou Anne Frank postuum een belangrijke rol spelen, omdat Eva’s moeder met Otto Frank hertrouwde.

Het Spoor Terug: 'Dit onzegbaar lugubere Duivelseiland'

Sun, 18 Apr 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van René Oomen

Van eind 1914 tot maart 1917 stond op het eiland Urk in de Zuiderzee een barak omheind met prikkeldraad. Het was een interneringskamp voor Belgische en Engelse officieren die vanuit het front de grens van het neutrale Nederland waren over gekomen om uit handen van de Duitsers te blijven.

Volgens het Vredesverdrag van 1907 was Nederland verplicht om deze officieren vast te houden tot het einde van de oorlog. Daar zaten de officieren dan opeens, gestrand op een eilandje in Nederland. Al snel maakte de dagelijkse verveling plaats voor één overheersende gedachte: ontsnappen!

Over hetzelfde onderwerp verschijnt op 23 april bij uitgeverij Atlas Contact het boek Duivelseiland. Een interneringskamp, het eiland Urk en de Eerste Wereldoorlog van Mandy van Dijk.

Het Spoor Terug: 'U wordt door niemand verwacht' - deel 2

Sun, 11 Apr 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Michal Citroen

De oorlog was niet voor iedereen in mei 1945 afgelopen. Voor veel joden die uit de kampen en onderduik terugkwamen, begon toen pas een groot deel van de ellende.

In een tweedelige serie van het Spoor Terug laat Michal Citroen ooggetuigen van deze pijnlijke nasleep van de oorlog aan het woord. Gegrepen uit de nieuwste en uitgebreide versie van haar gelijknamige boek U wordt door niemand verwacht en de eerdere radioserie.

Deze week deel 2: Thuis komen en weer verder.

Het Spoor Terug: 'U wordt door niemand verwacht' #1

Sun, 04 Apr 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Michal Citroen

De oorlog was niet voor iedereen in mei 1945 afgelopen. Voor veel joden die uit de kampen en onderduik terugkwamen, begon toen pas een groot deel van de ellende.

In een tweedelige serie van het Spoor Terug laat Michal Citroen ooggetuigen van deze pijnlijke nasleep van de oorlog aan het woord. Gegrepen uit de nieuwste en uitgebreide versie van haar gelijknamige boek U wordt door niemand verwacht en een eerdere radioserie.

Deze week deel 1: de bevrijding en terugkeer naar huis.

Het Spoor Terug: 'Tijd zal ons leren'

Sun, 28 Mar 2021 08:00:00 +0200

Een documentaire van Maartje Duin en Wederik de Backer

‘Het waren de kolonisten die de geschiedenis schreven, niet de verzetsstrijders’, weet Romana Vrede. Dat moet anders.

In Tijd zal ons leren gaat de acteur en theatermaker samen met muzikant en performance artist OTION op zoek naar de onbekende, bijna-vergeten en verzwegen geschiedenis van ruim honderd zwarte, bruine en witte verzetsstrijders ten tijde van de transatlantische en de Indische slavernij.

Tijd zal ons leren is een productie van Romana Vrede en OTION voor het Nationale Theater. Klik hier om op de hoogte te blijven van dit stuk. Voor deze radiodocumentaire liep Maartje Duin mee met het repetitieproces.

Het Spoor Terug: Bloemenhove - de politieke strijd rond abortus

Sun, 21 Mar 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Lemke Kraan

In mei 1976 hielden honderden vrouwen dik tien dagen de abortuskliniek Bloemenhove in Heemstede bezet. Dit om te voorkomen dat minister Dries van Agt de kliniek zou laten sluiten. Abortus was namelijk tot 1981 bij de wet verboden.

Documentairemaker Lemke Kraan reconstrueerde de reuring rondom Bloemenhove en de abortuswetgeving en maakte voor het Spoor Terug de documentaire Bloemenhove: de politieke strijd rond abortus.

Ter gelegenheid van het 50 jaar bestaan van deze kliniek herhalen we deze documentaire.

Het Spoor Terug: wie kent Corry Tendeloo?

Sun, 14 Mar 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Nienke Zoetbrood.

Wie kent Corry Tendeloo? Met die vraag peilt journalist Nienke Zoetbrood (29) haar generatiegenoten. Niemand, zo blijkt. En ook de vrouwenrechten waarvoor ze streed zijn nauwelijks bekend. Wie wist dat getrouwde vrouwen tot zestig jaar geleden net als kinderen en geesteszieken ‘handelingsonbekwaam’ waren?

Het Spoor Terug duikt in de geschiedenis van vrouwenrechten in de jaren vijftig. Rechten die vandaag de dag zó vanzelfsprekend lijken dat de generatie dertigers er geen weet van heeft. Net zo min als van de vrouw die haar hele leven streed voor deze rechten: politica Corry Tendeloo. Hoe kan het dat we deze geschiedenis vergeten zijn?

Het Spoor Terug: De dienstplicht, deel 4

Sun, 28 Feb 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Michal Citroen

In 1996 ging onze dienstplicht op de schop. Hoewel de militaire dienstplicht in ons land officieel niet is afgeschaft, is het 25 jaar geleden dat de laatste dienstplichtigen daadwerkelijk werden opgeroepen.

In een vierdelige serie van Het Spoor Terug schetst Michal Citroen de geschiedenis van de dienstplicht aan de hand van archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews. Deze week het vierde en laatste deel van de serie.

Het Spoor Terug: De dienstplicht, deel 3

Sun, 21 Feb 2021 09:00:00 +0100

In 1996 ging onze dienstplicht op de schop. Hoewel de militaire dienstplicht in ons land officieel niet is afgeschaft, is het 25 jaar geleden dat de laatste dienstplichtigen daadwerkelijk werden opgeroepen.

In een vierdelige serie van Het Spoor Terug schetst Michal Citroen de geschiedenis van de dienstplicht aan de hand van archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews. Deze week deel 3: 'Het echte van een oorlog kan je niet oefenen'.

Het Spoor Terug: De dienstplicht, deel 2

Sun, 14 Feb 2021 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: de dienstplicht, deel 1

Sun, 07 Feb 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Michal Citroen - In 1996 ging onze dienstplicht op de schop. Hoewel de militaire dienstplicht in ons land officieel niet is afgeschaft, is het 25 jaar geleden dat de laatste dienstplichtigen daadwerkelijk werden opgeroepen.In een vierdelige serie van Het Spoor Terug schetst Michal Citroen de geschiedenis van de dienstplicht aan de hand van archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews.

Het Spoor Terug: een portret van Marius Monkau

Sun, 24 Jan 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Paul van der Gaag - Vijftig jaar geleden maakte hij furore in de musical Hair: zanger en acteur Marius Monkau. 83 jaar is hij nu, de geboren Amsterdammer van Surinaamse afkomst, die zijn hart verpand heeft aan het Groningse platteland. Hij werkte voor talloze tv-programma’s en heeft als zanger 15 singles uitgebracht, waarvan er één een hit werd: Juanita. Niet in Nederland, maar in Suriname: het geboorteland van zijn vader, waar hij zelf nog nooit geweest is.

Het Spoor Terug: dubbelspion George Blake (deel 2)

Sun, 10 Jan 2021 09:00:00 +0100

Een documentaire van Hans Olink - Twee weken geleden werd bekend dat George Blake in Moskou is overleden. Deze in Rotterdam geboren zoon van een Nederlandse moeder en Engelse vader wilde aanvankelijk dominee worden. Maar hij werd spion in Engelse dienst en nadat hij in 1950 door de Noord-Koreanen gevangen wordt genomen biedt hij zijn diensten aan aan de KGB, waarna hij – na zijn vrijlating in 1953 – verdergaat als dubbelspion. 20 jaar geleden zonden wij een vierdelig portret van deze dubbelspion George Blake uit. In de uitzending hoort u deel 2. De rest vindt u door hier te klikken.

Het Spoor Terug: Kaps Clean

Sun, 27 Dec 2020 09:00:00 +0100

De legendarische meestergoochelaar Fred Kaps (1926-1980) overleed veertig jaar geleden. Als enige ter wereld werd hij drie keer wereldkampioen en hij trad op in nationale en internationale shows.Een documentaire van Laura Stek uit 2012.

Het Spoor Terug: Help jezelf, de geschiedenis van het zelfhulpboek

Thu, 10 Dec 2020 23:00:00 +0100

Als er een jaar was dat nieuwe levensvragen opriep, dan was het 2020 wel. En dat is goed nieuws voor het zelfhulpboek. Titels als Master your mindset, De moed van imperfectie en Hoe de fuck vind ik geluk, worden geminacht en gevreten. Kennelijk laten we ons graag voorschrijven hoe we een betere versie van onszelf worden, met meer geld en minder zorgen. Wat zegt deze zelfhulpliteratuur over ons en de veranderende tijdgeest?
Met historicus Maarten van den Heuvel, die een boek schrijft over Nederlandstalige zelfhulpboeken vanaf de jaren zeventig tot nu – sociologe Micki McGee, die de Amerikaanse maatschappij bekijkt via de bril van de zelfhulpliteratuur en cabaretier en fervent zelfhulpboekenlezer Kasper van der Laan, die werkt aan zijn voorstelling ‘De weg naar SuccesGeluk’. Een radiodocumentaire van Laura Stek.

Het Spoor Terug: de vergeten dam naar Ameland

Sun, 29 Nov 2020 09:00:00 +0100

Op het wad onder Ameland liggen de resten van een dam die halverwege de negentiende eeuw is aangelegd, tussen het eiland en de vaste wal. Tien jaar heeft hij er gelegen, tot een storm hem wegspoelde. De eilanders zijn vergeten wie eraan gewerkt heeft. Voor de jonkheer die hem aanlegde, Pieter Tedfing van Berkhout, was het een mislukt levenswerk. Voor de wadlopers van nu is het een welkome bestemming om naartoe te lopen.

Het Spoor Terug vertelt deze week de geschiedenis van de vergeten dam naar Ameland. De maker van deze documentaire is Mathijs Deen.

Het Spoor Terug: Parapsychologie

Sun, 22 Nov 2020 09:00:00 +0100

Uitzonderlijke claims vereisen uitzonderlijk bewijs. Dat is in het kort het struikelblok voor de parapsychologie. Het vakgebied is bijna verdwenen, maar de vragen blijven. Want meldingen van telepathie, voorspellende dromen en berichten van gene zijde zijn van alle tijden, of je er in gelooft of niet.

Het Spoor Terug gaat op bezoek bij het Johan Borgman Fonds, dat zoveel mogelijk parapsychologische archieven redt van de vuilstort. Daarnaast reizen we naar Freiburg, waar het grootste parapsychologisch instituut van het continent floreert. In Groningen breekt psycholoog Jacob Jolij intussen een lans voor hernieuwd onderzoek in eigen land.

De maker van deze documentaire is Marten Minkema.

Het Spoor Terug: Montessori-onderwijs, deel 2

Sun, 15 Nov 2020 09:00:00 +0100

Deze week in Het Spoor Terug: deel twee van een tweeluik over het Montessori-onderwijs in Nederland.Het is dit jaar 150 jaar geleden dat Maria Montessori geboren werd. 50 jaar later opende de eerste Montessorischool in ons land. Historisch heeft Nederland een unieke plek in het Montessori-universum. Als enige land in de wereld is het gedachtegoed van de pedagoge Maria Montessori geïntegreerd in ons onderwijssysteem. Van hieruit waaierde het gedachtegoed over de persoonlijke vrijheid en ontwikkeling van kinderen uit over de hele wereld: zelfs naar plekken waar je de 'roze toren' en 'gouden kralen' niet direct zou verwachten, zoals communistisch China.Michal Citroen maakte er een tweeluik over.

Het Spoor Terug: Montessori-onderwijs, deel 1

Sun, 08 Nov 2020 09:00:00 +0100

Deze week in Het Spoor Terug: deel één van een tweeluik over het Montessori-onderwijs in Nederland.Het is dit jaar 150 jaar geleden dat Maria Montessori geboren werd. 50 jaar later opende de eerste Montessorischool in ons land. Historisch heeft Nederland een unieke plek in het Montessori-universum. Als enige in de wereld is het gedachtegoed van de pedagoge Maria Montessori geïntegreerd in ons onderwijssysteem. Van hieruit waaierde het gedachtegoed over de persoonlijke vrijheid en ontwikkeling van kinderen uit over de hele wereld: zelfs naar plekken waar je de 'roze toren' en 'gouden kralen' niet direct zou verwachten, zoals communistisch China.Michal Citroen maakte er een tweeluik over.

Het Spoor Terug: Ouders van toen en nu, deel 1

Mon, 21 Sep 2020 08:27:01 +0200

'Ik heb twee dochters, ben vier keer zwanger geweest, heb er diverse programma’s over gemaakt, dus ik dacht: over kinderen krijgen weet ik toch wel iets!', aldus radiomaker en kersverse oma Michal Citroen. Maar al in de eerste maanden na de geboorte van haar kleinzoon ontdekte ze dat ouders van nu voor heel andere problemen staan dan zij in haar tijd. Elk kind blijkt een zorgenkindje, van de ouders, de omgeving en de samenleving.Michal Citroen ging op ontdekkingstocht naar de huidige zwangerschapsbeleving en maakte een tweedelige documentaire over de ouders van toen en nu.

Het Spoor Terug: De Spoetnik-kijker

Sun, 20 Sep 2020 08:00:00 +0200

Journalist Nienke Zoetbrood vindt telegrammen die haar grootvader 60 jaar geleden ontving. Ze komen uit Moskou, in codetaal. Waarom kreeg hij midden in de Koude Oorlog telegrammen uit Moskou? En wat staat erin?In deze radiodocumentaire gaat ze op zoek naar het verhaal achter de telegrammen. Terug naar een tijd voordat de eerste mens op de maan stond, terug naar dat ene beslissende moment: de dag dat de Russen de Spoetnik lanceerden.Ze reist af naar coördinaten die ze in haar grootvaders brieven vindt. Naar de plek waar zich Kunstmaanstation Nummer 807 moet bevinden: het huis van haar opa.

Het Spoor Terug: Doel. Een Vlaamse thriller aan de Schelde

Sun, 13 Sep 2020 08:00:00 +0200

Na ruim 20 jaar strijd heeft de Vlaamse overheid besloten dat het Scheldedorp Doel tóch mag blijven voortbestaan. Het dorp onder de rook van Antwerpen staat al tientallen jaren op de nominatie om van de kaart te verdwijnen. Het zou plaats moeten maken voor de uitbreiding van de Antwerpse haven, maar het actiecomité Doel 2020 weet via rechtszaken steeds weer sloop van de resterende huizen te voorkomen.Inmiddels telt het onttakelde dorp nog een handjevol inwoners en oogt het als een oorlogsgebied. Niemand weet hoe het nu verder moet en de vraag is of het nog te redden is. Een documentaire over de strijd tussen economisch belang en dorpsbewoners, die alleen maar verliezers lijkt te kennen. René Oomen ging op onderzoek uit.

De ware aard #8: De Gutmensch

Sun, 06 Sep 2020 08:00:00 +0200

De Zomerserie van 2020. “De menselijke natuur toont zich ten tijde van een ramp als veerkrachtig, vindingrijk, gul, empathisch en dapper.” Dat schreef de Amerikaanse schrijver Rebecca Solnit in 2008, in haar instant-klassieker A Paradise built in Hell. In dat boek ontdekte ze dat rampen – van een aardbeving in San Francisco in 1906, via 9/11 in New York en tenslotte Orkaan Katrina in New Orleans in 2005 – mensen niet tot beestachtige bruten maken, zoals we gewend zijn te denken, maar juist het beste in ze naar boven halen. En ze vroeg zich af: wat leert ons dat over de menselijke natuur in het algemeen? We bespreken dit hoopvolle boek over de mens-in-crisis met directeur van Urgenda Marjan Minnesma en onze vaste gast Thomas Muntz, filosoof. Deugt de mens een beetje en wat is er nodig om hem beter maken? In de 8-delige serie ‘De ware aard’ onderzoeken Jos Palm en Julie Blussé met filosoof Thomas Muntz en 8 uitgelezen gasten 8 teksten die ons mensbeeld bepaalden. Dit was het laatste deel van deze serie.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #6

Thu, 03 Sep 2020 11:45:43 +0200

Deel 6: de blik vooruit: solex, de wegenwacht, kamperen en ontspanning

Vijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Interviews voor het grootste deel uit de 17 afleveringen van de Spoor-serie Cheerio uit 1989; aangevuld met interviews uit andere VPRO-radiodocumentaires over de Hongerwinter, de Wederopbouw van Rotterdam en de Terugkeer en een gesprek met Wim Daniëls, auteur van ‘De zomer van ‘45’.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #5

Sun, 23 Aug 2020 08:00:00 +0200

Deel 5: geldzuivering en MarshallhulpVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #4

Sun, 16 Aug 2020 08:00:00 +0200

Deel 4: (huis)vrouwen na de oorlogVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #3

Sun, 09 Aug 2020 08:00:00 +0200

Deel 3: wederopbouw in de haven van Rotterdam en de mijnen van LimburgVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #2

Sun, 02 Aug 2020 08:00:00 +0200

Deel 2: honger, woningnood en het herstel van de dijken van WalcherenVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #1

Sat, 25 Jul 2020 22:00:00 +0200

Deel 1: de stand van zaken na de roesVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Het Spoor Terug: de plantage van onze voorouders - deel 8

Sun, 19 Jul 2020 08:00:00 +0200

Na het bezoek aan de plantage in Suriname valt de Nederlandse realiteit Peggy en Maartje rauw op het dak. Anti-zwart racisme is anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij nog steeds niet uit de Nederlandse samenleving verdwenen. Het maakt dat Peggy zich hier steeds minder thuis voelt. Terwijl zij wacht op de uitslagen van haar DNA-test, worstelt Maartje met de verantwoordelijkheid voor het koloniale verleden. Moeten er excuses komen? Herstelbetalingen? De twee besluiten hun families samen te brengen om erover te praten.

De plantage van onze voorouders - Aflevering 8: Wat nu?

Fri, 17 Jul 2020 22:00:00 +0200

Na hun Surinaamse reis valt de Nederlandse realiteit Peggy en Maartje rauw op het dak. Ruim anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij is anti-zwart racisme nog steeds niet uit de samenleving verdwenen.

Het maakt dat Peggy zich hier steeds minder thuis voelt. Terwijl zij wacht op de uitslagen van haar DNA-test, worstelt Maartje met de verantwoordelijkheid voor het koloniale verleden. Moeten er excuses komen? Herstelbetalingen? Van wie dan, en voor wie?

De twee brengen hun families samen in Museum van Loon om over hun gedeelde geschiedenis te praten.

Het Spoor Terug: de plantage van onze voorouders - deel 7

Sun, 12 Jul 2020 08:00:00 +0200

De plantage zelf Maartje’s moeder komt aan in Suriname en begrijpt weinig van het verdriet over het slavernijverleden. De verwaarloosde staat van het historisch erfgoed in Paramaribo helpt niet mee om het invoelbaar te maken. Toch gaan Maartje en haar moeder samen met Peggy, haar tante en oudoom mee naar Tout Lui Faut. Op een vroege, warme woensdagmorgen gaan ze op pad: drie generaties nazaten van tot slaafgemaakten en twee generaties nazaten van een slaveneigenaar. Wat zou er over zijn van de plantage? Een Prospektor / VPRO / NPO Radio 1 productie van Maartje Duin i.s.m. Peggy Bouva, met ondersteuning van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Het Spoor Terug: de plantage van onze voorouders - deel 5

Sun, 28 Jun 2020 08:00:00 +0200

Hoe gaan we om met wat niet staat geschreven? Is iets pas waar als het zwart op wit staat op papier? En in hoeverre kunnen we de geschiedenis herschrijven?  Peggy en Maartje stuiten bij hun onderzoek steeds op hetzelfde probleem: over de plantage-eigenaren zijn veel geschreven bronnen, over de tot slaafgemaakten bijna niets. Hun naam en identiteit werd ze afgenomen bij de verscheping vanuit Afrika. Kan Peggy er ooit achter komen tot welk volk haar voorouders behoorden? Een wandeling door Den Haag en een bezoek aan het Nationaal Archief leveren verrassende nieuwe inzichten op.

De plantage van onze voorouders - Aflevering 4: Een gedeeld verhaal

Fri, 19 Jun 2020 21:00:00 +0200

Peggy vindt het prima dat Maartje een podcast maakt over hun gedeeld verleden. Maar de titel moet echt anders. Ook binnen hun beide families roept het onderwerp heftige reacties op. De een wil niet als dader worden gezien, de ander niet als slachtoffer. Maartje schiet in een totale kramp. Kan het wel, een geschiedenis vertellen vanuit meerdere perspectieven?

Voor bronnen, leestips en napraten met de makers: vpro.nl/deplantage4

Spoor terug: Nederlandse suikerfabrieken in Ethiopië deel 2

Sat, 23 May 2020 22:00:00 +0200

Deel 2 van een tweeluik over de geschiedenis van een Nederlandse suikerplantage in Ethiopië. Nadat de Indonesische onafhankelijkheid eind 1949 een feit was, ging een aantal Nederlandse bedrijven die in ‘ons Indië’ actief waren geweest, op zoek naar nieuwe tropische locaties. In 1952 kwam op die manier de Handelsvereniging Amsterdam in Ethiopië terecht. Ze vestigde daar een al snel bloeiende suikeronderneming, die het tot 1974 zou volhouden. Toen moesten ze ook daar, na de revolutie van Mengistu vertrekken. Henk van Middelaar ging met oud HVA-er René van Sloten terug naar Ethiopië. Dit is een bewerkte herhaling.

Het Spoor Terug: Een suikeroom in Ethiopië - deel 1

Sun, 17 May 2020 08:00:00 +0200

Deel 1 van een tweeluik over de geschiedenis van een Nederlandse suikerplantage in Ethiopië.Nadat de Indonesische onafhankelijkheid eind 1949 een feit was, ging een aantal Nederlandse bedrijven die in ‘ons Indië’ actief waren geweest, op zoek naar nieuwe tropische locaties. In 1952 kwam op die manier de Handelsvereniging Amsterdam in Ethiopië terecht. Ze vestigde daar een al snel bloeiende suikeronderneming, die het tot 1974 zou volhouden. Toen moesten ze ook daar, na de revolutie van Mengistu vertrekken. Henk van Middelaar ging met oud HVA-er René van Sloten terug naar Ethiopië. (bewerkte herhaling)

Het Spoor Terug: Hilary Mantel

Sun, 26 Apr 2020 08:00:00 +0200

Met het verschijnen van De spiegel & het licht, het derde deel van Hilary Mantels trilogie over het leven van Thomas Cromwell, komt een einde aan 15 jaar schrijven en historisch onderzoek. De eerste twee delen leverden Mantel twee Man Booker prijzen op, een unicum. Haar boeken brengen Thomas Cromwell heel erg dichtbij, en toch bevindt haar verhaal zich in het niemandsland tussen literatuur en geschiedenis.In een interview met Mantel zelf en in gesprekken met Nelleke Noordervliet, Helmer Helmers en Ton Hoenselaars verkent Mathijs Deen de vraag wat ons meer over het verleden leert: de geschiedschrijving of de literatuur.

Het Spoor Terug: Het grote kinderspel

Sun, 19 Apr 2020 08:00:00 +0200

Op 25 april 2020 verschijnt Het grote kinderspel, een boek over de onderduik van joodse kinderen, waaronder Ed van Thijn en Max Arian. Auteur Bert Jan Flim schreef al eerder het indringende boek Onder de klok over het verzet en georganiseerde hulp aan joodse kinderen. Flim werkte ook mee aan een vierdelig Spoor Terug in 2011 over onderduiken van programmamaker Michal Citroen. Dit nieuwe, niet eerder vertelde, bijzondere verhaal van Het grote kinderspel is het onderwerp van Het Spoor Terug.

Het Spoor Terug: Apostelkind

Sun, 05 Apr 2020 08:00:00 +0200

Wat als je opgroeit in een parallelle wereld: een gesloten geloofsgroep met een eigen taalgebruik, aparte rituelen en een absolute leider? In het Spoor Terug probeert schrijfster Renske Doorenspleet haar verleden te doorgronden door zich in de onbekende geschiedenis van het Apostolisch Genootschap te storten. Ze volgt het spoor naar 1830 en eindigt bij haar eigen jeugd, waar ‘de Apostel’, een gewone man met een ongewone positie, nog altijd de scepter zwaait.Een documentaire op basis van het net verschenen boek Apostelkind. Maker: Laura Stek.

