Focus op Wetenschap

Een totaal nieuwe archiefervaring

Mon, 01 Jun 2026 19:00:00 +0200

Als historicus ben je volledig afhankelijk van bronnen, die vaak alleen maar in stoffige archieven te vinden zijn. Over beroemde mensen kom je na wat zoeken veel te weten. Maar hoe vertel je het verhaal van een gewone mens die alleen hier en daar wat kleine snippers aan informatie achterliet? En misschien nog wel belangrijker: hoe geef je die gewone mens diens eigen stem terug?

Verslaggever Renette Kwakkenbos kijkt voor de podcast Focus op Wetenschap mee met een lectoraat van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten. Dit lectoraat is bezig met een bijzonder project: Het Polyphonisch Archief. Ze spreekt met historicus Jair van Dijk en componist Amit Gur.

Een van hun casestudies is Huize Dina, een Joods meisjesheropvoedingstehuis, waar meisjes die als 'onhandelbaar' werden gezien, werden 'heropgevoed.'

Een veelzijdig team zet een aantal archieven over de meisjes uit dit tehuis om in audio, zodat een volledig nieuwe archiefervaring ontstaat. Hoe zouden de meisjes op hun eigen archief reageren?

Meer informatie over Polyfonisch Archief vind je op de website van het AHK-lectoraat Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten.

Het team bestaat uit: onderzoeksleider Naomi Bueno de Mesquita, historicus Jair van Dijk, mediawetenschapper Tzlil Sharon, componist en auditief onderzoeker Amit Gur, regisseur Ari Teperberg, historicus Elena Nguyen en sound-designer Bartosz Gardziński.

🧑‍💻 Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Kun je aan je geheugen sleutelen om van pijnlijke herinneringen af te komen?

Tue, 28 Apr 2026 06:00:00 +0200

Stel, je wordt verliefd op iemand en bent hoteldebotel. Je vormt warme herinneringen aan die persoon, denkt daar ook veel aan en hoopt dat het gevoel altijd blijft. Maar dan blijkt diegene stiekem al een ander te hebben... Al die warme herinneringen worden plotseling herschreven met een pijnlijke lading.

🏹 Wat er dan in je brein gebeurt - hoe die emotionele herinneringen veranderen - is een wetenschappelijk raadsel. Maar opvallend genoeg gebeurt het sturen van emotionele herinneringen al wel in de klinische psychologische praktijk, bijvoorbeeld bij mensen met PTSS of depressie. Dat je herinneringen kan sturen weten we dus al, maar niet hoe dat precies werkt. Meer kennis daarover kan behandelingen helpen optimaliseren.

😰 In deze aflevering van Focus op Wetenschap sleutelt presentator Syb Faes aan een eigen licht-traumatische herinnering voor onderzoek naar de werking van het emotionele geheugen. Hij komt in de MRI-scanner van Renée Visser en haar PhD-student Floris Thijhuis te liggen, én ondergaat een therapiesessie bij Sophie Rameckers om grip te krijgen op zijn eigen geheugen.

🧠 Renée Visser is cognitief neurowetenschapper en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Ze gebruikt verschillende technieken, waaronder de MRI-scanner, om ons emotionele geheugen te doorgronden.

👨‍🎓 Floris Tijhuis is promovendus aan de UvA. Hij onderzoekt op het raakvlak van psychologie, filosofie en neurowetenschap, en wil begrijpen hoe herinneringen onze identiteit en mentale gezondheid beïnvloeden.

🧐 Sophie Rameckers is universitair docent en onderzoeker aan de UvA. Ze integreert onderzoek, onderwijs en de klinisch praktijk, en is gespecialiseerd in traumatische herinneringen uit de kindertijd en persoonlijkheidsstoornissen.

🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes).

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Wat zeggen loeiende koeien?

Mon, 20 Apr 2026 23:59:00 +0200

Koetjes en kalfjes. We hebben het vaak óver hen, maar heb je er weleens bij stilgestaan dat ze zelf misschien ook wel iets zeggen?

🐮Sociolinguist Leonie Cornips onderzoekt de loeien van koeien. Wat vertellen ze ons eigenlijk?

🔡 In de formele taalkunde wordt de mens vaak los van de dieren gezien. Wij zouden immers de enigen zijn die zinnen kunnen opbouwen. Maar volgens Leonie kunnen koeien dat - weliswaar op hun eigen manier - ook.

🧑‍🌾 Presentator Renette Kwakkenbos leert onder andere de verschillen te herkennen tussen de loeien van een moederkoe die haar kalfje voor altijd kwijt is en van een moederkoe die haar kalfje weer terugvindt.

💡Meer informatie kun je vinden op de website van Vakbond voor Dieren.

Leonie Cornips werkt nauw samen met haar collega Marjo van Koppen.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Dode koolmezen in de blender voor onderzoek naar bestrijdingsmiddelen

Mon, 13 Apr 2026 06:00:00 +0200

Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. In rap tempo verschijnen er verschillende soorten op de markt om ons voedsel tegen schimmels en insecten te beschermen. Ook in letterlijk zin zijn ze niet meer weg te denken: vaak zijn ze moeilijk afbreekbaar en verspreiden ze zich ver voorbij de plek waar ze in eerste instantie zijn gebruikt. Zelfs tot in jouw lichaam, ons grondwater, je slaapkamer en de dieren om ons heen.

🩻 Dat verdient dringend onze aandacht. We weten namelijk niet zeker wat die duizenden soorten bestrijdingsmiddelen met onze gezondheid en die van ons milieu aan het doen zijn. Maar sterke vermoedens, die zijn er meer dan genoeg. Hoogste tijd dus, om... koolmezen in de blender te doen?

🐥 Ja: je leest het goed. In een lab in Leiden zijn onderzoekers dagelijks dode koolmezen aan het blenderen, met het doel om de verspreiding van bestrijdingsmiddelen over Nederland in kaart te brengen. Honderden burgerwetenschappers uit heel Nederland hebben daarvoor vrijwillig duizenden dode, jonge koolmeesjes opgestuurd naar het lab. Verslaggever Syb Faes wil weten wat er precies in dat lab gebeurt en loopt mee met eindverantwoordelijke van het onderzoek Peter Lindenburg. Daarbij leerde hij: hoe gruwelijk het ook klinkt, wat er met de koolmezen gebeurt is van enorm belang...

👨‍🔬 Peter Lindenburg is lector analytical biosciences bij het Leiden Centre for Applied Bioscience van de Hogeschool Leiden. Hij en zijn team jonge onderzoekers hebben al talloze opvallende onderzoeken uitgevoerd. Zo zijn ook neushoorndrollen en mensenpoep in de blender beland voor de analytische chemie. Na later dit jaar duizenden koolmezen te hebben geblend presenteert een nauwkeurige kaart van Nederland, die een beeld moet geven van welke bestrijdingsmiddelen, waar voorkomen.

🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes).

📻 De radio- en tv-fragmenten uit deze aflevering zijn afkomstig van:

- BNR Nieuwsradio

- NOS (Nieuwsuur, NOS op 3, NOS Journaal)

- RTV Drenthe

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Op zoek naar parasieten in koeienpoep

Mon, 30 Mar 2026 06:00:00 +0200

Het is weer lente! De koeien mogen eindelijk weer naar buiten. Hoe meer naar buiten, hoe beter. Zou je zeggen. Maar door klimaatverandering komen er in de weilanden steeds meer parasieten voor die schadelijk zijn voor koeien. En dan met name de leverbotparasiet.

👨‍🌾 Boeren kunnen hun koeien preventief medicijnen geven, maar die zijn slecht voor het milieu en er bestaat een kans dat hun koeien langzaamaan resistent raken.

🪱 Ze willen dus graag weten of de parasiet bij hun koeien voorkomt. Maar hoe komen ze daarachter? Parasitoloog Lonneke Nijhuis van de Universiteit Utrecht leidt de onderzoeksgroep Wijs met Wormen om boeren hiervoor te waarschuwen.

💩Presentator Renette Kwakkenbos gaat een dag mee en leert op een totaal andere manier naar koeienpoep te kijken.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Hoe bescherm je de rechtsstaat… ook tegen zichzelf? (live vanaf InScience festival)

Mon, 23 Mar 2026 06:00:00 +0100

Hoe voorkom je dat de overheid via wetgeving, veiligheidsdiensten of politieke druk steeds verder opschuift richting autocratische verhoudingen?

In deze tweede aflevering bouwen we voort op ons gesprek met Rowin Jansen tijdens het InScience Festival in Nijmegen. Waar het in het eerste deel ging over wat geheime diensten doen en hoe je ze controleert, zoomen we nu in op het bredere plaatje: de democratische rechtsstaat.

Wanneer wordt waakzaamheid écht noodzakelijk? En wat betekenen actuele ontwikkelingen in Nederland, Europa en vooral de Verenigde Staten voor onze eigen veiligheid?

Rowin Jansen laat zien hoe subtiel zulke verschuivingen verlopen: niet via grote klappen, maar via kleine, bijna onzichtbare stappen. En hij legt uit waarom wetten onze eerste verdedigingslinie zijn — én waarom ze dat vooral moeten blijven.

Een gesprek over rode vlaggen, internationale samenwerking, de sleepwet, de Amerikaanse veiligheidsdiensten, en de ongemakkelijke vraag: kunnen democratische middelen — zoals een referendum — uiteindelijk de democratie zelf ondermijnen?

🧑‍⚖️ Te gast
Rowin Jansen – Universitair docent nationaal veiligheidsrecht, Radboud Universiteit Nijmegen

🧑‍💻 Podcast Focus
Gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie.
🎙️ Presentatie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos & Sander Nieuwenhuijsen
🎛️ Redactie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar wetenschap@ntr.nl

📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Hoe geheim hoort een geheime dienst te zijn? (live vanaf InScience festival)

Mon, 16 Mar 2026 06:00:00 +0100

Wat doen geheime diensten precies? Hoe ver mogen ze gaan? Welke middelen hebben ze - en wie kijkt er mee over hun schouder? Een inkijkje in de wereld van spionage, toezicht en de dunne lijn tussen veiligheid en macht.

In deze eerste aflevering van een tweeluik duiken we in een wereld die zich normaal gesproken aan ons zicht onttrekt: die van de geheime diensten. Universitair docent nationaal veiligheidsrecht Rowin Jansen (Radboud Universiteit) onderzoekt hoe je toezicht houdt op organisaties die per definitie in het verborgene opereren. Hoe weet je of een geheime dienst binnen de wettelijke lijnen blijft? En wat gebeurt er als die grenzen langzaam opschuiven?

Tijdens het InScience Festival in Nijmegen spreken Renette Kwakkenbos, Syb Faes en Sander Nieuwenhuijsen live op het podium met Rowin. Over spionage anno nu, over bevoegdheden die steeds verder reiken en over de cruciale rol van toezicht. En over de spannende vraag: hoe zorg je ervoor dat een geheime dienst ons beschermt — en niet de macht beschermt?

🧑‍⚖️ Te gast
Rowin Jansen – Universitair docent nationaal veiligheidsrecht, Radboud Universiteit Nijmegen

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie.
🎙️ Presentatie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos & Sander Nieuwenhuijsen
🎛️ Redactie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar wetenschap@ntr.nl

📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Hoe maakt de NOS het weerbericht?

Mon, 09 Mar 2026 06:00:00 +0100

Waarschijnlijk denk je dagelijks maar kort aan het weer. Een paar minuten, als je het weerbericht checkt op je telefoon, radio of televisie - en misschien nog wat minuten om te klagen als het weer niet is wat de weermensen hadden voorspelt. Maar sta je er wel eens bij stil dat je elke dag naar de resultaten van een klein wetenschappelijk onderzoek kijkt?

⭕️ In deze aflevering achterhaalt presentator Syb Faes hoe het weerbericht bij publieke omroep NOS wordt gemaakt. Daarvoor loopt hij de hele dag mee met doorgewinterd weerman Peter Kuipers Munneke, en komt hij erachter dat het weerbericht aan de ene kant harde wiskunde en natuurkunde is, en aan de andere kant net zoveel wetenschapscommunicatie. Want ja: na een kort weerbericht moeten 18 miljoen mensen weten waar ze de volgende dag aan toe zijn - dan moet je als weerman dus héél zorgvuldig je woorden kiezen. Ze hebben geluk die dag: Peter mag tijdens het journaal van 8 uur de eerste lentedag van het jaar aankondigen! Of misschien toch nét niet...

Hoe maakt Peter het weerbericht? En waar let hij op bij het presenteren ervan?

🌦️ Peter Kuipers Munneke is meteoroloog en al 13 jaar lang weerman bij de NOS. Daarnaast is hij universitair docent glaciologie aan de Universiteit Utrecht. Hij noemt zichzelf een wat 'conservatievere' weerman, omdat hij de temperatuur op de weerkaart graag aan de lage kant inschat zodat de kans groter is dat die meevalt.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.

🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Hoe een ‘gezonde’ bodem het verschil maakt bij hitte en hoosbuien

Mon, 02 Mar 2026 06:00:00 +0100

In deze aflevering duiken we letterlijk de grond in. Want wat zegt de bodem onder onze voeten over de stad waarin we wonen? En waarom kan een bodem die er gezond uitziet in de praktijk tóch problemen veroorzaken?

Bodemonderzoekers Amanda Matson en Erik van den Elsen (Wageningen Environmental Research) werken samen met Liz Veerman en Remen Dallinga van de gemeente Amsterdam aan de Bodemgezondheidsindex: een methode om te meten hoe ‘gezond’ de stedelijke bodem is. Maar vooral: hoe geschikt die bodem is voor wat wij er als mens mee willen doen.

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen loopt mee tijdens een veldmeting in het Amsterdamse Funenpark. Met een grondboor, regenwormentelling, infiltratietest en zelfs een penetrologger onderzoeken ze wat er schuilgaat onder het gras. Waarom werkt de bodem op de ene plek perfect en op de andere plek helemaal niet? En wat kun je zelf doen met de bodem onder je tuintegels?

Focus op Wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis.

🧪 In deze aflevering:
Amanda Matson – Bodemonderzoeker, Wageningen Environmental Research
Erik van den Elsen – Bodemonderzoeker, Wageningen Environmental Research
Liz Veerman – Bodemadviseur, Gemeente Amsterdam
Remen Dallinga – Bodemadviseur, Gemeente Amsterdam

🌱 Meer weten?

De Bodemgezondheidsindex Amsterdam (BGI) – achtergrond, uitleg en voorbeelden
Wetenschappelijke publicatie over stedelijke bodemgezondheid & de BGI

Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie

🧑‍💻 Redactie: Saxa da Silva
🎙️ Presentatie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar wetenschap@ntr.nl

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Waarom muzikale papegaaien ons minder uniek maken

Mon, 16 Feb 2026 06:00:00 +0100

Waar zijn wetenschappers de hele dag mee bezig? Focus op wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis.

Wat maakt ons mensen anders dan de dieren? Is het onze rationele manier van denken? Of misschien wel onze muzikaliteit? En wat zegt het over de mens als we kunnen bewijzen dat dieren ook muzikaal zijn?

Biologen Michelle Spierings en Nick Dam van de Universiteit Leiden zitten middenin een Youtube-onderzoek naar de muzikaliteit van papegaaien van over de hele wereld. En stuitten tijdens hun zoektocht op een talentvol vogeltje dat R2D2 van Star Wars perfect na kan doen...

Verslaggever Renette Kwakkenbos gaat langs in Leiden en luistert vol ontzag naar de zangkunsten van papegaaien.

🦜 Michelle Spierings en Nick Dam zijn biologen bij de Universiteit Leiden. Hier vind je meer informatie over het Bird Singalong Project.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Geen spinazie in jouw supermarkt zonder genenbank in Wageningen

Mon, 09 Feb 2026 06:00:00 +0100

De versafdeling in jouw supermarkt is meestal goed gevuld. Maar waar je waarschijnlijk nooit bij stilstaat, is dat er achter het groenteschap een heuze wapenwedloop tussen plantenziektes en veredelaars plaatsvindt. Van cruciaal belang bij het gevuld houden van onze schappen zijn een stel gigantische vriesruimtes tussen de Wageningse weilanden van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN). Zonder dit centrum had het spinazievak in jouw buurtsuper zomaar eens leeg kunnen zijn. Hoe hebben wetenschappers van het CGN dit kunnen voorkomen? En hoe is het om tienduizenden zaadjes van verschillende gewassen te conserveren? Verslaggever Syb Faes gaat langs bij conservator Lana de Bruijn met een dikke winterjas en een eigen bijdrage in de vorm van een zakje snackwortelen. Wat er nodig is om de voedselzekerheid van de toekomst veilig te stellen?

🌱 Lana de Bruijn is curator bij het Centrum voor Genetische Bronnen (CGN) in Wageningen.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.

Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Zonder God, mét betekenis – Religie op de Snijtafel

Mon, 19 Jan 2026 06:00:00 +0100

Wat blijft er over als God geen vanzelfsprekend antwoord meer is?
Wanneer vaste religieuze kaders verdwijnen, maar de vragen naar zin, betekenis en verbondenheid blijven bestaan?

In deel 2 van Religie op de Snijtafel verdiepen we het gesprek over geloof, zingeving en ervaring. Waar vinden mensen – en vooral jongeren – houvast in een wereld die steeds onzekerder wordt? En welke rol spelen ervaring, rituelen en gemeenschap daarin?

In deze aflevering gaat Lara Billie Rense verder in gesprek met vier wetenschappers over geloven zonder dogma’s, zingeving zonder vaste God, en over hoe betekenis kan ontstaan via ervaring, onderwijs en het brein.

✍️ Margot Brouwer, sterrenkundige en praktiserend christen, vertelt hoe haar zoektocht naar zin leidde via atheïsme, filosofie en psychedelica tot een nieuw, immanent godsbeeld, waarin God samenvalt met het heelal zelf.

🔎 Cok Bakker, religiewetenschapper en onderwijskundige aan de Universiteit Utrecht, pleit voor ruimte in het onderwijs om de morele en existentiële vragen van leerlingen serieus te nemen. Wat verstaan we eigenlijk onder ‘goede mensen’ en ‘goed onderwijs’?

📚 Nora Kindermann, postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University, laat zien wat we kunnen leren van fundamentalisme – niet om het te omarmen, maar om beter te begrijpen hoe mensen omgaan met onzekerheid, keuzevrijheid en het verlies van houvast in de moderne samenleving.

🧠 Michiel van Elk, universitair docent aan de Universiteit Leiden, onderzoekt hoe religieuze en spirituele ervaringen ontstaan in het brein. Aan de hand van experimenten met de zogeheten ‘godhelm’ en onderzoek naar psychedelica verkent hij hoe ervaringen – zelfs zonder God – richting kunnen geven aan zingeving.

Samen vragen zij zich af: hebben we religie nodig om zin te ervaren, of kunnen ervaring, rituelen en gemeenschap die rol ook vervullen?
En wat gebeurt er als we ruimte maken voor verwondering, stilte en verbinding in een wereld vol hectiek?

🎧 Meer luisteren?
Luister ook naar deel 1 van Religie op de Snijtafel, waarin we onderzoeken waarom vooral Gen Z opnieuw interesse toont in geloof, spiritualiteit en zingeving.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Rijco van Egdom, Saxa da Silva, Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons via wetenschap@ntr.nl
📷 Volg Focus op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Is God terug bij Gen Z? - Religie op de Snijtafel

Mon, 12 Jan 2026 06:00:00 +0100

Na decennia van ontkerkelijking gebeurt er iets opmerkelijks.
Voor het eerst sinds 1966 neemt het aantal gelovige jongeren in Nederland weer toe. Vooral onder Gen Z groeit de belangstelling voor geloof, spiritualiteit en zingeving. Tegelijkertijd zijn kerkelijke instituties minder vanzelfsprekend dan ooit. Wat zoeken jongeren precies? En waarom lijkt religie – in welke vorm dan ook – opnieuw aantrekkingskracht te hebben?

Is geloof een antwoord op een zingevingscrisis? Of zien we vooral dat geloven nieuwe, meer individuele vormen aanneemt?

In ‘Op de Snijtafel’ leggen we religie en wetenschap naast elkaar. We onderzoeken waar ze botsen, waar ze elkaar aanvullen en waar ze samen nieuwe inzichten bieden in de meest fundamentele vragen van het bestaan.

In deze aflevering – deel één van twee – gaat Lara Billie Rense in gesprek met vier wetenschappers die ieder vanuit hun eigen discipline kijken naar geloof en zingeving. Ze spreken over geloven zonder kerk, zoeken zonder vaste kaders en over wat ‘gelovig zijn’ vandaag eigenlijk betekent.

✍️ Nora Kindermann is postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University en specialiseert zich in religiebeleving onder Gen Z en fundamentalisme. Wat weten we werkelijk over jongeren die zich opnieuw gelovig noemen – en wat vooral nog niet?

🔎 Cok Bakker is religiewetenschapper en onderwijskundige aan de Universiteit Utrecht. Hij onderzoekt hoe zingeving en levensbeschouwing een plek krijgen wanneer traditionele referentiepunten verdwijnen, en wat dat betekent voor jongeren én het onderwijs.

🔭 Margot Brouwer is sterrenkundige en praktiserend christen. Ze vertelt over haar persoonlijke zoektocht naar geloof, nadat de wetenschap geen antwoorden bood op existentiële vragen over leven, dood en betekenis.

🧠 Michiel van Elk is universitair docent aan de Universiteit Leiden en onderzoekt hoe religieuze en spirituele ervaringen ontstaan in het brein. Hij spreekt over mystieke ervaringen, geloof zonder God en de kracht van betekenisgeving.

Samen zoeken zij naar antwoorden op de vraag: waar vinden jongeren vandaag zingeving, en welke rol kan geloof daarin spelen?

🎧 Meer luisteren?
In deel 2 verdiepen we het gesprek verder: over jongeren die hun weg (terug)vinden naar religieuze instituties, over psychedelica en zingeving, en over hoe wetenschap en geloof zich tot elkaar blijven verhouden.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Rijco van Egdom, Saxa da Silva, Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons via wetenschap@ntr.nl
📷 Volg Focus op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#5 - Alcohol - Nog een rondje? (S17)

Mon, 29 Dec 2025 06:00:00 +0100

In deze bonusaflevering duiken we onze eigen kroeg in. Want waar voer je nou betere gesprekken over alcohol dan aan de toog?

🍹Filosoof Marian Donner en arts Yvo Kortmann, stamgasten van onze podcast, gaan onder leiding van presentator Lara Billie in gesprek over het drinken van alcohol. Redacteuren Syb Faes en Renette Kwakkenbos schuiven ook hun barkruk bij. Want na het maken van deze serie weten we als geen ander hoe alomtegenwoordig de gevaren van drank zijn. Maar toch staan de meesten van ons met oud en nieuw weer met een glaasje champagne in de hand. Waarom blijven we drinken?

⁉️Heb je de andere afleveringen van onze serie over alcohol al geluisterd? Goed nieuws! We distilleerden uit die afleveringen een pubquiz. Weet jij de antwoorden?

🩺Yvo Kortmann is Maag-, Darm-, Leverarts en ziet dagelijks patiënten die last hebben van de gevolgen van alcoholgebruik. En dat zijn niet alleen zware alcoholisten, “Ook bij een paar biertjes verhoog je het risico op ziektes”. Hij pleit voor een maatschappij waarin alcohol een minder normale plek inneemt en stelt maatregelen voor zoals het verbannen van alcohol op sportclubs of festivals. Hij schreef het artikel 'Alcohol is niet normaal' in het tijdschrift Medisch Contact.

📖 Meer lezen?
Alcohol is niet normaal (Medisch Contact, 2024) Zelfverwoestingsboek (Das Mag, 2019)

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen
Productie: Damian Meulman

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#4 - Alcohol – De vijf zit in de klok (S17)

Mon, 22 Dec 2025 06:00:00 +0100

In deze podcastserie over alcohol horen we steeds opnieuw terugkomen hoe gevaarlijk alcohol kan zijn. En keer op keer zeggen deskundigen: het moet véél minder normaal worden. Maar... toch doen we het, ook al weten we dat het slecht is. Waarom is dat zo? Waarom luisteren we liever naar het duiveltje dat ons keer op keer verleidt, dan naar het engeltje dat roept dat het niet mag?