Het Spoor Terug: Bulletje verboden

Sun, 22 Mar 2020 09:00:00 +0100

Als studenten in 1969 het Maagdenhuis bezetten, rommelt het ook al onder scholieren. Zo wordt er dat jaar een scholierenvakbond opgericht. En als in Utrecht de alternatieve schoolkrant Bulletje wordt verboden, wordt begin 1970 het Gemeentelijk Atheneum door de leerlingen bezet. Ditmaal in Het Spoor Terug: 'Bulletje verboden. Een terugblik op de eerste schoolbezetting', samengesteld door Paul van der Gaag.

Het Spoor Terug: Ouders van toen en nu, deel 2: De nieuwe baby

Sun, 01 Mar 2020 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Ischa Solo

Sun, 16 Feb 2020 09:00:00 +0100

De deze week 25-jaar geleden overleden Ischa Meijer was journalist, maar wilde entertainer zijn. Hij profileerde zich dan ook als acteur onder de naam Izzy M. Tom Rooduijn gingen de gangen na van de toneelspeler en zelfbenoemd cabaretier Ischa Meijer en maakte er de documentaire Ischa solo over.

Het Spoor Terug, Dolle Mina's, deel 2

Sun, 09 Feb 2020 09:00:00 +0100

Afgelopen 24 januari was het 50 jaar geleden dat de Dolle Mina’s de voorpagina’s haalden van alle kranten. In binnen én buitenland was ruim aandacht voor de ludieke acties waarmee ze gelijke rechten eisten voor mannen en vrouwen.Tien jaar geleden sprak Michal Citroen met zeven Dolle Mina’s van het eerste uur over de acties, hun eigen leefwereld en hoe Dolle Mina die veranderde. deel 2 van het tweeluik: Zeven Dolle Mina’s.

Het Spoor Terug: Zeven Dolle Mina's, deel 1

Sun, 02 Feb 2020 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Mijn naam is Selma, deel 3

Sun, 26 Jan 2020 09:00:00 +0100

Selma van de Perre werd in 1922 in Amsterdam geboren uit volledig geassimileerde joodse ouders Barend Velleman en Fem Spier. Nu, op haar 97e, kijkt ze in haar autobiografie terug op haar leven.Haar boek vertelt het verhaal hoe het leven in alle onschuld begon, en hoe de geschiedenis haar al gauw op een genadeloze manier duidelijk maakte dat haar joodse afkomst en identiteit haar levensloop zou bepalen. Nadat haar vader was weggevoerd, hielp ze haar zusje en moeder onderduiken, nam ze een valse identiteit aan en ging in het verzet. In 1944 werd ze gearresteerd, maar omdat haar valse identiteit stand hield, belandde ze niet in Auschwitz, maar in Ravensbrück, het vrouwenkamp dat ze wist te overleven.In het driedelige Spoor Mijn Naam is Selma, vertelt ze hoe de wereld eruit zag toen haar leven begon, hoe langzaam duidelijk werd dat de geschiedenis het roer van haar wilde overnemen, hoe ze besloot zich daartegen te verzetten, en hoe ze de gevolgen van dat moedige besluit door toeval, geluk, monterheid en moed wist te overleven. Een documentaire van Mathijs Deen.

Het Spoor Terug: Mijn naam is Selma, deel 2

Sun, 12 Jan 2020 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug, Mijn naam is Selma, deel 1

Sun, 05 Jan 2020 09:00:00 +0100

Selma van de Perre werd in 1922 in Amsterdam geboren uit volledig geassimileerde joodse ouders Barend Velleman en Fem Spier. Nu, op haar 97e, kijkt ze in haar autobiografie terug op haar leven.Haar boek vertelt het verhaal over hoe het leven in alle onschuld begon, maar hoe de geschiedenis haar al gauw op een genadeloze manier duidelijk maakte dat haar joodse afkomst en identiteit haar levensloop zou bepalen. Nadat haar vader was weggevoerd, hielp ze haar zusje en moeder onderduiken, nam een valse identiteit aan en ging in het verzet. In 1944 werd ze gearresteerd, maar omdat haar valse identiteit stand hield, belandde ze niet in Auschwitz, maar in Ravensbrück, het vrouwenkamp dat ze wist te overleven. In het driedelig spoor Mijn Naam is Selma, vertelt ze hoe de wereld eruit zag toen het leven begon, hoe langzaam duidelijk werd dat de geschiedenis het roer van haar wilde overnemen, hoe ze besloot zich daartegen te verzetten, en hoe ze de gevolgen van dat moedige besluit door toeval, geluk, monterheid en moed wist te overleven. Een documentaire van Mathijs Deen

Het Spoor Terug: Vuurwerk, een uitgevonden traditie

Sun, 29 Dec 2019 09:00:00 +0100

Ieder jaar weer vallen er doden en zwaargewonden door het overmatig en ondoordacht afsteken van vuurwerk. Komt er een verbod op consumentenvuurwerk? En komt daarmee een eind aan een lange Nederlandse traditie met Oud&Nieuw? Maar zo oud is die traditie niet. Radiomaker Marten Minkema zoekt naar de oorsprong en spreekt met ooggetuigen.

Het Spoor Terug: De Poolse Bevrijders

Sun, 22 Dec 2019 09:00:00 +0100

25 jaar geleden werd de Poolse generaal Maczek tussen zijn oude strijdmakkers begraven. Dat gebeurde op 23 december 1994 op de Poolse erebegraafplaats in Breda. De stad die 50 jaar eerder, eind oktober 1944, door de mannen van Maczeks 1e Poolse pantserdivisie was bevrijd. Dat een groot deel van Nederland door Polen bevrijd is, wordt nogal eens vergeten. Enkelen van hen vertelden hun verhaal in 1995.Paul van der Gaag maakte een actuele bewerking van de documentaire.

Het Spoor Terug: De jongens van Soekaboemi, deel 2

Sun, 15 Dec 2019 09:00:00 +0100

Drie oude mannen, alledrie dik in de negentig. Alledrie met een Nederlandse vader en een Indische moeder, en alledrie opgegroeid in een opvoedingsgesticht op West-Java. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verlaten de jongens het gesticht. De een gaat bij het KNIL, de ander bij de Marine, en de derde is nog te jong om het leger in te gaan.Documentairemaker Gerard Leenders volgde met deze mannen op leeftijd het spoor terug en maakte de documentaire ‘De jongens van Soekaboemi’. In deze uitzending hoort u het eerste deel.

Het Spoor Terug: De jongens van Soekaboemi, deel 1

Sun, 08 Dec 2019 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: De spitz, martelwerktuig en heiligdom

Sun, 01 Dec 2019 09:00:00 +0100

Het moet haast wel de meest gehate en de meest geliefde schoen ter wereld zijn: de spitz. De balletschoen met harde neus die ballerina's onhoorbaar kon laten zweven, als engelen in de hemel. Zo'n tweehonderd jaar geleden zag de spitz het levenslicht. Wat betekende dat voor de balletkunst en voor de positie van de ballerina? Laura Stek volgt het spoor van het martelschoentje.

Het Spoor Terug: Ruimtevragen

Sun, 24 Nov 2019 09:00:00 +0100

Deze week is het de week van de podcast op Radio 1. OVT nodigde podcastmaker Hens Zimmerman uit om een extra lange historische aflevering te maken van zijn podcast Zimmerman in Space. Samen met dochter Gloria dook Hens in de geschiedenis van de ruimtevaart en maakte de documentaire Ruimtevragen.Benieuwd geraakt naar meer Zimmerman in Space? Zijn podcast wordt uitgezonden in het nachtprogramma Focus op Radio 1 en is hier als podcast terug te luisteren.

Het Spoor Terug: Domela Passie

Sun, 17 Nov 2019 09:00:00 +0100

Op 18 November is het een eeuw geleden dat Domela Nieuwenhuis overleed. De socialistische voorman was bij leven al een legende. Hij kreeg mede vanwege zijn profetische voorkomen onder de arbeiders in het noorden van het land de bijnaam ‘Onze Verlosser’, 'Us Verlosser' in het Fries.Zoals Bach het leven van Christus met meerdere passies herdacht, zo heeft zanger, historicus en componist Meindert Talma nu ook over Domela een muziekstuk geschreven: de Domela Passie. Een muzikale Spoor Terug, gemaakt door Mathijs Deen, naar het leven en lijden van 'Us Verlosser'

Het Spoor Terug: Ernest Shackleton naar Antarctica, deel 2

Sun, 10 Nov 2019 09:00:00 +0100

Wat zoekt een Ier begin 20ste eeuw op Antarctica? En waarom wordt de Ier in kwestie, Ernest Shackleton, een eeuw later nog altijd vereerd, heeft hij een eigen fanclub, genootschap en museum? Laura Stek ging op zoek naar het verhaal en de cultus rond de Ierse poolreiziger en maakte er een tweedelige documentaire over. In deze uitzending hoor je deel 2, eerder uitgezonden in 2014.

Het Spoor Terug: Ernest Shackleton naar Antarctica, deel 1

Sun, 03 Nov 2019 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: De Grote Suriname-tentoonstelling

Sun, 22 Sep 2019 08:00:00 +0200

Ondanks de etnische verdeeldheid, is Suriname één grote familie. Zo wordt de geschiedenis van de voormalige kolonie gepresenteerd in de Grote Suriname- tentoonstelling. Het verhaal van het land wordt in deze tentoonstelling verteld door de inwoners zelf. De expositie is van 5 oktober 2019 tot 2 februari 2020 in de Nieuwe Kerk in Amsterdam te zien.In Het Spoor Terug reist Michal Citroen naar Suriname en spreekt ze met Stanley Raghoebarsing, schrijver van de Hindoestaanse familiekroniek Uit de klei van Saramacca, over het land en de werkelijkheid achter de tentoonstelling.

Het Spoor Terug: 100 jaar radio, deel 2

Sun, 15 Sep 2019 08:00:00 +0200

Op 6 november 1919 begon de allereerste Nederlandse radio-uitzending. De radio is dus bijna honderd jaar. Maar wie stonden aan de wieg ervan? Wie waren de pioniers, welke uitvindingen deden ze en wat werd uitgezonden?
Michal Citroen en Jan Westerhof maakten twee documentaires over een eeuw radio. Zondag wordt het tweede deel uitgezonden over de invloed van Philips op het nieuwe massamedium.

Het Spoor Terug: 100 jaar radio

Sun, 08 Sep 2019 08:00:00 +0200

Op 6 november 1919 begon de allereerste Nederlandse radio-uitzending. De radio is dus bijna honderd jaar. Maar wie stonden aan de wieg ervan? Wie waren de pioniers, welke uitvindingen deden ze en wat werd uitgezonden?Michal Citroen en Jan Westerhof maakten twee documentaires over een eeuw radio. Zondag wordt het eerste deel uitgezonden over de invloed van de Eerste Wereldoorlog en het werk van Idzerda

Het Spoor Terug, de-moord-brand-buurt

Sun, 25 Aug 2019 08:00:00 +0200

Amsterdam veryupt. De stad groeit met 10.000 inwoners per jaar en is vooral in trek bij jonge witte hoogopgeleiden. Ze trekken de oude arbeidersbuurten in. Daar is niet iedereen blij met hun komst. Radiomaker Maartje Duin kocht een huis in de Spaarndammerbuurt, van oudsher de bakermat van de sociale woningbouw. Ze zoekt haar buren op en doet een poging tot verzoening. (een herhaling uit Radio Doc van 17 april 2016)

Het Spoor Terug, Altijd Oorlog

Sun, 18 Aug 2019 08:00:00 +0200

“Wat je ook doet, val nooit Afghanistan binnen”, deze wijze woorden werden in 1963 gesproken door de Britse Prime Minister Harold Wilson.Niet snel daarna, is die wijsheid al weer verloren gegaan. Want sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt het land constant geteisterd door oorlogsgeweld.De Vlaamse radiomaakster Hadewijch Vanhaverbeke zocht uit hoe het zover heeft kunnen komen met Afghanistan en in hoeverre het westen daar een rol in speelde.

Het Spoor Terug, Schimmenspel

Sun, 04 Aug 2019 08:00:00 +0200

Filmregiseur Frans Weisz kent u wellicht van films als De Inbreker of Charlotte, of van de verfilming van Bij nader inzien.De vader van Frans, Geza Weisz, was in Berlijn een komisch acteur.In 1933 vluchtte hij naar Nederland, waar vijf jaar later Frans geboren werd.Na een hectisch bestaan als filmacteur en fotograaf, moest Geza tijdens de tweede wereldoorlog onderduiken, vanwege de Jodenvervolging.Samen met Tom Rooduijn, ging Frans Weisz op een zoektocht naar het levensverhaal van zijn vader Geza. Door de verwevenheid van hun beider familiegeschiedenissen, is het een intiem persoonlijk verhaal geworden.

Het Spoor Terug: Een jurk voor Hannah

Sun, 14 Jul 2019 08:00:00 +0200

Hannah is 26, een millenial. Ze groeide op in Nederland en Schotland, haar vrienden komen uit verschillende landen, ze is politiek bewust, ze is feminist, ze heeft een druk leven. Dus, toen Hannah een aanzoek kreeg van haar Amerikaans/Britse vriend om te gaan trouwen, begon ze zich allerlei vragen te stellen. Kan dat wel, trouwen? Hoe moet dat dan? Wat vindt mijn nog ongetrouwde vriendenkring daarvan? Hoe kan je zoiets traditioneels doen zonder je idealen van gelijkheid, zelfstandigheid en eigenheid geweld aan te doen? En wat moet je dan aan?Hannah ging te rade bij haar grootmoeders, haar moeder en stiefmoeder. Hoe trouwden zij? Wat geloofden ze? Wat beloofden ze? Wat droegen ze? Wat betekende dat voor ze?De radiodocumentaire Een Jurk voor Hannah maakt een tocht door drie generaties getrouwde vrouwen op zoek naar wat bleef en wat verdween.

Het Spoor Terug, Tempo Doeloe, een knellende omhelzing

Sun, 07 Jul 2019 08:00:00 +0200

Tempo Doeloe betekent letterlijk ‘de tijd van vroeger’ in Nederlands-Indie. Maar het is vooral de geheimzinnige plek 'waar je herinneringen leven aan een niet meer bestaand land in een niet meer bestaande tijd'. Die hoef je zelfs niet te hebben meegemaakt, want tempo doeloe lift mee door de generaties heen. Freriks (geboren in 1954 te Djakarta) wil die bijzondere nostalgie vieren en loskoppelen van de Nederlandse koloniale misdaden. Maar kan dat wel? Radiomaker Marten Minkema spreekt Kester Freriks en zijncriticasters.dit is een herhaling uit Radio Doc van 4 november 2018

Het Spoor Terug: Lichtschepen

Sun, 30 Jun 2019 08:00:00 +0200

25 jaar geleden werd het laatste Nederlandse lichtschip, de Noord-Hinder van haar positie bij de Noord Hinder bank, naar Rotterdam gesleept. Daarmee kwam een einde aan het melancholieke bestaan van de Nederlandse lichtschepen: vaartuigen met een vuurtoren midscheeps, die gedoemd waren altijd voor anker te liggen. Vijf opvarenden kijken terug in deze documentaire gemaakt door Mathijs Deen.

Het Spoor Terug: Een vreemde eend tussen de kippen

Sun, 23 Jun 2019 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug: Een vreemde eend tussen de kippen

Het Spoor Terug: De fotograaf van Apocalypse Now

Sun, 16 Jun 2019 08:00:00 +0200

De Nederlandse fotograaf Chas Gerretsen was erbij toen Francis Ford Coppola zijn klassieker ‘Apocalypse Now’ maakte. Coppola wilde namelijk een echte oorlogsfotograaf op zijn set. Als voorbeeld voor de gestoorde fotograaf uit het filmscript Dennis Hopper. En dat werd dus Chas Gerretsen. De fotograaf kijkt met documentairemaker Lejo Siepe terug op de film en zijn leven.

Het Spoor Terug: Mannen met baarden, over Ernest Hemingway

Sun, 02 Jun 2019 08:00:00 +0200

Dit jaar is het 120 jaar geleden dat Ernest Hemingway werd geboren. Vandaar dat er een extra bijzondere editie van de Hemingway look-a-like contest in Florida plaatsvindt. Ieder jaar verzamelen 150 mannen zich in het zuidelijkste puntje van Florida om te strijden om de titel van best lijkende Hemingway. Laura Stek ging eerder naar Key West om te zien hoe de deelnemers zich met de schrijver identificeren, welk beeld ze van Hemingway hebben en hoe dat beeld gecreëerd is. Want Hemingway, zo blijkt uit de documentaire ‘mannen met baarden’, was niet alleen een groot schrijver, maar ook een groot mediawonder.

Het Spoor Terug: Bommen op Den Helder

Sun, 26 May 2019 08:00:00 +0200

‘En toen hoorde ik voor het eerst dat meest sinistere, meest satanische geluid dat de schepping ooit gekend heeft: het gieren van neerkomende bommen.’ Een citaat van schrijver Anthony van Kampen over het eerste Duitse bombardement op Den Helder op 14 mei 1940, een paar uur na de capitulatie. Er zullen nog meer dan 150 bombardementen volgen, maar dan door geallieerde vliegtuigen. En dat al vanaf eind mei 1940. Daarmee is Den Helder veruit de meest gebombardeerde stad van Nederland. Een spookstad ook, want de meeste inwoners vluchten naar dorpen buiten Den Helder om de bombardementen te ontlopen. Kinderen van toen vertellen hun herinneringen. Een documentaire in Het Spoor Terug, gemaakt door Gerard Leenders en Erik Willems.

Het Spoor Terug: De Duiven

Sun, 19 May 2019 08:00:00 +0200

Het was ‘een kleine wereld in een grote’: het nieuwe burgerweeshuis dat in 1960 in Amsterdam aan het IJsbaanpad in gebruik genomen werd. Architect Aldo van Eyck creëerde een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. Wezen, maar ook uit huis geplaatste kinderen werden er onderverdeeld in verschillende groepen: de meeuwen, de merels, de duiven en de eagles. Hoe hebben zij hun verblijf ervaren? En wat waren de idealen achter het complex?

Het Spoor Terug: De Windrevolutie

Sun, 12 May 2019 08:00:00 +0200

Nederland zit midden in een windrevolutie, want windmolens zijn het helemaal. Maar hoe zit het met de idealen van begin jaren zeventig toen het motto was: ‘bouw zelf je eigen windmolen’? Documentairemaker Marten Minkema ging op zoek naar pioniers en theologen van de windmolens uit vroegere alternatieve tijden en maakte de documentaire: de windrevolutie.

Het Spoor Terug: Zuchthaus Siegburg

Sun, 05 May 2019 08:00:00 +0200

De student Theo Vogels uit Hilvarenbeek weigerde in april 1943 de zogeheten loyaliteitsverklaring van de bezetter te ondertekenen. In plaats daarvan ging hij bij het verzet. Hij werd gepakt, naar Duitsland getransporteerd en overleed in een kleine cel in een gevangenis in Siegburg, een paar dagen voor de bevrijding. Documentairemaker Rene Oomen reconstrueerde zijn verzetsdaden, gevangenneming en laatste jaren en maakte daar de documentaire Zuchthaus Siegburg over.

Het Spoor Terug: Karl Marx Universiteit

Sun, 28 Apr 2019 08:00:00 +0200

De eerste bezetting door studenten was niet die van het Maagdenhuis, maar was de bezetting van Katholieke Economische Hogeschool in Tilburg in het voorjaar van 1969. Al voor die tijd hadden studenten de letters Karl Marx Universiteit op de gevel van het lesgebouw gekalkt. Die tekst op de muur zou de opstandige studenten tot in lengte van dagen achtervolgen. Want noch in het rode Nijmegen, noch in het hippe Amsterdam verwezen actievoerders zo direct naar de oervader van hun opstandigheid. Paul van der Gaag maakte een reconstructie van de vijftig jaar oude bezetting.

Het Spoor Terug: De A1

Sun, 14 Apr 2019 08:00:00 +0200

De A1, de weg door de Veluwe, over de IJssel naar de grens met Duitsland gaat op de schop. De weg wordt verbreed en er komen ijzeren poorten met verkeersbegeleiding. Ooit werd de weg aangelegd om ons patriottisme aan te wakkeren. Want wie langs de Veluwe en andere landschappen raasde, zou vanzelf een goede vaderlander worden; dromend van brede rivieren door traag oneindig landschap en de handen vast aan het stuur. Maar wat is er straks nog over van die natuur-patriottistische educatie? Mathijs Deen maakte de documentaire over de A1.

Het Spoor Terug: Vrouwen van Staal

Sun, 31 Mar 2019 08:00:00 +0200

Enorme stoomwolken, gloeiend ijzererts, blokken staal en vooral zwetende stoere gespierde mannen. Dat was de uitstraling van de staalfabriek aan de IJmond, de Hoogovens. Dat er ook vrouwen werkten is minder bekend. Maar naast de koffiejuffrouwen en secretaresses waren ze er ook, de vrouwen van staal, die zwoegden en zweten tussen de mannen. Gerard Leenders maakte een documentaire over de vrouwen van Hoogovens.

Samenstelling Gerard Leenders en Pauline van Vliet, gemonteerd door Alfred Koster. Met dank aan Ed Bosma, Mieke Jansen van het Hoogovenmuseum, Robert Moens, het TataSteel Orkest en Stichting Kist.

Het Spoor Terug: De Schaamte Voorbij

Sun, 24 Mar 2019 09:00:00 +0100

‘De schaamte voorbij’ was de feministische klassieker bij uitstek. Meer dan een half miljoen vrouwen lazen het vrouwenzelfhulpboek voor lichaam en geest, en bij menig man lag het boek op het nachtkastje. Bij het veertigjarig jubileum in 2016 maakte Michal Citroen een documentaire over de feministische vrouwenbijbel. In deze boekenweek met als thema ‘de moeder de vrouw’ een herhaling van deze documentaire over het vaderlandse vrouwenboek.

Het Spoor Terug: De wonderbaarlijke Rembrandts

Sun, 17 Mar 2019 09:00:00 +0100

Ze waren de lievelingen van de laatste Poolse koning, er werd om hen gevochten door Hitler en Goring en even leken ze in een grote brand verloren te zijn gegaan. Tot ze in 1994 opeens weer opdoken: de twee Rembrandtschilderijen ‘Meisje in een schilderijlijst’ en ‘Geleerde aan zijn lessenaar’. Nu hangen ze in het Koninklijk Paleis in Warschau. Laura Stek maakte een documentaire over de wonderbaarlijke reis en tijdelijke verdwijning van de twee Rembrandts.

Het Spoor Terug: Onze jongens in Libanon, deel 2

Sun, 10 Mar 2019 09:00:00 +0100

Precies veertig jaar geleden vertrokken onze jongens naar Libanon om daar als UNIFIL-soldaat de vrede te bewaken. Wat als een ‘makkie’ werd voorgesteld voor een vakantieleger, bleek een zeer zware opgave. In totaal zouden 6.000 blauwhelmen afreizen naar het precaire vredesgebied om daar de Dutch Approach te ontwikkelen. Vandaag deel twee van ‘Onze jongens in Libanon’, gemaakt door Michal Citroen voor Het Spoor Terug.

Het Spoor Terug: Onze jongens in Libanon, deel 1

Sun, 03 Mar 2019 09:00:00 +0100

Precies veertig jaar geleden vertrokken onze jongens naar Libanon om daar als UNIFIL-soldaat de vrede te bewaken. Wat als een ‘makkie’ werd voorgesteld voor een vakantieleger, bleek een zeer zware opgave. In totaal zouden 6.000 blauwhelmen afreizen naar het precaire vredesgebied om daar de Dutch Approach te ontwikkelen. Michal Citroen maakte voor Het Spoor Terug ‘Onze jongens in Libanon’.

Het Spoor Terug: Mary Pos

Sun, 17 Feb 2019 09:00:00 +0100

Mary Pos, kent u haar nog? Deze documentaire gaat over deze bekendste reisjournaliste uit de jaren ‘30 en ‘40. Destijds doorbrak ze taboes door in haar eentje de wereld over te reizen en de groten der aarde te interviewen. Maar haar liefde voor grote leiders bracht haar uiteindelijk ook in de problemen. Zo kon ze ‘t wel érg goed vinden met de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini...

Deze documentaire is mede mogelijk gemaakt met ondersteuning van het Reint Laan Fonds van het Gemeentearchief Zaanstad.