In deze aflevering duiken we de kroeg in met schrijver Marian Donner, die een cultuurfilosofisch pleidooi houdt om meer te drinken en anders te kijken naar onze gezondheid. En ook spreken we universitair docent Psychologie Mira Duif, over op welke momenten mensen het snelst geneigd zijn om het glas te heffen. Uiteindelijk komen zij tot nieuwe nuances en verrassende uitgangspunten: wanneer zouden we wél kunnen drinken, en met welke beredeneringen?

✍️ Marian Donner is essayist en columnist bij De Groene Amsterdammer. In 2019 publiceerde ze het cultuurfilosofische Zelfverwoestingsboek, over waarom we meer moeten stinken, drinken, bloeden, branden en dansen. Uit dat rijtje licht ze deze aflevering drinken toe, en ze probeert de verslaggever - die geen alcohol drinkt - te overtuigen om dat wél te doen.

🔎 Mira Duif is universitair docent Psychologie aan de Open Universiteit. Ze promoveerde op alledaags drankgebruik van Nederlanders en hoe ze zich voelden gedurende de dag. Op welke momenten zag zij dat we begonnen te drinken?

📖 Meer lezen?

- Zelfverwoestingsboek (Das Mag, 2019)

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol:

Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?

Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk?

Aflevering 3: De comazuipende jongeren

Bonusaflevering 5: Nog een rondje

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#3 - Alcohol - De comazuipende jongeren (S17)

Mon, 15 Dec 2025 06:00:00 +0100

#3 – Alcohol – De comazuipende jongeren (S17)

Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je jong bent en je drinkt tot je erbij neervalt? Jaarlijks komen er iets meer dan 1000 jongeren onder de 18 jaar met een alcoholvergiftiging op de spoedeisende hulp terecht. Hoe zijn zij eraan toe?

📜 Louise Pigeaud is arts in het Amsterdam UMC op de kinderafdeling. Ze promoveerde in het Reinier de Graaffziekenhuis in Delft en aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam op de trends, risicofactoren en mogelijkheden voor preventie rond alcoholgebruik onder jongeren in Nederland en Europa. Ze interviewde de jongeren die met een alcoholvergiftiging bij haar in het ziekenhuis werden binnengebracht. ‘Ze schrikken natuurlijk onwijs als ze wakker worden in het ziekenhuis, want ze kunnen zich meestal niet meer herinneren dat ze op de spoedeisende hulp zijn geweest.’

📖 Meer lezen? Uncorking a healthier generation: Prevention of adolescent alcohol use and intoxication (proefschrift van Louise Pigeaud).

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol: Aflevering 1: We dronken altijd al, toch? Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk? Aflevering 4: De vijf zit in de klok en Bonusaflevering 5: Nog een rondje 🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie: Host: Lara Billie Rense Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#2 - Alcohol - Hoe normaal is alcohol eigenlijk? (S17)

Mon, 08 Dec 2025 07:20:00 +0100

Dementie, zeven soorten kanker en verslavingsstoornissen. Alcohol verhoogt het risico op meer dan 200 ziektes en aandoeningen, zowel mentaal en lichamelijk. Marlous Tuithof van het Trimbos Instituut onderzoekt de impact van alcohol op onze samenleving. Geschat wordt dat er jaarlijks tussen 2700 en 7500 mensen overlijden aan de gevolgen van die aandoeningen.

📜 Yvo Kortmann is Maag Darm Leverarts en ziet dagelijks patiënten die last hebben van de gevolgen van alcoholgebruik. En dat zijn niet alleen zware alcoholisten, “Ook bij een paar biertjes verhoog je het risico op ziektes”. Hij pleit voor een maatschappij waarin alcohol een minder normale plek inneemt en stelt maatregelen voor zoals het verbannen van alcohol op sportclubs of festivals.

📖 Meer lezen? Artikel Alcohol is niet normaal (Medische Contact). Oproep WHO voor strenger beleid in Europa rondom alcohol.

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?

Aflevering 3: De comazuipende jongeren

Aflevering 4: De vijf zit in de klok

Bonusaflevering 5

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen

Montage: Renette Kwakkenbos

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#1 - Alcohol - We dronken altijd al, toch? (S17)

Mon, 01 Dec 2025 06:00:00 +0100

Als we reclame's van alcoholische dranken mogen geloven zit er achter elke slok een eeuwenlange geschiedenis van tradities, rituelen en mythes. Maar schuilt er achter deze marketingcampagne's daadwerkelijk zo'n sprookjesachtig verleden? Of dronken we vroeger bier, wijn en jenever om hele andere redenen dan ons worden voorgeschoteld?

In deze aflevering lopen we langs de geschiedenis van alcohol. Eén ding wordt al snel duidelijk: onze relatie tot alcohol en dronkenschap in medisch-wetenschappelijke en sociaal-culturele zin wankelt door de eeuwen heen zélf allerlei kanten op.

📜 Leendert Alberts is docent geschiedenis aan de Hogeschool Utrecht. Hij schreef meerdere boeken over de geschiedenis van alcoholische dranken in Nederland. In dit gesprek neemt hij ons mee langs de omwentelingen die onze medisch-wetenschappelijke en culturele blik op alcoholische dranken heeft doorgemaakt.

📖 Meer lezen?

- Hop - De eerste bierrevolutie in Nederland (Prometheus, 2022)

- Canon van de Nederlandse biercultuur (Birdy Publishing BV, 2023)

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk?

Aflevering 3: De comazuipende jongeren

Aflevering 4: De vijf zit in de klok

Bonusaflevering 5

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen

Montage: Syb Faes

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#4 - Bevolkingsonderzoek - Total Body Scan: een APK voor je lijf (S16)

Mon, 17 Nov 2025 06:00:00 +0100

Wie niet wil wachten op een uitnodiging voor een bevolkingsonderzoek kan zelf een uitvoerige gezondheidsscan laten uitvoeren; een zogenaamde Total Body Scan. Dat kost je dan wel een aardige stuiver, maar in ruil daarvoor krijg je zekerheid over je gezondheid terug. Ten minste, zo denken veel mensen. Enerzijds kunnen ze je rust bieden als er niks gevonden wordt, anderzijds kunnen ze je ook juist onnodig ongerust maken, bijvoorbeeld als er een vlekje wordt gevonden waarvoor je ter controle alsnog naar een specialist moet, en die vervolgens concludeert dat het onschadelijk is. En wat kosten deze dubbele checks de Nederlandse samenleving uiteindelijk?

🩺 Bij huisarts Sebastiaan van Beek kwam een patiënt langs met het verzoek voor maar liefst drie doorverwijzingen naar medisch specialisten. Op reis in China waren er bij een preventieve scan namelijk wat opvallende dingen gevonden. Hij vertelt welke afwegingen hij maakte, voordat hij een beslissing nam om de patiënt wel of niet door te verwijzen.

⚖️ Universitair docent Ethiek Mira Vegter (Radboud UMC) zet de voor- en nadelen uiteen die Total Body Scans voor individuen en de Nederlandse samenleving kunnen hebben. Ze vertelt daarbij hoe mensen scans laten uitvoeren op basis van geanticipeerde beslissingsspijt - de gedachte: 'als ik het nou niet doe, krijg ik dan later geen spijt?' - ook al is de kans dat er op een scan daadwerkelijk iets zorgelijks wordt gevonden 'héél klein'.

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: De brief

Aflevering 2: Poep testen kan je leven redden

Aflevering 3: Niet iedereen wil getest worden

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#3 - Bevolkingsonderzoek - Niet iedereen wil getest worden (S16)

Mon, 10 Nov 2025 06:00:00 +0100

Iedereen krijgt automatisch een brief voor een bevolkingsonderzoek in de brievenbus. De veronderstelling is dat je mee wil doen, en wil je dat niet, dan moet je dat zelf actief aangeven. Iemand die dat heeft gedaan en aan geen enkel bevolkingsonderzoek meedoet, is Marli Huijer, voormalig Denker der Nederlanden en schrijver van het boek De toekomst van het sterven (2022). In deze aflevering van Focus vertelt ze waarom ze dat heeft gedaan. Ook zoomt ze uit en beschouwt ze waarom het in Nederland vanzelfsprekend is om alles helemaal zeker over je lijf te willen weten. Daarbij biedt ze handvatten voor een andere denkwijze voor de samenleving, en ook voor individuen: 'We moeten accepteren dat we na ons 70e levensjaar krakkemikkig worden op allerlei fronten.'

📖 Meer lezen? De toekomst van het sterven (2022, uitgeverij Pluim)

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: De brief

Aflevering 2: Poep testen kan levens redden

Aflevering 4: Total body scan: Een APK voor je lichaam

Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#2 - Bevolkingsonderzoek – Poep testen kan je leven redden (S16)

Mon, 03 Nov 2025 06:00:00 +0100

Bevolkingsonderzoek verlaagt sterfte aan darmkanker met 45%. Dat vond️ Iris Landsdorp-Vogelaar in haar onderzoek. Als hoogleraar vroegopsporing aan het Erasmus MC bestudeert Iris Landsdorp-Vogelaar de effectiviteit van die onderzoeken. Ze combineert klinische data met zelfgebouwde modellen om bevolkingsonderzoeken te analyseren. Hoeveel gezondheidswinst is er uiteindelijk? En wat kost dat allemaal? In deze aflevering van Focus neemt ze ons mee in haar onderzoek.

📖 Meer lezen? De RIVM-rapporten van de onderzoeken naar de effectiviteit van bevolkingsonderzoeken, waar onder andere Iris Landsdorp-Vogelaar aan werkte.

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: De brief

Aflevering 3: Niet iedereen wil getest worden

Aflevering 4: Total body scan: Een APK voor je lichaam

Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#1 - Bevolkingsonderzoek - De brief (S16)

Mon, 27 Oct 2025 06:00:00 +0100

Darmkanker, Borstkanker en Baarmoederhalskanker. Drie ziektes waar in Nederland bevolkingsonderzoek naar wordt gedaan. Vanaf een bepaalde leeftijd krijgt iedereen een brief. Een oproep om mee te doen met onderzoek om te checken of je ziek bent zonder dat je het doorhebt. Meedoen is eigen keuze, waarom zou je wel of niet meedoen?

🏛️ Mireille Broeders, epidemioloog aan het Radboud UMC, licht toe hoe bevolkingsonderzoek in elkaar zit. Waarop testen we en hoe doen we dat? Zij doet zelf onderzoek naar verbetering van bevolkingsonderzoek. Waar zitten de ontwikkelingen? En welke rol krijgt AI daarin?

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 2: Poep testen kan je leven redden

Aflevering 3: Niet iedereen wil getest worden

Aflevering 4: Total body scan: Een APK voor je lichaam

Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Big Tech & greenwashing; de strategie achter de marketingmachine (special op Betweter Festival in Utrecht)

Mon, 06 Oct 2025 06:00:00 +0200

Tijdens het Betweter Festival in Utrecht spraken presentatoren Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos met postdoctoraal onderzoeker Rianne Riemens over haar onderzoek naar greenwashing door ‘Big Tech’.

“Meer technologie wordt gepresenteerd als dé oplossing voor problemen die technologie zelf heeft veroorzaakt.”

Riemens laat zien hoe bedrijven als Apple, Google, Amazon en Microsoft zich presenteren als klimaatredders, terwijl ze behoren tot de grootste vervuilers. In deze aflevering hoor je hoe deze bedrijven duurzaamheid claimen via slimme campagnes, hoe AI wordt gepresenteerd als dé oplossing voor alles en hoe ruimtevaart wordt ingezet als marketingstrategie. Ook bespreken we hoe CEO’s zich profileren als wereldleiders en hoe alternatieven aantrekkelijker kunnen worden dan de dominante platforms.

“Misschien moet je iets van gebruiksgemak opgeven, maar krijg je er een eerlijker platform voor terug.”

🎧 Luister nu naar deze aflevering van Focus, opgenomen in Utrecht op het Betweter Festival in TivoliVredenburg.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Hosts: Sander Nieuwenhuijsen & Renette Kwakkenbos
Redactie: Renette Kwakkenbos, Sander Nieuwenhuijsen, Feeke Rensen & Syb Faes

De horrorparadox; waarom we angst opzoeken (special op Nacht van Ontdekkingen in Leiden)

Mon, 29 Sep 2025 06:00:00 +0200

Tijdens De Nacht van Ontdekkingen in Leiden onderzoekt presentator Sander Nieuwenhuijsen met stresswetenschapper Laura Nawijn en literatuurhistoricus Evert van Leeuwen en het publiek de fascinerende horrorparadox: waarom zoeken we angst op, terwijl we het tegelijkertijd willen vermijden?

In een speciaal gebouwd spookhuis werden bezoekers blootgesteld aan klassieke angstmomenten – van duistere geluiden tot onverwachte luchtstoten – en werden hun reacties gemeten.

“Je lichaam reageert op horror zoals op verliefdheid of bungeejumpen.”

Van Leeuwen reflecteert daarbij op horror in fictie en literatuur.

“Jonge lezers zoeken in dystopische horror niet alleen gruwel, maar ook schoonheid en zingeving.”

Samen onderzoeken ze hoe angst werkt – fysiek, emotioneel en cultureel – en wat we kunnen leren van hoe mensen reageren op gecontroleerde spanning.

🎧 Luister nu naar deze aflevering van Focus, opgenomen voor live publiek in het Groot Auditorium in Leiden.
📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Syb Faes

Democratie op losse schroeven (special met Roxane van Iperen op Nacht van Ontdekkingen in Leiden)

Mon, 22 Sep 2025 06:00:00 +0200

Tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden gaat presentator Syb Faes in gesprek met schrijver en jurist Roxane van Iperen over haar boek Eigen planeet eerst en de vraag waarom onze democratie faalt in het aanpakken van de klimaatcrisis.

Van Iperen schetst een wereld waarin twee systemen tegenover elkaar staan: een globale planeet gedreven door marktbelangen en een lokale planeet waarin burgers leven met fundamentele behoeften en morele waarden.

“Het lijkt alsof we ruzie maken over de kleur van de bank, terwijl het huis in de fik staat.”

Ze legt uit hoe democratische waarden onder druk staan door economische krachten, en waarom het niet genoeg is om individuele burgers verantwoordelijk te maken.

🎧 Luister nu naar deze aflevering van Focus, opgenomen voor live publiek in het Groot Auditorium in het Academiegebouw van Universiteit Leiden.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Syb Faes
Redactie & techniek: Sander Nieuwenhuijsen

Hoe we elkaar begrijpen zonder woorden (special vanaf Lowlands Science)

Mon, 01 Sep 2025 06:00:00 +0200

Een festival kan een plek zijn waar wetenschap en kunst elkaar ontmoeten. In deze tweede aflevering van onze festivalserie onderzoeken sociaal psycholoog Tom Frijns (Universiteit Utrecht) en cultuurwetenschapper Gerlov van Engelenhoven (Universiteit Leiden) hoe mensen communiceren zonder woorden.

“Mijn hoop is dat mensen elkaar beter begrijpen als ze synchroniseren”

Tijdens een performance op Lowlands Science wordt het publiek uitgedaagd om mee te bewegen, te synchroniseren en betekenis te geven aan een verhaal zonder taal. Wat doet dat met je emotie, je hersenactiviteit en je gevoel van verbondenheid?

“Je wordt helemaal in het diepe gegooid… sommige bewegingen herken je, andere zijn totaal random”

🎨 Meer weten over de performance & betrokken kunstenaars?
- Loretta Lau
- Michelle Piergoelam
- Finn Maätita

🎧 Meer horen?
Op 20 september zijn we te gast op De Nacht van Ontdekkingen in Leiden. En op 26 september kun je een opname bijwonen op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht.

Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Syb Faes, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

De kracht van aanraking (special vanaf Lowlands Science)

Mon, 25 Aug 2025 06:00:00 +0200

Een festival is meer dan muziek, theater of kunst. Het is ook een plek waar wetenschap tot leven kan komen. In deze special van Focus duiken we in de wereld van festivalonderzoek. In deze eerste aflevering onderzoeken we samen met Anouk Keizer (Universiteit Utrecht) en haar collega’s van de Dutch Touch Society hoe sociale aanraking ons welzijn beïnvloedt.

“We willen weten: welke aanraking helpt wie het meest?”

Wat gebeurt er in je hersenen als je een hand vasthoudt tijdens een enge film? En kan een knuffelrobot net zo troostend zijn als een mens? In een mini-bioscoop op het festivalterrein worden bezoekers onderdeel van een 4D-experiment met trillende stoelen, geuren en horrorbeelden.

“Aanrakingen vinden niet plaats in een lab, die vinden plaats in een ruizige echte wereld.”

🎧 Meer horen? Volgende aflevering lichten we een ander onderzoek uit op Lowlands Science.

Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Syb Faes, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

#4 - Oorlog - De media-oorlog (S15)

Mon, 18 Aug 2025 06:00:00 +0200

Wat is de impact van framing, propaganda en tijdsdruk op de berichtgeving over de situatie in Israël en Gaza?

In deze aflevering van Focus onderzoeken we hoe media opereren in conflictsituaties. Wat betekent het om verslag te doen van een oorlog waar je niet fysiek aanwezig kunt zijn?

“Je wordt als journalist als het ware gedwongen om op het moment geschiedenis te schrijven. En dat kan eigenlijk niet.”

Emeritus hoogleraar internationale communicatie Cees Hamelink reflecteert op de rol van media als bemiddelaar tussen werkelijkheid en publiek.

“Goede journalistiek verdient een goed publiek.”

En hoe kunnen media bijdragen aan de-escalatie in plaats van verharding?

🎧 Meer horen? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over oorlog:
Aflevering 1: Het Genocidevraagstuk
Aflevering 2: Een hongersnood is politiek
Aflevering 3: Als burger gedood met AI

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Rijk Landsmeer, Feeke Rensen, Bella Felix & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.
📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#3 - Oorlog - Als burger gedood met AI (S15)

Mon, 11 Aug 2025 06:00:00 +0200

Elke 20 seconden en nieuw doelwit voor ogen – de officiers moeten kiezen: wel of niet aanvallen? AI krijgt een steeds grotere rol in conflictsituaties. Het zou moeten zorgen voor preciezere executie, en dus: minder burgerleed. Maar hoe zit dat nou echt? “Het gedrag op basis waarvan mensen als target voor een bombardement worden geselecteerd, komt veel voor onder burgers in een oorlogssituatie.” Lauren Gould, universitair docent conflictstudies aan de Universiteit Utrecht en het NIOD, neemt ons mee in haar onderzoek naar de rol van AI in oorlogsvoering.

📖 Lees het hele artikel van Yuval Abraham hier: https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/

🎧 Meer horen?

Beluister ook de andere afleveringen van de serie over oorlog:

Aflevering 1: Het Genocidevraagstuk

Aflevering 2: Een hongersnood is politiek

Aflevering 4: De media-oorlog

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Rijk Landsmeer, Feeke Rensen, Bella Felix & Sander Nieuwenhuijsen

Edit: Syb Faes

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#2 - Oorlog - Een hongersnood is politiek (S15)

Mon, 04 Aug 2025 06:00:00 +0200

De situatie in Israël en Gaza is hooggespannen en iedere toeschouwer speelt voor eigen expert. Maar wat kunnen we op wetenschappelijke grond zeggen over de oorlog en zijn gevolgen? "Al sinds halverwege de twintigste eeuw hebben we genoeg voedsel om in theorie alle hongersnoden te voorkomen." In deze aflevering van Focus vertelt universitair docent Economische en Milieugeschiedenis Ingrid de Zwarte (WUR) met historische voorbeelden hoe een hongersnood kan ontstaan, en of er op dit moment in Gaza sprake van is.

⛑️ Carla Jonkers, Hoofd internationale noodhulp van het Rode Kruis, vertelt hoe het leven van Gazanen er op dit moment uitziet. Hoe komen zij nog aan voedsel, als noodhulp Gaza niet kan bereiken? En welke gevolgen van hiervan ziet zij?

🎧 Meer horen?

Beluister ook de andere afleveringen van de serie over oorlog:

Aflevering 1: Het Genocidevraagstuk

Aflevering 3: Als burger gedood met AI

Aflevering 4: De media-oorlog

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Rijk Landsmeer, Feeke Rensen, Bella Felix & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#1 - Oorlog - Het Genocidevraagstuk (S15)

Mon, 28 Jul 2025 06:00:00 +0200

De situatie in Israël en Gaza is hooggespannen en iedere toeschouwer speelt voor eigen expert. Maar wat kunnen we op wetenschappelijke grond zeggen over deze oorlog?

“De wetenschap is er vrij eenduidig over eens dat het hier gaat om een Genocide.”

In deze aflevering van Focus vertelt Uğur Ümit Üngör, hoogleraar Holocaust- en Genocidestudies aan de Universiteit van Amsterdam en het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD), hoe hij onderzoek doet naar genocide.

"Ik ben op zoek naar patronen en motieven"

Wat is het belang van het benoemen van een conflict als een genocide? Verslaggever Syb Faes stond op de Rode lijn demonstratie in Den Haag en sprak met demonstranten over hoe zij met deze term omgaan.

📺 Wil je langer luisteren naar deze onderzoeker? Deze zomer, op 17 augustus, schuift Uğur Ümit Üngör aan bij Zomergasten en stelt hij zijn favoriete televisieavond samen.

Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Rijk Landsmeer, Feeke Rensen, Bella Felix & Sander Nieuwenhuijsen

#4 - Labels - M/V/X (S14)

Mon, 30 Jun 2025 09:47:00 +0200

Een M, een V, een X: ogenschijnlijk slechts een paar lettertjes, één veld in je paspoort. Maar ze staan voor iets veel groters: hoe vormen wij gender, en hoe vormt gender ons? “Er zijn allerlei gradaties van gender en niemand is eigenlijk dat ideale ding.”

In deze aflevering van Focus:

🏛️ Geertje Mak, hoogleraar gendergeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, schetst hoe we door de eeuwen heen naar gender hebben gekeken.

⚧️ Miriam Wickham, gepromoveerd op genderneutraliteit aan de Universiteit Utrecht, vertelt welke positieve invloed een minder binair gendersysteem heeft – voor non-binaire mensen én mannen en vrouwen.

🎧 Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Elektriciteit in het lichaam:

Aflevering 1: De liefde voor labels

Aflevering 2: Tussen culturen

Aflevering 3: Iedereen een diagnose

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Edit: Rijk Landsmeer, Floor Schuurmans & Rick Uilenbroek

Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer, Jelka Pospig & Floor Schuurmans

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#3 - Labels - Iedereen een diagnose (S14)

Mon, 23 Jun 2025 06:00:00 +0200

De afgelopen jaren is het aantal diagnoses zoals ADHD enorm toegenomen. Op sociale media wemelt het van de filmpjes met zogenaamd handige lijstjes zodat je jezelf kan diagnosticeren. Een label kan opluchting geven – eindelijk een verklaring voor waar je al die tijd mee zat. Maar wat als je te maken krijgt met de schaduwkanten ervan? “Een label is per definitie te beperkt om menselijke gedrag in te delen.”

In deze aflevering van Focus:

🩺 Floortje Scheepers, hoofd psychiatrie van het UMC Utrecht, houdt een vurig pleidooi voor het afschaffen van labels.

💭 Sander Werkhoven, filosoof aan de Universiteit Utrecht, legt uit wat de gevaren zijn van labels, maar beschouwt ze ook vanuit een positiever perspectief.

🎤 Verslaggever Syb Faes ging de straat op om te ontdekken wat voor diagnosevideo’s jongeren tegenkomen op sociale media.

🎧Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Labels:

Aflevering 1: De liefde voor labels

Aflevering 2: Tussen culturen

Aflevering 4: M/V/X

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Edit: Syb Faes, Floor Schuurmans & Rick Uilenbroek

Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer, Jelka Pospig & Floor Schuurmans

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#2 - Labels - Tussen culturen (S14)

Mon, 16 Jun 2025 14:30:00 +0200

Stel je voor, je hebt een vader uit China en een moeder uit Nederland. Dan krijg je twee verschillende culturen mee, met een eigen set aan tradities en gebruiken. Ben je dan Chinees of Nederlands? En... wanneer je meerdere culturen in je draagt, is dat dan een nadeel in onze maatschappij, of juist een enorme rijkdom? Of, kan het ook allebei? “Met hokjesdenken doen we elkaar en onszelf tekort.”

In deze aflevering van Focus:

🌍 Sheida Novin, onderzoeker in ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Utrecht, vertelt hoe jongeren denken over hun biculturele achtergrond.