Het Spoor Terug, de Bourgondiers, deel 1 Filips de Stoute

Tue, 12 Feb 2019 12:20:44 +0100

Negen januari was het 555 jaar geleden dat in Brugge de Staten Generaal voor het eerst bij elkaar kwamen. De vergadering was in het leven geroepen door Filips de Goede, hertog van Bourgondië, de oervader van de Nederlanden. Met Filips de Goede bereikte het huis van Bourgondië het toppunt van haar macht en welvaart. Op zoek naar de identiteit en de lotgevallen van dit huis van Bourgondië, maakt Mathijs Deen samen met Bart van Loo, schrijver van het boek ‘De Bourgondiërs’, een rondreis langs de Vlaamse en Nederlandse knooppunten van de 14e en 15e eeuw. Vandaag deel 1 van De Bourgondiërs: Filips de Stoute.

Het Spoor Terug: De Peperklip

Sun, 13 Jan 2019 09:00:00 +0100

Het was bij de oplevering in 1982 het grootste sociale wooncomplex van Nederland. De Peperklip van architect Carel Weeber kreeg de naam die past bij de vorm. Binnen een jaar was ‘de Klip’, op de nog kale Kop van Zuid in Rotterdam, een modern getto vol criminaliteit, vandalisme, ellende en overlast. Tot eind vorige eeuw de sloop dreigde met de allerlaatste reddingsactie voor het monumentale gebouw en bewoners van meer dan 50 nationaliteiten. Michal Citroen maakte met Carel Weeber, bewoners en verhuurders een documentaire over De Peperklip.

Het Spoor Terug, Smithsonian Folkways

Sun, 30 Dec 2018 09:00:00 +0100

Ze hebben alle geluiden denkbaar bij het Amerikaanse Smithsonian Folkways: van kwakende brulkikkers tot Indianen die de Pow Wow doen en jankende cowboys. Een gesprek met Huib Schippers. De Nederlandse directeur van het fameuze muziekarchief kijkt terug op 70 jaar verzamelwoede van exotische klanken en bespreekt de vroege Amerikaanse volksmuziek. Met fragmenten van Woody Guthrie, Mississipi John Hurt, Clarence Ashley (The Coo Coo Bird) en met een onbekende opname van de nog zeer jonge Bob Dylan.

Het Spoor Terug: Polderpunk

Sun, 18 Nov 2018 09:00:00 +0100

Punk verovert Nederland in 1977 in rap tempo, maar wordt eind 1978 in de pers alweer dood verklaard. Voorbarig. Want in de jaren daarna ontstaat in Nederland pas echt een bloeiende punkcultuur. Een documentaire van Paul van der Gaag.

Het Spoor Terug: Schotse oorlogsveteraan zonder oorlog

Sun, 04 Nov 2018 09:00:00 +0100

Op 11 november 1918, een uur na afloop van de Eerste Wereldoorlog, stierf de Schotse Gilbert McMicking in Den Bosch. Vier jaar eerder was hij een paar uur na het uitbreken van de oorlog krijgsgevangen genomen in Duitsland. Michal Citroen maakte een documentaire over zijn oorlogsverhaal en de zoektocht naar de vraag hoe hij in Den Bosch terechtkwam.

Het Spoor Terug, Anne Frank en het vernietigde plaatje

Sun, 23 Sep 2018 08:00:00 +0200

‘De tekst was ronduit smakeloos en wekte reacties van afkeer op. Platenmaatschappij Dureco heeft besloten de Anne Franksmartlap niet op de markt te brengen. De geperste platen zijn vernietigd.’ Zo maar een zinnetje uit een krant uit februari 1967. Er ontstond commotie over een liedje, gezongen door twee Brabantse meisjes, wat werd veroorzaakt door tientallen criticasters die het vooral gemunt hadden op de tekst van rockster Peter Koelewijn. Er zou sprake zijn van een vercommercialiseren van het leed van Anne Frank. Maar hoezo dan? Gerard Leenders zocht het uit.

Het Spoor Terug, De Friezen in opstand

Sun, 16 Sep 2018 08:00:00 +0200

Een halve eeuw voordat de Bataven onder leiding van Julius Civilis rebelleerden tegen de Romeinen, kwamen de Friezen al in opstand. Hun opstand werd beschreven door de geschiedschrijver Tacitus. Aanleiding voor het vroege verzet was de eis van de Romeinen dat de Friezen oerossen zouden leveren aan het machtigste leger ter wereld. Dat als compensatie voor de Romeinse wellevendheid tegenover de dikwijls toen al koppige Friezen. Mathijs Deen maakte voor Het Spoor Terug de documentaire ‘De Friezen in opstand’.

Het Spoor Terug, Max Heymans, couturier

Sun, 09 Sep 2018 08:00:00 +0200

De Joodse couturier Max Heymans zou dit jaar honderd zijn geworden. Vanwege zijn liefde voor de mode in Parijs en zijn excentrieke verschijning werd hij Madame Chanel genoemd. De ene keer was hij uitzinnig gekleed, de andere keer ging hij in spijkerbroek. Geld was voor hem niet belangrijk, als het maar ‘très haute couture’ was. Op zijn honderdste geboortejaar zenden wij een herhaling uit van de documentaire die Laura Stek in 2013 over de eigenzinnige modekoning maakte.

Het Spoor Terug: Het jaar na de kroningsrellen

Sun, 02 Sep 2018 08:00:00 +0200

30 april 1981: Koninginnedag in Breda, één jaar na de kroningsrellen in Amsterdam en het eerste jaar waarin koningin Beatrix als kersverse vorstin het land in gaat. Burgemeester Merkx is bang dat het ook in zijn stad uit de hand gaat lopen en laat 148 demonstranten preventief oppakken, voornamelijk op basis van uiterlijk. Een leren jasje of button is voldoende voor een lange dag in een veel te krappe politiekooi, zonder eten en drinken of sanitaire voorzieningen. Het leidt tot heftige protesten, schadevergoedingen, een flinke politieke staart en uiteindelijk een omslagpunt in het denken over preventief arresteren.

In het Spoor Terug: Preventief vastzetten: een radiodocumentaire van René Oomen & Yvonne Ton.

Bart van der Schelling, de zingende Hollander

Sun, 26 Aug 2018 08:00:00 +0200

De beroemdste verzameling liederen over en uit de Spaanse Burgeroorlog ( 1936-1939) is te vinden op twee Folkways Record platen uit 1961 en 1962. Folkways was het label van het politieke lied. Naast de namen van beroemde Amerikaanse folksingers als Woody Guthrie en Pete Seeger – en de niet minder beroemde Duitse zanger Ernst Busch – prijkt op de hoes groot de naam van een Nederlandse zanger: Bart van der Schelling. In het boekje bij de platen een foto van deze in Nederland volledig onbekende Bart. Hij staat er zingend op maar het opmerkelijkste is de zware band die hij onder zijn kin draagt en die het zingen er niet makkelijker op lijkt te maken. Het bijbehorende schrijven meldt dat hij in 1892 geboren werd in Rotterdam maar in Spanje vocht met de vermaarde Abraham Lincoln Brigade. Daar raakte hij zwaar gewond....Wie was Bart van der Schelling en wat bracht hem in Amerika, in Spanje en vervolgens in Mexico, op vlucht voor de FBI? Hoe werd de zanger schilder? Yvonne Scholten reconstrueert een opmerkelijk leven.

Een documentaire van Yvonne Scholten, eerder uitgezonden in RadioDoc op 5 mei 2013.

Het Duitsland van Reinhard Mey

Sun, 19 Aug 2018 08:00:00 +0200

Als kind viel de Oost-Duitse Christine in slaap bij de heimelijk opgenomen liederen van Reinhard Mey. De muziek van Mey was verboden in de DDR omdat hij regelmatig de vrijheid bezong. “Was ich noch zu sagen hätte …” een zin uit het lied Gute Nacht Freunde van Reinhard Mey is het thema van de Boekenweek 2016 waarin Duitsland centraal staat. Maar voor welke Duitsland staat Reinhard Mey?In zijn Heimat is hij al 50 jaar een nationaal instituut. Nederlandstalige Duitsers vertellen In “Het Duitsland van Reinhard Mey” over hun band met de Duitse Liedermacher en de nog altijd ingewikkelde relatie met hun afkomst. Mey werd in1942 te Berlijn geboren, maakte furore tijdens de ruige jaren ‘70, was verboden in de DDR, maar is ook gecensureerd in het Duitsland van de jaren ’90. Mey draagt de geschiedenis van zijn land mee en bezingt die op kritische, komisch een kwetsbare wijze. Een programma van Joost Wilgenhof.

Oorspronkelijke uitzending 21 februari 2016. Radio Doc.

Het hek geopend

Sun, 08 Jul 2018 08:00:00 +0200

Nederland is het meest behekte land ter wereld. Hoe is dat zo gekomen? Waarom vinden we hekken zo belangrijk? Marten Minkema sprak met de grootste hekkenkenners van Nederland, waaronder hekkenmaker Frans Ruigrok, hekkensocioloog Herman Vuijsje en hekkenschrijver Peter Meijer, auteur van 'Hekken in Nederland', met wie hij langs landgoederen aan de Vecht loopt. Daar is het hek territoriumbegrenzer èn statussymbool. Weelderige, antieke hekken die vaak nog meer hebben gekost dan het huis dat ze afschermen. Wie dus dacht dat een hek gewoon een hek is, komt bedrogen uit. Meer dan dat: tijdgeest en volksaard worden perfect weerspiegeld in de hekcultuur van een land.

Deze documentaire werd eerder uitgezonden bij de RVU op 13 juni 2003

Het Spoor Terug: De Slag bij Vlaardingen

Sun, 01 Jul 2018 08:00:00 +0200

Wie kent het nog: Dikkie, Dikkie, Arnout,

Dikkie, Dikkie, Flo,

Dikkie, Flo,

Dikkie, Flo,

Dikkie, Ada, Wimpie, Flo,

Wimpie, Flo, Jan.
Gezongen of opgedreund, als geheugensteuntje, om de graven van Holland te onthouden. De derde Dikkie was Dirk III, graaf van West-Frisia die in 1018 in de Slag bij Vlaardingen het leger van de Duitse keizer versloeg en daarmee de grondslag legde voor het gewest Holland. Dit jaar is het 1000 jaar geleden en de slag wordt groots herdacht in Vlaardingen. Maar wat gebeurde er nu eigenlijk? Hoe leefden de mensen? Wat aten ze? Waarop zijn de verhalen van de Slag van Vlaardingen gebaseerd? Gerard Leenders en Lars van der Bel probeerden het uit te zoeken en maakten de documentaire ‘De slag bij Vlaardingen’.

Het Spoor Terug: De Eend wordt zeventig

Sun, 24 Jun 2018 08:00:00 +0200

Zeventig jaar geleden, tijdens de Salon de l'Automobile introduceerde Citroën de deux chevaux, oftewel 2CV, een kleine, goedkope auto voor de Fransman met de krappe beurs. 41 jaar bleef de auto in productie. Meer dan 5 miljoen Eenden verlieten de fabriek. Wat begon als een goedkoop, goed verend werkpaard op wielen, geschikt voor de slechte landwegen van het Franse platteland, groeide uit tot een sleutel voor de vrijheid van talloze jonge automobilisten in Europa. Nu, 70 jaar nadat het eerste model aan de wereld getoond werd, is het een voertuig van nostalgie geworden, vaak duurder dan hij ooit geweest is, vaak voor welgestelde nostalgische zestigers. Een documentaire van Mathijs Deen.

Het Spoor Terug: Veertig jaar IKEA, 2

Sun, 10 Jun 2018 08:00:00 +0200

In 1978 werd in Sliedrecht de eerste Nederlandse IKEA-vestiging geopend. Niemand kon zich op dat moment voorstellen dat de gemiddelde Nederlandse huiskamer en slaapkamer binnen een tiental jaren IKEA-drachtig zou blijken. Ons Nederlandse woonlandschap is sinds 1978 definitief veranderd. Zo laat documentairemaker Michal Citroen horen in ‘Veertig jaar IKEA en de democratisering van de smaak’. Deze zondag is het tweede deel te horen.

Het Spoor Terug: Veertig jaar IKEA

Sun, 03 Jun 2018 08:00:00 +0200

In 1978 werd in Sliedrecht de eerste Nederlandse IKEA-vestiging geopend. Niemand kon zich op dat moment voorstellen dat de gemiddelde Nederlandse huiskamer en slaapkamer binnen een tiental jaren IKEA-drachtig zou blijken. Ons Nederlandse woonlandschap is sinds 1978 definitief veranderd. Zo laat documentairemaker Michal Citroen zien in ‘Veertig jaar IKEA en de democratisering van de smaak’. Deze zondag is het eerste deel te zien.

Het Spoor Terug: Het bonte leven na de dood

Sun, 20 May 2018 08:00:00 +0200

Dieren opzetten is in. Steeds meer mensen volgen een cursus en preparateurs hebben het druk. Toch was het vak bijna uitgestorven. Radiomaker Marten Minkema bezocht het eeuwfeest van Bouten en Zoon in Venlo, het oudste taxidermiebedrijf in Nederland, waar stier Herman en nijlpaard Tanja uit Artis levensecht zijn geconserveerd. Tussen de opgezette tijgers, roodborstjes, ijsberen en hamsters doet Minkema verslag van een oud ambacht.

Het Spoor Terug: Mei ‘68

Sun, 13 May 2018 08:00:00 +0200

Vijftig jaar geleden leek het er even op dat in Parijs de verbeelding werkelijk aan de macht zou komen. Studenten hadden de straten in bezit genomen, miljoenen arbeiders het werk neergelegd en president De Gaulle bleef lang angstvallig stil. Een terugblik van vier ooggetuigen.
Een documentaire van Paul van der Gaag, gemonteerd met Alfred Koster.

Het Spoor Terug: Rittergut Schakenhof

Sun, 06 May 2018 08:00:00 +0200

Een zoon van een lappenkoopman uit Capelle aan den IJssel bracht het tot eigenaar van een landgoed, in Oost-Pruisen. Toen de oorlog kwam stortte zijn droom en landgoed in elkaar, en bleek hij de treurige bezitter van het berooide ‘Rittergut Schakenhof’. Documentairemaker Mathijs Deen maakte op basis van persoonlijke briefwisselingen van de familie de documentaire ‘Ons gaat het in ieder geval nog goed’. Een verhaal over een familie die vermalen werd door de oorlog.

Het Spoor Terug: De secretaresse

Sun, 22 Apr 2018 08:00:00 +0200

Deze donderdag is het weer Nationale Secretaressedag. En dat terwijl het begrip secretaresse nauwelijks nog wordt gebruikt, en bijna niemand meer weet wat Schoevers, het opleidingsinstituut voor assistent-juffrouwen van de directeur, ook weer eens was.
In Het Spoor Terug een herhaling van een documentaire uit 2013, toen het secretaresse-instituut Schoevers 100 jaar oud was. Gemaakt door Laura Stek.

Het Spoor Terug: De meid, de vader en de daad

Sun, 15 Apr 2018 08:00:00 +0200

In 1902 schoot dienstbode Neeltje Lokerse uit Yerseke op het Haagse Binnenhof met een pistool op de vader van haar onwettige zoon. Ze was bij hem in dienst geweest, verliefd geworden, en verloor haar laatste spaarcenten aan het kind dat ze van hem had overgehouden toen ze eenmaal op straat stond.
Marlies Allewijn schreef over Neeltje de roman ‘De meid’. Michal Citroen maakte er de documentaire ‘De meid, de vader en de daad’ over.

Het Spoor Terug: De weg van de waanzin

Sun, 08 Apr 2018 08:00:00 +0200

Het is begin 2013 als Rein Hannik veertig dozen van zijn moeder Coef erft. En dat terwijl hij nog zo opgelucht was van haar waanzin verlost te zijn. Maar haar nalatenschap blijkt te uniek om bij het grofvuil te zetten; hij stuit op dagboeken, foto’s, geluidsopnamen, tekeningen en schilderijen uit verschillende fases van haar leven. Over Indië, het Jappenkamp, haar worstelingen met psychoses en de roemruchte LSD-therapieën bij psychiater Jan Bastiaans. ‘Wie was zij eigenlijk?’, vraagt Hannik zich af. Een radiodocumentaire van Laura Stek, op basis van het boek ‘Coef: de weg van de waanzin’ van Rein Hannik.

Het Spoor Terug, Bloed&Bier in Rwanda

Sun, 01 Apr 2018 08:00:00 +0200

Bier brouwen tijdens een volkenmoord. Heineken deed dat in 1994 in Rwanda. Terwijl 800.000 Tutsi's werden uitgeroeid, spoelden Hutu-moordenaars hun gewetensbezwaren weg met vers pils uit de Heineken-brouwerij.
Journalist Olivier van Beemen, schrijver van het boek 'Bier voor Afrika', onderzocht hoe dat heeft kunnen gebeuren en maakte voor OVT en Follow the Money een Spoor Terug.

Het Spoor Terug: Maria Austria, leven voor de fotografie

Sun, 25 Mar 2018 08:00:00 +0200

In het Joods Historisch Museum is tot en met 2 september een tentoonstelling te zien over de beroemde Oostenrijkse-Amsterdamse fotografe Maria Austria. Radiomaker Michal Citroen leerde de fotografe kennen toen deze foto’s maakte van het gezin Citroen en van haar jong overleden moeder.
Voor Het Spoor Terug maakte zij een portret van Maria Austria met onder andere Vincent Mentzel, een leerling van Maria.

Het Spoor Terug: ‘Duurzamer dan sneeuw: de speelplaatsen van Aldo van Eyck’

Sun, 18 Mar 2018 09:00:00 +0100

De aluminium klimkoepel, de duikelrekjes en de betonnen zandbak: het speeltuig van de architect en ontwerper Aldo van Eyck sierde Amsterdam tot diep in de jaren '80. Talloze naoorlogse kinderen groeiden ermee op en vielen zich er buil na buil aan. In totaal ontwierp Van Eyck meer dan 700 zogeheten iconische speelplaatsen. Documentairemaker Tjitske Mussche maakte voor Het Spoor Terug: ‘Duurzamer dan sneeuw: de speelplaatsen van Aldo van Eyck’.

Het Spoor Terug: Moederheil

Sun, 11 Mar 2018 09:00:00 +0100

Het was de plek waar ‘gevallen vrouwen’ oftewel zwangere ongehuwde meisjes hun spruit ter wereld brachten: Moederheil. Het doorgangshuis was een treurnis voor de moeders die hun kind nooit meer terug zagen na de geboorte. Doorgang betekende in de praktijk adoptie: de baby ging bijna rechtstreeks vanuit de baarmoeder naar een nieuwe moeder.
Rene Oomen maakte voor Het Spoor Terug een documentaire over het katholieke baby- en moedertehuis.

Het Spoor Terug: Nederlanders in een Chinees Jappenkamp

Sat, 03 Mar 2018 23:00:00 +0100

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd China bezet door Japan, en verwerd de Amsterdamse familie de Jongh uit het kosmopolitische Shanghai plots tot een ongelukkige pion in een wereldwijd conflict. De familie belandde in een Jappenkamp in het noorden van China. Radiomaker Gerard Leenders sprak met Anneke Knüppe-de Jongh, de dochter uit het gezin, over haar herinneringen aan haar tijd in het kamp. Met hulp van Mieke Melief, auteur van Hier in het Oosten alles wel: een Amsterdamse familie in China maakte hij een documentaire voor Het Spoor Terug.

Het Spoor Terug, De Migrant - een vogel op de vlucht

Sat, 24 Feb 2018 23:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Herodotus, vader van de geschiedenis

Sun, 04 Feb 2018 09:00:00 +0100

Hij wordt nog altijd beschouwd als de vader van de geschiedschrijving, maar eigenlijk was hij een soort verslaggever: Herodotus. Hij reisde de hele toenmalige geciviliseerde wereld rond en vroeg zich bij het zien van de piramides af of de Egyptenaren die zulke bouwwerken maakten wel tot de beschaafde mensensoort konden worden gerekend.
Mathijs Deen maakte voor Het Spoor Terug een documentaire getiteld: De vader van de geschiedenis.

Het Spoor Terug: het Tholen van Kees Slager

Sun, 28 Jan 2018 09:00:00 +0100

Geestelijk vader van de documentaire serie Het Spoor Terug en van OVT is journalist en schrijver Kees Slager. Ook al wordt Kees Slager dit jaar tachtig, hij is nog steeds volop aan het werk. Onlangs verscheen van hem een bijzonder boek over zijn geboorte-eiland Tholen. 688 pagina’s, duizenden foto’s en een geschiedenis van de prehistorie tot het heden. Een magnum opus van 5 kilo over de helden, schurken, noeste werkers en schuinsmarcheerders van het eiland.
Voor Het Spoor Terug trok Michal Citroen naar Tholen en maakte zij samen met Kees Slager een tocht over het eiland langs de historische plekken die ook te vinden zijn in het boek.

Het Spoor Terug: Een tijd van daarvoor en een tijd van daarna

Sun, 07 Jan 2018 09:00:00 +0100

Op 16 juli 1957 vond de Nederlandse vliegramp met het toestel de Neutron plaats in Biak, Nieuw Guinea. Aan boord tropenarts Dick Leiker met zijn vrouw en vier jonge kinderen. Hij is op weg naar Nederland om te promoveren op lepra. Samen met tien andere inzittenden wordt dokter Leiker gered door Papoea’s die met hun prauwen de brandende zee op zijn geroeid. Het dramatische verlies van zijn gezin weerhoudt hem er niet van om zijn leven in dienst te stellen van de leprabestrijding en in 1967 richt hij samen met anderen de Leprastichting op. Wineke van Muiswinkel maakte een radiodocumentaire over dit bijzondere verhaal, eerder uitgezonden in RadioDoc.

Het Spoor Terug: Gliphoeve

Sun, 31 Dec 2017 09:00:00 +0100

Rond de onafhankelijkheid in 1975 kwamen veel Surinamers naar Nederland, waar nauwelijks huisvesting was geregeld. Het kraken van Bijlmerflat Gliphoeve werd een van de eerste uitingen van zwart activisme in Nederland. Oud-bewoners en betrokkenen blikken terug op het roemruchte verleden van de flat. Een radiodocumentaire van Maartje Duin en Daan Dekker, oorspronkelijk gemaakt voor Radiodoc. Bekijk hier ook de multimediale productie:https://www.vpro.nl/programmas/gliphoeve.html

Het Spoor Terug: Mascottes van de Biafraanse oorlog

Sun, 24 Dec 2017 09:00:00 +0100

De oorlog in Biafra duurde van 1967 tot 1970; tussen de eenen drie miljoen mensen vonden de dood, vooral door hongersnood. Broodmagerekinderen met opgezette buikjes waren voor het eerst op tv te zien en dat leiddetot het idee om deze uitgehongerde kinderen naar Nederland te halen om zealhier te laten aansterken. Uiteindelijk zouden slechts tien kinderen inderdaadnaar Nederland komen, maar zelfs met dit kleine aantal kinderen liep het nietallemaal goed af. Een verhaal over de keerzijde van goede bedoelingen. Een documentaire van Gerard Leenders. Hij sprak onder andere met Marie Louise Schipper, die over deze episode een boek schreef getiteld Goede bedoelingen. De onvoorziene gevolgen van internationale noodhulp.

Het Spoor Terug: Een vergeten Indische kampgeschiedenis

Sun, 17 Dec 2017 09:00:00 +0100

Het verhaal van de Indisch-Japanse familie Hiraki. Zij werden na de aanval op Pearl Harbor in 1941 hardhandig door de Nederlandse Koloniale overheid in Indië opgepakt en geïnterneerd, een geschiedenis die ze langs vier kampen in drie verschillende landen zou leiden. Een documentaire van Pieter-Bas van Wiechen.

Het Spoor Terug: De Afsluitdijk

Sun, 03 Dec 2017 09:00:00 +0100

Met de afsluiting van de waterkering tussen Noord-Holland en Friesland In 1932 werd de Zuiderzee het IJsselmeer. Een project waarvan toen werd gedacht dat het nooit zou worden gerealiseerd!De Afsluitdijk van 32 kilometer is intussen al 85 jaar oud en het symbool van onze strijd tegen water en Nederlands vernuft en inventiviteit, is toe aan een opknapbeurt. Ontwerper Daan Roosegaarde kreeg de opdracht de Afsluitdijk te verfraaien. In het archief van het Spoor Terug vonden we een programma van 30 jaar geleden met interviews met de mannen die de Afsluitdijk maakten tussen 1927 en 1932. In Het Spoor Terug van Michal Citroen een vergelijkbare opknapbeurt van het oude programma vernieuwd met de geschiedenis vanaf 1932 en de actuele gebeurtenissen.

Het Spoor Terug: De weg van Hester

Sun, 26 Nov 2017 09:00:00 +0100

In 1638 opende op de Keizersgracht in Amsterdam de eerste officiële Schouwburg haar deuren. De grote vraag was nu: wat moeten we spelen. De stukken die Vondel, Hooft en Bredero maakten, waren redelijk populair, maar het publiek werd pas echt wild enthousiast toen de eerste Spaanse stukken werden opgevoerd, uit het land waarmee de Nederlanden nog in oorlog waren.Een paar weken geleden voerde theatergroep Kwast een van de populairste stukken opnieuw op: Hester, van de toneelschrijver Lope de Vega. In Spanje geschreven, door Sefardische vluchtelingen meegenomen naar Amsterdam en meer dan een eeuw lang opgevoerd. De weg van Hester, gemaakt door Mathijs Deen, gemonteerd met Berry Kamer.

Het Spoor Terug: Hittegolf deel 2

Sun, 19 Nov 2017 09:00:00 +0100

In het enorme archief van Jan Wolkers vond biograaf Onno Blom een laatje met de titel Hittegolf. Erin een stapeltje krantenknipsels, een aantekeningenboekje en dertig pagina's typoscript met een onafgemaakt en dus ook onbekend verhaal van de schrijver. Hittegolf zou een liefdesgeschiedenis worden tegen de achtergrond van de Amsterdamse hete zomer van 1966. Een zomer die Wolkers en zijn vrouw Karina volop meebeleefden en ook nauwgezet documenteerden. Zij waren erbij toen na maanden onrust op 13 en 14 juni in Amsterdam de vlam in de pan sloeg. Bouwvakkers hadden bij een demonstratie een collega verloren. De revolutietegen het gezag leek te zijn uitgebroken.De geschiedenis rond de mislukte, gelijknamige en onbekende roman van Wolkers, verhalen van ooggetuigen en betrokkenen over de rellen, en de verstrekkende gevolgen van de hete zomer van 1966.Het tweede en laatste deel van een documentaire-tweeluik van Michal Citroen.

Het Spoor Terug: Hittegolf deel 1

Sun, 12 Nov 2017 09:00:00 +0100

In het enorme archief van Jan Wolkers vond biograaf Onno Blom een laatje met de titel Hittegolf. Erin een stapeltje krantenknipsels, een aantekeningenboekje en dertig pagina's typoscript met een onafgemaakt en dus ook onbekend verhaal van de schrijver. Hittegolf zou een liefdesgeschiedenis worden tegen de achtergrond van de Amsterdamse hete zomer van 1966. Een zomer die Wolkers en zijn vrouw Karina volop meebeleefden en ook nauwgezet documenteerden. Zij waren erbij toen na maanden onrust op 13 en 14 juni in Amsterdam de vlam in de pan sloeg. Bouwvakkers hadden bij een demonstratie een collega verloren. De revolutie tegen het gezag leek te zijn uitgebroken.De geschiedenis rond de mislukte, gelijknamige en onbekende roman van Wolkers, verhalen van ooggetuigen en betrokkenen over de rellen, en de verstrekkende gevolgen van de hete zomer van 1966.Een documentaire-tweeluik van Michal Citroen.

Het Spoor Terug: Ons laatste oerbos

Sun, 05 Nov 2017 09:00:00 +0100

Afgelopen zomer was het veel in het nieuws: ons laatste relict van de oorspronkelijke Europese laaglandoerbossen, wordt deels gekapt met goedkeuring van de Poolse overheid. Hoe zit dat precies? En wat is de culturele en historieke waarde van het bos? Laura stek trok de bossen in en reisde langs Poolse koningen, Russische tsaren en Görings heckrunderen.

Het Spoor Terug, 40 jaar No Future

Sun, 24 Sep 2017 08:00:00 +0200

Als begin januari 1977 de Sex Pistols hun eerste concerten in Nederland geven, is er nog nauwelijks publiek. Punk is in Nederland nog een onbekend fenomeen. Daar komt in de loop van het jaar verandering in. Vanaf september ‘77 zijn er steeds meer punk en new wave bands uit Engeland en Amerika te zien en ook de eerste Nederpunkbandjes. En als de Sex Pistols in december weer naar Nederland komen zijn alle concerten razendsnel uitverkocht. Een documentaire van Paul van der Gaag

Het Spoor Terug: De Hafakker, erfdrager van Nieuw-Dennendal?, deel 2

Sun, 17 Sep 2017 08:00:00 +0200

Ze werden idioten, debielen en imbecielen genoemd, de zwakzinnigen van de psychiatrische inrichting Sint Bavo in Noordwijkerhout. Om ze een beetje bezig te houden mochten ze bollen pellen, tot dat nieuwe psychiatrische inzichten hen tot nietsdoen aanzette, als behandelmethode. Ze kregen een plek in de mensenmaatschappij in een zogenoemde verdunningswijk.Gerard Leenders maakte voor het Spoor Terug de documentaire: De Hafakker, erfdrager van Nieuw-Dennendal? (deel 2 van 2)

Het Spoor Terug: De Hafakker, erfdrager van Nieuw-Dennendal?, deel 1

Sun, 10 Sep 2017 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 9

Sun, 03 Sep 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zonden wij in de tijd het spoor terug een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Vandaag het negende en laatste deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. Met daarin de vernietiging van drieduizend jaar oude kunstschatten door IS.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 8

Sun, 27 Aug 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij in de tijd het spoor terug een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Vandaag het achtste deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. Daarin aandacht voor het protest van activisten de laatste jaren tegen de aanwezigheid van monumenten die aan het koloniale verleden herinneren zoals de ruiterstandbeelden van Leopold II.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 7, Barnett Newman

Sun, 20 Aug 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij in de tijd het spoor terug een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Vandaag het zevende deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. In 1986 werd het pronkstuk van het Stedelijk Museum met een mes aan flarden gereten door een abstracte- kunst-hater.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 6

Sun, 13 Aug 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Vandaag het zesde deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. Tijdens de jaren dertig droomden de Nazi’s van het Derde Rijk en daar hoorde een aparte esthetiek bij. De moderne kunst werd als het tegendeel gezien van het Nazistisch ideaal en als ontaard beschouwd.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 5

Sun, 06 Aug 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij in de tijd het spoor terug een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Deze week het vijfde deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. Soms is een beeldenstorm de actie van één enkele persoon. In deze aflevering een uitzonderlijk strijdbare vrouw die een onvergetelijk statement wil maken.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 4

Sun, 30 Jul 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij in de tijd het spoor terug een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Vandaag het vierde deel van de reeks programma’s gemaakt door SaraDebroey over Beeldenstormen. We gaan in tijd naar de 18e eeuw. De Franse Revolutie kende een grootschalige beeldenstorm. Alles wat aan het ancien régime herinnerde moest eraan geloven.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 3

Sun, 23 Jul 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij in de tijd het spoor terug een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Vandaag het derde deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. In de 8ste eeuw brak in het oude Byzantium een beeldenstorm uit. De discussie werd beslecht door de regels voor religieuze kunst vast te leggen. De orthodoxe schilderkunst, de icoonschilderkunst, ontwikkelde daardoor anders dan de westerse schilderkunst.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 2

Sun, 16 Jul 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Vandaag het tweede deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. In de 16de eeuw voerden katholieken en protestanten niet alleen felle discussies over het gebruik van beelden in de kerk. Met de beeldenstorm van 1566 keerden de protestanten zich ook met geweld tegen de beelden in de kerken en kloosters. En we horen hoe de Habsburgers reageren op deze voor hun onbegrijpelijke explosie van bruutheid.

Het Spoor Terug: Beeldenstormen afl. 1 , Beeldenstorm in de Nederlanden

Sun, 09 Jul 2017 08:00:00 +0200

Deze zomer zenden wij in de tijd van Het Spoor Terug een serie uit van onze Belgische collega’s van Radio Klara. Deze week het eerste deel van de reeks programma’s gemaakt door Sara Debroey over Beeldenstormen. In de zomer van 1566, nu ruim 450 jaar geleden, brak de beeldenstorm uit in de Nederlanden. Waar en waarom deze beeldenstorm begon, is het onderwerp van deze eerste aflevering.

Het Spoor Terug, Vrouwenvoetbal

Sun, 02 Jul 2017 08:00:00 +0200

Bij een EK of WK liggen de wuppies en vuvuzela’s al weken van tevoren klaar en elk café in elk gat, dorp of stad kleurt Oranje. In de aanloop naar het EK Vrouwenvoetbal valt een dergelijk dolzinnig enthousiasme nergens te bespeuren. Vrouwelijke voetballers en vrouwenvoetbal zijn, kortom, in Nederland nauwelijks zichtbaar. Terwijl onze dames in tegenstelling tot onze heren onze nationale trots hooghouden. Zij gaan dat doen vanaf 16 juli op het EK, ook nog eens in eigen land. Wies Bakker dook in de historie van het vrouwenvoetbal dat lang door de heren der schepping werd tegengewerkt. Ze maakte voor Het Spoor Terug de documentaire ‘Onze Oranje-vrouwen’.

Het Spoor Terug: Harddrugs in Heerlen

Sun, 18 Jun 2017 08:00:00 +0200

Ooit, in de hoogtijdagen van de mijnbouw, was Heerlen een trotse welvarende stad. In de jaren zeventig van de vorige eeuw was dat helemaal omgeslagen en was ‘Heerlen’ synoniem voor ‘harddrugs’ geworden. Hoe kwam dat? Door de mijnsluiting? Of hadden de Amerikanen van de NAVO-basis ermee te maken, die dit jaar precies 50 jaar geleden, in het nabijgelegen Brunssum, werd geopend? Danielle Emans en Geert van de Wetering onderzochten het. En maakten voor het Spoor Terug een documentaire over de slikkende danwel snuivende soldaten.

Het Spoor Terug: de Zesdaagse Oorlog in Nederland, deel II

Sun, 11 Jun 2017 08:00:00 +0200

Deze week is het vijftig jaar geleden dat de Zesdaagse oorlog tussen Israël en de Arabische staten werd uitgevochten. Een halve eeuw geleden was bijna iedereen in Nederland nog onbekommerd pro-Israël. Vandaar dat zich vele vrijwilligers aanmeldden om het land van Golda Meir en Moshe Dayan te helpen, en vandaar dat er in Nederland gedemonstreerd werd voor Israël en tegen de Arabieren.Michal Citroen maakte een documentaire over Nederlands solidariteit van toen met Israël. Zondag het tweede deel van het eerder uitgezonden tweeluik: ‘de Zesdaagse oorlog in Nederland’

Het Spoor Terug: de Zesdaagse Oorlog in Nederland

Sun, 04 Jun 2017 08:00:00 +0200

Deze week is het vijftig jaar geleden dat de zogeheten Zesdaagse oorlog tussen Israël en de Arabische staten uitbrak. Een halve eeuw geleden was bijna iedereen in Nederland nog onbekommerd pro-Israël. Vandaar dat zich vele vrijwilligers aanmeldden om het land van Golda Meir en Moshe Dayan te helpen, en vandaar dat er in Nederland gedemonstreerd werd voor Israël en tegen de Arabieren.Michal Citroen maakte een documentaire over Nederlands solidariteit van toen met Israël. Zondag het eerste deel van het eerder uitgezonden tweeluik: ‘de Zesdaagse oorlog in Nederland’

Het Spoor Terug: de laatste zusters achter het slot

Sun, 21 May 2017 08:00:00 +0200

Altijd maar bidden en zwijgen. En nooit meer je vader, moeder, zusje, broertje, opa of oma zien. Dat was de toekomst van de honderden katholieke meisjes die zich aanmeldden voor een leven in een zogeheten slotklooster. Weggestopt achter tralies, verdwenen ze voor altijd uit zicht. Totdat de deuren en de ramen van de kerk in de jaren zestig opengingen en de zusters naar buiten mocht, zo nu en dan.Radiomaker Gerard Leenders sprak met een paar slotzusters en maakte: ‘Voor God alleen. De laatste zusters achter slot.’

Het Spoor Terug: Bloemenhove - de politieke strijd rond abortus

Sun, 07 May 2017 08:00:00 +0200

In mei 1976 hielden honderden vrouwen dik tien dagen de abortuskliniek Bloemenhove in Heemstede bezet. Dit om te voorkomen dat minister Dries van Agt de kliniek zou laten sluiten. Abortus was namelijk tot 1981 bij de wet verboden. Documentairemaker Lemke Kraan reconstrueerde de reuring rondom Bloemenhove en de abortuswetgeving en maakte voor het Spoor Terug de documentaire Bloemenhove: de politieke strijd rond abortus.

Het Spoor Terug: de Amerikaantjes - Zwarte kinderen in blank katholiek Limburg

Sun, 30 Apr 2017 08:00:00 +0200

In 1945 worden in Limburg de eerste bevrijdingskinderen geboren. Een deel van hen is duidelijk herkenbaar als ‘Amerikaantjes’ – hun biologische vaders zijn zwarte Amerikaanse soldaten. In het witte katholieke Limburg zijn zij de eerste groep die er opgroeit met een afwijkende huidskleur. De vaders werden door de Limburgers als bevrijders omarmd, maar de acceptatie van de kinderen verliep minder vlekkeloos. Laura Stek en Wies Bakker ontmoetten twee van deze kinderen en spraken met schrijfster Mieke Kirkels. Zij schreef het boek: Kinderen van zwarte bevrijders dat deze maand is uitgekomen.

Het Spoor Terug: OVT in OVP - 40 jaar Oostvaardersplassen (deel 2 van een tweeluik)

Sun, 23 Apr 2017 08:00:00 +0200

De Oostvaardersplassen kennen we dankzij de bioscoop hit uit 2013 de Nieuwe Wildernis. Goed gefilmde ‘oer-natuur’ : Een landschap zoals duizenden jaren geleden is vanuit de trein elke dag tussen Lelystad en Almere te bewonderen.Grote kuddes grazende edelherten, wilde paarden en runderen die het bestaan van 31 uitzonderlijke soorten vogels mogelijk maken met nauwelijks interventie van mensen. Nu een internationaal erkend reservaat voor met uitsterven bedreigde vogels in Europa, zoals de zeearend.Sinds begin dit jaar is het beheer van de Oostvaardersplassen overgedragen aan de Provincie Flevoland. En de provinciale politiek greep onmiddellijk de kans om zich opnieuw te bemoeien met deze 6000 hectare natuur. Met meer of minder goeie bedoelingen lijken economische belangen, boeren, jagers en toerisme volgens kenners een internationaal uniek ecosysteem te bedreigen waar 40 jaar lang voor is gevochten om het zo te krijgen. In het tweeluik ´OVT in OVP, 40 jaar Oostvaardersplassen´ vertellen betrokkenen over de strijd rond een vergeten stukje moeras bij de ontginning van de Flevopolder en hoe dat het grootste natuurbeschermingsgebied werd van ons land.Michal Citroen maakte de tweedelige documentaire: 'OVT in OVP; 40 jaar Oostvaardersplassen’. Deze zondag het tweede deel. Luister hier het eerste deel terug.

Het Spoor Terug: 40 jaar Oostvaardersplassen

Sun, 16 Apr 2017 08:00:00 +0200

De Oostvaardersplassen kennen we dankzij de bioscoop hit uit 2013 de Nieuwe Wildernis. Goed gefilmde ‘oer-natuur’ : Een landschap zoals duizenden jaren geleden is vanuit de trein elke dag tussen Lelystad en Almere te bewonderen. Grote kuddes grazende edelherten, wilde paarden en runderen die het bestaan van 31 uitzonderlijke soorten vogels mogelijk maken met nauwelijks interventie van mensen. Nu een internationaal erkend reservaat voor met uitsterven bedreigde vogels in Europa, zoals de Zeearend.Sinds begin dit jaar is het beheer van de Oostvaardersplassen overgedragen aan de Provincie Flevoland. En de provinciale politiek greep onmiddellijk de kans om zich opnieuw te bemoeien met deze 6000 hectare natuur. Met meer of minder goeie bedoelingen lijken economische belangen, boeren, jagers en toerisme volgens kenners een internationaal uniek ecosysteem te bedreigen waar 40 jaar lang voor is gevochten om het zo te krijgen. In het tweeluik ´40 jaar Oostvaardersplassen´vertellen betrokkenen over de strijd rond een vergeten stukje moeras bij de ontginning van de Flevopolder en hoe dat het grootste natuurbeschermingsgebied werd van ons land.Michal Citroen maakte de tweedelige documentaire: ´40 jaar Oostvaardersplassen’. Zondag het eerste deel.

Het Spoor Terug: Shakespeare's vluchtelingen

Sun, 09 Apr 2017 08:00:00 +0200

In de British Library in Londen ligt de enige toneeltekst in Shakespeare's handschrift die bewaard gebleven is. En het is een van de weinige van zijn teksten die nooit in het Nederlands zijn vertaald. Het is een toespraak van Thomas More, uit het gelijknamige toneelstuk waaraan Shakespeare op bescheiden schaal heeft meegewerkt. In die speech roept Thomas More de Londenaren op om zich het lot van de vele vluchtelingen in de stad aan te trekken. Het is een overtuigende speech, die de vreemdelingenhaat voor een tijdje tempert. In deze Spoor Terug gaat Mathijs Deen op zoek naar het wonderlijk tijdloze verhaal van Shakespeare en de vluchtelingen. Omdat deze documentaire is genomineerd voor de journalistieke prijs De Tegel herhaalt OVT hem. Vindt u dat we de prijs verdienen? Stem dan hier: www.detegel.info/nominaties

Het Spoor Terug: De laatste dagen van Standing Rock

Sun, 02 Apr 2017 08:00:00 +0200

Het afgelopen jaar verzamelden duizenden Sioux-indianen, milieu-activisten en steunbetuigers zich in het reservaat Standing Rock in Noord-Dakota. Ze protesteerden tegen de aanleg van de bijna 2000 kilometer lange oliepijpleiding, die vlak langs het reservaat door de Missouririvier loopt. De Sioux vrezen dat het (drink-)water in de rivier wordt vervuild. Bovendien doorkruist de pijpleiding heilige grond, dat hen in een verdrag uit1868 is toegezegd door de federale overheid. Begin 2017 is er nog een kleine groep waterbeschermers ter plaatse. Tammy Howard is daar een van. Samen met haar vrouw Ceci en haar hond Orion besluit ze zo lang mogelijk te blijven. Tot het kamp door het leger wordt ontruimd.Laura Stek maakte een Spoor Terug over Standing Rock, met een historische reflectie op dat andere grote protest uit 1973: Wounded Knee. Daarnaast is er een interactieve versie met audio, fotografie en film te zien op vpro.nl/standingrock. Met dank aan: Tammy Howard, Ceci Pangelinan en Jolanda Kirpensteijn.

Het Spoor Terug: Ik Jan Cremer

Sun, 26 Mar 2017 08:00:00 +0200

Het was een ‘verboden vrucht’ en het was een zelfbenoemde bestseller. De helft van Nederland las het met rode oortjes, de andere helft moest er letterlijk van overgeven. De anti-Jannen schreven dreigbrieven naar zijn moeder en maakten stampij bij de verzetsuitgeverij De Bezige Bij die dit vieze boek uitgaf.In het kader van de boekenweek in het Spoor Terug een herhaling van een programma over ‘Ik Jan Cremer’. Besproken door Wim Berkelaar, Xandra Schutte en Bertram Mourits in de zomer van 2007.

Het Spoor Terug: Goeie Mie

Sun, 19 Mar 2017 09:00:00 +0100

Een verhaal over gifmengster en seriemoordenares Maria Catharina van der Linden-Swanenburg. Ze groeit op in Leiden, de tweede helft van de 19e eeuw. Buurtgenoten roemen haar behulpzaamheid en noemen haar liefkozend Goeie Mie. Maar er schuilt ook een duistere kant in Mie... Dit verhaal is gemaakt door Richard den Haring en René van Es, en maakt onderdeel uit van hun podcastserie 'MakersRadio'. Meer podcasts van MakersRadio vind je op de website makersradio.nl en in de iTunes store.

Het Spoor Terug: Het Rotanstoeltje

Sun, 12 Mar 2017 09:00:00 +0100

Vrijwel in elk huis stond vroeger wel een rotanstoeltje of een laag rotantafeltje met glazen blad. Tegenwoordig is Rotan hip en duur, maar in de jaren vijftig en zestig betekende het bezit van rotan het huiselijk geluk van Jan Modaal. En het aardige was: deze rotanmeubels waren helemaal niet exotisch. Integendeel, ze werden gefabriceerd in het goed vaderlandse Friese Noordwolde. Gerard Leenders reconstrueerde de fabricage van een oer-Nederlands exotisch product.

Het Spoor Terug: de ketel van Obelix

Sun, 05 Mar 2017 09:00:00 +0100

De ketel van Obelix bestaat echt. Hij heet officieel: de Ketel van Gundestrup. Op z’n vroegst is de ketel zo’n 150 jaar voor Christus gemaakt. En het wonderbaarlijke is: op de ketel staat een rijtje mannen afgebeeld voor een ketel. Ze worden erin ondergedompeld door een Godin en komen er onoverwinnelijk uit. Het bracht tekenaar Uderzo op het idee voor zijn ketel.Mathijs Deen verdiepte zich in de ketel en tekende zijn veelbewogen geschiedenis op in de documentaire ‘De ketel van Obelix’.

Het Spoor Terug: Van spaghettivreters en Twentse boeren

Sun, 26 Feb 2017 09:00:00 +0100

In 1960 kwamen de eerste Italiaanse gastarbeiders in het in zichzelf gekeerde Oldenzaal aan. Het was alsof de jongemannen van een andere planeet kwamen. De autochtone Oldenzaalers konden maar moeilijk wennen aan de spaghetti-jongens. Jacqueline Maris blikt in 'Het Spoor Terug' terug op de misverstanden tussen boerenkool- en pizzamensen en maakte de documentaire 'Van spaghettivreters en Twentse boeren.'

Het Spoor Terug: Dutch Burghers in de vergeten kolonie

Sun, 19 Feb 2017 09:00:00 +0100

In Nederland is er een groeiende groep mensen die vraagt om een herdefiniëring van ons VOC-verleden. Maar in de voormalig Nederlandse kolonie Sri Lanka wordt daar anders tegenaan gekeken. De letters VOC staan daar voor een sterk merk. Laura Stek gaat op zoek naar de zogenaamde Dutch Burghers - afstammelingen van VOC'ers - om te ontdekken hoe zij er tegenover staan. Ze kwam onder andere terecht in een VOC-bejaardentehuis, uitsluitend bedoeld voor Burgher-dames. Ceylon-kenner Lodewijk Wagenaar, die zijn nieuwste boek Kaneel en Olifanten op de Dutch Burger Union presenteerde, geeft context en uitleg.

Het Spoor Terug, De Romanovs, deel 2

Sun, 05 Feb 2017 09:00:00 +0100

Honderd jaar geleden kwam er met de Russische Revolutie een eind aan meer dan drie eeuwen absolute macht van de Russische Romanov-dynastie. Dit wordt herdacht met een tentoonstelling in de Hermitage in Amsterdam en met een tweeluik in Het spoor terug. Michal Citroen maakte met de Hermitage een reis langs Moskou, Jekaterinenburg en St. Petersburg op onderzoek naar resten van en de hernieuwde belangstelling in het huidige Rusland voor de laatste familie Romanov, tsaar Nicolaas II, zijn vrouw, vier dochters en een dertienjarige erfgenaam. Het inmiddels heilig verklaarde gezin werd in juli 1918 in Jekaterinenburg door de Bolsjewieken geëxecuteerd.

Het Spoor Terug: De Romanovs, 11.23, deel 1.

Sun, 29 Jan 2017 09:00:00 +0100

Honderd jaar geleden kwam er met de Russische revolutie een eind aan meer dan drie eeuwen overheersing van de Romanovs. De dynastie viel, de tsaristische familie werd vermoord, en Rusland kreeg een nieuwe, nu rode dictator. De drie eeuwen Romanovs worden herdacht met een tentoonstelling in de Hermitage, en met een tweeluik in Het Spoor Terug. Michal Citroen maakte een reis langs Moskou, Jekaterinenburg en Sint Petersburg en ging op zoek naar de resten van en de herinnering aan de Romanovs.Zondag het eerste deel van ‘de Romanovs’.

Het Spoor Terug, Apollo 1, deel 2, herhaling

Sun, 15 Jan 2017 09:00:00 +0100

Aankomende 27 januari is het precies vijftig jaar geleden dat de bemanning van Apollo 1 omkwam bij een brand in hun capsule. Een rampzalig begin van het ruimtevaartprogramma dat later heel Nederland uit zijn slaap zou houden met urenlang televisiekijken.Hoe kijken de tv- en radiomakers uit die tijd terug op die periode en wat was volgens hen de achterliggende reden voor het enorme succes van Apollo in de polder. Mathijs Deen maakte er een reportage over in 2007 die we nu heruitzenden, tweede en laatste deel.