👫 Jochem Thijs, interdisciplinair sociaal wetenschapper aan de Universiteit Utrecht, onderzocht hoe kinderen reageren op labels.

📝 Tahrim Ramdjan schreef een manifest tégen hokjesdenken en legt uit wat er gebeurt als mensen je in hokjes proppen.

🎧 Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Labels:

Aflevering 1: De liefde voor labels

Aflevering 3: Iedereen een diagnose

Aflevering 4: M/V/X

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Edit: Rijk Landsmeer, Floor Schuurmans & Rick Uilenbroek

Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer, Jelka Pospig & Floor Schuurmans

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#1 - Labels - De liefde voor labels (S14)

Tue, 10 Jun 2025 06:00:00 +0200

Labelen: wij mensen zijn er dol op. Of het nu in de scheikunde, sociale wereld of supermarkt is, overal plakken we etiketjes op. Maar waarom doen we dat, en hoe beïnvloeden labels hoe we kijken naar onszelf en naar anderen? “Binnen een paar milliseconden heb je eigenlijk al een beeld.”

In deze aflevering van Focus:

🏷️ Sandra Vos, sociaal psycholoog, docent-onderzoeker aan de Hanzehogeschool en promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen, legt uit waarom mensen zo verslaafd zijn aan labelen.

🐘 Verslaggever Syb Faes gaat langs bij bioloog Manon de Visser en directeur conservatie en wetenschap Jeroen Kappelhof van Diergaarde Blijdorp. Zij vertellen hoe belangrijk labelen in het dierenrijk is.

🎧 Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Labels:

Aflevering 2: Tussen culturen

Aflevering 3: Iedereen een diagnose

Aflevering 4: M/V/X

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Edit: Syb Faes, Floor Schuurmans & Rick Uilenbroek

Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer, Jelka Pospig & Floor Schuurmans

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#4 - Elektriciteit in het lichaam - Zelfhulp via elektriciteit (S13)

Mon, 26 May 2025 06:00:00 +0200

Is onze podcasthost Lara Billie Rense een sukkel? Op zoek naar ontspanning kwam die een advertentie tegen… en bestelde een elektronisch apparaatje dat de nervus vagus stimuleert. De beloftes van de producent zijn groot: “Repareer je zenuwstelsel, kalmeer je geest, krijg je energie terug, bereik topprestaties.”

Maar brengt zo’n apparaatje écht ontspanning? En... is er wetenschappelijk bewijs dat een mogelijk heilzaam effect ondersteunt?

Deze fact check aflevering van Focus gaat dus om de vraag: Vagus stimulatie: zin of onzin?

🧠 Laura Steenbergen, universitair docent aan de Universiteit Leiden, vertelt ons meer over het zenuwstelsel. Wat is die nervus vagus eigenlijk? En wat heeft dit allemaal te maken met elektriciteit in je lichaam?

🔍 Sander Nieuwenhuis, hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap van Besluitvorming is voor ons diep in de materie gedoken over nervus vagus zenuwstimulatoren, én de beloftes van de bedrijven erachter.

🎧 Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Elektriciteit in het lichaam:

Aflevering 1: Elektriciteit in het brein

Aflevering 2: Hoeveel elektriciteit kan een mens aan?

Aflevering 3: Elektriciteit en het ontstaan van leven

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Edit: Syb Faes, Jelka Pospig, Rick Uilenbroek

Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer & Jelka Pospig

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl . Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#3 - Elektriciteit in het lichaam - Het ontstaan van leven (S13)

Mon, 19 May 2025 06:00:00 +0200

Elektriciteit zit in ons lichaam. Ze is al aanwezig vanaf de eerste celdeling en het ontstaan van ons lichaam. Sterker nog: het lijkt erop dat elektrische velden richting geven aan hoe we groeien - én door het meten van die elektriciteit zouden we kunnen voorspellen wanneer dat mis dreigt te gaan. Kunnen we die kennis inzetten om bijvoorbeeld kanker te genezen?

Wat heeft dit te maken met Harold Saxton Burr, die in de jaren ’30 al schreef over “levensvelden”? En hoe ver zijn we inmiddels in de wetenschap?

In deze aflevering van Focus duiken we in het begin van het leven en de ontwikkeling van cellen:

🔬 Michael Levin, gerenommeerd wetenschapper en dé expert op het gebied van bio-elektriciteit, verbonden aan Tufts University en het Allen Discovery Center, legt uit wat er gebeurt als we elektrische signalen in het lichaam manipuleren. "We kunnen cellen in de darm, in de staart of ergens anders vertellen dat ze bijvoorbeeld een oog moeten worden. En dan maken die cellen een compleet oog in de darm."

🎧 Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Elektriciteit in het lichaam:

Aflevering 1: Elektriciteit in het brein

Aflevering 2: Hoeveel elektriciteit kan een mens aan?

Aflevering 4: Zelfhulp via elektriciteit

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Aangeschoven redacteur: Rijk Landsmeer

Edit: Rijk Landsmeer, Floor Schuurmans, Rick Uilenbroek

Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer & Jelka Pospig

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl . Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#2 - Elektriciteit in het lichaam - Hoeveel elektriciteit kan een mens aan? (S13)

Mon, 12 May 2025 06:00:00 +0200

Bliksem: een natuurkracht die prachtig, ontzagwekkend én beangstigend is. En nog steeds grotendeels een mysterie. In Nederland slaat de bliksem elk jaar zo’n 300.000 keer in. Gemiddeld worden zes mensen per jaar geraakt — en twee daarvan overleven het niet.

Wat gebeurt er met je lichaam als je door bliksem getroffen wordt? En hoe zit het eigenlijk met stroomstootwapens, zoals de taser? Zijn die wel zo veilig als we denken?

In deze speciale aflevering van Focus:

🩺 Sonja Scholten, brandwondenarts bij het brandwondencentrum van het Martini Ziekenhuis in Groningen, vertelt over de heftige impact van een stroomschok op het menselijk lichaam.

🌩️ Gerdien Robbertsen werd getroffen door de bliksem — op een klaarlichte dag. Ze deelt haar bijzondere verhaal over toeval, verwarring en herstel.

⚖️ Michel Dückers, bijzonder hoogleraar crises, veiligheid en gezondheid, doet onderzoek naar het gebruik van stroomstootwapens. Wat vindt hij van de oproep van Amnesty International om tasers te verbieden?

🎧 Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Elektriciteit in het lichaam:
Aflevering 1: Elektriciteit in het brein
Aflevering 3: Elektriciteit en het ontstaan van leven
Aflevering 4: Zelfhulp via elektriciteit

📚 Meer weten?

De Kennis van Nu-aflevering: Door de Bliksem getroffen (1 september 2018)

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Edit: Rijk Landsmeer, Syb Faes, Rick Uilenbroek
Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer & Jelka Pospig

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl . Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#1 - Elektriciteit in het lichaam - Elektriciteit in het brein (S13)

Mon, 05 May 2025 06:00:00 +0200

Elektriciteit stroomt door ons lichaam. Elke beweging, emotie en beslissing wordt aangestuurd door elektrische impulsen in de hersenen.

Luigi Galvani en zijn vrouw Lucia Galeazzi ontdekten samen voor het eerst elektriciteit vanuit het lichaam. We maken een sprong naar 250 jaar later.

"Veel mensen realiseren zich niet dat het lichaam alleen maar kan werken dankzij elektriciteit,” zegt Damiaan Denys, filosoof en hoogleraar psychiatrie aan het Amsterdam UMC. Maar wat doet die stroom eigenlijk met ons? En kunnen we die inzetten in ons voordeel?

In deze Focus aflevering duiken we diep in het brein:

⚡Damiaan Denys onderzoekt Deep Brain Stimulation (DBS) en laat zien hoe gecontroleerde elektrische stroompjes gedrag kunnen beïnvloeden en zelfs depressie kunnen verlichten. “In tegenstelling tot andere therapieën, zag je mensen eigenlijk in een milliseconde verbeteren.”

🧠 Jeanette is ervaringsdeskundige, ze doet mee aan een experimentele DBS-traject ter behandeling van haar ernstige depressie. Ze deelt haar persoonlijke verhaal en de impact van elektroden diep in haar hersenen.

🎧 Meer luisteren?

Check ook de andere afleveringen van de serie Elektriciteit in het lichaam:

Aflevering 2: Hoeveel elektriciteit kan een mens aan?

Aflevering 3: Elektriciteit en het ontstaan van leven

Aflevering 4: Zelfhulp via elektriciteit

📚 Meer weten?

· Focus TV aflevering ‘Brein onder Stroom’ (5 sept 2024)

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Edit: Rijk Landsmeer, Syb Faes, Rick Uilenbroek

Redactie: Sabine Smit, Syb Faes, Rijk Landsmeer & Jelka Pospig

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl . Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Waarom eet niet iedereen plantaardig? (special vanaf het NPO podcast festival)

Mon, 28 Apr 2025 11:00:00 +0200

Eiwittransitie in Nederland: al jaren wordt er gepleit om minder dierlijke eiwitten te consumeren en vaker te kiezen voor plantaardige alternatieven. Is het wel gezond? Hoe ver zijn we hier in Nederland mee? En wat heeft een bijzondere bitterbal uit Groningen hiermee te maken?

In deze speciale aflevering van Focus beantwoorden Paul de Vos, Jonah Freud en Marleen Onwezen al deze vragen.

🔬 Paul de Vos, hoogleraar immunologie en programmadirecteur van Fascinating, legt uit waarom de Groningse bitterbal eigenlijk een ‘eiwitbal’ wordt genoemd en hoe deze krokante innovatie de eiwittransitie vooruit helpt.

🍽️ Jonah Freud, culinair journalist vertelt wat een bitterbal nou echt lekker maakt. Ze proeft de Groningse plantaardige eiwitbal en deelt haar smaakervaring met ons.

🧠 Marleen Onwezen, bijzonder hoogleraar gedragseconomie en duurzame consumentenkeuzes bij Wageningen Universiteit, onderzoekt waarom we eten zoals we eten en hoe slimme interventies ons voedingspatroon kunnen beïnvloeden.

Deze aflevering is live opgenomen op het NPO Luister Podcastfestival, mét publiek, dus verrassende inzichten gegarandeerd!

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rensen

Edit: Jelka Pospig & Rick Uilenbroek

Redactie & regie: Jelka Pospig, Syb Faes, Rijk Landsmeer & Sander Nieuwenhuijsen

Met dank aan NPO Luister Podcastfestival

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Geluidsgolven als medicijn voor het brein (special vanaf InScience Filmfestival)

Tue, 18 Mar 2025 06:00:00 +0100

Eén op de vier mensen krijgt gedurende het leven te maken met een hersenaandoening. Wat als we deze aandoeningen zouden kunnen behandelen met geluidsgolven, zonder te snijden of boren? Hersenwetenschapper Lennart Verhagen (Radboud Universiteit & Dondersinstituut) onderzoekt verschillende toepassingen van focused ultrasound, trillingen die op één punt samenkomen.

Op het InScience filmfestival in Nijmegen demonstreert hij aan presentator Sander Nieuwenhuijsen hoe gerichte geluidsgolven de toekomst van de geneeskunde kunnen veranderen. Verhagen legt uit hoe deze innovatieve techniek nieuwe mogelijkheden biedt voor de behandeling van uiteenlopende aandoeningen, van Parkinson en depressie tot angststoornissen en kanker.

Ook horen we van kinderoncoloog Dannis van Vuurden hoe in het Prinses Maxima Centrum in Utrecht patiënten worden onderzocht bij behandeling van hersenstamkanker met ultrageluid.

Lees & kijk ook:

Meer informatie over het onderzoek van Lennart Verhagen: VerhagenLab
Brein onder stroom - Focus over deep brain stimulation (DBS)
Meer informatie over het onderzoek van Dannis van Vuurden naar het de openen van bloed-hersenbarrière met geluidsgolven

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host & edit: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie & regie: Stijn Goossens, Rijk Landsmeer

Met dank aan InScience Filmfestival

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Hoe wapenen we ons tegen een high-tech oorlog?

Mon, 20 Jan 2025 06:00:00 +0100

Oorlog wordt steeds meer high-tech. Bewapende drones worden van grote afstand aangestuurd, of gaan zelfs helemaal zelfstandig naar hun doelwit op zoek. Automatische luchtafweer reageert sneller dan een mens ooit zou kunnen. Kunstmatige intelligentie analyseert bakken met gegevens in een oogwenk, en doet voorstellen voor het volgende bombardement. En ondertussen woedt er ook een informatie-oorlog in onze nieuwsfeeds en op sociale media.

Wat heeft al die technologie voor gevolgen voor militairen aan de frontlinie, en voor de burgerbevolking in oorlogsgebied? Wat klopt er van het idee dat precisiewapens een ‘schonere’ oorlogvoering mogelijk zouden maken?

Er worden verwoede pogingen gedaan om regels te maken voor nieuwe militaire technologieën. Maar wie houdt zich daar aan als de vijand dat ook niet doet? En als kunstmatige intelligentie beslissingen gaat nemen, wie is er dan verantwoordelijk als het misgaat?

Ondertussen zijn wij allemaal potentiële slachtoffers van desinformatie en beïnvloedingscampagnes. Hoe wapenen we ons daartegen?

Op zondagavond 5 januari sprak Lara Billie Rense hierover met:

Jessica Dorsey, universitair docent Internationaal en Europees Recht aan de Universiteit Utrecht en leider van het project ‘Realities of Algorithmic Warfare’;
Foeke Postma, senior onderzoeker bij onderzoekscollectief Bellingcat, gespecialiseerd in conflictgebieden, defensie en illegale dierenhandel;
Tine Molendijk, universitair hoofddocent aan de Nederlandse Defensie Academie en research fellow aan de Radboud Universiteit Nijmegen, gespecialiseerd in ‘morele verwonding’ bij militairen;
Roy Lindelauf, hoogleraar Data Science in Military Operations aan de Nederlandse Defensie Academie, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg en voormalig Apachepiloot;

Het orgasme ontleed

Mon, 13 Jan 2025 06:00:00 +0100

De meeste seks tussen mensen is niet gericht op bevruchting, maar op plezier. En daar is het menselijk lichaam goed voor uitgerust. Net als sommige andere gelukkige diersoorten heeft de mens bijvoorbeeld een relatief grote clitoris. En al in de baarmoeder lijken embryo’s plezierige plekjes tussen hun benen te ontdekken.

Toch lag in wetenschappelijke theorieën over het ‘nut’ van seks gedurende lange tijd de nadruk op voortplanting. Seksuele voorlichting ging tot voor kort vooral over het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen en soa’s. En toen er langzamerhand wel meer aandacht werd besteed aan plezier, leidde dat tot grote maatschappelijke opwinding.

Op 4 januari verkende Focus Radio de anatomie van seksueel genot. Wat voor inzichten bieden de geschiedenis, de biologie, de medische wetenschap en de seksuologie? Over anatomische overeenkomsten tussen de penis en de clitoris; ideeën over seksuele driften door de eeuwen heen; afwegingen en innovaties in genitale chirurgie; de cultuurgeschiedenis van de clitoris; en over de vraag: langs welke lijnen loopt de orgasmekloof tegenwoordig?

Lara Billie Rense spreekt hierover met:

Charlotte Vermeulen, de voormalige huisbioloog van Artis, die vanaf mei weer theatercolleges geeft over seksuele diversiteit in het dierenrijk.

Rik van Lunsen, arts-seksuoloog en voormalig hoofd van de afdeling Seksuologie van het Amsterdams Medisch Centrum, en samen met seksuoloog Ellen Laan auteur van het boek ‘De waarheid over seks’.

Müjde Özer, seksuoloog en plastisch chirurg bij de V-Klinieken en Het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam, gespecialiseerd in genitale reconstructies en genderbevestigende operaties.

En Karen Hollewand, historicus en universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen, gespecialiseerd in de geschiedenis van seksualiteit, gender en het lichaam en de geschiedenis van de wetenschap.

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Marieke Drost
Eindredactie: Gerda Bosman en Corlijn de Groot

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor extra video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#4 - De Batterijbelofte #4 - Bestaat de batterij van de toekomst uit keukenzout? (S12)

Mon, 06 Jan 2025 06:00:00 +0100

Hoe ziet de toekomst van de oplaadbare batterij eruit? Een ding is zeker: hij moet duurzamer, veiliger en het lieft gemaakt worden zonder kritieke materialen. Hoogleraar elektrochemische energieopslag Marnix Wagemaker van de TU Delft werkt aan meerdere potentiële technologiën voor de batterij van de toekomst.

In deze laatste aflevering van de Focus-podcastserie ‘De Batterijbelofte’ spreekt presentator Lara Billie Rense met Wagemaker ik de studio over zijn onderzoek naar het verbeteren van de elektrolyt en de kansen voor natrium, keukenzout, als vervanger van lithium in de batterij.

Volgens Wagemaker zullen uiteindelijk meerdere diverse technologiën zorgen voor een brede inzetbaarheid van energie-opslag in verschillende vormen en maten. Tot slot geeft Wagemaker nog wat tips voor het gebruik van de lithium-ion-batterij in je smartphone.

🎧 Meer luisteren?
Check ook de rest van de afleveringen uit de serie.

🔋 Expert die je hoort in deze aflevering:

Marnix Wagemaker, hoogleraar elektrochemische energieopslag aan de TU Delft, over zijn onderzoek naar natrium-ion batterijen en vaste-stof-elektrolyten.

Meer weten?

🌐 Onderzoek van Marnix Wagemaker naar elektrochemische energieopslag aan de TU Delft.

📘 Artikel in Nature – Nieuwe ontdekkingen over vaste-stof-elektrolyten (op dit moment nog niet gepubliceerd).

⚡️Gedoe bij batterijproducent Northvolt in Noorwegen

🧂Meer informatie over de natrium-ion-batterij

🇳🇱 Meer informatie over de Nederlandse batterijketen

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie, verslaggeving en montage: Stijn Goossens

Techniek: Sander Nieuwenhuijsen & Ruben Rosen Jacobson

Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. En blijf op de hoogte van al het wetenschapsnieuws via de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor extra video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#3 - De Batterijbelofte #3 - Heb jij binnenkort een Nederlandse batterij in je smartphone? (S12)

Mon, 30 Dec 2024 06:00:00 +0100

In Nederland werkt de Leidse start-up Leyden Jar aan een batterij die 70% meer energie opslaat, veiliger is en in Nederland wordt ontwikkeld. Maar kan Nederland een belangrijke rol spelen in de batterijmarkt, die op dit moment gedomineerd wordt door Chinese partijen?

In deze aflevering van de Focus-podcastserie 'De Batterijbelofte' onderzoeken presentator Lara Billie Rense en verslaggever Stijn Goossens hoe het gesteld is met een Nederlandse batterij-industrie. En wat er voor nodig is om een baterijketen op te zetten in Nederland.

Wat zijn de kansen én de uitdagingen? Waarom is het bouwen van een eigen batterijfabriek zo ingewikkeld? En hoe kunnen onze innovatieve technieken, zoals silicium-anodes en vaste stof-elektrolyten, ons dagelijks leven veranderen?

🎧 Meer luisteren?
Check ook de rest van de afleveringen uit de serie.

🔋 Experts die je hoort in deze aflevering:

Ewout Lubberman, Head of Product bij Leyden Jar, over hun innovaties in batterijtechnologie.
Marnix Wagemaker, hoogleraar elektrochemische energieopslag aan de TU Delft, over de toekomst van veilige, efficiënte batterijen.
Auke Kronemeijer, research manager bij Holst Centre, over hoe Nederland kan excelleren in batterijmachinebouw.
Dirk van Asseldonk, programmamanager bij het Battery Competence Cluster, over samenwerking binnen de Nederlandse batterijketen.

Meer weten?

🔍 Battery Competence Cluster Nederland – Hoe bedrijven samenwerken aan een sterke batterij-industrie.

🌐 Leyden Jar en hun ambitieuze plannen voor een silicium anode en een batterijfabriek in Nederland

📘 BatteryNL-project: hoe de batterijsector in Nederland samenwerkt

🔬Holst Centre: waar innovaties met dunne laagjes worden opgeschaald

👨‍💻Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Redactie, verslaggeving en montage: Stijn Goossens
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen & Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. En blijf op de hoogte van al het wetenschapsnieuws via de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor extra video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#2 - De Batterijbelofte #2 - Brandgevaar en uitbuiting: de keerzijde van je oplaadbare accu (S12)

Mon, 23 Dec 2024 06:00:00 +0100

Oplaadbare accu’s zijn overal om ons heen: in je smartphone, elektrische fiets, auto en zelfs in grote batterijparken. Maar hoe veilig zijn deze batterijen? En wat zijn de gevolgen van het winnen van grondstoffen zoals kobalt en lithium?

In deze aflevering van de Focus-podcast bespreken Lara Billie Rense en Stijn Goossens de risico’s en impact van de lithium-ion-batterij. Van het gevaar van batterijbranden tot de ethische dilemma’s rondom grondstofwinning in landen als Congo.

In Europa worden pogingen gedaan om minder afhankelijk te worden van grondstofwinning, door zelf de materialen te recyclen. Maar hoe duurzaam is dat eigenlijk? En wat gebeurt er met je batterij als je die inlevert voor recycling? Stijn ging langs bij het enige ‘kerkhof’ voor batterijen in Nederland.

🎧 Meer luisteren?
Check ook de rest van de afleveringen uit de serie.

🔋 Experts die je hoort in deze aflevering:

Marc Corijn (reportage NOS): Coördinator Brandveilig Leven bij Veiligheidsregio Haaglanden
Tom Hessels: Adviseur Energie- en transportveiligheid bij het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid.
Koen Hartmann: Technisch specialist batterijopslag bij GIGA Storage
Moniek Tromp: Fysisch chemicus aan de Rijksuniversiteit Groningen, over wetgeving en de geopolitieke spanningen rond grondstoffen.
Poul Spierings: Adviseur Batterijrecycling bij Stichting OPEN, over het sorteren en recyclen van ingeleverde batterijen
Susanne van Berkum & Devin Boom: Onderzoekers batterijrecycling bij TNO

Meer weten?

📺 NOS-item over de toename van batterijbranden
💥 Video van ontploffende fietsaccu bij fietsenmaker
🔋 Tips voor veilig opladen van batterijen
🧯Onderzoek NIPV blussen batterijbrand
📓 Amnesty-rapport over kobaltmijnbouw
⛏️ Video kobaltmijn Congo door AFP
🇷🇺 Nikkelwinning in vervuilde Russische stad Norilsk
🧂Lithiumwinning in Zuid-Amerika zorgt voor problemen
🔥 Brand bij Van Peperzeel
🌍 Rapport EU-regels batterijrecycling

👨‍💻Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Redactie, verslaggeving en montage: Stijn Goossens
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen & Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. En blijf op de hoogte van al het wetenschapsnieuws via de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor extra video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#1 - De Batterijbelofte #1 - Lost lithium ons energieprobleem op? (S12)

Wed, 18 Dec 2024 16:00:00 +0100

Batterijen zijn onmisbaar in ons dagelijks leven – van alledaagse apparaten zoals smartphones en elektrische tandenborstels tot de accupakketten in voertuigen en grootschalige opslag in batterijparken. Maar wat maakt ze zo belangrijk voor een duurzame toekomst? En wat is de specifieke rol van lithium in dit verhaal?

In deze aflevering van de Focus-podcast legt verslaggever Stijn Goossens uit hoe de oplaadbare batterij zich heeft ontwikkeld, van de Nederlandse uitvinding van de Leidsche Fles tot de moderne lithium-ion-batterij.

Lithium speelt een centrale rol in het opslaan van energie en maakt de energietransitie mogelijk, maar deze technologie roept ook vragen op over duurzaamheid en toekomstbestendigheid.

Waarom zijn batterijen essentieel voor ons overbelaste stroomnet? Hoe werkt de chemie in een batterij? En wat kunnen we doen om efficiënter met deze technologie om te gaan?

🎧Meer luisteren? Check ook de rest van de afleveringen uit de serie.

🔋Experts die je hoort in deze aflevering:

Koen Hartmann: Technisch specialist bij GIGA Storage over batterijopslag in Flevoland.
Ad Maas: Conservator bij Museum Boerhaave, vertelt over de Leidsche Fles.
Moniek Tromp: Fysisch chemicus aan de Rijksuniversiteit Groningen, legt de chemie van lithium uit.
John Goodenough: Nobelprijswinnaar die in een archieffragment zijn werk aan lithium-ion-batterijen toelicht.

Meer weten?

📓 Ontdek de geschiedenis van de batterij bij Museum Boerhaave
🍾Meer informatie over de Leidse Fles en de Zuil van Volta
🔢 Batterijstatistieken: gemiddeld 107 batterijen per huishouden!
🔋 Meer over batterijpark Rhino van GIGA Storage
🎥 Kijk de Focus TV-aflevering 'Stroom onder Spanning'
🎓Bekijk de video van Nobelprijs-winnnaar John Goodenough

Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Redactie, verslaggeving en montage: Stijn Goossens
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen & Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Wil je meer weten of heb je vragen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. En blijf op de hoogte van al het wetenschapsnieuws via de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram voor extra video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

#4 - De Prikkelpandemie #4 - Zijn we té verbonden met elkaar? (S11)

Wed, 11 Dec 2024 16:00:00 +0100

De grenzen tussen werk en privé vervagen. Met onze smartphones en laptops dragen we ons werk mee naar huis - maar dringt ons privéleven ook door in de werkdag.
Dat levert stress op, vertelt Daantje Derks, hoogleraar 'Technology facilitated work-life integration' aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Ook vertelt ze over 'telepressure': de verplichting die we voelen om snel te reageren op de honderden berichten die dagelijks binnenstromen. Als je ooit hebt gezegd: 'sorry dat ik nu pas terug app', gaat dit over jou.

Onze grenzeloze verbinding brengt veel moois, maar zorgt ook voor stress. Hoe houden we het bij de voordelen? Daarover geeft Daantje concrete tips voor jou en je werkgever.

📵 Zelf ook een detox proberen? Dit zijn de regels die wij hanteerden:

App installeren die je smartphone minimalistisch maakt.
Notificaties uit.
Alleen belangrijke apps gebuiken. Muziek en podcasts mag wel. Geen sociale media, of sociale apps.
Whatsapp: niet op smartphone gebruiken. Je mag 3 keer per dag op Whatsapp, op je laptop.
Werkmail: op laptop, 3x per dag checken en beantwoorden.

Meer weten?
📚 Het onderzoek van TNO over burn-outklachten
📺 Reportage 'mobiel bellen in 1998' door Frans Bromet

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie & verslaggeving: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - De Prikkelpandemie #3 - Help, ik heb een smartphone (S11)

Wed, 04 Dec 2024 16:00:00 +0100

Onze smartphones liggen constant op de loer om onze aandacht te vragen met een zoem of een ping, of om tijdens een dood momentje de nodige afleiding te verzorgen.
Is deze continue bron van prikkels eigenlijk wel goed voor ons?

Hoogleraar cognitieve psychologie en aandachts-expert Stefan van der Stigchel (UU) legt uit waarom smartphones onze concentratie verstoren, en hoe dat ons gestrester maakt. Ook hebben we door die apparaatjes minder momenten van stilte in ons hoofd, oftewel 'dagdromen' - terwijl we dat juist zo hard nodig hebben om stress te voorkomen.

Presentator Lara Billie Rense en verslaggever Ruben Rosen Jacobson gebruiken zichzelf als proefkonijn tijdens een 'digitale detox' - een week zonder smartphoneprikkels. Ze krijgen confronterende inzichten over hun normale schermtijd en app-gebruik. Daarin zit meteen een les voor de toekomst: minder is beter.

📵 Zelf ook een detox proberen? Dit zijn de regels die wij hanteerden:

App installeren die je smartphone minimalistisch maakt.
Notificaties uit.
Alleen belangrijke apps gebuiken. Muziek en podcasts mag wel. Geen sociale media, of sociale apps.
Whatsapp: niet op smartphone gebruiken. Je mag 3 keer per dag op Whatsapp, op je laptop.
Werkmail: op laptop, 3x per dag checken en beantwoorden.

Liever samen detoxen dan alleen? Neem dan een kijkje bij The Offline Club. Zij organiseren bijeenkomsten waar smartphones niet zijn toegestaan.

Lees ook:

📚 Het rapport van TEAM LEWIS over schermtijd in verschillende landen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - De Prikkelpandemie #2 - We denken onszelf ziek (S11)

Wed, 27 Nov 2024 16:00:00 +0100

Stress lijkt een paradox van de moderne tijd: we leven veiliger en welvarender dan ooit, maar kampen massaal met vermoeidheid, angst en lichamelijke klachten. Hoe is dat mogelijk?

Die vraag leggen we neer bij Stephan Claes, hoogleraar psychiatrie en psychiater aan de KU Leuven. Hij schreef het boek De Gestreste Samenleving - waarom we alles hebben en toch ziek worden.
Stephan deelt inzichten over hoe onze moderne maatschappij bijdraagt aan deze collectieve spanning. We hebben meer vrijheid dan ooit, maar is dat ook onze valkuil? Lopen we, door onze grenzeloze wereld, tegen onze eigen grenzen aan? En wat is de rol van social media?
Ook biedt hij handvaten om te voorkomen dat we massaal opbranden. Zo moeten we beter naar ons eigen lichaam luisteren, en beseffen waar onze grenzen liggen.

🎙️ Aflevering 1 gemist? Luister deze terug op Spotify, Apple Podcasts of de NPO Radio 1 website

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - De Prikkelpandemie #1 - Hebben we meer stress dan vroeger? (S11)

Wed, 20 Nov 2024 16:00:00 +0100

Steeds meer mensen kampen met stress en burn-outs. Is dit een modern probleem, of worstelden onze voorouders hier ook al mee?

Verslaggever Ruben Rosen Jacobson duikt in deze vragen en ontdekt onderweg verrassend veel over zijn eigen stressgewoonten. Hij ondergaat een stress-test bij hersenonderzoeker Erno Hermans (Radboud Universiteit), die uitlegt hoe ons stressmechanisme ons hielp overleven, maar in ons moderne leven zijn doel wel eens voorbij schiet. 
Archeoloog Sarah Schrader (Universiteit Leiden) vergelijkt onze stress met die van traditionele stammenn. Neurobioloog Brankele Frank laat zien hoe burn-outs de mens al duizenden jaren treffen... maar de laatste decennia toch een groter probleem

Meer weten?

📕 Het boek van Brankele Frank: ‘Over de kop - Wat er in je hoofd en lichaam gebeurt bij een burn-out en hoe je er weer van afkomt’

📺 Burn-out groeiend probleem onder jonge werknemers (NOS/NTR)

🔈 The Mental Health Doctor: “Sitting Is Increasing Your Anxiety!” (Diary of a CEO)

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Power to the Pieper #4 – Het geheim van de gezonde aardappel (S10)

Wed, 13 Nov 2024 16:00:00 +0100

De aardappel heeft de laatste jaren een slechte reputatie gekregen en wordt vaak gezien als een dikmaker. Volgens afweerspecialist Paul de Vos (UMCG) is dat onterecht, vooral als je de aardappel op de juiste manier bereidt en eet. Uit jarenlang fundamenteel wetenschappelijk onderzoek naar zetmeel in aardappels is een eenvoudige maar effectieve toepassing voortgekomen die je gezondheid kan ondersteunen.

Normaal gesproken wordt het zetmeel in aardappels in je lichaam omgezet in simpele suikers die snel worden opgenomen en energie leveren. Maar als je een gekookte aardappel eerst laat afkoelen en daarna een nacht in de koelkast zet, verandert het zetmeel. Er ontstaan dan kristallen met ‘resistent zetmeel’. Dit zetmeel wordt niet direct opgenomen in je dunne darm, maar bereikt de dikke darm, waar het dient als voedsel voor gezonde darmbacteriën.

De bacteriën zetten dit resistente zetmeel om in korte vetzuren die je afweersysteem versterken en mogelijk zelfs je mentale gezondheid kunnen verbeteren. Omdat het afkoelen van de aardappel de suikers omzet in vezels, neemt je lichaam minder calorieën op. Dit kan, gecombineerd met voldoende beweging, helpen bij gewichtsverlies.

In het FIBERS-project onderzoekt hoogleraar immuno-endocrinologie Paul de Vos van het UMCG samen met Avebe en CarbExplore Research de effecten van resistent zetmeel en hoe we dit kunnen toevoegen aan voedingsmiddelen om zo onze gezondheid te bevorderen.

Luister ook Podcast Focus:

Lees verder:

Subsidie voor Avebe en UMCG voor project Fibers

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie & verslaggeving: Sander Nieuwenhuijsen
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Power to the Pieper #3 – Van vegan winegums tot babybillencrème (S10)

Wed, 06 Nov 2024 16:00:00 +0100

Uit één aardappel ruim 300 verschillende zetmeelproducten maken die vervolgens terug de vinden zijn in tegellijm, glossy magazines en plantaardige yoghurt. Van het verdikken van soepen en sauzen tot structuur geven aan plantaardige kipstukjes; de potentie van de zetmeelaardappel blijkt enorm. Waar het geloosde aardappeleiwit vroeger voor schuimkoppen in het kanaal zorgden, worden juiste deze eigenschappen nu ingezet in chocolademousse.

Ruim 2000 akkerbouwers hebben zich sinds jaar en dag verenigd in de noordelijke coöperatie Avebe. Om in te kunnen spelen op trends in de markt zoals de groeiende vraag naar plantaardige producten en om voorop te blijven lopen in de ontwikkeling van nieuwe toepassingen van aardappelzetmeel en -eiwit hebben ze zich gevestigd op de Zernike Campus in Groningen. Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen spreekt in het innovatiecentrum met woordvoerder Joyce de Vries en innovatiedirecteur Marc Laus. Hier werkt de coöperatie samen met startups en kennisinstituten om het maximale uit de aardappel te halen.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie & verslaggeving: Sander Nieuwenhuijsen
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Power to the Pieper #2 – De perfecte aardappel? (S10)

Wed, 30 Oct 2024 16:00:00 +0100

Nederland is hét aardappelland, met veel kennis in huis en pootaardappelen die de hele wereld over gaan en zo indirect miljarden mensen voeden.

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen vervolgt zijn toch langs telers en wetenschappers en gaat op zoek naar de aardappel van de toekomst. Een ras dat lekker smaakt, makkelijk te verbouwen en verwerken is én weerstand weet te bieden tegen de hardnekkige aardappelziekte Phytophthora. We horen Paul en Sandra Cryns op hun akkerbouwbedrijf in Swifterbant en onderzoeker plantveredeling Jack Vossen en onderzoeker gewasgezondheid Geert Kessel van de Wageningen University & Research.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie & verslaggeving: Sander Nieuwenhuijsen
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Power to the Pieper #1 - Waarom jouw frietje duurder wordt (S10)

Wed, 23 Oct 2024 16:00:00 +0200

De aardappel wordt bedreigd en daarom wordt jouw frietje in de snackbar steeds duurder. Klimaatverandering, weersextremen, insecten en virussen.. de aardappelplant heeft het zwaar. Maar de grootste boosdoener is Phytophthora infestans, veroorzaker van de gevreesde aardappelziekte. Een ziekteverwekker die zich gedraagt als schimmel (maar dat niet is) en oogsten kan laten mislukken.

Verslagever Sander Nieuwenhuijsen onderzoekt hoe aardappelboeren en wetenschappers de strijd aangaan, zodat hij zijn geliefde patat niet hoeft te missen. Hij gaat langs bij Paul en Sandra Cryns op hun akkerbouwbedrijf in Swifterbant en spreekt onderzoeker plantveredeling Jack Vossen en onderzoeker gewasgezondheid Geert Kessel op de Wageningen University & Research.

Meer weten?

📺 Focus - Wijn onder druk

📺 Focus – Menselijke mest

📺 Let op: friet mogelijk duurder door 'verzopen' akkers (WNL)

🔈Dit is waarom jouw frietjes veel duurder worden (EO)

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie & verslaggeving: Sander Nieuwenhuijsen
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Zit chronische pijn tussen je oren? Waarom woorden er toe doen (Betweter festival)

Wed, 02 Oct 2024 16:00:00 +0200

In deze speciale live-opname vanaf het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht duiken we in de complexe wereld van chronische pijn en de rol van communicatie daarin.

Communicatiewetenschapper Baukje Stinesen van de Hogeschool Utrecht deelt haar inzichten over hoe patiënten, behandelaars en omstanders praten over pijn. Waarom is het zo moeilijk om chronische pijn in woorden te vatten? En kan betere communicatie de pijnervaring veranderen?

Je hoort ook de ervaringen van ervaringsdeskundige Koert Hommel, die tevens werkt voor de Landelijke Pijn Organisatie (LPO).

Deze aflevering van Podcast Focus werd opgenomen tijdens het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht, live vanuit Tivoli Vredenburg.

Baukje Stinesen publiceerde samen met anderen een artikel over haar onderzoek in het European Journal of Health Communication.

Presentatie: Lara Billie Rense
Redactie en montage: Stijn Goossens
Verslaggevers: Ruben Rosen Jacobson en Sander Nieuwenhuijsen
Met dank aan: Tessa de Vries en Erwin Maas (Universiteit Utrecht)

Wetenschappers zetten festivalgangers onder druk (special vanaf Lowlands Science)

Wed, 21 Aug 2024 16:00:00 +0200

Lowlands Science is een terugkerend onderdeel op het grootschalige festival in Biddinghuizen. Wetenschappers van universiteiten, HBO-instellingen en onderzoeksinstituten grijpen de kans aan om te vertellen over hun onderzoek én data te verzamelen onder de 65.000 potentiële proefpersonen. Verslaggevers Tess en Sander mengen zich onder de festivalbezoekers en dragen ook hun steentje bij.

In een glazen cabine onder de druk van publiek en opzwepende muziek probeert Tess een puzzel op te lossen. Socioloog Thijs Bol van de Universiteit van Amsterdam onderzoekt op deze manier de invloed van prestatiedruk en hoopt meer te weten te komen over hoe jongeren kijken naar de maakbaarheid van hun eigen succes.
In Holland’s Next Embryo Model worden op de catwalk verschillende embryo-modellen gepresenteerd die onderzoekers gebruiken om vroege levensontwikkeling te bestuderen. Aan de publieksjury de taak om te hun mening te geven over de ethische vragen die deze modellen oproepen. Een maatschappelijke discussie in klein, waarbij de argumenten en overwegingen van de festivalgangers input kunnen zijn voor beleidsmakers en de politiek.
Taalwetenschapper Martijn Wieling van de Rijksuniversiteit Groningen is benieuwd wie op basis van spraak beter kan herkennen uit welk deel van het land iemand komt: de mens of een AI-systeem? Door te luisteren naar andere bezoekers moeten deelnemers aan het onderzoek beoordelen waar ze denken dat iemand vandaan komt. Ook wordt er nieuwe spraakdata verzameld door zinnen in te spreken met karakteristieke klanken. Zo kunnen spraaktechnologieën, zoals automatische spraakherkenning of tekst-naar-spraaksystemen, uiteindelijk verbeterd worden.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Redactie: Stijn Goossens
Verslaggeving & techniek: Tess de Bruijn, Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Iedere tuin telt #4 - Paradijstuin

Thu, 01 Aug 2024 15:00:00 +0200

Lichtvlekje, geel kijkgaatje of spits elfje. Je verzint het niet, de poëtische namen van sommige insecten. Toch zitten ze misschien ook in jouw tuin. Hoe kan het eigenlijk worden, als je alles doet en laat om je tuin om te toveren tot een verwilderde en diervriendelijke groene oase? We gaan op zoek naar het kleinste leven in een paradijselijke tuin in Oosterbeek.

Onze tuinen samen vormen het grootste natuurgebied van Nederland: Nationaal Park Alle Tuinen! Hoe staat het met de soortenrijkdom in onze eigen achtertuinen? En wat kunnen we zelf doen om de biodiversiteit te vergroten?

Lukt het om 5.000 verschillende soorten wilde planten en dieren te tellen in de maand juli? In samenwerking met het Kadaster en de gratis app ObsIdentify  van Waarneming.nl gaan we deze uitdaging aan met een BioBlitz, een officiële telling. Je vindt de BioBlitz hier.

De documentaire My Garden of a Thousand Bees is op woensdag 7 augustus, 20.35 uur te zien op NPO 2 en daarna een week lang op NPO Start, en 9 maanden op NPO Plus. 

Lees meer op go.ntr.nl/iederetuintelt

Verslaggeving en redactie: Erik den Boer, Omar Diab en Marloes van de Wakker. Host: Lara Billie Rense. Techniek: Stijn Goossens en Rick Uilenbroek. Eindredactie: Sander van Nieuwenhuijsen en Gerda Bosman

📱Ga naar onze Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Iedere tuin telt #3 - De balkonscène

Wed, 24 Jul 2024 15:00:00 +0200

Niet iedereen heeft een tuin, maar dat is geen excuus om niets voor de natuur te betekenen. Een balkon is natuurlijk een stuk kleiner en je kan er geen tegels wippen, maar kansloos ben je zeker niet. Het meest minuscule balkon kan juist boordevol leven zitten. Ook geen balkon? Dan kun je altijd nog guerrilla tuinieren in de openbare ruimte.

Onze tuinen (en balkons dus) samen vormen het grootste natuurgebied van Nederland: Nationaal Park Alle Tuinen! Hoe staat het met de soortenrijkdom in onze eigen achtertuinen? En wat kunnen we zelf doen om de biodiversiteit te vergroten?

Lukt het om 5.000 verschillende soorten wilde planten en dieren te tellen in de maand juli? In samenwerking met het Kadaster en de gratis app ObsIdentify  van Waarneming.nl gaan we deze uitdaging aan met een BioBlitz, een officiële telling. Je vindt de BioBlitz hier.

De documentaire My Garden of a Thousand Bees is op woensdag 7 augustus, 20.35 uur te zien op NPO 2 en daarna een week lang op NPO Start, en 9 maanden op NPO Plus. 

Lees meer op go.ntr.nl/iederetuintelt

Verslaggeving en redactie: Erik den Boer, Omar Diab en Marloes van de Wakker. Host: Lara Billie Rense. Techniek: Stijn Goossens en Rick Uilenbroek. Eindredactie: Sander van Nieuwenhuijsen en Gerda Bosman

📱Ga naar onze Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Kun je als wetenschapper ook activistisch zijn?

Sun, 21 Jul 2024 22:14:00 +0200

Wetenschappers klimmen steeds vaker op de barricaden. Ze organiseerden woonprotesten, stonden in toga op de A12, en bezetten universiteitsgebouwen uit protest tegen banden met fossiele industrie en met Israëlische universiteiten. Ze spraken zich uit over het vaccinatiebeleid en mengden zich in debatten over migratie en stikstof.

Is wetenschapsactivisme een noodzakelijke reactie op onrecht, desinformatie, en de politisering van wetenschappelijke kennis? Of ondermijnt het de autoriteit van de wetenschap? Met vier wetenschappers die zich uitspreken over urgente kwesties - van klimaat en ecologie tot mensenrechten en gezondheid - ontleden we het fenomeen wetenschapsactivisme tot op het bot.

Op zondagavond 21 juli ging Lara Billie Rense live op NPO Radio 1 in gesprek met:

Efraïm Hart, arts en adviseur medische opleidingen bij het OLVG, is politiek actief voor de ChristenUnie en promoveert op ‘zorgactivisme’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam;
Yolande Jansen, universitair hoofddocent Sociale en Politieke Filosofie aan de Universiteit van Amsterdam, betrokken bij Scientist Rebellion en Dutch Scholars for Palestine;
Erik van Sebille, hoogleraar oceanografie en public engagement aan de Universiteit Utrecht, werkt aan een methode om de verantwoordelijken voor plasticvervuiling op te sporen;
Martijn Duineveld, universitair hoofddocent culturele geografie aan de universiteit van Wageningen, betrokken bij Scientists4Future en mede-oprichter van het onderzoeksplatform Climate Obstruction NL.

Links naar besproken onderwerpen:

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Corlijn de Groot, Marieke Drost
Techniek: Matthijs Lukassen, Stijn Goossens, Gerda Bosman
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Iedere tuin telt #2 - Sterk zaad

Wed, 10 Jul 2024 15:06:00 +0200

Wij Nederlanders zijn dol op beton. Overal om je heen zie je het als je door een woonwijk wandelt: Of het nou grote vierkante tegels zijn of grint, in veel tuinen is er geen grasspriet te bekennen. Vooral omdat we het idee hebben dat dit het minste onderhoud kost. Zo’n stenen omgeving biedt niks voor insecten, terwijl ook deze tuinen juist heel veel potentie hebben.

Onze tuinen samen vormen het grootste natuurgebied van Nederland: Nationaal Park Alle Tuinen! Hoe staat het met de soortenrijkdom in onze eigen achtertuinen? En wat kunnen we zelf doen om de biodiversiteit te vergroten?

Lukt het om 5.000 verschillende soorten wilde planten en dieren te tellen in de maand juli? In samenwerking met het Kadaster en de gratis app ObsIdentify van Waarneming.nl gaan we deze uitdaging aan met een BioBlitz, een officiële telling. Je vind de BioBlitz hier.

Lees hier verder over de missie van kwekerij Cruydthoeck en wat je zelf kan doen

Lees meer op go.ntr.nl/iederetuintelt

Verslaggeving en redactie: Erik den Boer, Omar Diab en Marloes van de Wakker. Host: Lara Billie Rense. Techniek: Stijn Goossens en Rick Uilenbroek. Eindredactie: Sander van Nieuwenhuijsen en Gerda Bosman

📱Ga naar onze YouTube, Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Iedere tuin telt! #1 - Tuin is thuis

Sun, 30 Jun 2024 07:13:00 +0200

Onze tuinen samen vormen het grootste natuurgebied van Nederland: Nationaal Park Alle Tuinen! Hoe staat het met de soortenrijkdom in onze eigen achtertuinen?

De documentaire My Garden of a Thousand Bees is op woensdag 7 augustus, 20.35 uur te zien op NPO 2 en daarna een week lang op NPO Start, en 9 maanden op NPO Plus.

De volgende aflevering 'Sterk zaad' komt op 10 juli online. Net als de Q and A met Mátyás Bittenbinder op YouTube en Instagram

Lees meer op go.ntr.nl/iederetuintelt

Verslaggeving: Erik den Boer, Omar Diab en Marloes van de Wakker. Host: Lara Billie Rense. Techniek: Stijn Goossens en Rick Uilenbroek.

📱Ga naar onze Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Trailer: Iedere tuin telt!

Thu, 27 Jun 2024 14:00:00 +0200

Er is een nieuw, allergrootste natuurpark van Nederland: het ‘Nationaal Park Alle Tuinen’.

In de nieuwe podcastserie 'Iedere tuin telt' helpen we iedereen die een tuin heeft met zijn nieuwe taak als natuurbeheerder.

Vanaf 30 juni te beluisteren in Podcast Focus.

Nationaal Park Alle Tuinen.

We gaan op onderzoek uit in dit gloednieuwe Nationaal Park: Lukt het om 5.000 verschillende soorten wilde planten en dieren te tellen in de maand juli? In samenwerking met het Kadaster en de gratis app ObsIdentify van Waarneming.nl gaan we deze uitdaging aan met een BioBlitz, een officiële telling.

Meer weten? Kijk op go.ntr.nl/iederetuintelt

Alles voor de wetenschap (extra) - vrouwen in de wetenschap

Wed, 26 Jun 2024 16:00:00 +0200

Deze extra aflevering werd opgenomen tijdens de lancering van de podcast 'Alles voor de wetenschap' op zondag 23 juni in het Allard Pierson Museum te Amsterdam.

In deze aflevering spreekt Lara Billie Rense met drie vrouwen die op dit moment in het wetenschappelijke veld werken. Aan tafel zitten Daphne Stam (theoretisch natuurkundige), Fleur Zeldenrust (hersenwetenschapper) en Margriet van der Heijden (bijzonder hoogleraar wetenschapscommunicatie).

Zij vertellen over hun eigen ervaringen als vrouw in de wetenschap en beantwoorden vragen uit het publiek.

Presentatie: Lara Billie Rense
Redactie: Edda Heinsman
Opname en montage: Stijn Goossens
Met dank aan: Allard Pierson Museum, Stichting Academisch Erfgoed, Frank Meijer, Eline den Dunnen.