Het Spoor Terug, De Apollo 1, deel 1 van 2, herhaling

Sun, 08 Jan 2017 09:00:00 +0100

Aankomende 27 januari is het precies vijftig jaar geleden dat de bemanning van Apollo 1 omkwam bij een brand in hun capsule. Een rampzalig begin van het ruimtevaartprogramma dat later heel Nederland uit zijn slaap zou houden met uren televisie kijken. Hoe kijken de tv- en radiomakers uit die tijd terug op die periode en wat was volgens hen de achterliggende reden voor het enorme succes van Apollo in de polder. Mathijs Deen maakte er een docu over in 2007 die we nu heruitzenden. Vandaag deel 1 van 2

Het Spoor Terug, Donald de Marcas

Sun, 01 Jan 2017 09:00:00 +0100

Het mannetje van de radio, Een radioportret van Donald de Marcas. Hij is in 1933 geboren. Als ondergedoken joods jochie verblijft hij tijdens de Tweede Wereldoorlog op verschillende adressen, zonder zijn ouders. Studeert na de oorlog Nederlands maar maakt de opleiding niet af. Is vrijwel vanaf het begin lid van AVRO’s Minjon (Miniatuur Jeugd Omroep Nederland). Treedt in 1957 toe tot de hoorspelkern, speelt honderden rollen, wordt freelancer, trouwt met zangeres en kunstenares Sonja Bernd’t, zingt bij Studio Laren en wordt nieuwslezer van het ANP. Samenstelling: Gerard Leenders

Het spoor terug: 40 jaar de schaamte voorbij 11.10

Sun, 25 Dec 2016 09:00:00 +0100

Veertig jaar geleden, in 1976, verscheen het boek De schaamte voorbij van Anja Meulenbelt. Meer dan een half miljoen exemplaren zijn er van deze feministische klassieker verkocht. Zelf zegt Meulenbelt dat ze nooit had voorzien dat het boek zo’n ophef zou geven. En bovenal, zoveel levens zou beïnvloeden. OVT gaat op zoek naar de opwinding van veertig jaar terug en onderzoekt de draagwijdte van deze ‘Bijbel van het feminisme’.Julie Blussé en Michal Citroen maakten een documentaire over deze Bijbel van het feminisme.

Het spoor terug: Terug naar Deshima, deel twee, 11.23

Sun, 18 Dec 2016 09:00:00 +0100

Eeuwenlang was Deshima het Japanse venstertje op de wereld, en omgekeerd was het eiland het wereldvenstertje op Japan voor het Westen. En dat was allemaal te danken aan de VOC. In Japan leert ieder kind nog altijd over de VOC en de Hollandse handelspost in Deshima.Marten Minkema toog naar het eiland en maakte een documentaire-tweeluik. Deze zondag deel twee van Terug naar Deshima.

Het Spoor Terug; Terug naar Deshima, deel 1, 11.26

Sun, 11 Dec 2016 09:00:00 +0100

Eeuwenlang was Deshima het Japanse venstertje op het Westen, en omgekeerd was het eiland voor het Westen het venstertje op Japan. En dat was allemaal te danken aan de VOC. In Japan leert ieder kind nog altijd over de VOC en de Hollandse handelspost in Deshima. Marten Minkema toog naar het eiland en maakte een documentaire-tweeluik. Deze zondag deel één van ‘Terug naar Deshima’.

Het Spoor Terug: De vergeten bezetting, 11.26

Sun, 04 Dec 2016 09:00:00 +0100

De Kanaaleilanden Jersey, Guernsey, Alderney en Sark hadden de pech tot Duits modelbezettingsgebied bevorderd te worden. Ze waren zogezegd een vooruitgeschoven post van de Atlantikwall. Allerhande verdedigingswerken herinneren er tot op vandaag de dag aan de goede oude slechte tijd van ’40-’45.Gerard Leenders trok naar de eilanden en maakte een documentaire over de modelbezetting.

Het Spoor Terug: Twee geloven op een kussen, deel 2 van 2, 11.22

Sun, 27 Nov 2016 09:00:00 +0100

Een katholiek met een protestant samen in één bed, samen aan één eettafel en samen aan één bidstoel. Dat kon niet. ‘Twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen’, was heel lang het gezegde. Gelovigen leefden ernaar en dwongen elkaar ernaar te leven. Vanzelfsprekend met hulp van pastoor, dominee en familie. Maar gelovigen werden ook verliefd op andersgelovigen, en van het een kwam het ander.Documentairemaakster Michael Citroen ging op zoek naar slachtoffers, betrokkenen en nabestaanden van dit eens niet kapot te krijgen dogma. Zondag het tweede deel van een tweeluik.

Het Spoor Terug: Twee geloven op een kussen, 11.24

Sun, 20 Nov 2016 09:00:00 +0100

Een katholiek met een protestant samen in één bed, samen aan één eettafel en samen aan één bidstoel. Dat kon niet. ‘Twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen’, was heel lang het gezegde. Gelovigen leefden ernaar en dwongen elkaar ernaar te leven. Vanzelfsprekend met hulp van pastoor, dominee en familie. Maar gelovigen werden ook verliefd op andersgelovigen, en van het een kwam het ander.Documentairemaakster Michal Citroen ging op zoek naar slachtoffers, betrokkenen en nabestaanden van dit eens niet kapot te krijgen dogma. Zondag het eerste deel van een tweeluik.

Het spoor terug: Duitse geesten in de jungle, 11.21

Sun, 06 Nov 2016 09:00:00 +0100

Het is een bizar gezicht: een degelijk Beiers huis met après-ski-allure midden in het Tanzaniaanse oerwoud. In natuurpark Amani in noordoost Tanzania barst het er van. Het is de tastbare nalatenschap van de Duitse kolonisten, die tot na de Eerste Wereldoorlog een groot plantage-imperium hadden opgebouwd. Het Duitse verleden werkt tot op heden door bij de lokale bevolking. Het heersende idee is dat ze na hun vertrek in 1918 alle bezittingen hebben begraven - en dat ze nog steeds ergens moeten liggen. Verschillende groepen gravers zoeken al jaren naar de mythische Duitse schatten. In Het spoor terug gaat Laura Stek samen met antropoloog Rene Gerrets op zoek naar de schatten, geesten, wondermiddelen en de gravers.

Het Spoor Terug: Gladiatoren, helden van het Colosseum?, 11.26

Sun, 25 Sep 2016 08:00:00 +0200

We kennen allemaal de gladiator uit de film The Gladiator. Onoverwinnelijk, rechtschapen en eerlijk. In werkelijkheid waren de gladiatoren vaak overwonnen barbaren die alles probeerden om in leven te blijven, tot aan het doden van de tegenstander toe. De Britse historicus Michael Grant plaatst de Romeinse amfitheaters zelfs op één lijn met de vernietigingskampen van de nazi’s. Waren de gladiatoren nou helden of slachtoffers?Paul van der Gaag ging naar Campanië en Rome en reconstrueerde voor Het Spoor Terug een harde werkelijkheid van bloed en geweld.

Het Spoor Terug: Puputan: Het einde van Bali, 11.21

Sun, 18 Sep 2016 08:00:00 +0200

Als begin twintigste eeuw wordt besloten om in Nederlands-Indië een ethische politiek te gaan voeren, hoort daar expansie bij, dus onder meer het oprollen van een handjevol onafhankelijke koninkrijkjes in het zuiden van Bali. Op 20 september komt het Nederlandse leger op Bali tegenover honderden met kris en speer gewapende Balinezen te staan. Een bloedbad is het gevolg.Gerard Leenders maakte voor Het Spoor Terug een documentaire over de gebeurtenissen.

Het Spoor Terug, Sovjet-cellist Ferschtman kijkt terug

Sun, 11 Sep 2016 08:00:00 +0200

In de jaren ´70 werd de cellist Dimitri Ferschtman door het Sovjet-ministerie voor een ultimatum gesteld: afstand doen van zijn muzikale rolmodel, of het land verlaten. Ferschtman koos het tweede. Met zijn vrouw kijkt de cellist terug op de Sovjet-gekte, Rusland, zijn leven en zijn vlucht. Dat alles in een documentaire van Pieter-Bas van Wiechen en Sophie van Leeuwen.

Het Spoor Terug: het graf van de prachtlievende, 11.26

Sun, 04 Sep 2016 08:00:00 +0200

Het Hongaarse dorp Szigetvar is in alle staten. Op 6 september arriveert een Turkse delegatie met prominente Ottomaanse nazaten om hun grote vondst te bewonderen: het graf van Suleyman de Prachtlievende. Het is de sultan waar Erdogan zich het liefste mee associeert. In de 46 jaar dat Suleyman op de troon zat breidde hij zijn rijk flink uit met veroveringen op de Balkan, in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Er is eindeloos lang gezocht naar de tombe en begin dit jaar kwam er eindelijk een doorbraak: in de achtertuin van een tandeloze wijnboer ontdekte een team van Hongaarse archeologen een berg stenen die duidde op Suleyman's laatste rustplaats. Wat betekent dat voor de regio? En hoe interessant is dit voor Turkije? Laura Stek bezocht schrijver Jaap Scholten in zijn Hongaarse huis vlakbij de opgraving. Samen reisden ze naar het graf en spraken ze met de vinder en zijn team over de 'de grootste Hongaarse vondst tot nu.'

Het Spoor Terug, de zomer die niet doorging, 11.25

Sun, 28 Aug 2016 08:00:00 +0200

10 april 1815 ontplofte in Indonesië de vulkaan Tambora. Een enorme aswolk werd 40 kilometer hoog de lucht ingeslingerd waar het stof zich als een lichte sluier over de hele aardbol verspreidde. De winter was streng en het jaar 1816 staat bekend als "het jaar zonder zomer". Oogsten mislukten, ongekende hoeveelheden regen daalden op de aarde neer. Zowel in China als delen van Europa heerste honger. Deze zomer vol onweer en rampspoed gaf ons het boek Frankenstein, de voorloper van de fiets, en dagboeken vol met nauwgezette meteorologische metingen. Mathijs Deen maakte een documentaire over "De zomer die niet doorging".

Het Spoor Terug, Hollands Siberie, deel 2, 11.26

Sun, 05 Jun 2016 08:00:00 +0200

In 2008 publiceert journaliste/schrijfster Suzanna Jansen haar boek ‘Het Pauperparadijs’, waarin ze op zoek gaat naar haar familiegeschiedenis die haar vijf generaties terugvoert. Het blijkt een verhaal doorspekt van armoede. Drie opeenvolgende generaties belanden in het heropvoedingsgesticht van Veenhuizen, maar ook daarna blijkt de armoede maar moeilijk af te schudden. De dwanggestichten zijn onderdeel van de Maatschappij van Weldadigheid, opgericht door generaal Johannes van den Bosch, die de armoede in ons land wilde opheffen door pauperfamilies vrijwillig op het Drentse land aan het werk te zetten in zijn koloniën. Maar in Veenhuizen worden de gestichten, gebouwd in 1823, uiteindelijk strafkoloniën voor verlopen landlopers en bedelaars. In de zomer van 2016 wordt het gelijknamige theaterspektakel over arm & rijk gespeeld op de binnenplaats van het Tweede Gesticht. Regisseur Tom de Ket schreef het scenario. De documentaire van René Oomen volgt het verhaal van Suzanna Jansen, schetst het decor waarin haar voorouders verbleven, én geeft een impressie van de voorbereidingen van het theaterspektakel.

Het Spoor Terug; Terug naar Hollands Siberie (deel I)

Sun, 29 May 2016 08:00:00 +0200

Het was zomaar een boek over een het leven van arme familie, vanaf de achttiende tot diep in de twintigste eeuw. Het werd een bestseller. Binnenkort wordt het pauperparadijs van Suzanna Jansen ook op de planken gebracht, als theaterspektakel. Documentairemaker René Oomen was erbij, en maakte een documentaire over ‘the making of’. Zondag deel 1: Terug naar Hollands Siberië: Onderstand als gunst.

Het Spoor Terug, Onze Koeien, deel 2

Sun, 22 May 2016 08:00:00 +0200

Ruim zeventig jaar geleden werd de ideale koe van het Friese stamboek Us Mem in Leeuwarden in brons gegoten. Eeuwen daarvoor al waren melkkoeien onze nationale trots en onze boeren produceerden de beste melk, de beste kaas en de beste boter. Ooit telde Nederland 150.000 melkveehouders, nu is daar nog een tiende deel van over. En de laatste koeienboeren hebben het bepaald niet makkelijk, want de actualiteit blijkt vol koegedoe.Michal Citroen maakte voor het Spoor Terug een tweedelige serie over de geschiedenis van onze koeien. Dit is deel twee.

Het Spoor Terug; Onze koeien (deel I), 11.22

Sun, 15 May 2016 08:00:00 +0200

Ruim zeventig jaar geleden werd de ideale koe van het Friese stamboek Us Mem in Leeuwarden in brons gegoten. Eeuwen daarvoor al waren melkkoeien onze nationale trots en onze boeren produceerden de beste melk, de beste kaas en de beste boter. Ooit telde Nederland 150.000 melkveehouders, nu is daar nog een tiende deel van over. En de laatste koeienboeren hebben het bepaald niet makkelijk, want de actualiteit blijkt vol koegedoe. Michal Citroen maakte voor Het Spoor Terug een tweedelige serie over de geschiedenis van onze koeien. Dit is het eerste deel van het tweeluik.

Het Spoor Terug; Hiddensee, 11.23

Sun, 08 May 2016 08:00:00 +0200

In de periode van de bouw van de Muur tot de Wende probeerden honderden mensen uit de DDR over de Oostzee naar het Westen te vluchten. Veel van hen werden gepakt, en een onbekend aantal is verdronken. Schattingen variëren tussen de 170 en 190 mannen, vrouwen en kinderen. Vooral de oversteek van Hiddensee naar het vijftig kilometer verderop gelegen Denemarken was gevaarlijk. Mathijs Deen bezocht Hiddensee en sprak met de schrijver Lutz Seiler, die het boek ‘Kruso’ schreef over het vluchteiland. Hij maakte voor Het Spoor Terug de documentaire Hiddensee.

Het Spoor Terug; Asiel gezocht, deel II, 11.26

Sun, 01 May 2016 08:00:00 +0200

Nederland positioneert zichzelf graag als gastvrij en tolerant land. We vingen de Hugenoten immers met open armen op en de Joodse gemeenschap mocht zo maar synagogen bouwen. Maar klopt dat beeld nog wel, als we kijken naar de ontvangst van onze vluchtelingen? Wat zijn de moeilijkheden waar politici mee te maken hebben en hadden en hoe hebben de vluchtelingen het ervaren in Nederland? Deel 2 van een tweedelige serie. Deze documentaire van Laura Stek maakt deel uit van het online project De Asielzoekmachine.

Het Spoor Terug; Asiel gezocht, Deel I, 11.19

Sun, 24 Apr 2016 08:00:00 +0200

Nederland positioneert zichzelf graag als gastvrij en tolerant land. We vingen de Hugenoten immers met open armen op en de Joodse gemeenschap mocht zo maar synagogen bouwen. Maar klopt dat beeld nog wel, als we kijken naar de ontvangst van onze vluchtelingen? Wat zijn de moeilijkheden waar politici mee te maken hebben en hadden en hoe hebben de vluchtelingen het ervaren in Nederland? Deel I: de jaren tachtig en negentig. Deze documentaire van Laura Stek maakt deel uit van het online project De Asielzoekmachine.

Het Spoor Terug; De Westerbeek, 11.24

Sun, 10 Apr 2016 08:00:00 +0200

264 jaar geleden sloeg het VOC-schip de Westerbeek kapot tegen de hoge kliffen van de Faeröer. Er kwamen elf bemanningsleden om, maar de overlevende Nederlandse schipbreukelingen zorgden voor een geboortegolfje op de archipel tussen Schotland en IJsland. Documentairemaker Marten Minkema reisde naar de Faeröer-eilanden, zocht naar nazaten van de dappere Hollanders, en reconstrueerde de stranding.

Het Spoor Terug; 'Het geheugen van Seng Ly', 11.23

Sun, 03 Apr 2016 08:00:00 +0200

De beschadigde Cambodjaanse vluchtelingen hadden net de verschrikkingen van Pol Pot en de Rode Khmer achter de rug toen ze op Nederlandse uitnodiging, bij wijze van proef, werden opgevangen in rijtjeshuizen in het Brabantse Oss. Daar startte een integratieprogramma voor de vluchtelingen wiens verschrikkelijke verleden niemand echt begrijpt. René Oomen sprak met een aantal van de Cambodjanen van toen en maakte de documentaire ‘Het geheugen van Seng Ly’.

Het Spoor Terug; de verdwenen dierentuin, het Noorder dierenpark in Emmen, 11.25

Sun, 27 Mar 2016 08:00:00 +0200

Dierentuin Emmen is niet meer, dierentuin Emmen heet tegenwoordig Wildlands Adventure Zoo. Een mooi moment, kortom, om terug te kijken op het eenvoudige Noorderdierenpark dat in 1935 op Hemelvaartsdag haar poorten opende.Gerard Leenders sprak met betrokkenen en maakte de documentaire: ‘De verdwenen dierentuin’.

Het Spoor Terug: Het dienstbevel, 11.24

Sun, 20 Mar 2016 09:00:00 +0100

Aanstaande maandag, 21 maart, is het precies 65 Jaar geleden dat de eerste groep Molukse KNIL-militairen uit het net onafhankelijke Indonesië aankwamen in Nederland, met hun gezinnen aan boord van de Kota Inten. Uiteindelijk kwamen er in 1951 12.500 Molukkers naar Nederland. Niet uit vrije wil, maar op dienstbevel. Naar aanleiding van het 65-jarig jubileum van de komst van de Molukkers maakte Paul van der Gaag een documentaire op basis van interviews van dertig jaar geleden.

Het Spoor Terug: Niet bang te krijgen, 11.18

Sun, 13 Mar 2016 09:00:00 +0100

De nichten Hella en Sandra Rottenberg kenden hun grootvader Isay Rottenberg goed, maar zijn vooroorlogse bestaan was voor hen een onbekend hoofdstuk. Dat hij een fabriek bezat, die door de nazi's was afgepakt, zoveel wisten ze. Maar er was veel meer. De nichten gingen op onderzoek uit en maakten de documentaire 'Niet bang te krijgen'.

Het spoor terug: Waar is Willemstad?, 11.20

Sun, 06 Mar 2016 09:00:00 +0100

In 1973 werd in het miniatuurpark Madurodam in Den Haag een maquette van Willemstad onthuld door Koningin Juliana. Jarenlang gingen Antillianen naar Madurodam om hun Willemstad te zien. Ook Maduro, de naamgever van het miniatuurpark, moet postuum trots zijn geweest dat zijn geboortestad in het park vertegenwoordigd was. Maar in 1991 verdween de maquette en verscheen hij ineens op Antilliaanse feestjes. Vervolgens reisde de maquette via zolders en kinderkamers zelfs af naar Curaçao. Documentairemaker Jesper Buursink reist samen met kunstenaarscollectief Pink Pony Express de maquette achterna en probeert te achterhalen waarom de maquette uit het miniatuurpark verdween.

Het Spoor Terug: De Nieuwe Stad, 10.21

Sun, 28 Feb 2016 09:00:00 +0100

Vanaf komende maart viert Rotterdam 75 jaar Wederopbouw. Ter gelegenheid daarvan, in het kader van het project Rotterdam viert de stad, is het Verhalenhuis Belvédère op Katendrecht eind vorig jaar begonnen met de audioregistratie van verhalen van Rotterdammers over de wederopbouw van hun stad.Elk weekend worden in een verplaatsbare keet met studio, ergens op een markant punt in het centrum, door vrijwilligers van het Verhalenhuis Rotterdamse levensverhalen opgenomen. Die geschiedenissen worden verwerkt in lezingen, debatten, manifestaties en tentoonstellingen het komende jaar. Programmamaakster Michal Citroen luisterde mee in de mobiele keet en maakte voor het Spoor Terug aan de hand van de persoonlijke vertellingen een sfeerbeeld van de Wederopbouw van haar eigen stad.

Het Spoor Terug: 75 jaar Februaristaking, 11.28

Sun, 21 Feb 2016 09:00:00 +0100

Aanstaande 25 en 26 februari is de Februaristaking uit 1941 maar liefst 75 jaar oud. De Februaristaking was de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetter, als protest tegen de razzia en deportatie van 425 Joodse mannen. Alweer jaren geleden maakte Kees Slager en Ronald van den Boogaard een reconstructie met betrokkenen. Naar aanleiding van het vijf-en-zeventigjarige jubileum een herhaling van dit Het Spoor Terug uit 1975.

Het Spoor Terug, 'Civilize yourself', 11.19

Sun, 14 Feb 2016 09:00:00 +0100

Zangeres Beyoncé baarde veel opzien afgelopen week tijdens de Superbowl. In haar optreden zaten allerlei verwijzingen naar 'Black Power'. Vijftig jaar geleden werd Black Power voor het eerst geïntroduceerd bij het grote publiek door de jonge activist Stokely Carmichael. Hij verspreidde zijn idee tijdens een conferentie aan de universiteit Berkeley, het witte links-intellectuele bolwerk van de VS. Zijn speech veroorzaakte verwarring, woede en ongemak bij de blanke activisten en studenten. Bracht Carmichaels speech een breuk in de burgerrechtenbeweging te weeg? Wat ging eraan vooraf en wat betekende het voor de verhouding tussen blank en zwart? Een documentaire van Laura Stek.

Het Spoor Terug, ‘Tot in de dodencel’, 11.24

Sun, 07 Feb 2016 09:00:00 +0100

In het Prisonmuseum van Huntsville, Texas staat de eerste elektrische stoel - ‘Ol’ Sparky’ - op een erepodium. Duizenden mannen en een paar vrouwen zijn er sinds 1890 op gestorven.Nog steeds bestaat de doodstraf in de VS. Sommige Nederlanders zijn al lange tijd begaan met het lot van de vaak arme zwarte Amerikanen in de dodencel. Meer dan 25 jaar stond advocaat Bart Stapert een aantal van hen gratis bij en Nederlandse vrouwen hielpen Amerikaanse ter dood veroordeelden tot aan de dag van hun executie. Gemaakt door Jacqueline Maris.

Het Spoor Terug; Shakespeare's Vluchtelingen, 11.23

Sun, 31 Jan 2016 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug, de geschiedenis van de rashond, 'Touch of Gold & Daylight Charisma'

Sun, 24 Jan 2016 09:00:00 +0100

Touch of Gold & Daylight Charisma'De rashond was het afgelopen jaar veel in het nieuws. Steeds meer mensen lijken een rashond te verkiezen boven een vuilnisbakje - en dat heeft gevolgen voor het fokproces. Want als de consument een Franse bulldog met een nog plattere neus wil, dan krijgt de consument ook een plattere neus. Nu kampt de bulldog met chronische ademhalingsproblemen en heeft de Cavalier King Spaniel ondraaglijke hoofdpijn omdat de schedel te klein is voor z'n hersenen. Inmiddels is er een Fair Fok programma in het leven geroepen om het extreme doorfokken tegen te gaan. De vraag is: wanneer zijn we eigenlijk begonnen met dat extreme fokken? Sinds wanneer kennen we de hond als mode-item? En wat zegt de hond over ons als mens? Hondenkenner Martin Gaus, dierenfilosoof Erno Eskens en kynologen Martin van de Weijer en Ria Horter laten hun licht schijnen op de geschiedenis van de rashond.

Het Spoor Terug, de SNV, Nederlandse vrijwilligers in ontwikkelingswerk, 11.23

Sun, 10 Jan 2016 09:00:00 +0100

Ze gingen naar Kameroen om ontwikkeling te brengen. Het was 1963 en in navolging van het Amerikaanse Peace Corps trokken jeugdige Nederlandse vrijwilligers erop uit om de wereld te redden. De operatie om de mensheid aan de beterende hand te krijgen begon in november 1963 in Kameroen. Gerard Leenders maakte een documentaire over de eerste Nederlandse seculiere goeddoeners, de voorlopers van de Stichting Nederlandse Vrijwilligers, getiteld: Idealisme en avontuur. Jong Nederland gaat in ontwikkelingshulp.

Het Spoor Terug; autoracen in 1903, 10.13

Sun, 27 Dec 2015 09:00:00 +0100

Het was het jaar van Max Verstappen en het autoracen lijkt populairder dan ooit in ons land. Maar de interesse van nu valt in het niet bij het uitzinnige enthousiasme van het publiek in de beginjaren van het autoracen. Er was ook een groot verschil met nu: de allereerste internationale racewedstrijden (tussen 1898 en 1903) speelden zich niet af op circuits, maar op de openbare weg. In 1898 bijvoorbeeld - de auto was nog maar enkele jaren oud - scheurden de eerste coureurs van Parijs naar Amsterdam, met een gemiddelde snelheid van 25 kilometer per uur. Maar dat ging al snel veel harder. Luistert u naar de Race naar de Dood van 1903, het verhaal van de Engelse coureur Charles Jarrot.