Alles voor de Wetenschap is een podcast van de NTR, NPO Luister en de Stichting Academisch Erfgoed, en kwam mede tot stand met financiële steun van de Wilhelmina Drucker Fundatie.

#5 - Alles voor de wetenschap #5 Regie in eigen handen

Sun, 23 Jun 2024 14:00:20 +0200

Briljant natuurkundige, zakenvrouw, oorlogsheldin, Caroline Bleeker (1897-1985) is het allemaal. Ondernemend en zelfbewust als ze is, richt ze na haar promotie een eigen bedrijf op: een fabriek voor wetenschappelijke instrumenten. In de jaren dertig groeit het uit tot een bloeiend bedrijf. Tijdens de oorlog wordt het een plek waar joodse onderduikers een veilig heenkomen vinden.

Jarenlang werkt Caroline Bleeker samen met de natuurkundige Frits Zernike en dat resulteert in een baanbrekende uitvinding: een microscoop waarmee voor het eerst het proces van celdeling kan worden bestudeerd. Hij krijgt er de Nobelprijs voor. Maar hoe groot is haar rol eigenlijk?

Gemaakt door Edda Heinsman.

Met medewerking van Margriet van der Heijden, Gijs van Ginkel en Nynke van de Haar

Eindredactie: Marion Oskamp

Muziek: Arie Visser

Eindmontage: Arno Peeters

Met dank aan: Abel Streefland, Frank Meijer, Stijn Goossens en Frederieke van Wijk

Met de stem van Nienke de la Rive Box als Caroline Bleeker, en met de stem van Bart Meijer.

Alles voor de Wetenschap is een podcast van de NTR, NPO Luister en de Stichting Academisch Erfgoed, en kwam mede tot stand met financiële steun van de Wilhelmina Drucker Fundatie.

#4 - Alles voor de wetenschap #4 Geloof in de wetenschap

Sun, 23 Jun 2024 14:00:15 +0200

Het summum van het lot van de vergeten wetenschapper ondergaat orthopedagoog Ida Frye (1909-2003), ook bekend als Zuster Gaudia, omdat ze naast wetenschapper ook enige tijd kloosterling is.

Zij is gefascineerd door kinderen met autistisch gedrag en schrijft hierover al in 1939. Een van de kinderen die ze behandelt is de vierjarige Siem. Ze observeert de jongen en geeft hem therapie, waardoor Siem duidelijke vorderingen maakt in zijn ontwikkeling.

Ida Frye is een van de eerste wetenschappers die over autisme publiceert. Toch zien we in de geschiedschrijving de namen van tal van mannelijke ‘ontdekkers’ van autisme, maar zelden die van haar. Hoe kan dat? En hoe liep het af met Siem?

Gemaakt door Edda Heinsman.

Met medewerking van Niels Springveld, Annemieke van Drenth, Rob Wolf en de nichtjes van 'Siem'

Eindredactie: Marion Oskamp

Muziek: Arie Visser

Eindmontage: Arno Peeters

Met dank aan: Abel Streefland, Stijn Goossens, Frank Meijer en Frederieke van Wijk

Met de stemmen van Saar Slegers en Ruben Rosen Jacobson.

Alles voor de Wetenschap is een podcast van de NTR, NPO Luister en de Stichting Academisch Erfgoed, en kwam mede tot stand met financiële steun van de Wilhelmina Drucker Fundatie.

#3 - Alles voor de wetenschap #3 Theoretisch geluk

Sun, 23 Jun 2024 14:00:10 +0200

In de eerste helft van de twintigste eeuw is de wetenschap een van de weinige manieren voor vrouwen om carrière te maken. Antonia Korvezee (1899-1978) kiest doelbewust dit levenspad. Als studente scheikunde in Delft raakt ze al gauw gefascineerd door radioactiviteit, een heel nieuw en spannend onderzoeksgebied.

Ondanks dat ze een autoriteit wordt op dit gebied en zelfs in het befaamde lab van Marie Curie werkt, wordt ze keer op keer gepasseerd voor het hoogleraarschap. Na bijna twintig jaar volgt dan eindelijk de beloning en wordt ze de eerste vrouwelijke hoogleraar aan de TU Delft. Maar aan die benoeming zit wel een dubieus randje.

Gemaakt door Edda Heinsman.

Met medewerking van: Abel Streefland, Marlies Goorden en Natalie Pigeard

Eindredactie: Marion Oskamp

Muziek: Arie Visser

Eindmontage: Arno Peeters

Met dank aan: Abel Streefland, Frank Meijer, Stijn Goossens en Frederieke van Wijk

Met de stem van Feeke Rensen.

Alles voor de Wetenschap is een podcast van de NTR, NPO Luister en de Stichting Academisch Erfgoed, en kwam mede tot stand met financiële steun van de Wilhelmina Drucker Fundatie.

#2 - Alles voor de wetenschap #2 Innerlijke strijd

Sun, 23 Jun 2024 14:00:05 +0200

Botanica en genetica Tine Tammes (1871-1947) maakt een flitsende carrière in de wetenschap: ze wordt zelfs de eerste vrouwelijke hoogleraar in Groningen. En dat in een vakgebied dat nog in de kinderschoenen staat. Maar ook een vakgebied met een duistere kant. Want gelijk met de genetica komt ook de eugenetica op, met experimenten om een übermensch te creëren. Hoe dacht Tine Tammes daarover?

Met enige angst doorgrondt Edda Heinsman de archieven die daarover uitsluitsel moeten geven. Tegelijk is er nog een prangende vraag: waarom gingen mannelijke wetenschappers met de eer strijken voor onderzoek waaraan zij een net zo belangrijke bijdrage leverde?

Gemaakt door Edda Heinsman.

Met medewerking van: Ida Stamhuis en Cisca Wijmenga

Eindredactie: Marion Oskamp

Muziek: Arie Visser

Eindmontage: Arno Peeters

Met dank aan: Abel Streefland, Frank Meijer, Stijn Goossens en Frederieke van Wijk

Met de stem van Josje van Zanden als Tine Tammes, en met de stemmen van: Robert van Tellingen, Dirk Bayens, Rijco van Egdom, Corlijn de Groot en Koos Dijkstra.

Alles voor de Wetenschap is een podcast van de NTR, NPO Luister en de Stichting Academisch Erfgoed, en kwam mede tot stand met financiële steun van de Wilhelmina Drucker Fundatie.

#1 - Alles voor de wetenschap #1 Pure fascinatie voor de sterren

Sun, 23 Jun 2024 14:00:00 +0200

Elsa van Dien (1914-2007) staat op het punt om naar het prestigieuze Harvard af te reizen als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Elsa is een talentvol sterrenkundige en ze zal de eerste Nederlandse vrouw zijn die gaat promoveren in Harvard. Maar de oorlog gooit roet in het eten. Ze moet vanwege haar joodse afkomst onderduiken en verdwijnt uit beeld.

Na de oorlog promoveert ze alsnog aan Harvard en beleeft haar carrière een glorieuze doorstart, maar dat verandert als ze in het huwelijk treedt met mede-astronoom Bruno van Albada. Vanaf dan publiceert ze nauwelijks nog. Tegelijkertijd verdubbelt het werk van haar man.

Gemaakt door Edda Heinsman.

Met medewerking van: Chaokang Tai, Ed vd Heuvel en Dick van Albada.
Eindredactie: Marion Oskamp
Muziek: Arie Visser
Eindmontage: Arno Peeters
Met dank aan: Abel Streefland, Frank Meijer, Stijn Goossens en Frederieke van Wijk

Met de stem van Rooske Franse als Elsa van Dien, Guthrie Alexander als nieuwslezer, zang “Oh my darling” door Brenda Bosma

Alles voor de Wetenschap is een podcast van de NTR, NPO Luister en de Stichting Academisch Erfgoed, en kwam mede tot stand met financiële steun van de Wilhelmina Drucker Fundatie.

Trailer: Alles voor de wetenschap

Thu, 20 Jun 2024 15:25:00 +0200

Veel vrouwelijke Nederlandse wetenschappers uit de vorige eeuw wijdden hun leven aan de wetenschap, deden belangrijke ontdekkingen, maar kregen daar nooit de credits voor. Wie waren deze vrouwen? Wat dreef ze en welke obstakels moesten ze omzeilen? Wetenschapsjournalist Edda Heinsman gaat in een vijfdelige podcast op zoek naar de levensverhalen van vijf van deze vrouwen. In archieven en in gesprekken met nabestaanden en intimi komt ze erachter dat vooroordelen, mannelijke tegenwerking, maar soms ook onbaatzuchtigheid en liefde hun carrières in de weg stonden.

Alles voor de wetenschap is een podcast van de NTR, NPO Luister en de Stichting Academisch Erfgoed en kwam mede tot stand met financiële steun van de Wilhelmina Drucker Fundatie.

Doorjagen met Diederik Jekel: vloeibaar glas afvuren met pijl en boog

Wed, 19 Jun 2024 16:00:00 +0200

In de Focus-podcast ‘Doorjagen met Jekel’ bespreken Diederik Jekel en Lara Billie Rense de belangrijkste bevindingen uit de tv-afleveringen. Ook beantwoorden ze de verschillende vragen die kijkers hadden naar aanleiding van de uitzendingen.

Nederland kent een rijke traditie vol invloedrijke wetenschappers. In ‘Jekels Jacht’ brengt Diederik Jekel een ode aan bijzondere en briljante Nederlandse wetenschappers. Hij duikt in de wereld van wetenschappers die met hun baanbrekende experimenten en onderzoeken de koers van de geschiedenis hebben veranderd.

Dat doet hij door het experiment zoveel mogelijk na te doen met de middelen van toen. Jekel dompelt zich onder in het verleden en verwondert zich over de vindingrijkheid, creativiteit en het doorzettingsvermogen deze Nederlandse helden.

⏪ Luister ook aflevering 1 van deze podcast

📺 Meer weten? Kijk dan de TV-afleveringen terug van Jekels Jacht, op NPO Start.

‘Doorjagen met Diederik’ wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense en Diederik Jekel
Redactie: Stijn Goossens en Rijco van Egdom
Techniek: Stijn Goossens en Sander Nieuwenhuijsen
Montage: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Doorjagen met Diederik Jekel: telepathie bewijzen met wetenschap

Wed, 22 May 2024 16:00:00 +0200

📺 Meer weten? Kijk dan de TV-afleveringen terug van Jekels Jacht, op NPO Start.

‘Doorjagen met Diederik’ wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense en Diederik Jekel
Redactie: Stijn Goossens en Rijco van Egdom
Techniek: Stijn Goossens en Sander Nieuwenhuijsen
Montage: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

'Nimweegs mot blieve'! Waarom verdwijnt deze inheemse taal? (special vanaf InScience Filmfestival)

Wed, 03 Apr 2024 16:00:00 +0200

Nimweegs is een taal die wordt gesproken door een paar honderd Nijmegenaren. De taal mag met recht 'inheems' genoemd worden, maar voor taalwetenschapper Luis Miguel Rojas Berscia is er nog meer interessant aan het Nimweegs.

In deze speciale aflevering tijdens het InScience Filmfestival in Nijmegen spreek Ruben Rosen Jacobson met Luis Miguel over zijn onderzoek naar het verdwijnen van de Nijmeegse taal. Ook schuift de bekende Nijmegenaar Hennie Linders, ook bekend als 'Henniesee', aan om te vertellen over zijn band met de taal.

🔊 Deze podcast is opgenomen in het Café van filmtheater LUX in Nijmegen. Je hoort dus mogelijk wat achtergrondgeluid en de kwaliteit van het geluid is niet altijd zoals onze normale afleveringen vanuit de studio.

⏪️ Luister ook de vorige aflevering die we opnamen tijdens het InScience filmfestival. Dan vertelt Luis Miguel over zijn onderzoek naar een inheemse taal in het Amazonegebied

🎶 Of zing mee met 'Nimweegs mot blieve' van Harry Jansen

Lees & kijk ook:

Meer informatie over het onderzoek naar Nijmeegs
Meer informatie over het WK Nijmeegs lullen
Meer informatie over het boek van Luis Miguel
Meer informatie over Luis Miguel als hyperpolygot
Meer informatie over het onderzoek naar Shawi-taal

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Ruben Rosen Jacobson
Redactie en regie: Stijn Goossens
Montage: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Met dank aan het InScience Filmfestival

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Hoe diep in de Amazone een nieuwe taal ontstaat (special vanaf InScience Filmfestival)

Wed, 27 Mar 2024 16:00:00 +0100

In het Amazonegebied worden zo'n 300 verschillende talen gesproken, maar dat wordt steeds minder. Toch lijkt er ook een nieuwe taal op te komen, die gesproken wordt door steeds meer inheemse volken. Taalwetenschapper Luis Miguel Rojas Berscia doet onderzoek naar die nieuwe opkomende taal in de Amazone.

In deze speciale aflevering tijdens het InScience Filmfestival in Nijmegen spreekt Ruben Rosen Jacobsen met Luis Miguel over zijn avonturen in het Amazonegebied en zijn enorme taalvermogen. Luis Miguel spreekt namelijk meer dan 18 talen, en heeft er meer dan 30 geleerd. Hij is een hyperpolyglot, maar heeft hij ook een geheime truc?

⏩ Volgende week is aflevering twee van deze speciale serie te horen. Dan spreken we Luis Miguel over zijn onderzoek naar het Nijmeegs als verdwijnende taal. Hoe belangrijk is zo'n lokaal dialect voor de identiteit van de Nijmegenaar?

Lees & kijk ook:

Meer informatie over het onderzoek naar Shawi-taal
Meer informatie over het onderzoek naar Nijmeegs
Meer informatie over Luis Miguel als hyperpolygot

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Ruben Rosen Jacobson
Redactie en regie: Stijn Goossens
Montage: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Met dank aan het InScience Filmfestival

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

De kracht van het placebo-effect (special vanaf NPO Podcast Festival)

Wed, 20 Mar 2024 16:00:00 +0100

Het is misschien wel het belangrijkste medicijn dat we kennen: de placebo. Het geneesmiddel dat echt werkt, ondanks dat er geen werkzame bestanddelen in zitten. Hoe kan dat? En moet een arts de placebo dan niet vaker voorschrijven?

In deze bijzondere aflevering van Focus, opgenomen op het NPO Podcast Festival met live publiek, gaat presentator Lara Billie Rense in gesprek met Andrea Evers. Zij is hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden en dé placebo-expert van Nederland.

Andrea legt uit langs welke mechanismen het placebo-effect werkt, wat een nocebo is, en hoe we de kracht van placebo kunnen inzetten in de zorg. Ook krijgen we een demonstratie van een VR-training in placebo-communicatie voor artsen.

Wil je een doosje placebo's thuisgestuurd krijgen? Stuur dan een mail naar wetenschap@ntr.nl met je adres + een toelichting waar je dit medicijn voor gaan inzetten, en we doen het op de post!

Lees & kijk ook:

Meer info over de VR-training 'Placebo effecten in communicatie' van The Simulation Crew
Meer info over Andrea Evers:
- Website
- Medewerkerspagina van Leiden Universiteit
Center for Interdisciplinary Placebo Studies Leiden

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Montage: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Met dank aan:
Eric Jutten van The Simulation Crew voor de VR-demonstratie
Bouwe van Straten voor de redactie van de bijsluiters in de placebo-doosjes

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Het Technologische Lichaam #4 - De keerzijde van innovatieve hersenchips (S09)

Wed, 06 Mar 2024 16:00:00 +0100

Chiptechnologie is niet alleen goed voor snelle telefoons, slimme computers of zelfrijdende auto’s. Ook ons lichaam kan ermee verbeterd worden. Verbonden met het brein, met als taak om belangrijke lichaamsfuncties te herstellen. Zoals horen, zien, lopen of weer praten.

Maar zo’n chip in je brein vraagt ook veel van het lichaam, en van een patiënt. Hoe zorg je ervoor dat zo’n chip het juiste effect heeft in het lichaam en wanneer mag je überhaupt een chip in iemands lichaam implanteren?

De vooruitzichten voor deze technologische ontwikkeling zijn veelbelovend en gaan razendsnel, maar roepen ook een hoop ethische vragen op. Die vragen bespreekt presentator Lara Billie Rense met Karin Jongsma, Universitair Hoofddocent Bio-ethiek bij het UMC Utrecht.

⏪ In de vorige aflevering sprak presentator Lara Billie Rense met verslaggever Stijn Goossens over zijn bezoek aan het lab van Pieter Roelfsema en hoor je meer over de oogchip van Jeroen Perk.

🎧 Luister ook aflevering 1 en aflevering 2 van deze podcastserie over Het Technologische Lichaam. Die gaan over de impact van draagbare meetapparatuur op ons lichaam.

📺 Meer technologie en wetenschap? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus: 'Zacht Robothart'. De aflevering is vanaf 14 maart te zien op NPO Start.

📱Ga naar onze Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

📣Kom naar onze LIVE opnames van de podcast:

Op 16 maart tijdens het InScience Filmfestival in Nijmegen
Op 17 maart tijdens het NPO Podcast Event in Tivoli Vredenburg

Lees & bekijk ook:

Meer informatie over medisch ethicus Karin Jongsma
Lees meer over het verhaal van Jeroen Perk
Meer informatie over Pieter Roelfsema en zijn onderzoek
Meer informatie over het Nederlands Herseninstituut
Hoe zit het met neurorechten?

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Stijn Goossens
Techniek: Stijn Goossens, Caya Muijs en Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Het Technologische Lichaam #3 - Hoe een hersenchip je leven verandert (S09)

Wed, 28 Feb 2024 16:00:00 +0100

Wat als je, door ziekte of na een ongeluk, blind of verlamd raakt? Je verliest een deel van je lichaamsfuncties en moet een nieuwe manier van leven opbouwen. Ingrijpende gevolgen, waarbij de wetenschap steeds vaker een handje kan helpen.

Met een chip in het brein kunnen hersengolven omgezet worden in gesproken tekst. Camerabeeld kan verwerkt worden tot zicht, of met elektrische impulsen kunnen benen weer bewegen. De afgelopen jaren werden deze technieken getest op mensen, met positieve resultaten. Maar is er ook een keerzijde?

Dat en meer onderzocht verslaggever Stijn Goossens voor deze aflevering. Deze aflevering spreekt presentator Lara Billie Rense met Stijn over die ontwikkelingen.

⏩ In de volgende aflevering gaat presentator Lara Billie Rense in gesprek met medisch ethicus Karin Jongsma over de ethische vragen bij chips in het brein.

🎧 Luister ook aflevering 1 en aflevering 2 van deze podcastserie over Het Technologische Lichaam.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus: 'Geprinte benen', over de wetenschappelijke ontwikkelingen voor prothesen. De aflevering is te zien op NPO Start

📱 Ga naar onze Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

📣Kom naar onze LIVE opnames van de podcast:

Op 16 maart tijdens het InScience Filmfestival in Nijmegen
Op 17 maart tijdens het NPO Podcast Event in Tivoli Vredenburg

Lees & bekijk ook:

De video van Stijn’s VR-ervaring op onze Instagram
De bionische voet van SimBionics uit de TV-uitzending van Focus: ‘Geprinte benen’
De oudste prothese ooit gevonden, en hoe Egyptenaren hun protheses maakten
Lees meer over het verhaal van Jeroen Perk
Meer informatie over Pieter Roelfsema en zijn onderzoek
Meer informatie over het Nederlands Herseninstituut
Bekijk de gebruikte presentatie van Elon Musk over Neuralink
Meer informatie over het bedrijf Second Sight en het failliete Pixium Vision
De verlamde Nederlander die weer kan lopen met een chip in zijn ruggenmerg

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Stijn Goossens
Techniek: Stijn Goossens, Caya Muijs en Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Het Technologische Lichaam #2 - Zo helpt je smartwatch bij stress (S09)

Wed, 21 Feb 2024 16:00:00 +0100

We dragen technologische apparaten steeds dichter op ons lichaam, vaak met als doel om onze gezondheid in de gaten te houden. We meten stappen, hartslag en slaap, en tegenwoordig zelfs ons stressniveau.

Maar kan draagbare technologie voorkomen dat we stress ervaren? Of zorgt al die technologie juist voor meer stress?

Die vragen stelt presentator Lara Billie Rense in deze aflevering aan Matthijs Noordzij, hoogleraar gezondheidspsychologie en technologie aan de Universiteit Twente. Hij doet onderzoek naar het meten van stress met de zogeheten wearables, technologie die je aan en op je lichaam draagt.

Lees & bekijk ook:

Meer informatie over Matthijs Noordzij
Meer informatie over het onderzoeksproject Stress in Action
Meer informatie over de app Sense-IT en hoe die kan helpen met herkenning van emoties

⏩ In de volgende aflevering gaat presentator Lara Billie Rense in gesprek met Focus-verslaggever Stijn Goossens over technologie in het lichaam. Wordt je leven beter met een chip in je lichaam?

🎧 Luister ook aflevering 1 van deze podcastserie over Het Technologische Lichaam.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus Geprinte benen, over de wetenschappelijke ontwikkelingen voor prothesen. De aflevering is te zien op donderdag 22 februari op NPO 2 en daarna op NPO Start

📱 Ga naar onze Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

📣Kom naar onze LIVE opnames van de podcast:

Op 16 maart tijdens het InScience Filmfestival in Nijmegen
Op 17 maart tijdens het NPO Podcast Event in Tivoli Vredenburg

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Caya Muijs en Stijn Goossens
Techniek: Caya Muijs en Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Het Technologische Lichaam #1 - Meten is weten, toch? (S09)

Wed, 14 Feb 2024 16:00:00 +0100

Een stap niet gemeten is een stap niet genomen. Het horloge om je pols en de telefoon in je broekzak houden continu bij of je wel voldoende beweegt, goed slaapt of misschien niet te gestrest bent. Maar wat doen we met al die gegevens? Leren we onze lichamelijke gezondheid daadwerkelijk beter kennen, of worden we er misschien juist ongezonder van?

In deze aflevering bespreekt verslaggever Stijn Goossens zijn zoektocht naar een antwoord op de vraag waarom we ons lichaam zo nodig moeten meten. En wat kunnen we dan allemaal met al die data?

In gesprek met presentator Lara Billie Rense bespreekt Stijn de rol van intieme technologie, hoe sommige mensen zichzelf extreem uitgebreid meten en of de metingen van zo'n wearable wel te vertrouwen is.

Lees & bekijk ook:

Het onderzoek van MultiScope over gebruik van gezondheidsapps en wearables
Het onderzoek van Fenneke Sysling over de geschiedenis van zelfmeten
Meer informatie over Santorio Santorio
Het YouTube-kanaal van The Quantified Scientist, waar bioinformaticus Rob ter Horst wearables test.
- Disclaimer namens Rob: "Zelfmeten en YouTube zijn niet mijn dagelijkse werk, maar een uit de hand gelopen hobby. Ik word op mijn YouTube-kanaal niet gesponsord door merken, maar doe wel aan affiliate-links bij merken waar ik zelf ook tevreden over ben. Ik probeer zo objectief mogelijk te zijn, maar wil ook transparant zijn over mijn inkomen."
Meer informatie over The Quantified Self-community
Meer informatie over Martijn de Groot (Radboud UMC Health Innovations Lab)
Meer informatie over Personal Science
Meer informatie over Sebastiaan Overeem (Kempenhaege Instituut)
Het promotieonderzoek van Denise van der Mee (VU Amsterdam) over onderscheid tussen stress en opwinding bij wearables.

Voor de geïnteresseerden:

App: Sleep Cycle
Video: Sebastiaan Overeem bij de Universiteit van Nederland

⏩ In de volgende aflevering gaat presentator Lara Billie Rense in gesprek met hoogleraar gezondheidspsychologie en technologie Matthijs Noordzij over het meten van stress met draagbare technologie. Zorgt technologie voor meer of minder stress?

🎧 Luister ook de komende afleveringen van deze podcastserie over Het Technologische Lichaam.

📱 Ga naar onze Instagram of Tiktok voor video’s van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

📣Kom naar onze LIVE opnames van de podcast:

Op 16 maart tijdens het InScience Filmfestival in Nijmegen
Op 17 maart tijdens het NPO Podcast Event in Tivoli Vredenburg

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie en verslag: Stijn Goossens en Caya Muijs
Techniek: Ruben Rosen Jacobson, Stijn Goossens en Caya Muijs
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Vriendelijke virussen #4 - Kankerbehandeling van de toekomst... uit gorillapoep? (S08)

Wed, 07 Feb 2024 16:00:00 +0100

In dierentuin Blijdorp scheppen wetenschappers gorillapoep om kanker te bestrijden. De virussen in deze poep kunnen namelijk niet alleen een tumor aanvallen, maar helpen het lichaam ook om de kanker te bestrijden op lange termijn.

Op steeds grotere schaal doet men onderzoek naar deze bizarre maar veelbelovende therapie. Hoe werken deze virussen? Kunnen we elk soort virus hiervoor gebruiken? En kan het de kankerbehandeling van de toekomst zijn?

Die vragen stelt presentator Lara Billie Rense in deze aflevering aan Geertje van der Horst, medisch bioloog aan het LUMC in Leiden. Zij verkent de toepassing van deze 'oncolytische' virussen voor prostaatkanker.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over kankerbestrijdende virussen, met Petra Grijzen.

Lees & bekijk ook:

Website van het OVIT (Oncolytische Viro Immuno Therapie) consortium
KWF: Oncolytische virussen maken de weg vrij voor effectieve immuuntherapie van kanker
KWF: Versterken van immuuntherapie bij prostaatkanker met oncolytische virussen
Het proefschrift van Christianne Groeneveldt (onderzoeker in groep van Nadine van Montfoort, LUMC) waar de ridder/kasteel-metafoor vandaan komt
Voor de liefhebber, wetenschappelijke artikelen vanuit LUMC:

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Vriendelijke virussen #3 - Kankerbestrijdende virussen en lichtgevende muizen (S08)

Wed, 31 Jan 2024 16:00:00 +0100

Kunnen virussen de kankerbehandeling van de toekomst worden? In het LUMC doen ze uitgebreid onderzoek naar deze zogeheten 'oncolytische' virussen in prostaatkanker.

Verslaggever Ruben Rosen Jacobson ging langs om de experimenten met eigen ogen waar te nemen. In deze aflevering vertelt hij over de labmuizen met lichtgevende tumoren en de hoopgevende bijdrage die zij leveren aan dit onderzoek.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over kankerbestrijdende virussen, met Petra Grijzen.

📱 Ga naar onze Instagram of TikTok voor filmpjes van de labmuizen

Lees & bekijk ook:

Het artikel in de Volkskrant waarin Casper van Eijck vertelt over zijn patiënten

Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Vriendelijke virussen #2 - Het virus, onze vriend (S08)

Wed, 24 Jan 2024 16:00:00 +0100

Virussen maken ons soms ziek, maar ze kunnen juist ook heel nuttig zijn voor ons. Ze spelen een sleutelrol in ecosystemen, houden ons immuunsysteem op scherp, en we kunnen ze inzetten om medicijnen bij onze organen naar binnen te smokkelen.

Daarover spreekt presentator Lara Billie Rense deze aflevering met viroloog Marjolein Kikkert. Marjolein legt uit wat zo'n virus precies doet, in welke smaken ze komen, en hoe we hun evolutionaire trucjes in ons eigen voordeel kunnen gebruiken.

🎧 Luister ook aflevering 1 van deze podcastserie over Vriendelijke Virussen.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over kankerbestrijdende virussen, met Petra Grijzen.

Lees & bekijk ook:

Het Focus Jaaroverzicht op TV waarin o.a. viroloog Marion Koopmans terugblikt op het wetenschapsnieuws van het jaar 2023

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Vriendelijke virussen #1 - Het virus, onze vijand (S08)

Wed, 17 Jan 2024 16:00:00 +0100

Welk beeld krijgen we in de media voorgeschoteld van virussen? Welke taal wordt er gebruikt om erover te praten? Verslaggever Ruben Rosen Jacobson zoekt het uit.

Virussen zijn met het blote oog niet waar te nemen, maar ze kunnen wel de hele wereld in zijn greep houden. De recente Covid-pandemie of de Spaanse griep.. door alle doden, nare ziektes en pandemieën in de geschiedenis zijn virussen nooit echt onze vrienden geweest.

Weinig mensen dus die deze ziektemakers het voordeel van de twijfel willen geven. Toch is daar misschien wel reden toe.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over kankerbestrijdende virussen, met Petra Grijzen.

Lees & bekijk ook:

Het artikel van Jaap de Jong in Onze Taal, alsook het artikel dat Nemo KennisLink hierover schreef
De video van EO TopDoks over het coronavirus
De video van Kurzgesagt over het pokkenvirus
De infographic over de dodelijkste pandemieën uit de geschiedenis

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Fast Fashion #4 - Toekomstbestendige kledingwinkels (S07)

Wed, 29 Nov 2023 16:00:00 +0100

De mode-industrie produceert continu goedkope nieuwe kleding die van ver weg naar ons toe verscheept wordt. Vervolgens kopen we te veel, dragen het te weinig en gooien het te gemakkelijk weer weg. Dat resulteert in bergen wegwerpkleding.

Zijn de huidige businessmodellen van de fashionindustrie nog wel van deze tijd? En hoe kunnen fashion ondernemers de slag naar duurzaamheid maken?

Daarover gaat presentator Lara Billie Rense in gesprek met Kim Poldner. Zij is lector circulaire businessmodellen aan de Haagse Hogeschool en houdt zich al bijna twintig jaar bezig met de duurzame modesector.

⏩Dit was de laatste aflevering in de serie Fast Fashion. In het nieuwe jaar zijn we er weer, met nieuwe wetenschapsverhalen!

🎧 Luister ook de andere afleveringen van deze podcastserie over Fast Fashion.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over Fast Fashion, met Petra Grijzen.

📱 Ga naar onze Instagram of TikTok voor video's van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

Lees & bekijk ook:

Meer informatie over het boek 'Love Letter To My Clothes' van Kim Poldner

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Stijn Goossens
Techniek: Ruben Rosen Jacobson en Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nlWil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Fast Fashion #3 - Hoe maken we duurzame mode mainstream? (S07)

Wed, 22 Nov 2023 16:00:00 +0100

Onze maatschappelijke verslaving aan kleding is slecht voor de planeet. Kledingwinkels hebben elk seizoen meerdere collectiewissels, kleding wordt zo goedkoop mogelijk geproduceerd en over de hele wereld verscheept.

Hoe keren we het tij? Welke alternatieven zijn er, zodat de consument én de industrie kunnen verduurzamen?

Focus-verslaggever Stijn Goossens bezocht de Dutch Sustainable Fashion Week om te leren over de initiatieven die bestaan, en hoe die oplossingen uit hun duurzame niche kunnen breken. Hoe maken we van duurzame fashion het nieuwe normaal?

⏩In de volgende afleveringen gaat presentator Lara Billie Rense in gesprek met Kim Poldner, lector circulaire business aan de Haagse Hogeschool.

🎧 Luister ook de andere afleveringen van deze podcastserie over Fast Fashion.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over Fast Fashion, met Petra Grijzen.

📱 Ga naar onze Instagram of TikTok voor video's van deze podcast en ander wetenschapsnieuws.

Lees & bekijk ook:

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Verslag en redactie: Stijn Goossens
Techniek: Ruben Rosen Jacobson en Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Fast Fashion #2 - De trucjes waarmee kledingmerken ons verleiden (S07)

Wed, 15 Nov 2023 16:00:00 +0100

Hoe komt het dat onze kledingindustrie zo milieuonvriendelijk, verleidelijk en verslavend is? En hoe worden wij als consumenten beïnvloed om toch mee te gaan in alle modehypes?

Daarover spreekt presentator Lara Billie Rense deze aflevering met gedragsonderzoeker Judith Roumen. Vanuit de psychologie onderzoekt ze wat consumenten drijft en kan belemmeren in het maken van duurzamere keuzes. Met die wetenschappelijke kennis adviseert Milieu Centraal overheden, bedrijven en vooral consumenten.

🎧 Luister ook aflevering 1 van deze podcastserie over Fast Fashion.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over Fast Fashion, met Petra Grijzen.

📱 Ga naar onze Instagram of TikTok voor filmpjes van de rondleiding bij Sympany en Johan’s tips voor het beter omgaan met kleding

Zie ook

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Stijn Goossens en Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Fast Fashion #1 - Kleding als wegwerpproduct (S07)

Wed, 08 Nov 2023 16:00:00 +0100

Iedereen heeft kleding nodig, dus is het niet gek dat we regelmatig kleren kopen. Maar zijn we er misschien in doorgeslagen?

Grote kledingmerken en webwinkels hebben van Fast Fashion steeds meer een norm gemaakt: veel kleding voor weinig geld en van lage kwaliteit. Na een paar keer dragen verdwijnt het in de prullenbak en gaan we weer shoppen. En dat systeem richt flink wat schade aan.

Zien we kleding inderdaad als wegwerpproduct in Nederland? Verslaggever Ruben Rosen Jacobson ging op verkenning in een winkelcentrum en bij een textielverwerker.

📺 Meer weten? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus over Fast Fashion, met Petra Grijzen.

📱 Ga naar onze Instagram of TikTok voor filmpjes van de rondleiding bij Sympany en Johan’s tips voor het beter omgaan met kleding

Zie ook

Het verslag van het Europese Parlement over de gevolgen van de textielindustrie voor het milieu
Het onderzoek van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen naar koopgedrag van kleding onder Nederlanders
Textielverwerker Sympany

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Vrouwelijke hormonen & de overgang #4 - Hormonen beïnvloeden de hersenen (S06)

Wed, 01 Nov 2023 16:00:00 +0100

Lange tijd werden vrouwen uitgesloten van medische en neuropsychologische onderzoeken. Hun hormoonhuishouding zou ingewikkeld en daarmee onpraktisch zijn voor wetenschappelijke studies. Logisch gevolg is dat kennis over de invloed van vrouwelijke hormonen uitblijft.

Hoogleraar neurocognitieve klinische psychologie Ellen de Bruijn brengt daar nu verandering in. Zij gaat uitzoeken wat de invloed van de vrouwelijke hormonen is op hun gedrag en de hersenen.

Zie ook
In de podcast wordt verwezen naar het boek ‘Wij zijn onze hormonen’ van Max Nieuwdorp

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen en Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Vrouwelijke hormonen & de overgang #3 - Wat de maatschappij met hormonen moet (S06)

Wed, 25 Oct 2023 16:00:00 +0200

Terwijl de maatschappij doordendert, de ene dag de andere lijkt, verandert de samenstelling van geslachtshormonen bij vrouwen continu. En dan zijn er ook nog levensfases waarin hun geslachtshormonen excessief veranderen: de puberteit, een zwangerschap en de overgang. Dat is even gezond als ongemakkelijk.

Moeten vrouwen daar individueel mee dealen of kunnen we hen als maatschappij tegemoet komen? Verslaggever Maartje Braam zocht het uit.

Zie ook

Care for Women
Woman Inc. die langsging bij Tweede Kamerleden
Het onderzoek van TNO naar overgangsklachten op de werkvloer

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Gerda Bosman en Sander Nieuwenhuijsen
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Vrouwelijke hormonen & de overgang #2 - Genderspecifieke zorg in de psychiatrie (S06)

Wed, 18 Oct 2023 16:00:00 +0200

Psychiater Iris Sommer zag en ziet tijdens haar werkende leven dat vrouwen anders ziek worden dan mannen. Als het aan haar ligt, gaan we vrouwen in de gezondheidszorg dan ook anders behandelen. Ze pleit voor genderspecifieke zorg. In deze aflevering hoor je haar wetenschappelijke inzichten over de verschillen tussen mannen en vrouwen, haar verbazing en de lange weg die de gezondheidszorg nog bewandelen kan.

De televisie-uitzending van Focus over de Menopauze is op 1 november om 22:50u te zien op NPO 2 en vanaf dan ook op NPO Start.

Zie ook:
Het symposium Eva is geen Adam op 19 oktober in het UMC Groningen

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Maartje Braam
Verslaggever: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Stijn Goossens
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Vrouwelijke hormonen & de overgang #1 – In transitie én in de overgang (S06)

Wed, 11 Oct 2023 16:00:00 +0200

Tijdens de overgang nemen de vrouwelijke geslachtshormonen in rap tempo af. Hoe is dat voor onze eigen presentator Lara Billie Rense, die in de overgang zit en tegelijkertijd in transitie is? Waar sommige vrouwen tijdens de overgang geholpen zijn met wat extra vrouwelijke hormonen, verkent Lara Billie onontgonnen terrein. Samen met verslaggever Maartje Braam bespreekt Lara Billie diens overwegingen om de situatie te gebruiken en met hormonen te experimenteren onder begeleiding van specialisten in de transzorg.

Kijk/lees ook:

De televisie-uitzending van Focus over de Menopauze is op 1 november om 22:50u te zien op NPO 2 en vanaf dan ook op NPO Start.

In de podcast wordt verwezen naar het boek ‘Wij zijn onze hormonen’ van Max Nieuwdorp

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Maartje Braam
Verslaggever: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Stijn Goossens
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Diep in de psychedelica (special vanaf Nacht van Ontdekkingen)

Wed, 04 Oct 2023 16:00:00 +0200

Op festival ‘Nacht van Ontdekkingen’ in Leiden duikt presentator Sander Nieuwenhuijsen met neurowetenschapper Michiel van Elk diep in de psychedelica. Van Elk onderzoekt als universitair hoofddocent de werkingen en effecten van psychedelische middelen op de hersenen. Ook is hij ervaringsdeskundige op het gebied van geestverruiming. In het boek 'Een Nuchtere Kijk op Psychedelica' beschijft hij een ommekeer in hoe we tegen psychedelica aankijken: van tripmiddel tot geneesmiddel.

Aan het eind van het gesprek krijgt het aanwezige publiek de kans om vragen te stellen.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Proefpersonen #4 – Wat de wetenschap met jouw data doet (S05)

Wed, 27 Sep 2023 16:00:00 +0200

Onbewust en met het grootste gemak laten mensen online data achter. Daarmee geven ze hun gegevens aan gigantische datasets waarmee bedrijven en instanties de meest nauwkeurige inzichten krijgen in menselijk gedrag. Kunnen wetenschappelijke studies daaraan tippen?

Met langlopende studies als LifeLines in Groningen misschien wel. In het noorden van Nederland zijn 167.000 mensen al 17 jaar bereid om hun meest intieme gegevens te delen met de wetenschap. Al die data hebben ervoor gezorgd dat Sandra Brouwer, hoogleraar arbeidsparticipatie, de effecten van Covid-19 op de arbeidsmarkt nauwkeurig kon onderzoeken.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Proefpersonen #3 – Gezond oud worden dankzij honderdduizenden vrijwilligers (S05)

Wed, 20 Sep 2023 16:00:00 +0200

Meer dan 450.000 Nederlanders leveren vrijwillig een bijdrage aan wetenschappelijke onderzoek via hun deelname aan cohortstudies.

In cohortonderzoek wordt een afgebakende groep met een gemeenschappelijk kenmerk over een lange periode herhaaldelijke gemeten en gevolgd; van tweelingen of specifiek de bewoners van een wijk of tot 167.000 inwoners van Drenthe, Groningen en Friesland.

Dit levert wetenschappers unieke data op voor onderzoek naar bijvoorbeeld veroudering, erfelijkheid en risicofactoren voor ziektes.

Van vragenlijsten en hartfilmpjes tot poep- en bloedsamples, de vrijwilligers geven veel. Maar levert het hun persoonlijk ook iets op? Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen zet verschillende Nederlandse cohortstudies op een rij en spreekt met deelnemers van Lifelines en ERGO over hun ervaringen en motivaties.

Luister/lees/kijk ook:

Overzicht lopende cohortstudies - Nederlands Cohorts Consortium
Lifelines Biobank
Nederlands Tweelingen Register
ERGO
Focus | Wij zijn onze darmen #4 – Eten tegen depressie?

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Proefpersonen #2 – In alle vormen, maten en kleuren graag (S05)

Wed, 13 Sep 2023 16:00:00 +0200

Het cliché is waar: iedereen is uniek. Mensen verschillen van elkaar in geslacht, lichaamsgewicht, bloedwaardes, etniciteit, leefstijl, noem maar op. Farmaceuten staan voor de uitdaging om voor zo’n bonte verzameling één werkend medicijn te ontwikkelen. Daarvoor testen ze hun medicijnen eindeloos op proefpersonen, maar die proefpersonen zijn niet divers genoeg, stelt promovenda Linda Al-Hassany. Daarom wil zij zoveel mogelijk verschillende mensen enthousiast maken om proefpersoon te worden, om de wetenschap vooruit te helpen, maar ook zodat elk mens uiteindelijk het juiste medicijn krijgt voorgeschreven.

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Proefpersonen #1 – Hoe is het om mee te doen aan geneesmiddelenonderzoek? (S05)

Wed, 06 Sep 2023 16:00:00 +0200

Hoe is het om proefpersoon te zijn, bijvoorbeeld in geneesmiddelenonderzoek? Wat zijn de risico’s en wat levert het op?

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen ondervindt het aan den lijve. Hij doorloopt het selectieproces en de medische keuring, om vervolgens in de kliniek een medicijn ingespoten te krijgen wat nog niet eerder op mensen is getest. Wie zijn ‘gezonde’ proefpersonen, wat is hun motivatie en hoe is dynamiek tijdens het verblijf? En krijgt hij last van bijwerkingen of was het toch een placebo?

Algemeen directeur Perry de Jongh van onderzoekscentrum ICON legt uit welke fases een medicijn moet doorlopen, voor het op de markt komt. En waarom de selectiecriteria voor dit type onderzoek vaak zo specifiek zijn. Tamara Overbeek legt uit hoe de vergoeding vastgesteld wordt en hoe de velen benodigde deelnemers geworven worden.

Luister/lees/kijk ook:

Informatie & rechten/plichten proefpersonen - Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Inbreken op Lowlands & de perfecte festival-drol draaien (special vanaf Lowlands Science)

Wed, 30 Aug 2023 16:00:00 +0200

Deze week een speciale aflevering van Focus, vanaf het festivalterrein van Lowlands. Want ook festivals zijn een bijzonder interessante plek voor wetenschappelijk onderzoek en op Lowlands is daar een heel programma voor opgetuigd: Lowlands Science.

Focus-verslaggevers Stijn Goossens en Rose Heijnen gingen langs bij de wetenschappers die op Lowlands hun onderzoeken demonstreren, maar ook daadwerkelijk resultaten proberen verzamelen.

Wat kun je meten bij een festivalpubliek? En wat is er op lowlands allemaal te leren van de wetenschap? Je hoort het in deze speciale aflevering van Focus.

In deze aflevering hoor je onder andere:

Rose Heijnen breekt in op Lowlands, onder begeleiding van Yoram Goedhart die namens het Nederlands Forensisch Instituut, de Hogeschool van Amsterdam en de Vrije Universiteit op Lowlands onderzoek doet naar inbraaktactieken. Meer over het onderzoeksproject 'geen spoor te verliezen' vind je hier.
Stijn Goossens in gesprek met Erik Schoppen. Hij doet op Lowlands onderzoek naar festivalvertrouwen met een grote interactieve stellage en negen mini-surveys verspreid over het terrein. Meer over het onderzoek lees je hier: https://festivalvertrouwen.nl
Rose Heijnen in gesprek met onder andere Jenny Borkent van het UMCG en de Rijksuniversiteit Groningen over 'Shitty Science'. Jenny doet onderzoek naar de microbiomen door poep te analyseren. En die poep wordt door Lowlandsbezoekers in grote getalen gedoneerd. Meer informatie over 'Shitty Science' vind je hier.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Stijn Goossens, Rose Heijnen
Techniek: Stijn Goossens, Rose Heijnen
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - De rolstoel-beweging #4 - Metingen maken de parasport eerlijker (S04)

Wed, 23 Aug 2023 16:00:00 +0200

Meten is weten. Daarom krijgt de coach van Feyenoord, Arne Slot, na afloop van wedstrijden een uitdraai van het aantal afgelegde kilometers en het aantal sprints van elke voetballer. Feyenoord is daarin niet uniek. De prestatie van topsporters wordt nauwkeurig gemeten. De rolstoelsport blijft daarin achter. Daar komt verandering in. Mede door onderzoeker Rienk van der Slikke. Hij ontwikkelde een meetsysteem dat met behulp van sensoren nauwkeurig in beeld brengt wat een rolstoelsporter doet tijdens een training of wedstrijd. En die data is interessant voor de sporter, de coach, het publiek én de mensen die bepalen in welke mate parasporters worden gehinderd door hun handicap.

‘De paralympische sporten worden steeds professioneler. Er gaat meer geld in om […] Daar hoort een verdedigbaar classificatiesysteem bij. Een eerlijke wedstrijd is voor sporters, voor toeschouwers, voor iedereen een van de belangrijkste aspecten,’ zegt Rienk van der Slikke in deze aflevering. Van der Slikke is verbonden aan het lectoraat technologie voor inclusief bewegen en sporten aan de Haagse Hogeschool.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Maartje Braam, Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - De rolstoel-beweging #3 - Achter de schermen bij de parasport (S04)

Wed, 16 Aug 2023 16:00:00 +0200

Bij rolstoelbasketbal zie je sporters in een rolstoel sporten. Wat je niet ziet is dat alle rolstoelbasketballers zijn ingedeeld in een puntensysteem. Je handicap bepaalt je punten en een team bestaat uit een maximaal aantal punten. Terwijl de sporters zich in het zweet werken, zit de coach te rekenen.

In deze aflevering hoor je hoe de parasport via classificaties streeft naar eerlijke wedstrijden. Verslaggever Maartje Braam spreekt met rolstoelbasketballer Mariska Beijer over haar leven als topsporter, de weg ernaar toe en de invloed van haar handicap op het veld.

Zie ook:
Hier kun je de website van Mariska Beijer bekijken
Het nummer Up is van de band Enorm

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Maartje Braam
Redactie: Maartje Braam
Techniek: Maartje Braam, Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - De rolstoel-beweging #2 - maak van je rolstoel je lievelingsschoenen (S04)

Wed, 09 Aug 2023 16:00:00 +0200

Stel je voor dat je een ongeluk krijgt en de rest van je leven veroordeeld bent tot een rolstoel. Wat voor model kies je dan? Ga je voor een stoel waarmee je de blits kunt maken op de dansvloer of heb je liever een stevig model die je overeind houdt bij onverwachte bewegingen? Zeker bij kinderen – die gemiddeld zo’n 6 centimeter per jaar groeien en constant veranderen – is de keuze niet eenvoudig. Terwijl het juist voor jongeren belangrijk is om in alle omstandigheden comfortabel en vaardig te zijn in hun rolstoel, zegt kinderfysiotherapeut en onderzoek Marleen Sol. ‘Als kinderen vaardig zijn in hun rolstoel kunnen zij zelfstandig met hun vriendjes de straat oversteken ondanks de hoge stoepranden.’

Deze aflevering gaat over het belang van rolstoelvaardigheid. Dat klinkt misschien praktisch, maar komt neer op de betekenis van autonomie en waardigheid in een mensenleven.

In deze podcast verwijzen we naar de eerste aflevering van onze podcastserie over de rolstoel-beweging. Luister deze aflevering gemakkelijk terug via (je favoriete) podcastoverzicht van Focus.

Heb je meer zin in TV? Kijk dan naar de TV-aflevering van Focus met Petra Grijzen over Rolstoel-innovatie via NPO Start.

Zie ook:

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Stijn Goossens, Maartje Braam
Techniek: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - De rolstoel-beweging #1 - Mijn eerste wheelie (S04)

Fri, 28 Jul 2023 17:00:00 +0200

Er zijn allerlei redenen dat mensen afhankelijk worden van een rolstoel. Ze komen erin terecht door aangeboren aandoeningen, op vroege of latere leeftijd. Of plotseling door een ongeluk. Wat de aanleiding ook is, iedere nieuwe rolstoelgebruiker moet behendig worden in een stoel op wielen. Maar hoe doe je dat eigenlijk, leren rolstoel rijden?

Verslaggever Ruben Rosen Jacobson gaat langs bij een rolstoel-sportmarkt georganiseerd het Wheelchair Skills Team voor zijn eerste rolstoelvaardigheidstraining, van niemand minder dan de dertienjarige coach Sebas. Ook spreekt hij diverse rolstoelgebruikers over hun ervaring met het hun eigen maken van dit ‘verlengstuk van het lichaam’ en hoe de maatschappij hierbij kan helpen – waaronder WST-oprichter Kees-Jan van der Klooster.