Het Spoor Terug: Jesus Chris Superstar, 11.18 uur

Sun, 20 Dec 2015 09:00:00 +0100

Jezus is deze maand heel even in Nederland. Inmiddels is hij enigszins op leeftijd, is zijn lange haar wat dunner, en baard wat vlassiger. Maar hij – oftewel Ted ‘Jezus’ Neeley – rockt nog altijd even hartstochtelijk en devoot als in de dagen van zijn musical Jezus Christ Superstar. Programmamaker Laura Stek was als jong meisje helemaal weg van Ted ‘Jezus’ Neeley. Ruim veertig jaar later zocht ze ‘Jezus’ op, en ontdekte dat de verlosser niet uit zijn rol te krijgen was.

Het Spoor Terug, Vakantieparken 11.24

Sun, 13 Dec 2015 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Vakantieparken

Sat, 12 Dec 2015 23:00:00 +0100

Het Spoor Terug, Lampedusa, een eiland in de frontlinie, 11.25

Sun, 06 Dec 2015 09:00:00 +0100

Het was meer dan zomaar de naam van een eiland. Lampedusa stond afgelopen jaren symbool voor de ontelbare hoeveelheid reddeloze vluchtelingen die hun heil zochten in Europa. Sinds enige tijd komen de vluchtelingen niet meer alleen over zee, maar ook over land. Toch staat Lampedusa nog altijd gebeiteld in de jongste collectieve herinnering van Europa, wat Europa nu in paniek brengt, begon op Lampedusa. Voor het Spoor Terug maakte Angelo van Schaik: Lampedusa, portret van een eiland in de frontlinie.

Het Spoor Terug, De Zwarte Vogel, 11.25

Sun, 29 Nov 2015 09:00:00 +0100

Sinds 1937 is de Zwarte Vogel is een begrip in Den Haag. De winkel was bijna tachtig jaar het centrum voor de typische Haagse duivensport. Duivenmelkers spraken er op z’n Haags met elkaar over het leven, de stad en de duifies.Om gezondheidsredenen moet het laatste geslacht De Zwart de winkel sluiten. Deze week was het zo ver. Als afscheid en eerbetoon aan de Zwarte Vogel in het Spoor Terug een documentaire van Michal Citroen

Het Spoor Terug: IVF ontwikkeling in Nederland, 11.17

Sun, 22 Nov 2015 09:00:00 +0100

In Engeland werd de eerste ivf-baby al in 1978 geboren. In Nederland werd ook al heel vroeg vergelijkbaar experimenteel onderzoek verricht in het Rotterdamse Dijkzigtziekenhuis. Fysioloog Gerard Zeilmakers en gynaecoloog Bert Alberda van dit ziekenhuis bleken de pioniers van ivf in Nederland. In 1983 kwam dan ook de eerste Rotterdamse ivf-baby ter wereld.Bert Albeda en de weduwe van Gerard Zeilmakers blikken terug in een documentaire van Michal Citroen.

Het Spoor Terug; Indische Nederlanders opnieuw achter prikkeldraad, 11.26

Sun, 15 Nov 2015 09:00:00 +0100

Repatrianten werden ze genoemd, maar eigenlijk waren het vluchtelingen; reizigers tegen wil en dank. De meeste Indische Nederlanders waren namelijk nog nooit in Nederland geweest. Na een verblijf in een Jappenkamp, na de ellende van de Bersiapperiode en na de soevereiniteitsoverdracht konden ze niet meer blijven en vluchten ze naar Nederland. Daar werden ze o.a. ondergebracht in de barakken van kamp Schattenberg, het voormalige Kamp Westerbork.

Het Spoor Terug: Ongewijde engeltjes, deel 2

Sun, 08 Nov 2015 09:00:00 +0100

Ze kwamen volgens de katholieke leer in het zogeheten voorgeborgte, waar ook goede heidenen als Plato en Socrates hun eeuwigheid uitzaten. Ondertussen werden ze begraven achter de heg, in ongewijde grond, deze levenloos of te vroeg gestorven kinderen, die niet gedoopt waren. Ze werden Engeltjes genoemd. Dat was zo ongeveer het beste dat ze overkwam, want de hemel, zo leerden paus, pastoor en kerk, zouden ze nooit zien.Rene Oomen maakte de tweedelige documentaire ‘Er ligt een engeltje achter de heg’. Deze uitzending deel twee.

Het Spoor Terug: Ongewijde Engeltjes

Sun, 01 Nov 2015 09:00:00 +0100

Ze kwamen volgens de katholieke leer in het zogeheten voorgeborgte, waar ook goede heidenen als Plato en Socrates hun eeuwigheid uitzaten. Ondertussen werden ze begraven achter de heg, in ongewijde grond, deze levenloos of te vroeg gestorven kinderen, die niet gedoopt waren. Ze werden Engeltjes genoemd. Dat was zo ongeveer het beste dat ze overkwam, want de hemel, zo leerden paus, pastoor en kerk, zouden ze nooit zien. Rene Oomen maakte de tweedelige documentaire ‘Er ligt een engeltje achter de heg’, waarvan zondag het eerste deel wordt uitgezonden.

Het Spoor Terug: St. Eustatius, 11.26 - Koloniaal bezit in de Antillen

Sun, 27 Sep 2015 08:00:00 +0200

Sint Eustatius was de belangrijkste doorvoer- en handelshaven van de West Indische Compagnie. Het eiland werd in de achttiende eeuw ook wel de Gouden Rots genoemd. Het was verreweg het rijkste koloniale bezit in de west en via Sint Eustatius hielp Nederland de Amerikanen in 1776 met hun oorlog tegen de Engelsen. Een Amerikaans schip werd er zelfs begroet met elf saluutschoten, die door Amerika prompt werden geïnterpreteerd als de eerste erkenning van hun onafhankelijkheid. Maar hoe kijken de Sint Eustatianen aan tegen hun fiere koloniale verleden. Pieter-Bas van Wiechen ging naar het eiland en maakte de documentaire ‘De koloniale kater van Sint Eustatius’.

Het Spoor Terug, De vulkaanweg op Saba, 11.27 uur - Hoe bouw je een weg op een vulkaan

Sun, 20 Sep 2015 08:00:00 +0200

Sinds 2010 ligt het hoogste punt van Nederland niet meer in Limburg maar op Saba, een onherbergzame en geïsoleerde rots in de Caribische zee. Langs geitenpaden en trappen trokken de inlanders er omhoog, totdat de Sabanen het heft in eigen handen namen, en een onmogelijk weg aanlegden naar de top van de vulkaan. Pieter-Bas van Wiechen beklom de weg en bezocht de 'helden' van Saba die twintig jaar werkten aan de weg, en maakte een documentaire over de weg naar de vulkaan.

Het Spoor Terug; Zwarte Soldaten in de Amerikaanse Burgeroorlog, 11.21

Sun, 13 Sep 2015 08:00:00 +0200

Dit jaar wordt herdacht en gevierd dat 150 jaar geleden een einde kwam aan de Amerikaanse Burgeroorlog (1861 - 1865). Onder andere door de re-enactors van het 54th Massachusetts Infantry Regiment, het onbekende Noordelijke zwarte leger. In historisch uniform vragen de mannen meer aandacht voor de rol van de zwarte soldaat. In OVT een portret van het 54e regiment, gemaakt door Laura Stek. Welke positie had de zwarte soldaat in de Amerikaanse Burgeroorlog? Hoe werd er toen en nu naar gekeken? En welke thema's uit de Amerikaanse Burgeroorlog zijn tot op de dag van vandaag nog actueel?

Het Spoor Terug, Vergeten door het vaderland, 11.27 - Indische Nederlanders

Sun, 06 Sep 2015 08:00:00 +0200

In het Spoor Terug: „Jullie bestaan niet”, over de vergeten groep Indische Nederlanders die nog steeds in Indonesië woont. Ooit werden ze als Nederlander in Nederlands Indië geboren. Ze spraken Nederlands en ze voelden zich ook Nederlander. Maar toen ze na de dekolonisatie van Nederlands Indië naar Nederland wilden, weigerde de regering in Den Haag ze te te erkennen. Met hun bruine moeders moesten ze maar in hun land blijven, kregen ze op de ambassade in Jakarta te horen. Zeventig jaar na de onafhankelijkheid wonen de duizenden achterblijvers van destijds en hun nazaten veelal in bittere armoede in Indonesië. Sommigen verblijven er zelfs illegaal. Ze voelen zich nog steeds vergeten en niet erkend door Nederland. Een programma van Wilma van der Maten, die hierover ook het boek: „Vergeten door het Vaderland” schreef, dat onlangs verscheen.

Het Spoor Terug, U wordt door niemand verwacht, deel 4, 11.14 - U wordt door niemand verwacht, deel 4

Sun, 30 Aug 2015 08:00:00 +0200

In het Spoor Terug deel 4 van de serie U wordt Door Niemand Verwacht. Een documentaire reeks die gebaseerd is op de radioserie De Joodsche Questie en het boek U wordt door Niemand Verwacht van Michal Citroen over nasleep van de oorlog voor de joodse overlevenden. Vandaag de aflevering : Oorlogspleegkinderen en Rechtsherstel

Het Spoor Terug, U wordt door niemand verwacht, deel 3, 11.14 - U wordt door niemand verwacht, deel 3

Sun, 23 Aug 2015 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug, U wordt door niemand verwacht, deel 2, 11.15 - U wordt door niemand verwacht, deel 2

Sun, 16 Aug 2015 08:00:00 +0200

'Je moet niet denken dat het in mei 1945 was afgelopen. Een groot deel van de ellende begon toen pas. We waren alles kwijt, het was lastig dat we er weer waren en de Nederlanders hebben zich schunnig gedragen.' Deze opmerking van haar grootvader was voor programmamaker Michal Citroen de aanzet tot een geschiedenisstudie, afstudeerscriptie, een serie radioprogramma’s in 1985 met Ger Jochems, veel interviews en onderzoek met uiteindelijk een boek in 1999. Zeventig jaar na de bevrijding, wanneer alle documentaires eindigen met feesten, laat deze serie nog een keer de hele lange nasleep horen van de vervolging voor de Joodse overlevenden van de kampen en onderduik. Na een leven lang studie, verbazing en verworven inzichten met oude en nieuwe interviews nog een keer de Joodse Questie van Michal Citroen

Het Spoor Terug, U wordt door niemand verwacht, deel 1, 11.18 - U wordt door niemand verwacht, deel 1

Sun, 09 Aug 2015 08:00:00 +0200

'Je moet niet denken dat het in mei 1945 was afgelopen. Een groot deel van de ellende begon toen pas. We waren alles kwijt, het was lastig dat we er weer waren en de Nederlanders hebben zich schunnig gedragen.' Deze opmerking van haar grootvader was voor programmamaker Michal Citroen de aanzet tot een geschiedenisstudie, afstudeerscriptie, een serie radioprogramma’s in 1985 met Ger Jochems, veel interviews en onderzoek met uiteindelijk een boek in 1999. Zeventig jaar na de bevrijding, wanneer alle documentaires eindigen met feesten, laat deze serie nog een keer de hele lange nasleep horen van de vervolging voor de joodse overlevenden van de kampen en onderduik. Na een leven lang studie, verbazing en verworven inzichten met oude en nieuwe interviews nog een keer de Joodse Questie.

Het Spoor Terug, 100 jaar cabaret, deel 4, 11.15 - 100 jaar cabaret, 100 jaar censuur, deel 4

Sun, 02 Aug 2015 08:00:00 +0200

Afgelopen zomer op 10 augustus overleed onze zeer gewaardeerde collega Lida Iburg. Na een carrière als fotografe en redacteur bij de talkshow van Sonja Barend kwam ze in 1984 in dienst als programmamaker bij de VPRO. Tot haar pensionering maakte Lida Iburg ontelbare prachtige documentaires voor programma’s als Het Spoor Terug, Het Gebouw, Aardse Zaken, de documentaire op 5 en presenteerde ze o.a. Villa VPRO. In 1995 maakte ze met medewerking van Coen Verbraak, die toen nog aan het begin stond van zijn imposante carrière, de serie 100 jaar cabaret, 100 jaar censuur. Deze zomer kunt u opnieuw de serie over verboden liedjes en teksten horen in onze Spoor serie. Vandaag deel 4

Het Spoor Terug, 100 jaar Cabaret, 100 jaar Censuur, deel 3 - Het Spoor Terug, 100 jaar Cabaret, deel 3

Sun, 26 Jul 2015 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug, 100 jaar cabaret, deel 2, 11.17 - Het Spoor Terug, 100 jaar cabaret, deel 2

Sun, 19 Jul 2015 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug, 100 jaar caberet, deel 1, 11.12 - Het Spoor Terug, deel 1

Sun, 12 Jul 2015 08:00:00 +0200

Een vierdelige serie uit 1995 van de verleden jaar overleden VPRO-programmamaakster Lida Iburg over verboden liedjes en teksten uit het cabaret. Beginnend in 1895 bij het eerste optreden van Eduard Jacobs tot aan de dag van vandaag. Waarbij steeds dezelfde drie taboes weer boven komen: God, Seks & Oranje.

Het Spoor Terug, Srebrenica, 11.24 - Het Spoor Terug, Srebrenica

Sun, 05 Jul 2015 08:00:00 +0200

Het drama van Srebrenica is aanstaande 11 juli alweer 20 jaar oud. En telkens weer blijkt uit nieuw onderzoek dat het ‘falende’ Dutchbat gepiepeld is door hogere machten. Srebrenica wordt natuurlijk ook nog altijd herdacht. Dat gebeurde ook al in 2003, acht jaar na het drama.Wijlen Gerard Legebeke, een van de aanjagers van het Argos-team dat zich vastbeet in Srebenica, maakte bij de toenmalige herdenking een uitgebreide reportage. Hij was bij de opening door de Amerikaanse president Bill Clinton van het herdenkingscentrum in Potocari, samen met een delegatie van het IKV, en maakte er een indringende documentaire over.

Het Spoor Terug, de Tour de France van 1954, 11.24 - De Tour van 1954

Sun, 28 Jun 2015 08:00:00 +0200

Volgende week start de Tour in Utrecht. Dat ooit, in 1954, de tour ook begon in Nederland is min of meer vergeten geschiedenis. En toch was dat het geval. De tour startte dat jaar vanuit het Olympisch Stadion in Amsterdam. Het was de eerste keer dat de Ronde van Frankrijk niet in Frankrijk begon. Nederland kreeg de eer, mede dankzij de successen van het jaar daarvoor, waar onze Wimke van Est de gele trui droeg en op legendarische wijze in een ravijn viel en er weer uit kroop. Gerard Leenders dook in de historie en maakte: De Tour van 1954.

Het Spoor Terug, Noordenbergkwartier in Deventer - Stadsvernieuwing in Deventer

Sun, 21 Jun 2015 08:00:00 +0200

Actie om het NoordenbergkwartierHalf ontvolkt, veel dichtgetimmerde en verkrotte woningen, waarvan er al heel wat zijn platgegooid. Zo ziet het Noordenbergkwartier in Deventer er in 1975 uit. Als het aan het gemeentebestuur ligt, maakt de ooit zo populaire volksbuurt met z’n steegjes en kleine winkeltjes plaats voor brede toegangswegen en parkeergelegenheid voor de binnenstad. Maar dan komen buurtbewoners tegen de plannen in verzet, naar aanleiding van een filmpje van de plaatselijke Kabel Omroep Deventer over het verval van de buurt.Tien jaar na aanvang van de buurtactie, ziet de wijk er heel anders uit. De krotten zijn opgeknapt en de gaten opgevuld met nieuwbouw en een groot deel van de ooit verdreven bewoners is teruggekeerd. Paul van der Gaag trok naar het Noordenbergkwartier en reconstrueerde de buurtactie voor het Spoor Terug

Het Spoor Terug, Emmaus, deel 2, 11.24 - Over de woon- en werkgemeenschap Emmaus

Sun, 14 Jun 2015 08:00:00 +0200

Emmaus, deel 2: Van de priester en de baronesIn varkensstallen bij het kasteel van barones Gabriëlle Van Zuylen van Nyevelt in Haarzuilens begint eind 1966 de eerste Nederlandse Emmaus-woonwerkgemeenschap. De Emmaus-beweging was eind jaren veertig in Frankrijk opgericht door de bezielde priester Abbe Pierre. Mensen die de weg in het leven zijn kwijtgeraakt - zoals alcoholisten, ex-bajesklanten en zwervers - worden er liefdevol opgevangen. Al snel begint de verkoop van tweedehandsspullen, gemaakt door Jacqueline Maris

Het Spoor Terug, Emmaus, deel 1, 10.24 - De leefgemeenschap Emmaus, de geschiedenis

Sun, 07 Jun 2015 08:00:00 +0200

Van de priester en de baronesAls in 1954 de daklozen in Parijs op straat doodvriezen, doet priester Abbe Pierre een wanhoopskreet uitgaan via Radio Luxembourg en Le Figaro. Vanuit heel Europa stromen vrijwilligers toe om te helpen. Zo raakt Liesbeth Wilken betrokken bij de Emmaus-beweging van Abbe Pierre. Eind 1966 opent de eerste Nederlandse Emmaus-woonwerkgemeenschap de deuren. In een paar door barones Gabriëlle Van Zuylen van Nyevelt geschonken varkensstallen bij haar kasteel in Haarzuilens, gemaakt door Jacqueline Maris

Het Spoor Terug, de VOC en de Banda-eilanden - VOC en de Banda eilanden

Sun, 24 May 2015 08:00:00 +0200

In 1994 zond Het Spoor Terug "De Loffelijcke Compagnie", een serie van 14 documentaires over de geschiedenis van de VOC. In deel 4 werd de geschiedenis van de Banda-eilanden verteld, de Molukse archipel waar de nootmuskaat en de foelie vandaan kwam. Drieëneenhalve eeuw na het uitmoorden van de plaatselijke bevolking schrijnen de wonden van de geschiedenis nog steeds. Onder andere met Wim van den Broeke (in 1999 0verleden), een nazaat van de eerste perkenier Paulus van den Broeke (1627). Samenstelling: Marnix Koolhaas (herhaling)

Het Spoor Terug, Normaal, 11.21 - De bandleden zelf over begin en succes

Sun, 17 May 2015 08:00:00 +0200

Veertig jaar geleden is het dat Normaal zijn zegetocht door Nederland begon. En dat ging met veel kabaal, een stukgetrapte spiegel in de kleedkamer, een suppoost bij het hek die uit de Opel Commodore nog hoort roepen: 'Aan de kant, Adolf' en een helse blik van de leadzanger in de camera. Ben Jolink zong met Normaal voor het oog van heel Nederland in AVRO'S Toppop 'Oerend hard'. In het Spoor Terug een bewerkte herhaling van de documentaire over de beginjarenjaren van Nederlands meest eigenzinnige bandje. Nu Normaal Hemelvaartsdag 2015 voor het laatst een groot optreden houdt, is het een geschikt moment voor een terugblik, gemaakt door Jos Palm en Gerard Leenders

Het Spoor Terug, Cuba, 11.25 - De revolutionairen van toen !

Sun, 10 May 2015 08:00:00 +0200

Jong, mooi en idealistisch trokken zij ten strijde tegen de dictatuur, de Cubaanse studenten die in de jaren vijftig de revolutie ontketenden. Inmiddels zijn ze hoogbejaard, maar het waren de mooiste jaren van hun leven.Emeritus Latijns-Amerikastudies Dirk Kruijt interviewde oud-strijders van de Cubaanse revolutie. In het Spoor Terug: Cuba: de Grijze Revolutie, gemaakt door Edwin Koopman

Het Spoor Terug, de Helm - Duitse helm gevonden, wie was de eigenaar ?

Sun, 03 May 2015 08:00:00 +0200

Op de laatste oorlogsdag werd zwaar gevochten in het Friese dorp Ureterp. Een Duitse helm bleef achter bij de dorpsarts, grootvader van radiomaker Marten Minkema. In de helm staat een naam: Anton Schubert. Wie was hij, en wat gebeurde er precies op die bloedige bevrijdingsdag, een reconstructie

Het Spoor Terug, de Oorlogskoningin, deel 6 (en slot) - De Oorlogskoningin, 6 en slot

Sun, 26 Apr 2015 08:00:00 +0200

Wilhelmina in Londen, ’40-‘45’. De verhalen over haar onverzettelijkheid zijn legio. Ze was, zou Churchill hebben gezegd, de enige kerel in het Nederlandse kabinet. Maar was ze nou visionair, onafhankelijk, flink en dapper, of liep ze met haar koppigheid vooral de ministers voor de voeten? Tomas Ross schreef het zesdelige hoorspeldocudrama ‘De Oorlogskoningin’. Zondag de zesde en laatste aflevering, met onder meer: Petra Laseur als Wilhelmina, Marcel Hensema als Prins Bernard.

Het Spoor Terug - Oorlogskoningin, deel 5

Sat, 18 Apr 2015 22:00:00 +0200

Oorlogskoningin is een zesdelig radio-drama, uitgezonden in het VPRO radioprogramma OVT.

Het Spoor Terug - Oorlogskoningin, deel 4

Sat, 11 Apr 2015 22:00:00 +0200

Oorlogskoningin is een zesdelig radio-drama, uitgezonden in het VPRO radioprogramma OVT.

Het Spoor Terug - Oorlogskoningin, deel 3

Sat, 04 Apr 2015 22:00:00 +0200

Oorlogskoningin is een zesdelig radio-drama, uitgezonden in het VPRO radioprogramma OVT.

Het Spoor Terug: De Oorlogskoningin, deel 2 - De Oorlogskoningin, deel 2

Sun, 29 Mar 2015 08:00:00 +0200

Wilhelmina in Londen, ’40-‘45’. De verhalen over haar onverzettelijkheid zijn legio. Ze was, zou Churchill hebben gezegd, de enige kerel in het Nederlandse kabinet. Maar was ze nou visionair, onafhankelijk, flink en dapper, of liep ze met haar koppigheid vooral de ministers voor de voeten? Tomas Ross schreef het zesdelige radio-drama ‘De Oorlogskoningin’. Zondag de tweede aflevering, met onder meer: Petra Laseur als Wilhelmina, Marcel Hensema als Prins Bernard.

Het Spoor Terug, De Oorlogskoningin deel 1 - De Oorlogskoningin, 1, radio-drama

Sun, 22 Mar 2015 09:00:00 +0100

Wilhelmina in Londen, ’40-‘45’. De verhalen over haar onverzettelijkheid zijn legio. Ze was, zou Churchill hebben gezegd, de enige kerel in het Nederlandse kabinet. Maar was ze nou visionair, onafhankelijk, flink en dapper, of liep ze met haar koppigheid vooral de ministers voor de voeten? Tomas Ross schreef het zesdelige hoorspeldocudrama ‘De Oorlogskoningin’. Zondag de eerste aflevering, met onder meer: Petra Laseur als Wilhelmina en Marcel Hensema als Prins Bernard.

Het Spoor Terug: Carboon en de Mijnen, deel 2 - Mijnliedjes en Mijnverhalen, deel 2

Sun, 15 Mar 2015 09:00:00 +0100

Ze zongen ‘Witste nog koempel’ en ‘D’r leste koempel deet de lamp oet’. En ze hadden succes. Omdat iedereen de liedjes kende en iedereen de harde tijd in de mijnen gaarne met een beetje romantiek verzacht zag. We hebben het over de Zuid Limburgse muziekgroep Carboon. Documentairemaker Gerard Leenders zocht ze op, reconstrueerde hun verhaal en lardeerde dat met herinneringen van oud-mijnwerkers.

Het Spoor Terug, De Mijnen deel 1, 11.24 - Mijnliedjes en Mijnverhalen, deel 1

Sun, 08 Mar 2015 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug, De Madgermanes, 11.23 - Mozambikanen die in de DDR gingen werken

Sun, 01 Mar 2015 09:00:00 +0100

Op een onooglijk plein in het centrum van Maputo wappert een grote DDR-vlag. Dit is het startpunt voor de wekelijkse demonstratie van de Madgermanes: de Mozambikaanse contractarbeiders die in de jaren tachtig naar de DDR werden uitgezonden. Al vierentwintig jaar proberen zij het nooit uitbetaalde deel van hun loon terug te krijgen. Vooralsnog zonder resultaat. Radiomaker Laura Stek reisde naar Maputo en sprak met de Madgermanes over DDR-nostalgie, desillusies en de strijd om gerechtigheid, en maakte er voor Het Spoor Terug een documentaire over.