In de volgende afleveringen gaan we in gesprek met kinderfysiotherapeut en onderzoeker Marleen Sol over het verbeteren van rolstoelrijden bij kinderen. Daarna gaan we, met het oog op de European Para Championships in Rotterdam, op zoek naar een antwoord op de vraag: hoe maak je een eerlijke sportwedstrijd tussen mensen met verschillende beperkingen?

📺 In deze podcast verwijzen we ook naar TV-aflevering van Focus met Petra Grijzen over Rolstoel-innovatie. Kijk deze aflevering vanaf zaterdag 29 juli terug via NPO Start.

Zie ook:

♿ Website van het Wheelchair Skills Team

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Sander Nieuwenhuijsen, Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Wij zijn onze darmen #4 – Eten tegen depressie? (S03)

Wed, 26 Jul 2023 06:00:00 +0200

Gezonde darmen en een goed gemoed gaan hand in hand. Depressie kan veranderingen in de samenstelling van bacteriën in de darmen veroorzaken, maar er zijn nu ook aanwijzingen dat het verband mogelijk de andere kant op werkt. Lara Billie Rense spreekt Robert Kraaij en André Uitterlinde, beiden vanuit Erasmus MC betrokken bij een onderzoek gepubliceerd in Nature Communications. Hoe kwam deze studie tot stand en wat kunnen de gevolgen zijn voor de behandeling van of misschien wel het voorkomen van depressie?

In het onderzoek onder 1054 deelnemers aan het ERGO-onderzoek van het Erasmus MC en 3211 deelnemers van de HELIUS-studie van het Amsterdam UMC vonden de wetenschappers verbanden tussen 12 groepen darmbacteriën en depressieve gevoelens. Ze concluderen dat een microbioom met een lage diversiteit of een onder- of oververtegenwoordiging van een specifieke bacteriesoort verband houdt met depressieve symptomen.

Hoe die darmbacteriën precies invloed hebben op de gemoedstoestand moet verder onderzocht worden, maar Kraaij en Uitterlinde vermoeden dat stoffen die de bacteriën produceren, zoals serotonine en butyraat, een belangrijke rol spelen. Als er harder bewijs is voor die oorzakelijke verbanden kunnen in de toekomst die specifieke bacteriën geremd of juist gestimuleerd worden via voeding of probiotica in de behandeling en preventie van depressie.

Overzicht besproken bacteriegroepen:
RuminococcaceaeUCG005
RuminococcaceaeUCG002
RuminococcaceaeUCG003
Lachnoclostridium
Eggerthella
Hungatella
Coprococcus
LachnospiraceaeUCG001
Ruminococcusgauvreauiigroup
Eubacteriumventriosumgroup
Subdoligranulum
Sellimonas

Luister ook:

‘Depressie mogelijk veroorzaakt door darmflora’ - Interview Anja Lock in Villa VdB (NPO Radio 1 / MAX)

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Wij zijn onze darmen #3 – Potjes of pannen; een pre- en probiotisch dieet (S03)

Wed, 19 Jul 2023 12:00:00 +0200

Hoe diverser de samenstelling van bacteriën in darmen hoe beter, maar hoe stimuleer en vul je de juiste bacteriën aan en maak je je darmen gezonder? Zijn voedingssupplementen zoals pre- en probiotica uit potjes en zakjes een goede snelle oplossing of kun je je beter richten op de ingrediënten in de pan?

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen gaat op onderzoek uit. Als consument in de supermarkt en de drogisterij koopt hij voeding voor de darmen. Een zakje met dertig miljard ‘goede’ bacteriën en butyraat in de vorm van een pil. Op het gezonde boodschappenlijstje van kok Jesse Stey staan veel gefermenteerde producten en vezelrijke ingrediënten zoals andijvie en pastinaak. Hoe blij werd hij er zelf van? Lara Billie Rense vraagt het hem.

Boodschappenlijstje voor het recept uit de aflevering 🥬 🧄 🧅

- Andijvie
- Augurken
- Gekookte rode bieten
- Pastinaak
- Snijbonen
- Feta
- Knoflook
- Ui
- Vegetarische (lupine)burger
- Gefermenteerde asperge
- (vegan) Room
- Hazelnoot (kruimels)

Lees & kijk ook:

📺 Keuringdienst van Waarde - Probiotica
💻 Voedingscentrum – Prebiotica & probiotica

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Wij zijn onze darmen #2 – Het tweede brein (S03)

Wed, 12 Jul 2023 13:00:00 +0200

Darmen zijn je 'tweede brein'. Al die bacteriën in je darmen bepalen mede hoe je je voelt en gedraagt. Er leven meer bacteriën in de darmen dan dat ons lichaam cellen heeft en ze hebben allemaal invloed op onze gezondheid. Hoeveel invloed heb je zelf op de samenstelling van dat microbioom?

Lara Billie Rense spreekt met darmmicrobioloog Koen Venema. Hij onderzoekt alle factoren die de samenstelling van onze darmbacteriën kunnen beïnvloeden. Van de plaats waar je woont, wat je eet, tot de manier waarop je geboren bent. De bacteriën in onze darmen zijn van onschatbare waarde en hebben invloed op allerlei processen in je lichaam. Niet voor niets noemt Venema de darmen het 'tweede brein’.

Lees & kijk ook:

📚 Giulia Enders - Gut : the inside story of our body's most under-rated organ / De mooie voedselmachinealles over de darmen, een onderschat orgaan

🎧 De Nacht Van - Poepexpert Nienke Gottenbos: Stop met volkorenbrood

🎧 Nieuws & Co - Hoe gezond ben jij? Kijk naar de microben in je lichaam

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Wij zijn onze darmen #1 – Vrienden door dikke en dunne (S03)

Wed, 05 Jul 2023 14:00:00 +0200

Eten heeft invloed op ons lichaam, zoveel weten we. Maar wat is de relatie tussen wat we eten, onze darmen en onze lichamelijke en geestelijke gezondheid? Dat onderzoekt podcast Focus in de komende vier afleveringen.

In deze aflevering sturen verslaggever Sander Nieuwenhuijsen en Lara Billie Rense een monstertje poep naar de wetenschappelijke start-up InnerBuddies. Aan de hand van de poep brengt het bedrijf hun microbioom in kaart, met als resultaat een op maat gemaakt, uiterst persoonlijk dieetadvies waarmee de gezondheid van de darmen een boost gegeven kan worden. Diëtiste en mede-eigenaar van de start-up Jella Theeuwen legt uit hoe ze de vertaalslag maken van wetenschappelijk onderzoek naar een toegankelijk consumentenproduct. Voor wie is zo’n analyse nu relevant en sturen we binnenkort allemaal met regelmaat wat poep naar een laboratorium?

Lees & kijk ook:

Poepsamples als sleutel naar gezondheid – Maastricht University
Voedingscentrum over microbioom
Dokters van morgen: microbioom/darmen (AVROTROS)

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Complotdenken #4 - herken de valstrik (S02)

Wed, 28 Jun 2023 15:59:00 +0200

Complotdenkers maken online gebruik van machtige marketing machines. Dat maakt dat je als argeloze internetgebruiker wordt verleid om in complotten te gaan geloven. Communicatie- en informatiewetenschapper Kitty Smeekes zet zich in om ons weerbaar te maken tegen deze slimme beïnvloedingstechnieken. Ze maakt een onderscheid tussen mensen die anderen willens en wetens manipuleren en mensen die vervolgens worden beïnvloed. In deze aflevering hoor je hoe je complotten kunt leren herkennen.

Het TV-programma Focus met Petra Grijzen besteedt ook aandacht aan complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start.

Lees & Luister ook:

The Conspiracy Theory Handbook (Lewandowsky & Cook): over CONSPIR, zeven manieren van redeneren die kenmerkend zijn voor complotdenken: https://sks.to/conspiracy

Het Nederlandstalige boek van dr. Sander van der Linden over hoe immuun te worden voor nepnieuws: https://www.spectrumboeken.nl/producten/immuun-voor-nepnieuws-9789000377169

In de aflevering wordt gerefereerd naar Andrew Tate. In dit verhaal van NOS https://nos.nl/artikel/2442815-omstreden-andrew-tate-vaderfiguur-voor-sommige-tieners wordt duidelijk wie hij is en waarom hij omstreden is.

Toelichting bij complotverhalen over ‘satanisch ritueel kindermisbruik’ door een ‘kwaadaardige elite’: Zie p.17, AIVD publicatie over anti-institutioneel extremisme: https://www.aivd.nl/documenten/publicaties/2023/05/25/anti-institutioneel-extremisme-in-nederland-een-ernstige-dreiging-voor-de-democratische-rechtsorde

‘The Matrix’: de term ‘Matrix’ kan in complotverhalen gebruikt worden als synoniem voor ‘het systeem van de kwaadaardige elite’. Toelichting: https://rationalwiki.org/wiki/Manosphere_glossary#Matrix_.2F_.22The_Matrix_is_real.22

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:

Host: Lara Billie Rense

Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen

Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson

Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson

Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Complotdenken #3 - de verborgen dreiging (S02)

Wed, 21 Jun 2023 16:00:00 +0200

In deze aflevering: een exclusief interview met de AIVD!

Complotdenken kan soms onschuldig lijken, maar het geloven in geheime samenzweringen kan grote gevolgen hebben. Dat is de boodschap van een recent rapport van de AIVD over 'anti-institutioneel extremisme'.

Verslaggever Ruben Rosen Jacobson gaat op interview bij de AIVD om dit rapport te bespreken. Welke dreiging zien zij vanuit deze hoek van de samenleving? Hoe ziet deze groep mensen eruit? En hoe moeten wij hiermee omgaan?

Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe we het geloof in geheime samenzweringen kunnen verklaren. Wat is het gevaar ervan? En hoe maak je mensen weerbaar?

In deze podcast verwijzen we ook naar TV-aflevering van Focus met Petra Grijzen over Complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start.

Lees & kijk ook:
Anti-institutioneel extremisme in Nederland: een ernstige dreiging voor de democratische rechtsorde? (AIVD)

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson
Redactie: Ruben Rosen Jacobson, Maartje Braam, Sander Nieuwenhuijsen
Techniek: Stijn Goossens, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Complotdenken #2 - Het complotbrein (S02)

Wed, 14 Jun 2023 16:00:00 +0200

Cognitief psycholoog Rolf Zwaan beschrijft hoe gezonde nieuwsgierigheid kan doorslaan in complotdenken. Een tipje van de sluier: om de chaotische werkelijkheid te begrijpen hebben we allemaal een ‘hang naar samenhang’, maar mensen die in complottheorieën geloven zien overal verbanden.

Wat zijn de gevolgen van complotdenken? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe we het geloof in geheime samenzweringen kunnen verklaren. Wat is het gevaar ervan? En hoe maak je mensen weerbaar?

Het TV-programma Focus met Petra Grijzen besteedt ook aandacht aan complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start.

In deze aflevering verwijst Rolf Zwaan naar ‘de reportage van Ruben’. Die is te horen in deze podcast van Focus, aflevering 1 van de serie Complotdenken.

Lees & luister ook:

De podcast van Rolf Zwaan en Anita Eerland: 'Drang naar samenhang', te vinden op Spotify of Soundcloud

Het boek ‘De drang naar Samenhang’ van Rolf Zwaan

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Complotdenken #1 - Het konijnenhol in (S02)

Wed, 07 Jun 2023 18:00:00 +0200

Voor buitenstaanders lijkt het vaak onbegrijpelijk hoe iemand gaat geloven in een platte aarde of een wereld geregeerd door reptielen of bloeddorstige satanisten. Maar dit proces begint vaak klein, en de rol van het internet valt hierbij niet te onderschatten.

Verslaggever Ruben Rosen Jacobson kruipt in de huid van een beginnend complotdenker en duikt het konijnenhol, om zo beter te begrijpen hoe iemand in samenzweringen gaat geloven. Hij krijgt hierbij begeleiding van cognitief psycholoog Rolf Zwaan.

Wat zijn de gevolgen van complotdenken? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe we het geloof in geheime samenzweringen kunnen verklaren. Wat is het gevaar ervan? En hoe maak je mensen weerbaar?

In deze podcast verwijzen we ook naar TV-aflevering van Focus met Petra Grijzen over Complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start.

Lees & kijk ook:
Anti-institutioneel extremisme in Nederland: een ernstige dreiging voor de democratische rechtsorde? (AIVD)

Op minuut 19:55 verwijzen we naar een YouTube video over 9/11. Het gaat hierbij om de volgende video:
COMPLOT?!: Was 9/11 een inside job? (Omroep PowNed)

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson
Redactie: Ruben Rosen Jacobson, Maartje Braam, Sander Nieuwenhuijsen
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Dissociatieve identiteitsstoornis (special vanaf NPO Luister Podcastevent)

Wed, 31 May 2023 16:00:00 +0200

Wat is een dissociatieve identiteitsstoornis, hoe het ontstaat het en waarmee word je geconfronteerd als je ermee leeft? En wat zegt wetenschappelijk onderzoek over deze stoornis en hoe wordt het in de praktijk behandelt?

Presentator Sander Nieuwenhuijsen spreekt met Christel Kraaij (klinisch psycholoog), Anne Lagemaat (DIS is Me) en Eline Vissia (GZ-psycholoog en promoveerde op het onderwerp DIS) op het NPO Luister Podcastevent. Ook is er ruimte voor vragen vanuit het publiek in TivoliVredenburg.

Lees & kijk ook:

DIS is me - online project over de ervaringen van mensen met een dissociatieve identiteitsstoornis

Hier voelt ver (regie Gijsje Mulder) - Art Dept (NTR)

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Patrick van Veen
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#4 - Gewilde dieren #4 – Dieren zijn óók burgers (S01)

Wed, 24 May 2023 16:00:00 +0200

Veel natuur in Nederland is eigenlijk cultuurlandschap. Toch willen we graag dat een deel van onze natuur ook echte wilde natuur wordt. Of daarop lijkt. Daarom wordt in Nederland flink geïnvesteerd in rewilding, waarbij wilde dieren terug worden gebracht in ons landschap. Hoe moeten wij mensen ons tot dieren verhouden op ons kleine stukje aarde?

Dat vraagt Lara Billie Rense aan Maarten Reesink, docent 'Human-Animal Studies' aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schreef het boek: ‘Dier en mens: de band tussen ons en andere dieren’ en pleit voor het medeburgerschap van dieren.

Lees en kijk ook:

Dier en Mens: de band tussen ons en andere dieren – Maarten Reesink
Zoopolis: a political theory of animal rights – Sue Donaldson & Will Kymlicka
Mediastorm - Beschermde dieren domineren het nieuws (HUMAN)

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#3 - Gewilde dieren #3 – Oerrund 2.0 (S01)

Wed, 17 May 2023 16:00:00 +0200

Als het goed is worden dieren bij herintroducties niet zomaar lukraak uitgezet. Vooraf wordt onderzoek gedaan hoe de kans van slagen het grootst is, waarbij rekening gehouden wordt met invloed op het ecosysteem en mogelijke overlast voor mensen.

De herintroductie van dieren als bevers, otters en raven past in een bredere trend. Blijkbaar vinden we het als maatschappij de moeite waard om te investeren in het terugbrengen van dieren die we als mens eerder uitgeroeid hebben of waar eigenlijk geen plek meer voor was. Maar hoeveel moet wij ons bemoeien met die processen, kunnen we de natuur niet beter z’n gang laten gaan?

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen wandelt door natuurgebied Keent, ook wel de ‘Serengeti aan de Maas’, waar hij de oerrund 2.0 ontmoet. Grote grazers die weliswaar gefokt zijn door mensen, maar in de natuur langzaamaan hun wilde karakter terugveroveren. Ecoloog Ronald Goderie vertelt hoe dit initiatief van stichting Taurus bijdraagt aan de trend van rewilding, de verwildering van Europa.

Lees & kijk ook:

Het oerrund; een levende legende; terug op het Europese toneel - Ronald Goderie, Staffan Widstrand, Wouter Helmer, Henri Kerkdijk

De Keuringsdienst van Waarde over natuurvlees
3 op Reis over Rewilding in Portugal

Wil je weten waar je de verwilderde runderen in Nederland kunt vinden? Kijk hier voor meer informatie.

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#2 - Gewilde dieren #2 – Knagen, graven, bouwen & schieten (S01)

Wed, 10 May 2023 16:00:00 +0200

Is er in de Nederlandse natuur genoeg plek voor wilde dieren? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe uitgestorven dieren opnieuw worden uitgezet in de Nederlandse natuur.

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen gaat op pad met beverbeheerder Wilmar Swinkels van het Waterschap Limburg en hoort en ziet hoe bevers te werk gaan in Limburgse beken en hoe er ingegrepen wordt bij overlast.

Lara Billie Rense spreekt in de studio Britt van Zelst (WUR & NIOO), die promoveert op haar onderzoek op de sociaal-ecologische effecten van bevers in antropogene landschappen als Nederland.

Zelf op pad om de bever te spotten? Britt organiseert excursies. Volg haar beveravonturen ook op Instagram.

Focus besteedt ook op NPO2 aandacht aan de bever.

Lees & kijk ook:

Gewilde dieren, Herintroducties van dieren in Nederland - Mark Zekhuis, Louis van Oort, Luc Hoogenstein

Bever als wateringenieur (Ark Rewilding Nederland)

Website Kenniscentrum Bever

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

#1 - Gewilde dieren #1 - Is de bever nog welkom? (S01)

Wed, 03 May 2023 16:00:00 +0200

Is er in de Nederlandse natuur genoeg plek voor wilde dieren? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe uitgestorven dieren opnieuw worden uitgezet in de Nederlandse natuur.

Hoe succesvol zijn ‘gewilde dieren’, wilde dieren die we graag terug willen? Neem de bever. Die stierf in 1826 in uit, maar werd in de jaren tachtig succesvol terug naar Nederland gebracht. Sindsdien knaagt en graaft ie hier weer uitbundig. Soms iets te enthousiast..

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen spreekt bestuurder Chrit Wolfhagen van het Waterschap Limburg over de overlast die de dieren veroorzaken in de provincie en welke stappen ze nemen om die overlast te beperken of voorkomen.

Focus besteedt ook op NPO2 aandacht aan de bever.

Lees & kijk ook:
Gewilde dieren, herintroducties van dieren in Nederland - Mark Zekhuis, Louis van Oort, Luc Hoogenstein

Beverdeskundigen: bevers vormen groot risico in lagere delen van ons land (NOS)

Website Kenniscentrum Bever

Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door:
Host: Lara Billie Rense
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Corlijn de Groot, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson
Eindredactie: Gerda Bosman

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Focus: nieuwe afleveringen, nieuwe naam & natuurlijk het NPO Luister Podcast Event!

Wed, 26 Apr 2023 17:00:00 +0200

Binnenkort bieden we weer wekelijks de beste wetenschapsverhalen, aansluitend en aanvullend op het gelijknamige NPO2-programma: Focus.
Verslaggevers van de NTR-wetenschapsredactie gaan het veld en de laboratoria in om verslag te doen van het onderzoek in de praktijk. In de studio ontvang Lara Billie Rense wetenschappers voor een verdiepend gesprek over hun vakgebied.

Op zondag 14 mei is de derde editie van het NPO Luister Podcastevent in TivoliVredenburg in Utrecht. Focus is er ook, we gaan een bijzonder live experiment doen en je hebt de kans om zelf vragen te stellen aan de gasten. Wil je dat niet missen, koop dan een kaartje via http://podcastevent.npo.nl/

#8 - De ruimte in beeld (S05)

Thu, 12 Jan 2023 04:25:00 +0100

Ruimte-onderzoek brengt nieuwe stukjes informatie. We weten steeds meer van wat er zich boven ons afspeelt. Maar wat kunnen wij als mensen daarmee? Hoe verandert deze wetenschappelijke kennis onze blik op de ruimte, en ook: hoe beïnvloedt het ons beeld van de mensheid? In deze uitzending van atlas hoor je gezaghebbend astronoom Ewine van Dishoeck.

#6 - Space Race (S05)

Thu, 05 Jan 2023 07:00:00 +0100

De sterrenkunde heeft veel te danken aan de Koude Oorlog. In deze aflevering van Atlas neemt wetenschapshistoricus David Baneke je mee in de spacerace van de Koude Oorlog tot aan de space kolonisten van nu.

#7 - Het staat in de sterren geschreven (S05)

Thu, 29 Dec 2022 07:00:00 +0100

Op een heldere avond is hij op een paar plekjes in Nederland nog te zien aan de hemel. Die prachtige witte sterrenband, de Melkweg. Maar hoe is de Melkweg eigenlijk ontstaan? Melkweg-archeoloog Else Starkenburg neemt ons mee op een kosmische ontdekkingsreis. Ze is in haar nopjes met het nieuwe instrument WEAVE. Hoe verandert dit nieuwste staaltje sterrenkundige techniek ons wereldbeeld? Amateur astronoom Esther Hanko geeft tips over hoe je het meeste kans maakt om die prachtige Melkweg zelf te aanschouwen.

Wil je zien waar de donkerste plekken in jouw buurt zijn? Kijk op Lightpolutionmap.info

#5 - Buitenaards leven (S05)

Thu, 22 Dec 2022 10:30:00 +0100

Bestaat er leven buiten onze planeet? Het is een terugkerende vraag bij het kampvuur of in het café: Zijn er ergens in het melkwegstelsel wezens die net zo hard naar ons zoeken als wij naar hen? In het café, boeken en films blijven antwoorden meestal ergens steken tussen hoop en vrees, maar in deze aflevering van Atlas, met planeetonderzoeker Bert Vermeersen, komen we dichtbij bewijs.

#4 - Rommel in de ruimte (S05)

Thu, 15 Dec 2022 07:00:00 +0100

Na de oceanen is ook de ruimte niet langer veilig voor menselijk afval. Oude raketonderdelen en vooral afgedankte, kapotte satellieten zwerven met een gigantische snelheid rond onze aarde. Dat levert niet alleen een boel rommel op, maar ook gevaar. Een botsing met ruimtepuin kan actieve satellieten beschadigen, of zelfs uitschakelen. Ruimteafval, een kosmische ramp in wording of een oplosbaar probleem?

#3 - Vingerafdruk van leven (S05)

Thu, 01 Dec 2022 07:00:00 +0100

Heel veel signalen vanuit de ruimte kunnen we op aarde opvangen. Maar welke boodschappen slingeren we zelf eigenlijk de ruimte in? Door te kijken naar wat er vanuit de ruimte op te vangen is van de aarde, maken planeetonderzoeker Daphne Stam en sterrenkundige Willeke Mulder een vingerafdruk van het leven op aarde. Ook horen we waar de mysterieuze peryton straling vandaan komt…

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl

Presentatie: Petra Grijzen. Redactie & montage: Edda Heinsman. Techniek & eindmontage: Steven Smit. Eindredactie: Gerda Bosman

#2 - Staaltje Sterrenkunde (S05)

Fri, 25 Nov 2022 11:30:00 +0100

Hoe ver staan de sterren van ons vandaan? En hoe klein is de aarde in de duizelingwekkende grootte van de Melkweg? In deze aflevering praat Mirthe van der Drift met emeritus hoogleraar sterrenkunde Ed van den Heuvel over ons planetenstelsel en de sterren hier ver vandaan. Ook hoor je Hens Zimmerman met de snelheid van het licht langs alle planeten reizen.

#1 - De Toekomst in de Sterren (S05)

Thu, 17 Nov 2022 07:00:00 +0100

Geloof jij in je horoscoop? Al zolang er mensen zijn, kijken we naar de sterren. Sommigen halen betekenis uit hun standen, en weer anderen dromen ervan zich tussen het sterrenstof te begeven. In de nieuwe serie van Atlas kijken we omhoog en nemen we een duik in ons grote universum. Wat weten we eigenlijk van het heelal? Hoe zijn we daar achter gekomen? En: welk mysterie hopen we binnenkort te ontrafelen?

De eerste aflevering beginnen we in de middeleeuwen. We kijken naar het levensbelang van astrologie, en komen erachter welke Romein er een hekel had aan klokkijken.

#8 - Impactvolle Algoritmes (S04)

Thu, 03 Nov 2022 11:24:00 +0100

Met elke muisklik op het internet verspreiden wij data. Of we willen of niet. Onze data worden gebruikt voor algoritmes die ons gedrag vervolgens sturen. Hoe wenselijk is dat? Petra Grijzen gaat in gesprek met AI wetenschapper Cynthia Liem. Zij keek mee naar wat er fout ging bij de toeslagen affaire; als informaticus kent zij zowel de gevaren als de kansen van algoritmes.

#7 - Digitale Geheelonthouding (S04)

Thu, 27 Oct 2022 03:53:00 +0200

Als jij internet gebruikt, wordt er data over jou verzameld door tech-bedrijven. Dat weten we intussen wel. Waar die data heen gaan of wat er mee gebeurt, weten we vaak niet. Wat moet je doen om je geheimen niet met de grote tech-bedrijven te delen? Hoe verspreid je zo min mogelijk data over jezelf? Moet je dan digitaal geheelonthouder worden? Hoe doe je dat in een digitaal tijdperk? En wat doet het met je?

Verslaggever Rick Uilenbroek spreekt met wetenschappers Ina Koning en Stefan van der Stigchel en ging zelf een week lang offline.

Presentatie: Petra Grijzen, redactie en montage: Rick Uilenbroek, eindredactie: Gerda Bosman

#6 - Genetische geheimen (S04)

Thu, 20 Oct 2022 07:30:00 +0200

Hoeveel neanderthaler DNA heb jij? Waar komen je voorouders vandaan? En heb je kans om een ziekte als alzheimer te ontwikkelen? Dit valt allemaal af te lezen uit jouw DNA. Welke geheimen liggen er nog meer in onze lichamelijke data verscholen? En willen we die geheimen wel weten?

Daar spreekt Petra Grijzen over met ethicus Eline Bunnik. Ze is universitair hoofddocent aan het Erasmus MC en ze zit in verschillende commissies waarbij ze adviseert over ethische dilemma’s.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl

Presentatie: Petra Grijzen, redactie & techniek: Josta Bosma, montage: Steven Smit, eindredactie: Gerda Bosman

#5 - Het Doxing Dilemma (S04)

Thu, 13 Oct 2022 07:00:00 +0200

'Locatie onder observatie.' Deze dreigende sticker trof Nadia Bouras aan op de deur van haar huis. Een intimiderende actie van het anti-linkse platform Vizier op Links.

In deze aflevering hebben we het over doxing; een handeling waarbij identificerende informatie over iemand online wordt onthuld, zoals zijn of haar echte naam, woonadres, telefoonnummer of andere persoonlijke informatie. Doxing is een groeiend probleem, maar strafbaar is het niet..

Hoe dat zit, dat hoor je van Anna Berlee, hoogleraar Gegevensbescherming en Privacyrecht aan de Open Universiteit, Ot van Daalen, oud-directeur van Bits of Freedom en werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam en Nadia Bouras, historicus aan de Universiteit Leiden.

Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Steven Smit, eindredactie: Gerda Bosman

#4 - Datahorror (S04)

Thu, 06 Oct 2022 07:30:00 +0200

Weet jij hoeveel datastukjes er van jou op het internet slingeren? En hoe groot jouw dataspoor is? Onze echte wereld raakt steeds meer verweven met de digitale wereld. Dit betekent dat er steeds meer data over ons wordt verzameld en dat wij zelf ook meer en meer data prijsgeven.

Wat zijn de gevaren van onze datahonger? Daarover gaat Petra Grijzen in gesprek met computerwetenschapper Bernard van Gastel.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl

Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

#3 - Wij zijn data (S04)

Thu, 29 Sep 2022 07:30:00 +0200

Heb je een smartphone? Dan maak je vast ook gebruik van alle handige toepassingen die de apps daarop bieden. Denk aan Siri, Google Maps en playlists afgestemd op jouw muzieksmaak. Jouw data leren die apps beter te werken. In deze aflevering van Atlas bekijken we wat data ons allemaal oplevert. Van afgestemde advertenties tot anti-spieksoftware.

Verslaggever Rick Uilenbroek spreekt met Sander Flight, Gerard Ritsema van Eck en Mona de Boer over slimme camera’s, data in de publieke ruimte en artificiële intelligentie.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl

Presentatie: Petra Grijzen, Redactie en montage: Rick Uilenbroek Redactie en techniek: Josta Bosma, Eindredactie: Gerda Bosman

#2 - Waarom hebben we geheimen? (S04)

Thu, 22 Sep 2022 07:30:00 +0200

Iedereen heeft geheimen. Maar waarom hebben we ze? Zijn ze nuttig, of is het hebben van geheimen misschien wel ongezond?

Psycholoog Andreas Wismeijer van de Tilburg University is gefascineerd door deze vragen. Hij onderzoekt de psychologie van geheimen. In deze aflevering vertelt hij waarom het goed is dat iedereen geheimen heeft.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

Presentatie: Petra Grijzen, redactie: Josta Bosma, montage & techniek: Steven Smit en Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

#1 - De muren hebben oren (S04)

Thu, 15 Sep 2022 07:00:00 +0200

Wat als je geen recht hebt op je eigen privacy? Een geheim hebben onmogelijk wordt gemaakt? Bespied worden geen uitzondering is, maar bij het dagelijks leven hoort? In deze aflevering van Atlas blikken we terug op het leven in de DDR.

Verslaggever Steven Smit spreekt met Annett Hoogvliet en historici Karin Bijsterveld en Eleni Braat over controle, de Stasi en afgeluisterd worden door je eigen familie…

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Steven Smit, eindredactie: Gerda Bosman

#8 - Het dier in onszelf (S03)

Thu, 28 Jul 2022 18:45:00 +0200

Een dansende Mick Jagger en flamenco muziek. Dat is het ultieme bewijs dat wij dieren zijn. Dat vindt evolutiebioloog Nico van Straalen.

In de laatste aflevering van de serie ‘mens als dier’ beantwoordt hij de vragen die luisteraars ons stuurden. Zoals de vraag welke evolutie mensen nog door moeten maken. Misschien een nek die geschikt is voor een telefoon?

De aankomende weken is Atlas op vakantie. Vanaf september duiken we in de volgende vraag: kun je nog geheimen hebben?

Presentatie: Petra Grijzen, redactie & montage: Josta Bosma, techniek: Ruben van Haften, eindredactie: Gerda Bosman

#7 - Dierlijk dineren (S03)

Thu, 21 Jul 2022 07:30:00 +0200

Als wij dieren zijn, aten we vroeger dan ook als dieren? Oftewel: wat is ons oerdieet? Om die vraag te beantwoorden kijken we in deze aflevering naar eeuwenoude poep. Dit is de onderzoeksbron van archeoloog Merit Hondelink. Zij probeert hiermee erachter te komen wat mensen vroeger aten.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

Colofon
Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

Recept historische marsepein:

Neemt schoon ghemaeckte soete Amandelen, wel cleijne tot Moes ghestooten, een halve ponds, een pot wit Suijckers cleijne ghestooten, Roosewaters soo veel nodich is, mengelt te samen tot een deech, rollet geheel plat, op Ostien soo groot in de ronde als ghij begeert, ende backtse voorts in een heeten Oven. Sommighe nemen tegens een pont Suijckers, vier oncen Amandelen, sommighe meer, sommighe min, naer dat elck blieft.

Men macktse oock wel sonder Ostien, op dese maniere. Namelijc als het deech ghemeackt is, soo rollen sij dat plat op een tafel, die met Suijcker bestroijt is, leggen die daer naer op eenen platte steen, daer over stulpen sij, het opperste van een toertpanne, met vijer daer op, de welcke sij daer onder soo lange laten staen backen, tot datse genoech is.

Oock werden wel de Marchepeijnen op dese maniere ghemaeckt, namelijk dat sij die op eenen Marmersteen gieten, ghelijck men het Peerle-Suijcker doet, op dese maniere, siedet Suijcker als oft Peerle-Suijcker maecken wilde, daer in smijt de ghestoten Amandelen, mengheltse te samen op, bestroijt den Marmersteen voor eersten, met stof-meel, daer op giet het ghesoden Marchepeijn.

Dan de eerste, en de tweerde maniere, is de beschte.

Bron: een Secreet Boeck – over parfumeren, konfijten, koken.

#6 - Het recht van het dier (S03)

Thu, 14 Jul 2022 07:30:00 +0200

Momenteel is een dier in het recht hetzelfde als bijvoorbeeld een tafel, wc-rol of autoradio. Een dier is een 'ding' zonder rechten. En dat terwijl wij mensen verwant zijn aan alle dieren, weten we sinds Darwin's evolutietheorie. Dus als we naast alle dieren staan en weten dat veel diersoorten bewust leven en vreugde en pijn kunnen ervaren: Moeten we die dieren dan ook rechten geven? En hoe zou dat dan gaan?

In deze aflevering spreken we verschillende wetenschappers voor een historisch, juridisch en filosofisch perspectief op het dierenrecht en bekijken we wat de impact ervan op ons zou zijn.

Heb je vragen of opmerkingen voor de redactie? Mail dan naar atlaspodcast@ntr.nl

Colofon
Presentatie: Petra Grijzen, verslag en montage: Rick Uilenbroek, techniek: Josta Bosma en Rick Uilenbroek, eindredactie: Gerda Bosman

#5 - Denken als een dier (S03)

Thu, 07 Jul 2022 07:30:00 +0200

Surprise, surprise: onze moderne Europese manier van met dieren omgaan is niet de enige. Hoe keek men in Europa pre-Darwin naar de dieren? Hoe zit dat met andere culturen? En wordt het niet eens tijd om vanuit het dier te gaan kijken naar deze kwestie?

In deze aflevering rangschikken we perfectie met Aristoteles, maken we een excelsheet van alle soorten met Linnaeus, leren we van de zuid Afrikaanse Khoisan hoe het ook kan, en kijken we door de ogen van koeien naar de geschiedenis.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

Colofon
Presentatie: Petra Grijzen, verslag en montage: Tom Hofland, techniek: Tom Hofland en Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

#4 - De grens tussen mens en dier (S03)

Mon, 04 Jul 2022 12:00:00 +0200

Katten miauwen anders naar ons dan naar andere katten. En wist je dat guppies persoonlijkheden hebben? Dier-mens wetenschapper Maarten Reesink en gedragsbioloog Lysanne Snijders gaan op het NPO Podcast Event in gesprek met Petra Grijzen over de grenzen tussen mens en dier.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering?
Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl

Colofon
Presentatie: Petra Grijzen, redactie en montage: Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

#3 - Darwin als excuus (S03)

Thu, 30 Jun 2022 07:30:00 +0200

We zijn verwant met alle levende soorten op aarde, zo stelt Darwin’s evolutietheorie. Ook gaf hij met zijn theorie de aanzet om onszelf revolutionair anders te bekijken. Want hoeveel impact heeft de evolutietheorie op onze maatschappij en sociale omgang?

In deze aflevering spreken we verschillende wetenschappers en filosofen om erachter te komen of we Darwin als excuus kunnen gebruiken om onze maatschappij uit te leggen. En wat heeft ABBA hiermee te maken?

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

Colofon
Presentatie: Petra Grijzen, verslag en montage: Rick Uilenbroek, techniek: Rick Uilenbroek en Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

#2 - Kroon op de evolutie (S03)

Thu, 16 Jun 2022 07:00:00 +0200

We zijn gek op dieren en kunnen er enorm veel liefde voor voelen. Maar ondanks die liefde willen we zo ook africhten, domineren en doden... Waarom voelen wij ons superieur aan het dier? En is dat terecht? Daarover gaat Petra Grijzen in gesprek met filosoof René ten Bos.

Wil je live zien hoe wij een podcast maken? Kom dan naar het NPO podcast event op 26 juni in Tivoli Vredenburg. Kijk op podcastevent.npo.nl

Wij zijn benieuwd naar wat je van onze podcast vindt. Zo kunnen we Atlas nog interessanter maken. Help je mee? Vul dan hier onze korte enquête (5 – 10 min) in: https://tinyurl.com/atlasntr

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

#1 - Chimpansees en dickpics (S03)

Thu, 09 Jun 2022 07:00:00 +0200

Zijn mensen dieren? Op die vraag proberen we in de nieuwe reeks van Atlas het antwoord te vinden. In de eerste aflevering gaan we de verschillen en overeenkomsten tussen mens en dier observeren in de dierentuin. Harald Schmidt, hoofd Dier en Plant van Diergaarde Blijdorp neemt ons mee langs de olifanten en gieren. Met hoogleraar cognitieve psychologie Mariska Kret brengen we een bezoek aan onze naaste familie: de chimpansees in Burgers Zoo. Daar blijkt de dickpic evolutionair verklaarbaar.

Wij zijn benieuwd naar wat je van onze podcast vindt. Zo kunnen we Atlas nog interessanter maken. Help je mee? Vul dan hier onze korte enquête (5 – 10 min) in: https://tinyurl.com/atlasntr

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

#8 - Denken in deeltjes (S02)

Thu, 26 May 2022 07:00:00 +0200

In de kerkbanken krijgt hij zijn beste inzichten. Theoreticus Carlo Beenakker ziet zijn natuurkundige ideeën als een geschenk van god. In gesprek met Petra Grijzen vertelt hij over de theorie achter de elementaire deeltjes.

Wij zijn benieuwd naar wat je van onze podcast vindt. Zo kunnen we Atlas nog interessanter maken. Help je mee? Vul dan hier onze korte enquête (5 – 10 min) in: https://tinyurl.com/atlasntr

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

#7 - Majorana-mysterie: Leo Kouwenhoven zwijgt niet langer (S02)

Thu, 12 May 2022 07:30:00 +0200

Leo Kouwenhoven haalde het wereldnieuws in 2012 met zijn onderzoek. Hij vond aanwijzingen voor het bestaan van het majorana-deeltje. En in 2018 kwam na jaren onderzoek eindelijk de bevestiging: het deeltje is écht gevonden.

Maar twee jaar later moest hij zijn veelbelovende artikel terugtrekken, vanwege fouten in het onderzoek. Zijn universiteit, de TU Delft, startte een onderzoek: was dit een fout die kan gebeuren? Of was er meer aan de hand? Dat onderzoek duurt inmiddels al twee jaar en al die tijd hield de hoofdrolspeler zijn mond. In deze aflevering doorbreekt Leo Kouwenhoven na twee jaar zijn zwijgen.

Presentatie: Petra Grijzen, techniek: Steven Smit

In Vrij Nederland verscheen ook een artikel met het verhaal van Leo Kouwenhoven, zie link.

Het geanonimiseerde rapport van het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI) is op 9 juni 2022 gepubliceerd en hier te lezen.

Op de website van de TU Delft is een nieuwsbericht gepubliceerd over het oordeel van het College van Bestuur naar aanleiding van het LOWI-rapport. Deze is hier te lezen.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

#6 - Majorana-mysterie: De Reconstructie (S02)

Thu, 12 May 2022 07:00:00 +0200

Een deeltje dat kan helpen om een kwantumcomputer te bouwen is het majorana-deeltje. In deze aflevering duiken we in de zoektocht naar dit mysterieuze deeltje. Aan de TU Delft werd onder leiding van Leo Kouwenhoven de afgelopen tien jaar stappen gezet naar het vinden van majorana’s. Er werd zelfs over een Nobelprijs gesproken. Totdat het twee jaar geleden mis ging.

Deze reconstructie is gemaakt door Gerda Bosman en Josta Bosma en is tot stand gekomen mede door gesprekken met Carlo Beenakker, Piet Brouwer, Gerard Janssen, Leo Kouwenhoven, Vincent Mourik en Stan van Pelt.

Presentatie: Tom Hofland, techniek: Steven Smit en Josta Bosma.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

#5 - Majorana-mysterie: De Kwantumrace (S02)

Thu, 05 May 2022 07:00:00 +0200

Een computer die zo snel kan rekenen, dat het ziektes uit de wereld kan helpen? De kwantumcomputer belooft het te doen. Op dit moment werken grote bedrijven als Google, Microsoft en IBM als een gek om als eerste een zo stabiel mogelijke kwantumcomputer te bouwen. Maar wat is kwantum eigenlijk? Hoe kun je daar computers mee bouwen? En waarom moeten we dat willen? En, hoe zat het nou met die verdwenen Italiaanse natuurkundige, Ettore Majorana?

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

#4 - Jagen op de allerkleinste deeltjes (S02)

Thu, 28 Apr 2022 07:00:00 +0200

In een tunnel van 27 kilometer lang, diep onder de grond in Zwitserland, wordt gejaagd op de allerkleinste deeltjes. Een van die jagers is deeltjesfysicus Ivo van Vulpen. Hij was onderdeel van het team dat tien jaar geleden een nieuw elementair deeltje ontdekte: het higgsdeeltje.

Van Vulpen vertelt over hoe hij, met hulp van de deeltjesversneller van CERN, naar de bouwstenen van ons heelal speurt.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl

#3 - Kernenergie, vriend of vijand? (S02)

Thu, 21 Apr 2022 07:00:00 +0200

Kernenergie is terug van weggeweest, maar de angst voor een kernbom ook. En dat laat zien dat de jacht op de allerkleinste deeltjes niet enkel mooie kennis oplevert, maar ook onbedoelde gevolgen kent. Een aflevering over de donkere kant van kennisuitbreiding, naast de hoop die het biedt op een betere toekomst.

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

Wil je abonneren op de nieuwsbrief van NTR wetenschap? Meld je dan hier aan

#2 - Het Spookdeeltje (S02)

Thu, 14 Apr 2022 07:00:00 +0200

Ze vliegen met miljarden tegelijk overal doorheen. Ze worden daarom ook wel de 'spookdeeltjes' genoemd: neutrino's. Het zijn een van de bouwstenen van ons bestaan, een van de elementaire deeltjes.

Petra Grijzen gaat in gesprek met deeltjesfysicus Rasa Muller. Zij is op jacht naar neutrino's en probeert ze te vangen. Rasa Muller neemt ons mee in die wereld van het allerkleinste. Wat komen we tegen als we inzoomen vanuit onze wereld, naar de wereld van de spookdeeltjes?

Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl.

Wil je abonneren op de nieuwsbrief van NTR wetenschap? Meld je dan hier aan.

#1 - Hoe klein kan het zijn? (S02)

Thu, 07 Apr 2022 07:00:00 +0200

Stel: je pakt een stuk kaas en hakt deze keer op keer doormidden. Hoe vaak kan je die kaas doormidden hakken, tot er echt niets meer overblijft?

Het klinkt als een raadsel voor in de kroeg, maar het antwoord op deze vraag behelst het raadsel van het universum. Wat zijn de allerkleinste deeltjes waar onze werkelijkheid uit is opgebouwd? We stappen samen de lift in en dalen in deze eerste aflevering af tot atoom niveau.

Wil je reageren? Mail dan naar: atlaspodcast@ntr.nl

#8 - De Droomduiding (S01)

Thu, 24 Mar 2022 07:00:00 +0100

Droom je wel eens dat je opeens nog een examen moet halen? Of dat je mond vol met kauwgom zit en je het er niet meer uit krijgt? Psycho-analyticus Tinka Prast denkt dat wat we dromen, een betekenis heeft.

In deze aflevering ontrafelen we de dromen die luisteraars met ons deelden. En slaaponderzoeker Jaap Lancee komt nog een keer langs om vragen van luisteraars te beantwoorden.

#7 - De Lucide Droom (S01)

Thu, 17 Mar 2022 07:00:00 +0100

Vliegen als een vogel, ademen onder water en telepathisch communiceren. Verslaggever Steven Smit gaat op zoek naar de echte meesters van de dromen. Mensen die tijdens hun dromen bewust zijn van het feit dat ze dromen; de lucide dromers. Droomreizigers die de mooiste werelden kunnen oproepen met hun eigen verbeeldingskracht. Maar kunnen lucide dromen ook helpen om van je onzekerheden af te komen, je sportprestaties te verbeteren of je grootste angsten te overwinnen?

Shownotes
Graag de gebruikte wetenschappelijke bronnen zelf lezen?

https://journals.sagepub.com/doi/10.2466/pms.1980.51.3f.1039

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2737577/

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0191886999000781

https://psycnet.apa.org/record/2010-26425-004

#6 - De Helende Droom (S01)

Thu, 10 Mar 2022 07:00:00 +0100

Ligt het antwoord op waarom we dromen verstopt in het brein van de slapeloze, de mensen die geen dromen hebben? Petra Grijzen spreekt hierover met hersenonderzoeker Eus van Someren. Hij wil slapeloosheid oplossen. Want goed kunnen slapen en dromen kan helend zijn voor mentale problemen.

Shownotes

Wil je meedoen aan het onderzoek van Eus van Someren, ga dan naar: slaapregister.nl/beter

En heb jij nog vragen over dromen die wij hebben gemist? Stel ze alsnog! Ook kan je je eigen dromen met ons delen. Als je bijvoorbeeld wil weten wat ze betekenen, of als ze heel bijzonder voor je zijn. Vragen en dromen kun je mailen naar: atlaspodcast@ntr.nl. 

#5 - De Afwezige Droom (S01)

Thu, 03 Mar 2022 07:00:00 +0100

Eén op de drie Nederlanders heeft moeite met slapen. En wie niet slaapt, droomt niet. Wat doet dat met ons lichaam en onze geest? Verslaggever Tom Hofland gaat op onderzoek uit en spreekt o.a. met slaaponderzoeker Jaap Lancee, die tips geeft over hoe je beter kunt slapen, en postdoctoraal wetenschapper Rick Wassing, die het brein tijdens de slaap probeert te hacken.

Shownotes
Heb je problemen met slapen, en beïnvloedt het je leven overdag? Het beste kun je met je klachten langs de huisarts gaan. Die kan je doorverwijzen naar een specialist. Kijk voor meer informatie op deze websites:

https://wijzijnmind.nl/psychische-klachten/psychipedia/slapeloosheid

https://www.hersenstichting.nl/hersenaandoeningen/slaapstoornissen/

#4 - De Droomslaap (S01)

Thu, 24 Feb 2022 07:00:00 +0100

Je praat misschien wel eens tijdens je slaap, maar er zijn ook mensen die 's nachts agressief worden. Ze schoppen en slaan tijdens hun droomslaap.

Somnoloog en neuroloog Maartje Louter van het Erasmus MC ziet patiënten met dit soort problemen. Ze onderzoekt wat er gebeurt in het lichaam tijdens de slaap en wat dit zegt over je gezondheid.

#3 - De Voorspellende Droom (S01)

Thu, 17 Feb 2022 07:00:00 +0100

Misschien heb je wel eens een voorspellende droom gehad. Snel je ticket omgeboekt, omdat je droomde dat het vliegtuig neerstortte. Paranormaal, of puur toeval?

Verslaggever Steven Smit gaat langs bij psycholoog Jacob Jolij, filosoof Hans Gerding, historicus Sandor Chardonnens en slaaponderzoekers Jaap Lancee en Annette van Schagen. Hoe kunnen we voorspellende dromen wetenschappelijk verklaren?

#2 - De Nachtmerrie (S01)

Thu, 10 Feb 2022 07:00:00 +0100

Iedereen heeft wel eens een nachtmerrie. Maar wat als die duistere dromen zo eng zijn dat je niet meer durft te slapen? Petra Grijzen gaat in gesprek met onderzoeker en therapeut Annette van Schagen. Haar missie is om mensen van hun nachtmerries af te helpen. Ze wordt dan ook wel de 'nachtmerriepsycholoog' genoemd.

#1 - De Duivelse Droom (S01)

Thu, 03 Feb 2022 07:00:00 +0100

Nachtmerries, slaapverlamming en nachtelijke hallucinaties. Onze duivelse dromen zijn al eeuwen een inspiratiebron voor kunstenaars, en voor sommigen van ons een reden om zo lang mogelijk wakker te blijven. Verslaggever Tom Hofland gaat langs bij historicus Sandor Chardonnens en slaaponderzoeker Jaap Lancee om erachter te komen wat die duivelse dromen over ons zeggen. Hoe komt een droom überhaupt tot stand? En hoe moeten we ze interpreteren?

Trailer

Fri, 28 Jan 2022 14:27:00 +0100

In Atlas hoor je de meest fascinerende wetenschappelijke inzichten, en kijken we naar de mens áchter de wetenschapper.

Hoe komen ze tot hun experimenten, waar bouwen ze op voort en wat zijn hun fuck ups? Verhalen over nieuwsgierige mensen die streven, worstelen, falen en slagen.

Petra Grijzen spreekt ze en ontvangt verslaggevers die zelf op onderzoek gaan in de kleurrijke wereld van de wetenschap.