Het Spoor Terug, Gaswinning Groningen, deel 1 - Groningen en het aardgas, deel 1

Sun, 15 Feb 2015 09:00:00 +0100

Groningen lijdt onder de gaswinning. Dat is genoegzaam bekend. Maar ooit leefden de Groningse dorpen op, dankzij het aardgas. Het gas bracht er in de jaren zestig vrede, geluk en welvaart. Slochteren werd van niemandsdorp tot het bekendste dorp van Nederland. En zo was er meer dat Groningen ten goede kwam, dankzij het gas. Een halve eeuw later brengt het gas er rampzaligheid en zorg.Lejo Siepe ging voor Het Spoor Terug naar de gasdorpen en maakte een tweedelige serie over de Groningers en hun gas. Vandaag deel 1: Van trekpaard tot wingewest

Het Spoor Terug, Hendrik Werkman - Kunstenaar en verzetsman Hendrik Werkman

Sun, 08 Feb 2015 09:00:00 +0100

Drie dagen voordat de geallieerden het noorden zouden bevrijden werd Hendrik Werkman door de SD gefusilleerd in de bossen van Bakkeveen. De kunstenaar en verzetsman, die geloofde dat zijn beste werk nog moest komen, stierf aldus een voortijdige dood.In dit Werkmanjaar -- met exposities in Groningen en Amsterdam – blikt documentairemaakster Laura Stek terug op zijn leven en werk.

Het Spoor Terug, De Hongerwinter, deel 4 - De Hongerwinter, deel 4

Sun, 01 Feb 2015 09:00:00 +0100

In het Spoor Terug, De Hongerwinter, 4/4, het laatste deel van de vierdelige serie over de Hongerwinter, de winter van 1944/1945, toen meer dan 22 duizend landgenoten in het westen van Nederland omkwamen. Met gesprekken uit een eerdere serie van dertig jaar geleden. U hoort onder andere stemmen van geïnterviewden die heel oud zijn of overleden uit een Spoor Terug documentaire van 1984, gecombineerd met nieuwe verhalen en moderne inzichten. Een documentaire van Michal Citroen.

Het Spoor Terug, de Hongerwinter, 3 - De Hongerwinter, deel 3

Sun, 25 Jan 2015 09:00:00 +0100

In het Spoor Terug deel drie van de vierdelige serie over de Hongerwinter, de winter van 1944/1945, toen meer dan 22 duizend landgenoten in het westen van Nederland omkwamen. Met gesprekken uit een eerdere serie van dertig jaar geleden. U hoort onder andere stemmen van geïnterviewden die heel oud zijn of overleden uit een Spoor Terug documentaire van 1984, gecombineerd met nieuwe verhalen en moderne inzichten. Een documentaire van Michal Citroen..

Het Spoor Terug, de Hongerwinter, 2 - De Hongerwinter, deel 2

Sun, 11 Jan 2015 09:00:00 +0100

In het Spoor Terug het tweede deel van de vierdelige serie over de Hongerwinter. Die dramatische winter van 1944/1945 toen meer dan 22 duizend landgenoten in het westen van Nederland omkwamen van de honger. U hoort onder andere stemmen van geïnterviewden die heel oud zijn of inmiddels overleden uit een Spoor Terug documentaire van 1984, gecombineerd met nieuwe verhalen en moderne inzichten. Vandaag de maanden november en december

Het Spoor Terug, De Hongerwinter, deel 1 - De Hongerwinter, deel 1

Sun, 04 Jan 2015 09:00:00 +0100

In het Spoor Terug. De Hongerwinter, deel 1. Vier weken lang een serie over de Hongerwinter van 70 jaar geleden, gemaakt door Michal Citroen. In die winter van 1944/1945 kwamen meer dan 22.000 22 Nederlanders vooral in het westen van het land om van de honger. De serie is een "remake" van de allereerste Spoor Terug-radioserie uit oktober 1984. De verhalen van toen (van velen die reeds lang zijn overleden), aangevuld met nieuwe verhalen en moderne inzichten nemen u mee terug naar deze grote maar ook vergeten ramp uit de Tweede Wereldoorlog.

Het Spoor Terug, het Heckrund

Sun, 28 Dec 2014 09:00:00 +0100

Hitlers favoriete koeienIn de Oostvaardersplassen lopen wilde Heckrunderen. Het zijn de nazaten van een kudde die ooit begin vorige eeuw is gefokt met de bedoeling het oerrund (uitgestorven sinds 1627) terug te krijgen. Een project van de broers Heinz en Luts Heck, beide dierentuindirecteur. Luts was vriend en werd vanaf begin jaren 30 gefinancierd door Hermann Goering. Voor de Nazi’s fokte Heck Germaanse oerkoeien die in veroverde Poolse wildernis de plaatselijke bevolking moesten vervangen. De Heckrunderen zijn begin jaren tachtig naar Nederland gehaald om te dienen als grote wilde grazers. Nu is er een opnieuw project om de oeros terug te fokken om natuurgebieden in heel Europa te bevolken. In OVT extra lange Spoor Terug over de geschiedenis van de Heckrunderen, gemaakt door Michal Citroen

2014-11-16, OVT 11.23 Spoor Terug Tante Ankie

Sun, 16 Nov 2014 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug, Tante AnkieIn de familie werd altijd met ontzag gesproken over Ankie Stork, de oudtante van schrijver Jaap Scholten. Het had iets te maken met de oorlog, maar wat precies, dat was lange tijd onduidelijk. Er werd niets over gezegd. Tijdens het schrijven van zijn boek ‘Horizon City’ kwam Jaap Scholten erachter dat Ankie tientallen joodse kinderen heeft gered via het Utrechts Kindercomité. Ze bracht de kinderen naar het Overijsselse Lemele, waar ze steun kreeg van de plaatselijke dominee. Scholten neemt zijn oudtante mee naar Lemele en hoopt een antwoord te krijgen op de vraag: wat maakte haar zo kranig en dapper? En waarom spreekt Ankie liever niet over iets waar anderen trots op zouden zijn? Een documentaire van Laura Stek.

OVT 2014-11-09, 11.25 Het Spoor Terug, Kinderdorp Neerbosch, deel 2

Sun, 09 Nov 2014 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug, Kinderdorp NeerboschEr woonden altijd al weesjes en voogdijkinderen, en daar kwamen in de oorlog ook nog eens honderden Engelse militairen bij. Kinderdorp Neerbosch werd anders gezegd tussen 1940 en 1945 ernstig overvraagd. Voor de oorlog telde de instelling meer dan duizend kinderen, na de oorlog nam het aantal wezen en anderszins geplaatste kinderen gestaag af.Door documentairemaker Gerard Leenders: Kinderdorp Neerbosch. Een vertelling in twee delen. vandaag deel twee.

2014-11-02, OVT 11.25 Het Spoor Terug - Kinderdorp Neerbosch

Sun, 02 Nov 2014 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug, Kinderdorp Neerbosch.
Er woonden altijd al weesjes en voogdijkinderen en daar kwamen in de oorlog ook nog eens honderden Engelse militairen bij. Kinderdorp Neerbosch werd anders gezegd tussen 1940 en 1945 ernstig overvraagd. Voor de oorlog telde de instelling meer dan duizend kinderen, na de oorlog nam het aantal wezen en anderszins geplaatse kinderen gestaag af. Een documentaire van Gerard Leenders, deel 1 van 2.

OVT 2014-09-28, 11.23 Het Spoor Terug, Ernest Hemingway, Mannen met baarden

Sun, 28 Sep 2014 08:00:00 +0200

In Het Spoor Terug: ‘Mannen met baarden’Bij look-a-likes denk je aan Michael Jackson, Elvis Presley of Marylin Monroe. Niet aan Ernest Hemingway. Toch bestaat 'ie: de Hemingway look-a-like contest. Ieder jaar verzamelen 150 mannen zich in het zuidelijkste puntje van Florida om te strijden om de titel van best lijkende Hemingway. Laura Stek was benieuwd hoe de deelnemers zich met de schrijver identificeren, welk beeld ze van Hemingway hebben en hoe dat beeld gecreëerd is. Want Hemingway was niet alleen een groot schrijver, maar ook een groot mediawonder. Met commentaar van Hemingway-kenner Joris Smeets, schrijver van het boek 'The best writers are liars', De Parijse memoires van Ernest Hemingway en zijn vrienden.

OVT 2014-09-14, 11.23 Het Spoor Terug, De Koningin van Korido, deel 1

Sun, 14 Sep 2014 08:00:00 +0200

Eind jaren veertig wisten we het nog heel zeker: de Papoea’s moesten worden ontwikkeld en beschaafd. Ze moesten zogezegd worden opgevoed tot mens. Dat was in elk geval het doel van de ‘Jongens Vervolg School', gesticht door een overtuigde zendeling, eind jaren veertig.Documentairemaakster Sterre van Hasselt toog met de dochter van de stichter naar Nieuw Guinea en maakte de documentaire:’ Koningin van Korido, een zendingsgeschiedenis'

2014-09-07, OVT Het Spoor Terug: Spionnenschool Harderwijk

Sun, 07 Sep 2014 08:00:00 +0200

Het bestond echt: een Spionnenschool op Hollandse bodem, notabene in het Zuiderzeestadje Harderwijk. In zo’n veertig jaar werden er zo’n 25.000 dienstplichtige jongens en zogenoemde KVV’-ers – Kort Verband Vrijwilligers – opgeleid. Ze leerden er alles over de Rus en de Bolsjewiek, om later hun gangen na te kunnen gaan.Documentairemaker Hans Olink maakte er ‘de Spionnenschool Harderwijk’ over.

OVT 2014-08-24, Het Spoor Terug, De Bimbobox

Sun, 24 Aug 2014 08:00:00 +0200

Een documentaire over het aapjesorkest dat je met een kwartje tot leven kon wekken. Een zoektocht naar de wortels en de ziel van de bimbobox. Gemaakt door Marten Minkema.

OVT 2014-07-27, 11.17 Het Spoor Terug, Retour Normandie

Sun, 27 Jul 2014 08:00:00 +0200

Wim Mol organiseert al 40 jaar historische busreizen naar Normandië. Niet om het militaire oorlogsverhaal te vertellen, maar om de menselijke tragedie te laten zien. Documentairemaker René Oomen was ooit een van de leerlingen van geschiedenisleraar Wim Mol en maakte een reis met hem door de tijd. Naar plekken die een grote rol spelen in het leven van Wim: Arnhem, Rotterdam, Normandië en tenslotte Breda.

OVT 2014-7-20, 10.19 Het Spoor Terug, Floor Wibaut

Sun, 20 Jul 2014 08:00:00 +0200

Floor Wibaut, ook bekend als de onderkoning van Amsterdam, is nog steeds een van de meest aansprekende Amsterdamse politici van de afgelopen eeuw. Hij ging de geschiedenis in als de sociaal democraat die zorgde dat Amsterdam het mekka werd van de volkshuisvesting. Maar hoe levend is het gedachtegoed van Wibaut in een tijd waarin veel woningcorporaties niet langer de publieke zaak lijken te dienen, en vooral bezig zijn met hun eigen portemonnee?

OVT 2014-07-13, 11.20 Het Spoor Terug, De Bloemendaltapes

Sun, 13 Jul 2014 08:00:00 +0200

De stem van Philip Bloemendal vaak te horen in OVT door zijn werk voor het Polygoonjournaal. Maar hoe bekend ook zijn geluid, hoe onbekend zijn leven. Philip Bloemendal was een joodse jongen uit de textiel die door onder te duiken de oorlog overleefde, maar bijna zijn hele familie kwijtraakte. Begin jaren 80 vertelde Bloemendal, met een microfoon om zijn hals, aan zijn zoon Robert zijn levensverhaal. Al die jaren hebben negen cassettebandjes in een kast gelegen. Dankzij programmamaker Erik Willems hoort u nu het programma De Bloemendal Tapes over het onbekende verhaal van de stem van Nederland.

OVT 2014-07-06, 11.17 Het Spoor Terug, De Bekentenis

Sun, 06 Jul 2014 08:00:00 +0200

Een verzetsdaad na de oorlog: Daarmee kwam in juni van 2011 de 97 jaar oude vrouw Atie Visser in het nieuws. Atie Visser was tijdens de oorlog verzetsvrouw en lid van een Knokploeg in Leiden. 65 jaar na de daad op 1 maart 1946, bekende zij een moord te hebben gepleegd. Het slachtoffer was de Leidse industrieel Felix Guljé. Pas na haar bekentenis ontdekte Atie Visser dat de man die zij koelbloedig neerschoot in de deuropening van zijn huis niet alleen collaboreerde met de Duitsers, maar ook verzet had gepleegd. Verjaard is de moord al lang, maar niet voor de familie van Felix Guljé. Luistert u naar de aangrijpende documentaire van Steffie van den Oord waarin nieuw licht wordt geschenen op de moord en waarin Atie Visser bezoek krijgt van Felix Guljé junior en zijn jeugdvriend Jan de Wilde.

2014-06-29, OVT 11.23 Het Spoor Terug, Jan Rutges, deel 2

Sun, 29 Jun 2014 08:00:00 +0200

‘Verdomd, ik heb het Evangelie verkeerd gelezen. Je komt er door in de bak.’ Het is de openingszin van Jan Rutges als hij in juni 1970 wordt geinterviewd door ‘Het Vrije Volk’. De toen 36-jarige missionaris is namelijk door de Braziliaanse militaire dictatuur eerst een aantal weken gevangen gehouden en daarna als persona non grata het land uitgezet.Begin jaren zeventig ging programmaker Gerard Leenders de klassen van zijn middelbare school langs om handtekeningen op te halen tegen de martelingen in de Braziliaanse gevangenissen tijdens de militaire dictatuur (1964-1984). Over de pater die destijds de martelingen in de publiciteit bracht, Jan Rutges, maakte hij een tweeluik. Zondag het tweede deel

OVT 2014-06-08, 11.23 Het Spoor Terug, De Aardappel deel 2

Sun, 08 Jun 2014 08:00:00 +0200

We zijn een land van aardappeleters. Het Bintje, de Lekkerlander, de Dore of Malta: er werden bijna theologische debatten gehouden over welke het lekkerst was. Evenzeer werd er gediscussieerd over de vraag hoe de aardappel in kwestie moest worden bereid om hem kruimig te maken danwel vast. Toch kwam de goede pieper pas in de achttiende eeuw naar ons land, vanuit Peru. Eenmaal geïntroduceerd werd hij een groot succes. ‘ Zonder een lekkere aardappel heb ik niet gegeten’ , zo sprak menig Nederlandse huisvader, die vooral aan de pieper dacht als hij de bekende woorden sprak: ‘ Heer zegen deze spijze.’ In Het Spoor Terug: De triomf van twee eeuwen aardappel, verteld door boeren en historici. Zondag deel 2: de opmars van de aardappel, gemaakt door Michal Citroen

2014-06-01, OVT 10.24 Spoor Terug, De Aardappel

Sun, 01 Jun 2014 08:00:00 +0200

We zijn een land van aardappeleters. Het Bintje, de Lekkerlander, de Dore of Malta: er werden bijna theologische debatten gehouden over welke het lekkerste was. Evenzeer werd er gediscussieerd over de vraag hoe de aardappel in kwestie, vastkokend of droogkokend, moest worden bereid: hoe kreeg je de aardappel nou kruimig of bloemig. Toch kwam de goede pieper pas in de achttiende eeuw naar ons land, vanuit Peru. Eenmaal geïntroduceerd werd hij een groot succes. ‘ Zonder een lekkere aardappel heb ik niet gegeten’ , zo sprak menig Nederlandse huisvader, die vooral aan de pieper dacht als hij de bekende woorden sprak: ‘ Heer zegen deze spijze.’ In Het Spoor Terug: De triomf van twee eeuwen aardappel, verteld door boeren en historici. Zondag deel 1: de opmars van de aardappel, gemaakt door Michal Citroen

OVT 2014-06-01, 11.24 Het Spoor Terug, de Aardappel, deel 1

Sun, 01 Jun 2014 08:00:00 +0200

We zijn een land van aardappeleters. Het bintje, de lekkerlander, de Dore of de Malta: er werden bijna theologische debatten gehouden over welke het lekkerst was. Evenzeer werd er gediscussieerd over de vraag hoe de aardappel in kwestie moest worden bereid: vastkokend of droogkokend? En hoe kreeg je de aardappel nou kruimig of bloemig? Toch kwam de goede pieper pas in de achttiende eeuw naar ons land, vanuit Peru. Eenmaal geïntroduceerd werd hij een groot succes. ‘Zonder een lekkere aardappel heb ik niet gegeten’, zo sprak menig vader, die vooral aan de pieper dacht als hij de bekende woorden sprak: ‘Heer zegen deze spijze.’ In Het Spoor Terug: de triomf van twee eeuwen aardappel, verteld door boeren en historici, gemaakt door Michal Citroen.

2014-05-25, 11.25 Het Spoor Terug, De Voorbode

Sun, 25 May 2014 08:00:00 +0200

Op 20 april 1944 ontplofte in het Noorse Bergen een omgebouwd Nederlands vissersbootje dat was volgepakt met dynamiet. Het gevolg: meer dan 160 doden en 5000 gewonden. Hoe kwam de Vlaardingse Voorbode met al die explosieven in Bergen terecht? En was het toeval dat deze omgebouwde vissersboot 70 jaar geleden, precies op de verjaardag van Hitler, ontplofte? In Het Spoor Terug: Een reconstructie van het in Nederland onbekende verhaal van de grootste ramp uit de Noorse oorlogsgeschiedenis, gemaakt door Paul van der Gaag.

2014-05-18, OVT 11.25 Spoor Terug, Alphonse en de Grote Oorlog, deel 2

Sun, 18 May 2014 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug, Bierbrouwer in de Grote Oorlog, deel 2 De Noord-Franse bierbrouwer Alphonse Froidure werd in 1914 meegesleept in de Grote oorlog. 33 Jaar oud werd hij als vader van vijf kinderen, ’s nachts gemobiliseerd. Hij bracht de oorlog door als frontsoldaat, totdat hij omkwam in de loopgraven bij Flirey.
Froidure liet een velddagboek en vele brieven na. Zijn achterkleindochter Sophie reisde zijn oorlogsverleden achterna en maakte op basis van zijn egodocumenten de tweedelige documentaire: ‘Alphonse en de Grote oorlog’, vandaag het tweede deel, gemaakt door Sophie van Leeuwen en Pieter-Bas van Wiechen

2014-05-11, OVT 11.30 Het Spoor Terug, Alphonse en de Grote Oorlog, deel 1

Sun, 11 May 2014 08:00:00 +0200

De Noord-Franse bierbrouwer Alphonse Froidure werd in 1914 meegesleept in de Grote oorlog. Op 33 jarige leeftijd werd deze vader van vijf kinderen, gemobiliseerd. Hij bracht de oorlog door als frontsoldaat, totdat hij omkwam in de loopgraven bij Flirey.
Froidure liet een velddagboek en vele brieven na. Zijn achterkleindochter Sophie reisde zijn oorlogsverleden achterna en maakte op basis van zijn egodocumenten de tweedelige documentaire: ‘ Alphonse en de Grote oorlog’ , vandaag het eerste deel, gemaakt door Sophie van Leeuwen en Pieter-Bas van Wiechen.

OVT 2014-05-04 Het Spoor Terug, Oorlogsherinneringen in Huis

Sun, 04 May 2014 08:00:00 +0200

Het verhaal van de families Blok en Bloch
En dan opeens vind je een dagboek, paspoort of fotoalbum. Achter het behang, in een vergeten kast of in een oude hoek op zolder ligt de oorlog of een verder verleden verborgen. Het huis verraadt het, doorgaans, pas na jaren, bij een toevallige verbouwing of een verhuizing. Zo troffen Tessel en Dieuwertje Blok bij het opruimen van het ouderlijk huis een langspeelplaat aan met opnames van hun grootouders en hun onderduikverleners. En zo vond Leendert Koppelaar in de schouw van zijn haard brieven, schilderijen en ansichten van een Joodse familie die de oorlog niet overleefde. Michal Citroen en Laura Stek stelden twee mini-afleveringen voor Het Spoor Terug samen, waarin het verhaal wordt verteld van de families Bloch en Blok.

2014-04-20, OVT 11.18 Het Spoor Terug: Jesus Christ Superstar

Sun, 20 Apr 2014 08:00:00 +0200

Het Spoor Terug, Superstar Jesus Gierende gitaren, schaars geklede danseressen en een suikerzoete blonde flowerpower-Jezus. Oftewel: de film ‘Jesus Christ Superstar’ uit 1973. OVT-redacteur Laura Stek vergaapte zich als jong meisje aan Ted Neeley-Jezus. Ruim veertig jaar later zocht ze de acteur op, en ontdekte dat de filmheilige zijn rol nooit meer heeft afgelegd. Voor Het Spoor Terug maakte ze een verslag van haar zoektocht naar en ontmoeting met haar Personal Jesus.

Het Spoor Terug, Tolstoj

Sun, 05 Jan 2014 09:00:00 +0100

Een historisch verantwoord hoorspel In 1896 trekt de eerste Nederlandse dienstweigeraar, de socialist Johan van der Veer, de aandacht in binnen- en buitenland. Ook de beroemde Russische schrijver en filosoof Lev Tolstoj is onder de indruk van de daad van Van der Veer. Er ontstaat een vriendschappelijke correspondentie tussen Tolstoj en de dienstweigeraar. Al snel ruilt Van der Veer het socialisme in voor Tolstoj's christenanarchistisme. Maar Van der Veer's enthousiasme wordt getemperd als hij de praktijk van het christenanarchsime aan den lijve ondervindt. Samenstelling: Kay Mastenbroek en Otto Boele
Stemmen: Bob Schwarze, Aus Greidanus jr., Krijn ter Braak, Arend Jan Heerma van Vos en Jules Croiset als Lev Tolstoj

Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 (dl.2)

Sun, 29 Dec 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 (dl.2)
Een eeuw nadat de geuzen den Briel innamen en de strijd voor onafhankelijkheid begon, dreigde er al weer een eind te komen aan de Verenigde Nederlanden. In dit jaar waarin de jonge republiek werd aangevallen door Engelse, Franse en Duitse buren, was de ontreddering groot en de verwarring totaal.
In dit tweeluik uit 2009 een terugblik op het rampjaar 1672 , met ooggetuigenverslagen, krantenberichten en brieven uit de tijd zelf.
Samenstelling: Mathijs Deen en Luc Panhuysen

Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 (dl. 1)

Sun, 22 Dec 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 (dl. 1)
Een eeuw nadat de geuzen den Briel innamen en de strijd voor onafhankelijkheid begon, dreigde er al weer een eind te komen aan de Verenigde Nederlanden. In dit jaar waarin de jonge republiek werd aangevallen door Engelse, Franse en Duitse buren, was de ontreddering groot en de verwarring totaal.
In dit tweeluik uit 2009 een terugblik op het rampjaar 1672 , met ooggetuigenverslagen, krantenberichten en brieven uit de tijd zelf.
Samenstelling: Mathijs Deen en Luc Panhuysen

Het Spoor terug: André Loor, dl. 2

Sun, 15 Dec 2013 09:00:00 +0100

In het Spoor terug het tweede deel van een portret van de deze week overleden Surinaamse historicus André Loor
Zijn recente boek André Loor vertelt… Suriname 1850-1950 was in een paar dagen uitverkocht. Wie is deze populaire Surinaamse historicus? André Loor, inmiddels 82 jaar en een afstammeling van de eerste boeroe immigranten, heeft hij zijn leven gewijd aan het beschrijven van de geschiedenis van zijn land. Een tweedelig portret van hem en een zoektocht naar de vraag: welke rol speelt geschiedenis in het huidige Suriname en op welke wijze wordt die herschreven?
Samenstelling: Djoeke Veeninga

Het Spoor terug: André Loor, dl. 1

Sun, 08 Dec 2013 09:00:00 +0100

Zijn recente boek André Loor vertelt… Suriname 1850-1950 was in een paar dagen uitverkocht. Wie is deze populaire Surinaamse historicus? André Loor, inmiddels 82 jaar en een afstammeling van de eerste boeroe immigranten, heeft hij zijn leven gewijd aan het beschrijven van de geschiedenis van zijn land. Een tweedelig portret van hem en een zoektocht naar de vraag: welke rol speelt geschiedenis in het huidige Suriname en op welke wijze wordt die herschreven?
Samenstelling: Djoeke Veeninga

Het Spoor terug: Posttraumatisch stresssyndroom, dl. 2

Sun, 01 Dec 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: Mannen huilen niet.
De Griekse held Ajax pleegde zelfmoord nadat hij in een flashback aan de oorlog een kudde schapen had aangevallen. Tegenwoordig had hij wellicht gediagnosticeerd kunnen worden met PTSS: posttraumatisch stresssyndroom. Eeuwenlang werd er geen enkele aandacht besteed aan oorlogstrauma's. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog verschenen de eerste medische teksten over het zogenaamde soldiersheart en in de eerste wereldoorlog werd de term shellshock gebruikt; maar van een redelijke behandeling was nog lang geen sprake. Pas in 1980 werd de nieuwe term PTSS opgenomen in het DSM.
Slot van een tweeluik over oorlogstrauma's en de behandeling daarvan.
In samenwerking met productiebureau Prospektor, maker van de interactieve videoclip Hidden Wounds met de Vlaamse band dEUS.
Samenstelling: Laura Stek en Eefje Blankevoort

Het Spoor terug: posttraumatisch stresssyndroom, dl. 1

Sun, 24 Nov 2013 09:00:00 +0100

De Griekse held Ajax pleegde zelfmoord nadat hij in een flashback aan de oorlog een kudde schapen had aangevallen. Tegenwoordig had hij wellicht gediagnosticeerd kunnen worden met PTSS: posttraumatisch stresssyndroom. Eeuwenlang werd er geen enkele aandacht besteed aan oorlogstrauma's. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog verschenen de eerste medische teksten over het zogenaamde soldiersheart en in de eerste wereldoorlog werd de term shellshock gebruikt; maar van een redelijke behandeling was nog lang geen sprake. Pas in 1980 werd de nieuwe term PTSS opgenomen in het DSM.
Deel 1 van een tweeluik over oorlogstrauma's en de behandeling daarvan.
In samenwerking met productiebureau Prospektor, maker van de interactieve videoclip Hidden Wounds met de Vlaamse band dEUS.
Samenstelling: Laura Stek en Eefje Blankevoort

Het Spoor terug: 1973: De Oliecrisis, dl. 2

Sun, 17 Nov 2013 09:00:00 +0100

40 Jaar geleden: Geheime wapenleveranties, gordijnen dicht, kachel laag, benzine op de bon en de autoloze zondag. Hoe Nederland verzeilde in een crisis die het kleine land schokte en de ouderwetse gezelligheid even terugbracht. Een reconstructie met de voornaamste nog levende betrokkenen zoals Ruud Lubbers en Bram Stemerdink en de ervaringen van alledag.
Slot van een tweeluik.
Samenstelling: Michal Citroen

Het Spoor terug: 1973: De Oliecrisis, dl. 1

Sun, 10 Nov 2013 09:00:00 +0100

40 Jaar geleden: Geheime wapenleveranties, gordijnen dicht, kachel laag, benzine op de bon en de autoloze zondag. Hoe Nederland verzeilde in een crisis die het kleine land schokte en de ouderwetse gezelligheid even terugbracht. Een reconstructie met de voornaamste nog levende betrokkenen zoals Ruud Lubbers en Bram Stemerdink en de ervaringen van alledag.
Deel 1 van een tweeluik.
Samenstelling: Michal Citroen

Het Spoor terug: De Wadden - Deel 4

Sun, 03 Nov 2013 09:00:00 +0100

Voor veel Nederlanders zijn de Waddeneilanden een soort binnenlands buitenland. Niet alleen omdat er een zeereisje nodig is om er te komen, maar ook omdat het lijkt alsof er net iets andere regels gelden dan op het vasteland. Is dat een moderne illusie van de badgast? Of heeft die afzijdigheid een langere geschiedenis? In vier afleveringen onderzoekt Mathijs Deen, auteur van het boek ‘De Wadden’, de geschiedenis van het andere Nederland, de mythische wereld ten noorden van de deltadijken.

Slot van een vierluik.

Het Spoor terug: De Wadden - Deel 3

Sun, 27 Oct 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: De Wadden - Deel 2

Sun, 13 Oct 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: De Wadden - Deel 1

Sun, 06 Oct 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Diplomaat van de Tsaar, deel 2: 1983-1958

Sun, 29 Sep 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Diplomaat van de Tsaar, deel 2: 1983-1958
Als in 1917 in Rusland de revolutie uitbreekt leidt dat het einde in van het Tsaristisch gezantschap in Den Haag. Wat gebeurde er met de diplomaten die land en baan kwijtraakten?
Een tweeluik over Paul Poustochkine, de laatste diplomaat, en over klein Rusland in Den Haag
Samenstelling Djoeke Veeninga ism Angela Dekker, schrijfster van het boek ‘Diplomaat van de Tsaar. De ballingen van de Russische Revolutie’.

Het Spoor terug: Diplomaat van de Tsaar, deel 1: 1913-1918

Sun, 22 Sep 2013 08:00:00 +0200

Als in 1917 in Rusland de revolutie uitbreekt leidt dat het einde in van het Tsaristisch gezantschap in Den Haag. Wat gebeurde er met de diplomaten die land en baan kwijtraakten?
Een tweeluik over Paul Poustochkine, de laatste diplomaat, en over klein Rusland in Den Haag
Samenstelling Djoeke Veeninga ism Angela Dekker, schrijfster van het boek ‘Diplomaat van de Tsaar. De ballingen van de Russische Revolutie’.

Het Spoor terug: 100 jaar het Antoni van Leeuwenhoek, deel 2

Sun, 15 Sep 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: 100 jaar het Antoni van Leeuwenhoek, deel 2
Een sluipmoordenaar, zo werd kanker 100 jaar geleden gezien. Het was een ziekte omgeven met mysterie en men schreef het toe aan kwade dampen, depressies en infecties. Het woord kanker werd niet uitgesproken, het bleef bij 'K'. En toch waren er in 1913 twee mannen die het taboe wilden doorbreken: een uitgever (J.H. De Bussy) en een chirurg (J. Rotgans) richtten op 10 oktober 1913 de Vereniging Het Nederlands Kanker Instituut op. Daarmee werd de basis gelegd voor het huidige Nederlands Kanker Instituut/ Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, dat nog steeds zorg en onderzoek combineert. Een radiodocumentaire van Laura Stek over de geschiedenis van 100 jaar NKI/ AVL. Met onder andere oud-directeur en kankeronderzoeker Piet Borst.

Het Spoor terug: 100 jaar Nederlands Kanker Instituut / Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, dl. 1

Sun, 08 Sep 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: 100 jaar Nederlands Kanker Instituut / Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (NKI/ AVL), deel 1 van een tweeluikEen sluipmoordenaar, zo werd kanker 100 jaar geleden gezien. Het was een ziekte omgeven met mysterie en men schreef het toe aan kwade dampen, depressies en infecties. Het woord kanker werd niet uitgesproken, het bleef bij 'K'. En toch waren er in 1913 twee mannen die het taboe wilden doorbreken: een uitgever (J.H. De Bussy) en een chirurg (J. Rotgans) richtten op 10 oktober 1913 de Vereniging Het Nederlands Kanker Instituut op. Daarmee werd de basis gelegd voor het huidige Nederlands Kanker Instituut/ Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis, dat nog steeds zorg en onderzoek combineert. Een radiodocumentaire van Laura Stek over de geschiedenis van 100 jaar NKI/ AVL. Met onder andere oud-directeur en kankeronderzoeker Piet Borst.

Het Spoor terug: Leven met Ramona

Sun, 01 Sep 2013 08:00:00 +0200

Het verhaal van Riem de Wolff die onlangs 70 jaar werd. Samen met broer Ruud vormde hij vanaf 1959 het duo de Blue Diamonds. Na het overlijden van zijn broer ging Riem alleen door, met al meer dan vijftig jaar de wereldhit Ramona op het repertoire.
Samenstelling: Paul van der Gaag

Het Spoor terug: Rahel Mengelberg

Sun, 28 Jul 2013 08:00:00 +0200

‘Russische aarde, Hollandse dromen. Rusland door Nederlandse ogen’.
In dit Rusland jaar, driehonderd jaar na het begin van de diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Rusland, een 8 delige zomerserie van Hans Olink over Nederlanders in tsaristisch Rusland en de Sovjet-Unie. Geselecteerd uit zijn vele gemaakte documentaires over de Russische geschiedenis van de afgelopen eeuw.
Deel 4: Rahel Mengelberg
De Nederlandse harpiste Rahel Mengelberg, kreeg in 1934 een uitnodiging om te spelen in het Kiev’s Symphonieorkest. In een tijd vol werkeloosheid kwam het verzoek als geroepen en ze reisde spoorslags af naar de hoofdstad van de Oekraïne. Het was de Stalintijd.

Het Spoor terug: Heimwee. Ziek van verlangen, dl. 2

Sun, 30 Jun 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Heimwee. Ziek van verlangen
Heimwee is een veelzijdige en verrassende emotie, die de mens ingrijpend kan beïnvloeden maar ook terug te vinden is in muziek, poëzie en schilderkunst.
Heimwee heeft zich in de loop der eeuwen ontwikkeld van de ernstige Zwitserse ziekte tot een verlangen waar mee te leven valt.
Slot van een tweeluik
Samenstelling: Hans Olink

Het Spoor terug: Heimwee. Ziek van verlangen, dl. 1

Sun, 23 Jun 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Zesdaagse Oorlog, dl. 2

Sun, 16 Jun 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Nederlandse Vrijwilligers tijdens de Zesdaagse oorlog
In juni 1967 vertrokken ruim honderd Nederlandse vrijwilligers naar Israël tijdens de Zesdaagse Oorlog om daar de plekken op te vullen van de gemobiliseerde soldaten Wie waren zij? Joden en niet-joden; studenten en medici; idealisten of avonturiers? Hun verhalen over de stemming in Nederland in die tijd, hun persoonlijke beslissing om te gaan en hun tijd in Israël.
Slot van een tweeluik
Samenstelling: Michal Citroen

Het Spoor terug: Zesdaagse oorlog, dl. 1 - VPRO, 9 juni 2013

Sun, 09 Jun 2013 08:00:00 +0200

In juni 1967 vertrokken ruim honderd Nederlandse vrijwilligers naar Israël tijdens de Zesdaagse Oorlog om daar de plekken op te vullen van de gemobiliseerde soldaten Wie waren zij? Joden en niet-joden; studenten en medici; idealisten of avonturiers? Hun verhalen over de stemming in Nederland in die tijd, hun persoonlijke beslissing om te gaan en hun tijd in Israël.Deel 1 van een tweeluikSamenstelling: Michal Citroen

Het Spoor terug: Goudkoorts in de Noordzee - OVT 2 juni 2013

Sun, 02 Jun 2013 08:00:00 +0200

In de jaren vijftig was Nederland in de greep van een, on-Nederlandse aandoende, goudkoorts.
Het goud, met een waarde van zeventig miljoen gulden, zou voor het oprapen liggen in het scheepswrak Renate Leonhardt; een Duitse vrachtschip dat in 1917 voor de kust van Texel werd getorpedeerd door de Engelsen.
Volgens de geruchten was er een aanzienlijke lading goud en diamanten aan boord geweest. Getuigen, waaronder de stoker, een loods en de tweede stuurman konden dat bevestigen. Uiteindelijk wist een fruitteler uit Wijde Wormer duizenden Nederlanders zo ver te krijgen om te participeren in een bergingsoperatie die uniek was in de geschiedenis. Met het geld van de aandeelhouders werd een duikput gebouwd van 25 meter hoog; een soort natte evenknie van de Toren van Babel. Deze zou met veel kracht op de zeebodem, boven het wrak, worden gedrukt. Vanuit de droge put zou er dan een mijnschacht gegraven worden naar de 450 kistjes goud.
Zo makkelijk ging het niet echt. Wat gebeurde er wel ? En ligt het goud er nog?
Samenstelling: Jan Maarten Deurvorst

Het Spoor terug: Joseph Pilates

Sun, 26 May 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Joseph Pilates
Pilates is een populaire fitness methode, over de hele wereld beoefend door vooral vrouwen in een studio, thuis op een mat met een video aan of als je het je kan veroorloven als Madonna met je persoonlijke trainer. Wat is Pilates en vooral: wie is Pilates? Het Spoor terug gaat op zoek naar de stichter van de methode, Joseph Pilates, in 1883 geboren in Mönchengladbach, Duitsland. Een pionier die zich ontwikkelde als turner, bodybuilder, boxer en uiteindelijk in zijn studio in New York zijn eigen methode onderwees aan dansers en artiesten. Hij stierf in 1967 op 84-jarige leeftijd met nog steeds een sterk en gespierd lichaam.
Samenstelling: Djoeke Veeninga

Het Spoor terug: ‘Amsterdammertjes’ op Texel - OVT 19 mei 2013

Sun, 19 May 2013 08:00:00 +0200

Honderden hongerige Amsterdamse kinderen stapten in het voorjaar van 1945 op de boot naar Texel om daar tot rust tot te komen en aan te sterken. Op Texel was eten genoeg en het eiland had tussen mei 1940 en april 1945 weinig te lijden gehad van de oorlog. Maar op 6 april brak een opstand uit. Een bataljon Georgiërs dat deel uitmaakte van het Duitse leger sloeg toe. Samen met hun Texelse opvanggezinnen zaten de hongerkinderen ineens midden in de ‘Russenoorlog.’ Ze zagen hoe Duitse en Georgische soldaten elkaar afslachtten, sommige kinderen keken zelf de dood in de ogen en enkele ‘Amsterdammertjes’ overleven het niet. 20 mei 1945 werd Texel bevrijd. De hongerkinderen keerden terug. Lichamelijk aangesterkt, maar niet tot rust gekomen en bij hun ouders kunnen ze hun verhaal niet kwijt. Verslaggever Joost Wilgenhof sprak met Texelaars en hongerkinderen over een periode die maar niet uit hun geheugen wil verdwijnen.

Het Spoor terug: diplomaat Herman van Roijen - OVT 12 mei 2013

Sun, 12 May 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: De man die ons van Indië afhielp.
Het diplomatenleven van Herman van Roijen
Op 6 mei verschijnt de biografie van oud topdiplomaat Herman van Roijen (1905-1991). Aanleiding voor een portret, waarin zijn verhaal verteld wordt door mensen die hem goed hebben gekend. Van Roijen verwierf wereldwijd faam als man die Nederland twee keer uit de brand hielp. Eerst in 1949 bij de besprekingen met de Republiek Indonesië en later in 1962 rond Nieuw-Guinea kwestie. Samenstelling: Paul van der Gaag

Het Spoor terug: 175 jaar Artis, dl. 2 - OVT 5 mei 2013

Sun, 05 May 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: 175 jaar Artis Een tweeluik over de oudste Nederlandse dierentuin in Amsterdam. Artis werd in 1838 opgericht door Gerard Westerman onder het motto Natura Artis Magistra: De natuur is de leermeesteres van kunst. Hoe kwam Artis door de Oorlogsjaren en hoe ontwikkelde Artis zich daarna. Met o.a. oud-Artis directeur Maarten Frankenhuis, auteur van het boek ‘Overleven in de dierentuin, de oorlogsjaren van Artis en andere parken’. Deel 2: Artis 1940-2013 Samenstelling: Astrid Nauta

Het Spoor terug: 175 jaar Artis, dl. 1

Sun, 28 Apr 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: 175 jaar Artis Een tweeluik over de oudste Nederlandse dierentuin in Amsterdam. Artis werd in 1838 opgericht door Gerard Westerman onder het motto Natura Artis Magistra: De natuur is de leermeesteres van kunst. Artis was in de eerste vijftig jaar van haar bestaan ook een belangrijke culturele en wetenschappelijke instelling. Met o.a. oud-Artis directeur Maarten Frankenhuis. Deel 1: Artis, meer dan een dierentuin alleen Samenstelling: Astrid Nauta

Het Spoor terug: 100 jaar Instiuut Schoevers - OVT 21 april 2013

Sun, 21 Apr 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: 100 jaar Instiuut Schoevers 18 april is secretaresse-dag. Een portret van Instituut Schoevers, de particuliere secretaresse-opleiding die dit jaar 100 jaar bestaat. Sinds de oprichting is er veel veranderd: de meisjes hoeven niet meer op de maat van de muziek te tikken en secretaresse heet nu PA of office-manager. Met oud-secretaresses en historica Francisca de Haan. Samenstelling: Laura Stek

Het Spoor terug: Geel, een kolonie van geesteszieken, dl. 2 - OVT 14 april 2013

Sun, 14 Apr 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Geel, een kolonie van geesteszieken Sinds de 13e eeuw worden in de Belgische stad Geel psychiatrische patiënten opgevangen in pleeggezinnen. Een unieke vorm van verpleging in een vrijplaats met internationale allure. Slot van een tweeluik Samenstelling: Hans Olink en Elma Zwart

Het Spoor terug: Geel, een kolonie van geesteszieken

Sun, 07 Apr 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Geel, een kolonie van geesteszieken. Sinds de 13e eeuw worden in de Belgische stad Geel psychiatrische patiënten opgevangen in pleeggezinnen. Een unieke vorm van verpleging in een vrijplaats met internationale allure. Deel 1 van een tweeluik Samenstelling: Hans Olink en Elma Zwart

Het Spoor terug: Mom Wellenstein - OVT 31 maart 2013

Sun, 31 Mar 2013 08:00:00 +0200

Het Spoor terug: Mom Wellenstein E.P. ‘Mom’ Wellenstein is bekend als een van de mensen die zich in dienst van de Nederlandse overheid vanaf het allereerste begin heeft ingezet voor de Europese gemeenschap. Dat was logisch voor de man die als Delftse student in het verzet terecht kwam, wat leidde tot zijn gevangenschap in Scheveningen en in Kamp Amersfoort. Meteen na zijn vrijlating in 1942 schreef hij zijn ervaringen op. Dat manuscript is nu pas herontdekt als een stilistisch en inhoudelijk indrukwekkende getuigenis. Nummers die een ziel hebben is deze maand verschenen. Een persoonlijk gesprek met de 93-jarige Mom Wellenstein over de vrolijke student die in het eerste concentratiekamp van Nederland terecht kwam en hoe hij dat overleefde. Samenstelling: Djoeke Veeninga

Het Spoor terug: De joodse couturier Max Heymans - OVT 24 maart 2013

Sun, 24 Mar 2013 09:00:00 +0100

In het Spoor Terug: een portret van de in 1918 geboren joodse couturier Max Heymans, de nestor van de Nederlandse mode. Madame Chanel werd hij genoemd, vanwege zijn liefde voor de Parijse mode en zijn excentrieke verschijning: soms gewoon in spijkerbroek, dan weer in een jurk. Geld was niet belangrijk, als het maar 'tres haute couture' was.

Met oa maaike Feitsma, die een sciptie over Heymans schreef, Joetta Honnebier van de stichting Haute Couture en fragmenten van John Knap.

Een documentaire van Laura Stek.

Het Spoor terug: 1913 - Wenen, proefstation voor de ondergang van de wereld

Sun, 17 Mar 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: 1913 - Wenen, proefstation voor de ondergang van de wereld
In het jaar 1913, het laatste jaar voor de wereldoorlog, noemde de satiricus
Karl Kraus Wenen 'het proefstation voor de ondergang van de wereld'.
De hoofdstad van het Habsburgse Rijk waar voor het eerst de aardbevingen
werden geregistreerd die de crisis van de Europese cultuur inluidde, was volop
aan het gisten. In de literatuur creëerde Musil zijn 'man zonder eigen-
schappen', in de schilderkunst gooiden Klimt, Schiele en Kokoschka alle conventies
over boord, in de muziek lapte Arnold Schönberg de harmonie aan zijn laars.
Ondertussen maakten Hitler en Stalin zich in Wenen op om de wereld te verdelen.
Samenstelling: Hans Olink

Het Spoor terug: 40 jaar Vrijwillige Euthanasie in Nederland, dl. 2 - OVT 10 maart 2013

Sun, 10 Mar 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: 40 jaar Vrijwillige Euthanasie in Nederland, dl. 2
Deze maand is het veertig jaar geleden dat de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie werd opgericht als reactie op het proces tegen de Friese huisarts Postma die haar stervende moeder een dodelijke injectie gaf. In een tweeluik van Michal Citroen komen de pioniers aan het woord die de weg bereidden naar de unieke euthanasiewet in 2002. De mensen van het eerste uur zoals de oprichtster Klazien Sybrandy, artsen, juristen, politici en ervaringsdeskundigen.

Het Spoor terug: 40 jaar Vrijwillige euthanasie in Nederland, dl. 1 - OVT 3 maart 2013

Sun, 03 Mar 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: 40 jaar Vrijwillige euthanasie in Nederland, dl. 1
Deze maand is het veertig jaar geleden dat de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie werd opgericht als reactie op het proces tegen de Friese huisarts Postma die haar stervende moeder een dodelijke injectie gaf. In een tweeluik van Michal Citroen komen de pioniers aan het woord die de weg bereidden naar de unieke euthanasiewet in 2002. De mensen van het eerste uur zoals de oprichtster Klazien Sybrandy, artsen, juristen, politici en ervaringsdeskundigen.

Het Spoor terug: Portret van de Tsjechische architect/ontwerper Borek Sipek

Sun, 24 Feb 2013 09:00:00 +0100

Twintig jaar geleden, na de deling van Tsjechië en Slowakije (1993), verhuisde de Tsjechische immigrant Borek Sipek vanuit Amsterdam terug naar Praag. Op verzoek van president Havel verliet hij het westen om zijn vaderland na 25 jaar iets terug te geven. Sipek werd verantwoordelijk gemaakt voor de herinrichting van de Praagse Burcht, die ten tijde van het communisme in verval was geraakt. Laura Stek sprak Sipek in Praag over zijn liefde voor de stad, de vriendschap met Havel, de vlucht naar het westen en zijn werk als staats-architect.

Het spoor terug. De Ramp dl. 3

Sun, 10 Feb 2013 09:00:00 +0100

Het spoor terug. De Ramp dl.2

Sun, 03 Feb 2013 09:00:00 +0100

Het spoor terug: De Ramp deel 1

Sun, 27 Jan 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: De Ramp
In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953, deze maand alweer 60 jaar geleden, zorgde een zware Noordwester storm in combinatie met springtij ervoor dat veel dijken van Zeeland, Zuid Holland en West-Brabant werden overstroomd of weggevaagd. Een gebied zo groot als een provincie kwam onder water te staan, duizenden boerderijen en huizen stortten in, 40 duizend paarden, koeien en varkens verdronken en 1836 mensen overleefden deze watersnood niet. In 1986 maakten Kees Slager en Lida Iburg een vier uur durende radioserie over 'De Ramp'. In Het Spoor Terug de komende vier weken een hermontage van Michal Citroen van deze serie.
Deel1: waarin de overlevenden vertellen over die nacht waarin de bewoners van de eilanden totaal verrast worden door de stormvloed.

Het Spoor Terug: Gerrit Komrij

Sun, 20 Jan 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: Een verdwenen lijk. De moord op Rosa Luxemburg

Sun, 13 Jan 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: Een verdwenen lijk. De moord op Rosa Luxemburg.
Op 15 januari 1919 werd de Rosa Luxemburg, revolutionaire en
oprichter van de Deutsche Kommunistische Partei, samen met
haar kompaan Karl Liebknecht, in Berlijn door Vrijkorps-leden vermoord.
Sindsdien hangt er een waas van geheimzinnigheid rond deze politieke
moord die als geen andere de Duitse gemoederen in beweging bracht.
Een documentaire van Hans Olink.

Het spoor terug: 25 jaar na de eerste Intifada

Sun, 06 Jan 2013 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Onder Japanners

Sun, 30 Dec 2012 09:00:00 +0100

Het spoor terug: de Malle Graaf van Rottum (Donough McCarthy) - OVT 23 december 2012

Sun, 23 Dec 2012 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: Een reconstructie van de lotgevallen van de Malle Graaf van Rottum.

In het voorjaar van 1706 kocht Donough McCarthy, de Ierse graaf van het Clancarty, het eiland Rottumeroog en vestigde zich daar. Clancarty was in 1697 door koning-stadhouder Willem III uit zijn vaderland verbannen. Geplaagd door heimwee, maar omringd door vrouwen, muzikanten en aangebroken wijnvaten leefde hij een bitterzoet en copieus leven op het kleine eiland, wat hem bij de Groningers de bijnaam 'Malle Graaf' opleverde. Uiteindelijk werd Clancarty door de stormvloed van kerst 1717 van zijn kleine heerlijkheid verdreven.

Samenstelling: Mathijs Deen

Het Spoor terug: De loden jaren. dl.2

Sun, 16 Dec 2012 09:00:00 +0100

Het Spoor terug: Gisela May

Sun, 02 Dec 2012 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug: Koepelgevangenis Breda dl.2

Sun, 25 Nov 2012 09:00:00 +0100

Het Spoor Terug; Koepelgevangenis Breda, dl 1

Sun, 18 Nov 2012 09:00:00 +0100